Wyrok TK -Ustawa z 2003 o "mieniu zabużańskim" Dodaj do ulubionych


Konstytucyjność ustawy regulującej kwestie rekompensat za tzw. mienie
zabużańskie

Trybunał orzekł, że art. 2 ust. 1 pkt 3 oraz art. 2 ust. 2 (w części
stanowiącej zwrot: "i zamieszkująca stale w Rzeczypospolitej Polskiej, co
najmniej od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy") ustawy z dnia 12 grudnia
2003 r. o prawie do zaliczenia są niezgodne z art. 2, art. 31 ust. 3, art. 32
oraz art. 64 ust. 1 i 2 oraz nie są niezgodne z art. 21 i art. 52 ust. 1
Konstytucji. TK orzekł także, że art. 2 ust. 4 i art. 16 ustawy o prawie do
zaliczenia (w zakresie wskazanym w sentencji) są niezgodne z art. 2, art. 32 w
związku z art. 64 ust. 1 i 2 oraz nie są niezgodne z art. 21 ust. 2
Konstytucji. Trybunał uznał, że art. 3 ust. 2 ustawy o prawie do zaliczenia
oraz art. 53 ust. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i
prywatyzacji są niezgodne z art. 2, art. 31 ust. 3, art. 32 oraz art. 64 ust. 1
i 2 przez to, że ustalają arbitralnie granice realizacji prawa zaliczenia w
sposób nie uwzględniający zróżnicowanej sytuacji osób uprawnionych

Trybunał orzekł, że art. 2 ust. 1 pkt 3 oraz art. 2 ust. 2 (w części
stanowiącej zwrot: "i zamieszkująca stale w Rzeczypospolitej Polskiej, co
najmniej od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy") ustawy z dnia 12 grudnia
2003 r. o prawie do zaliczenia są niezgodne z art. 2, art. 31 ust. 3, art. 32
oraz art. 64 ust. 1 i 2 oraz nie są niezgodne z art. 21 i art. 52 ust. 1
Konstytucji. TK orzekł także, że art. 2 ust. 4 i art. 16 ustawy o prawie do
zaliczenia (w zakresie wskazanym w sentencji) są niezgodne z art. 2, art. 32 w
związku z art. 64 ust. 1 i 2 oraz nie są niezgodne z art. 21 ust. 2
Konstytucji. Trybunał uznał, że art. 3 ust. 2 ustawy o prawie do zaliczenia
oraz art. 53 ust. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i
prywatyzacji są niezgodne z art. 2, art. 31 ust. 3, art. 32 oraz art. 64 ust. 1
i 2 przez to, że ustalają arbitralnie granice realizacji prawa zaliczenia w
sposób nie uwzględniający zróżnicowanej sytuacji osób uprawnionych (przepisy te
tracą moc obowiązującą z dniem 30 kwietnia 2005 r.) oraz nie są niezgodne z
art. 21 ust. 2 Konstytucji. Art. 5 ust. 2 pkt 2 lit. a ustawy o prawie do
zaliczenia jest niezgodny z art. 2 i nie jest niezgodny z art. 32 Konstytucji.
Pozostałe zaskarżone przepisy Trybunał uznał za zgodne z Konstytucją.

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 19 grudnia 2002 r. (K 33/02) uznał, że
tzw. "umowy republikańskie" - zawarte przez Polski Komitet Wyzwolenia
Narodowego z władzami Białoruskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej,
Ukraińskiej SRR oraz Litewskiej SRR- nie stanowiły wprost podstawy prawnej dla
roszczeń kompensacyjnych z tytułu utraty mienia pozostawionego poza granicami
państwa polskiego. Umowy te stworzyły natomiast zobowiązanie władz państwa
polskiego do uregulowania w prawie wewnętrznym rozliczeń z obywatelami polskimi
(repatriowanymi na teren państwa polskiego w jego obecnych granicach), którzy
utracili mienie nieruchome w związku ze zmianą granic na skutek wojny.
Zakwestionowane przepisy ustawy z 12 grudnia 2003 r. stanowią kolejną regulację
prawną, której celem jest realizacja zobowiązań państwa wynikających z
tzw. "umów republikańskich". Trybunał Konstytucyjny w pierwszej kolejności
rozpatrzył zarzuty kierowane pod adresem konkretnych przepisów ustawy o
zaliczeniu.

Art. 2 ust. 1 pkt. 2 i pkt 3 oraz art. 2 ust. 2 wyłączają z kręgu uprawnionych
do odszkodowania osoby, które zamieszkują od dnia wejścia w życie ustawy poza
obecnymi granicami Polski lub nie mają obywatelstwa polskiego. Trybunał
podkreślił fakt, iż już same "umowy republikańskie" jednoznacznie wiązały
przyrzeczoną kompensację z wymogiem posiadania obywatelstwa polskiego, oraz
faktem przemieszczenia celem zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej
Polskiej w jej nowych granicach. Ustawodawca regulując kwestie zakresu
podmiotowego prawa zaliczenia (służącego urzeczywistnieniu prawa do
kompensacji) mógł zatem zasadnie nawiązać do wymogów objętych zobowiązaniami
wskazanymi w umowach republikańskich. Zaskarżone przepisy nie naruszają zatem
zasady ochrony praw słusznie nabytych ani zasady zaufania obywateli do państwa
i stanowionego przezeń prawa (art. 2 Konstytucji).

