Nauczanie w j. ojczystym możliwe z mocy Ustawy?
Przesyłam projekt ustawy złożony 6.09.2007 przez 23 posłów w sprawie
nadania językowi śląskiemu statusu języka regionalnego.
Pod projektem podpisali się następujący posłowie:
1) Krzysztof Szyga - reprezentant posłów (nr tel. 661972993) RLN
2) Tadeusz Dębicki RLN
3) Piotr Misztal niezrzeszony
4) Wojciech Romaniuk Samoobrona
5) Edward Kiedos Samoobrona
6) Gabriela Masłowska RLN
7) Ryszard Kaczyński niezrzeszony
8) Sylwester Wiśniewski Samoobrona
9) Jan Bednarek Samoobrona
10) Piotr Cybulski PiS
11) Alojzy Lysko PiS
12) Anna Sobecka RLN
13) Józef Pilarz
14) Czesław Fiedorowicz niezrzeszony
15) Leszek Sułek RLN
16) Halina Melka PiS
17) Andrzej Grzesik Samoobrona
18) Lucjan Karasiewicz PiS
19) Grzegorz Tobiszewski PiS
20) Waldemar Nowakowski PSL
21) Rajmund Moric Samoobrona
22) Bogusław Kowalski RLN
23) Tadeusz Wita PiS
Warszawa 05.09.2007
Szanowny Pan
Ludwik Dorn
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z
dnia 2 kwietnia 1997 r. i na podstawie art. 32 ust. 2 regulaminu
Sejmu niżej podpisani posłowie wnoszą projekt ustawy:
- o zmianie ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o
języku regionalnym
Na podstawie art. 34 ust. 1 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej
Polskiej do reprezentowania wnioskodawców w pracach nad projektem
ustawy upoważniamy pana posła Krzysztofa Szygę
USTAWA
z dnia ..................................................
Art. 1.
W ustawie z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i
etnicznych oraz o języku regionalnym (Dz. U. z 2005 r. nr 17 poz.
141 z późn. zm.) wprowadza się następującą zmianę:
1) Art. 19 pkt. 2 otrzymuje następujące brzmienie:
2. Językiem regionalnym w rozumieniu ustawy są języki: kaszubski i
śląski.
Przepisy 7-15 stosuje się odpowiednio, z tym że przez liczbę
mieszkańców gminy, o której mowa w art. 14, należy rozumieć liczbę
osób posługujących się językiem regionalnym, urzędowo ustaloną jako
wynik ostatniego spisu powszechnego.
Art. 2.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia
Uzasadnienie
18 lipca 2007 r. językowi śląskiemu został nadany kod międzynarodowy
ISO 639-3 ?SZL?. Kod jest nadawany przez ISO 639 Joint Advisory
Committee (Wspólny Komitet Doradczy ISO 639), który współtworzą ISO
639 Infoterm we Wiedniu (International Information Centre for
Terminology, czyli Międzynarodowe Centrum Informacyjne w Zakresie
Terminologii, założone przez Unesco w 1971 roku), Biblioteka
Kongresu w Waszyngtonie oraz SIL International (Summer Institute of
Linguistics, Letni Instytut Językoznawstwa).
Języka śląskiego ?używa w domu? tylko 56,6 tys. osób (według danych
Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań przeprowadzonego
w 2002 r.). Dla porównania ponad 173 tys. osób zadeklarowało
przynależność do narodowości śląskiej. Widać z tego jednoznacznie,
że język śląski jest obecnie w fazie schyłkowej i dlatego powinien,
jako niespotykane powszechnie dobro kulturalne, uzyskać wsparcie ze
strony państwa poprzez wpisanie do Ustawy i płynącej stąd pomocy
państwa polskiego.
