Dodaj do ulubionych

Państwo w Państwie

13.02.06, 05:28
Sława!
Państwo w Państwie

Małgorzata Goss | 5 lutego 2006

EUWT - współpraca transgraniczna

Współpraca ponadnarodowa w ramach Unii Europejskiej ma wkrótce wzbogacić się
o nową prawną formę współdziałania jaką jest Europejskie Ugrupowanie
Współpracy Terytorialnej. W skład EUWT będą mogły wchodzić państwa
członkowskie, samorządy regionalne i lokalne oraz inne podmioty publiczne.
Nowa jednostka będzie miała osobowość prawną, własną strukturę kierowniczą i
własny budżet , a rządzić się będzie prawem jednego z państw członkowskich.

W grupie roboczej B6 Rady Unii Europejskiej dobiegają końca prace nad
rozporządzeniem wprowadzającym całkiem nową formę współpracy transgranicznej,
transregionalnej i transnarodowej o nazwie Europejskie Ugrupowanie Współpracy
Terytorialnej, w skrócie - EUWT (European grouping of territorial
cooperation – EGTC)
EUWT jest na gruncie prawa europejskiego całkiem nową jednostką o charakterze
ponadnarodowym. Mogą je utworzyć państwa członkowskie, samorządy regionalne i
lokalne oraz inne podmioty publiczne należące do co najmniej dwóch państw,
przez podpisanie między sobą konwencji, w której wymienione zostaną zadania
objęte współpracą. Prawem właściwym dla EUWT będzie prawo tego państwa, w
którym ten nowy podmiot zostanie zarejestrowany. Nowa jednostka będzie
obdarzona osobowością prawną i z chwilą rejestracji uzyska prawo do
reprezentowania swoich członków wobec osób trzecich, w tym wobec państw
członkowskich. Ugrupowanie będzie miało własne struktury zarządzające oraz
własny budżet, zasilany pieniędzmi z unijnych funduszy, z budżetu państwa lub
samorządów. Samorządy mogłyby przekazywać na rzecz EUWT zadania publiczne,
środki finansowe oraz majątek, co jest wyraźnie zabronione w prawie polskim
(ustawa o zasadach przystępowania jednostek samorządu terytorialnego do
międzynarodowych zrzeszeń społeczności lokalnych i regionalnych, art. 3).

Polskie zastrzeżenia
Projekt rozporządzenia o EUWT wysunęła Komisja Europejska latem 2004r.,
wkrótce po akcesji do UE dziesiątki nowych krajów. Rozporządzenie jest jednym
z elementów Nowej Perspektywy Finansowej Unii Europejskiej i będzie stosowane
na terenie Wspólnoty od 2007r., bez konieczności implementacji do prawa
krajowego. W toku prac rząd polski wniósł do niego szereg zastrzeżeń,
wskazując, że EUWT „odbiega od dotychczasowej filozofii Europejskiej
Konwencji ramowej o współpracy transgranicznej między wspólnotami i władzami
terytorialnymi Rady Europy z 1980r, opartej na zasadzie zachęcania władz
państwowych do ułatwiania współpracy władz lokalnych i nie nakładającej
ponadnarodowych rozwiązań”. Wątpliwości po stronie Polski wzbudziła m.in.
kwestia przyjmowania przez EUWT porządku prawnego jednego z państw
członkowskich, niejasne uregulowanie odpowiedzialności finansowej
poszczególnych członków oraz sprzeczna z polskim prawem możliwość
przekazywania na EUWT zadań publicznych i praw majątkowych. Polska domagała
się także wprowadzenia przepisów, które dawałyby Państwu prawo do wyrażania
zgody na powołanie EUWT, i to w sposób wyraźny, a nie dorozumiany, jak
również prawo kontroli nad funkcjonowaniem EUWT.

Nowa wersja
O tym, jak dużą wagę poprzedni rząd przywiązywał do tych zarzutów świadczy
fakt, iż zdecydował się na zgłoszenie zastrzeżenia lingwistycznego. „Duże
znaczenie projektu rozporządzenia i konieczność późniejszego bezpośredniego
jego stosowania wymaga precyzyjnego formułowania przepisów, co wskazuje na
konieczność równoległej pracy z dokumentem w języku polskim” – stwierdzono w
stanowisku rządu przesłanym do Sejmu.
Ponieważ zastrzeżenia te nie zostały przyjęte – w sierpniu 2005r. Polska
odrzuciła projekt. We wrześniu tego samego roku prezydencja brytyjska wniosła
pod obrady poprawioną wersję rozporządzenia i prace ruszyły na nowo.
Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, które jest ze strony polskiej instytucją
wiodącą, zapewnia, że w nowym projekcie zastrzeżenia Polski „w większości
zostały uwzględnione”. Rzecznik MRR Agnieszka Jankowska poinformowała, że
według nowych przepisów Państwo będzie miało prawo do wyrażania zgody na
powstanie EUWT, będzie też dokonywało kontroli ex ante i akceptacji zapisów
konwencji ustanawiającej EUWT jak również zachowa prawo do kontrolowania
działalności tej jednostki, a nawet jej rozwiązania, jeśli jej działania będą
godziły w interes publiczny. Ponadto w projekcie znalazło się zastrzeżenie,
że zadania powierzane EUWT muszą być zgodne z prawem krajowym. Te nowe zapisy
miały znaleźć się, jak zapewnia MRR, w kolejnych wersjach projektu - z
listopada i grudnia 2005r.

Ważyć korzyści i straty
O tym, jaki będzie ostateczny kształt rozporządzenia dowiemy się dopiero
wtedy, gdy trafi ono na posiedzenie Komisji ds. współpracy Rady Ministrów z
Sejmem w sprawach UE jako polskie stanowisko na Radę UE. Materia projektu
jest niezmiernie delikatna, ponieważ wkracza on w dziedzinę suwerennego
władztwa państwa nad własnym terytorium. Jakkolwiek z punktu widzenia
ekonomii współpraca w ramach EUWT - w zakresie projektów inwestycyjnych czy
wspólnej realizacji usług publicznych - może być korzystna, to jednak przy
ostatecznej ocenie tej instytucji nie można spuszczać z oka potencjalnych
komplikacji politycznych o charakterze międzynarodowym, jakie wiążą się z
powoływaniem EUWT (wyobraźmy sobie EUWT złożone z Republiki Federalnej
Niemiec oraz Pomorza Zachodniego, Warmii i Mazur). Trzeba też wziąć pod
uwagę, że rozporządzenie wyraźnie zmierza do pogłębienia integracji
europejskiej, podczas gdy „europejski wybór” - po upadku traktatu
konstytucyjnego - wydaje się iść raczej w kierunku Europy Suwerennych Państw.
Jego podstawowym celem jest ułatwienie współpracy pomiędzy samorządami
wszystkich szczebli oraz innymi podmiotami publicznymi należącymi do różnych
państw.


Małgorzata Goss
www.stosunki.pl/main294725520210,2,yisvp.htm
Tekst ukazał się w numerze styczeń/luty 2006 (nr 40-41)
miesięcznika "Stosunki Międzynarodowe".




Pozdrawiam i zapraszam na:
Forum Słowiańskie
Obserwuj wątek

Popularne wątki

Nie pamiętasz hasła

lub ?

 

Nie masz jeszcze konta? Zarejestruj się

Nakarm Pajacyka