Zgodnie z wyrokiem TK z 19 grudnia 2002 r. prawo zaliczenia wartości utraconego
mienia na poczet ceny sprzedaży nieruchomości (lub opłat z tytułu użytkowania
wieczystego) jest szczególnego rodzaju prawem majątkowym o charakterze
publicznoprawnym. Do tak specyficznie ujętego prawa majątkowego nie ma
bezpośredniego zastosowania wzorzec z art. 21 Konstytucji, odnoszący się wprost
do ochrony własności i dziedziczenia. Zdaniem TK, nie zostały także
dostatecznie uzasadnione zarzuty dotyczące sprzeczności art. 2 ust. 1 pkt 2 i 3
oraz art. 2 ust. 2 kwestionowanej ustawy z zasadą proporcjonalności (art. 31
ust. 3) oraz zasadą równości obywateli wobec prawa (art. 32 Konstytucji).
Nieadekwatny jest również zarzut sprzeczności przepisów ustawy o prawie do
zaliczenia z postanowieniem art. 52 ust. 1 Konstytucji. Ograniczenie kręgu
podmiotów uprawnionych do skorzystania z prawa zaliczenia nie stoi bowiem na
przeszkodzie korzystaniu z wolności poruszania się po terytorium RP bądź
wolności wyboru miejsca pobytu i zamieszkania (art. 52 ust. 1 Konstytucji).
Zdaniem TK wymóg zamieszkiwania przez uprawnionych na stałe na terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej od dnia wejścia w życie kwestionowanej ustawy (tj. od
30 stycznia 2004 r.) ma charakter arbitralny i został do ustawy wprowadzony w
sposób dowolny - bez dostatecznego uzasadnienia merytorycznego. Trybunał uznał
ten przepis za sprzeczny z art. 31 ust. 3, art. 32 i art. 64 ust. 2
Konstytucji.

Wnioskodawcy zakwestionowali także ograniczenia prawa do zaliczenia zawarte w
art. 53 ust. 3 ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw
państwowych oraz w art. 3 ust. 2 ustawy o prawie do zaliczenia. Przepisy te
wprowadzają ilościowe ograniczenia prawa do zaliczenia na poziomie 15% wartości
pozostawionych za granicą nieruchomości, przy jednoczesnym wymogu, że wysokość
zaliczonej kwoty nie może przewyższać 50.000 PLN. Zdaniem TK wprowadzone
ograniczenia ilościowe są nadmierne i społecznie niesprawiedliwe, tym samym
naruszają art. 2 Konstytucji RP. Trybunał Konstytucyjny nie wyłącza
możliwości "miarkowania" kompensacji stosownie do realnych możliwości
majątkowych państwa podyktowanych potrzebami jego bezpieczeństwa, interesem
publicznym bądź ochroną innych wartości konstytucyjnych. Wprowadzone
ograniczenia są jednak niedostatecznie uzasadnione i zbyt arbitralne, przez co
nie odpowiadają wymogom art. 2, art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 2 Konstytucji.
Trybunał stoi na stanowisku, że zastosowanie jednolitego ograniczenia kwotowego
na poziomie 50.000 PLN prowadziłoby do nierównego traktowania uprawnionych
(naruszającego art. 32 ust. 1 Konstytucji) oraz do nierównej ochrony prawnej
ich praw majątkowych (wbrew art. 64 ust. 2 Konstytucji).

Art. 2 ust. 4 ustawy z 12 grudnia 2003 r. pozbawia prawa do zaliczenia osoby,
które na podstawie odrębnych przepisów częściowo zrealizowały prawo do
zaliczenia. Trybunał uznał, że przepis ten godzi w konstytucyjną zasadę równej
dla wszystkich ochrony praw majątkowych (art. 64 ust. 2 Konstytucji). Przepis
ten prowadzi także do naruszenia zasady równości obywateli wobec prawa (art. 32
Konstytucji) oraz dyskryminuje osoby, które przed wejściem w życie ustawy z 12
grudnia 2003 r. podjęły działania prowadzące do urzeczywistnienia swego prawa
do zaliczenia. Unormowanie takie należy uznać za społecznie niesprawiedliwe i
podważające zasadę zaufania obywateli do państwa, a zatem niezgodne z art. 2
Konstytucji.

W razie braku dokumentów pozwalających na ustalenie opisu i wartości mienia
pozostawionego poza granicami państwa polskiego, potwierdzenie prawa do
zalic
Przeczytaj całą dyskusję
  • drzewko
  • od najstarszego
  • od najnowszego
  • drzewko odwrotne

Wysyłaj powiadomienia o nowych wpisach na forum na e-mail:

Aby uprościć zarządzanie powiadomieniami zaloguj się lub zarejestruj się.

lub anuluj

Zaloguj się

Nie pamiętasz hasła lub loginu ?

Nie masz jeszcze konta? Zarejestruj się

Okazje.info.pl

Bestsellery

Agora S.A. - wydawca portalu Gazeta.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść wypowiedzi zamieszczanych przez użytkowników Forum. Osoby zamieszczające wypowiedzi naruszające prawo lub prawem chronione dobra osób trzecich mogą ponieść z tego tytułu odpowiedzialność karną lub cywilną. Regulamin.