Ustawa o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku
regionalnym nie sankcjonuje faktu istnienia danego języka, ale jest
wsparciem dla wszelkich grup ludności użytkujących język niepolski,
o czym dobitnie świadczy Art. 1 Ustawy. Ślązacy od momentu
uchwalenia w 2005 r. Ustawy, ciągle domagają się usankcjonowania
i dowartościowania swojego języka, który z całą determinacją uważają
za odmienny od języka polskiego. Bliskość z kulturą czeską
(morawską) i niemiecką oraz wielkie zmiany industrializacyjne
powodowały powstanie wielu słów, które nieznane są w języku polskim,
czeskim czy niemieckim. Nawet wiele słów o pochodzeniu niemieckim
(stworzone w dużej mierze w trakcie rozwoju przemysłowego Śląska)
posiada końcówki, czy przedrostki sięgające jeszcze języka
słowiańskiego. Różna jest też odmiana fleksyjna.
Duma z przechowanego przez wieki swojego języka, pomimo odmiennej od
Polski historii, jest dowodem na przywiązanie do swej śląskiej
ziemi, do swoich korzeni. Dziś wymaga jednak ze strony Państwa
Polskiego oficjalnego potwierdzenia go poprzez usankcjonowanie jako
języka regionalnego.
Odmienna historia Śląska i Polski przez wiele stuleci spowodowała
odmienne postrzeganie rzeczywistości i odmienne używanie języka,
chociaż używa się niektórych podobnych słów.
Jak wspomniano wyżej, w trakcie Narodowego Spisu Powszechnego
Ludności i Mieszkań przeprowadzonego w 2002 r., używanie w domu
języka śląskiego zadeklarowało 56,6 tys. osób zamieszkałych głównie
w woj. śląskim i opolskim. Jest to trzeci co do wielkości w naszym
kraju, po języku niemieckim i angielskim, najczęściej ?używany język
w domu?.
Język śląski podobnie jak język romski jest nieskodyfikowany, lecz
nie powinno to przeszkadzać w używaniu go w szkolnictwie, gdyż można
nauczać go w formie mówionej. Przecież dziś w Ustawie nie ma
przeszkód we wspieraniu przez Państwo języka romskiego. Fakt
nieskodyfikowania języka śląskiego może ułatwić wprowadzenie
polskich zasad zapisu języka śląskiego, wyprzedzając
dążenia niemieckie i czeskie.
Z drugiej strony wprowadzenie nauczania języka śląskiego spowoduje
zakończenie kodyfikacji języka śląskiego, która chociaż bez
wspomagania środkami publicznymi jest systematycznie realizowana.
Świadczy o tym wiele wydanych słowników oraz systematycznie
poszerzająca swe zasoby literatura języka śląskiego.
Dopisanie języka śląskiego do Ustawy spowoduje, że język śląski
będzie wspierany przez państwo polskie. Nie zmieni to stanu
faktycznego istnienia języka śląskiego, który funkcjonuje na
terytorium Górnego Śląska jako język używany nie tylko w domu, ale
też w kontaktach międzyludzkich, mediach, książkach itp.
Projektowana ustawa nie spowoduje zmian w innych ustawach, ani nie
będzie wymagać wydawania dodatkowych Rozporządzeń, gdyż stosowne już
są wydane, bądź planuje się je wydać.
Przewidzianym skutkiem proponowanej przez nas zmiany powinny być
zmiany
społeczne polegające na tym, że Państwo Polskie nie dąży do
asymilacji rodowitych Ślązaków, ale chce wspierać ich kulturę
i język. Używanie języka śląskiego ułatwia kontakt z Czechami
(Morawianami), gdzie wielu Ślązaków znajduje pracę, dokonuje
zakupów, czy też coraz częściej wypoczywa.
Dopisanie języka śląskiego do Ustawy spowoduje nieznaczne koszty
finansowe ze strony budżetu państwa, które powinno się zaplanować.
Pomocne powinny być tutaj doświadczenia płynące z wprowadzania
Ustawy w 2005 r., jako że niewiele mniej osób w czasie Spisu
Powszechnego, zadeklarowało używanie języka kaszubskiego, a więc
koszty finansowe winny być przybliżone.
Prezentowany projekt ustawy o zmianie ustawy o mniejszościach
narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym nie jest sprzeczny
z prawem Unii Europejskiej.