,...
Stawiamy w tej mierze bardzo mocną tezę. Bez wiedzy i woli zaprowadzenia reguł
dobrego rządzenia w Polsce, Ŝadna władza nie uzyska wymarzonego przez siebie stanu
społecznej satysfakcji z rządzenia. W Polsce o tę satysfakcję szczególnie trudno. Ale mimo
trudności - jej osiągnięcie w jakiejś mierze jest moŜliwe. Wymaga to jednak porzucenia
prostackiego w polityce punktu widzenia, iŜ zmienienie nawet gorszych ludzi u władzy na
lepszych, bez zmiany mechanizmów rządzenia - przynosi oczekiwane, widoczne rezultaty.
***
Jak wiadomo rząd - z takim konserwatywno - liberalnym Planem Rządzenia - po
ostatnich wyborach nie powstał. Publikacja ta nie jest zatem, jak być miała - projektem
strategii działania nowej Rady Ministrów. Jest jednak czymś więcej, niŜ po prostu syntezą
Przedmowa
- 9 -
dwuletnich prac, w których wzięło udział około stu pięćdziesięciu ekspertów i powstało kilka
tysięcy stron szczegółowych analiz i opracowań, które będą zarchiwizowane w Instytucie
Państwa i Administracji. Publikacja ta jest aktualną propozycją naprawy Państwa i
gospodarki. Przedkładając, wraz z Zespołem Autorskim, tę syntezę Planu Rządzenia
wszystkim, którzy mają potrzebę w jakikolwiek sposób z niej skorzystać, nie ukrywam
zarazem, Ŝe liczę w pierwszym rzędzie na to, Ŝe będzie ona inspiracją intelektualną dla
Platformy Obywatelskiej. Prace nad programem dla Polski w instytucie Państwa i
Administracji będziemy kontynuować. Wierzę, Ŝe wcześniej czy później większość
przedstawionych tu pomysłów i postulatów zostanie zrealizowana.
Plan Rządzenia wpisuje się takŜe świadomie w zdefiniowane na nowo w 2005 roku cele
Strategii Lizbońskiej Unii Europejskiej. Jak wiadomo, członkowie Unii zobowiązali się do
unarodowienia globalnych celów Strategii Lizbońskiej, poprzez wprowadzenie do swego
wewnętrznego porządku politycznego trzyletnich Krajowych Programów Reform oraz
powierzenie określonemu członkowi rządu funkcji „Pani/Pana Lizbony”. Jest to dość dobra
okazja, aby po raz pierwszy spójną, strategiczną koncepcję przemian instytucji i regulacji w
Polsce umieścić w europejskiej perspektywie. Przedstawiany tu Plan Rządzenia aspiruje do
roli niemal kompletnego projektu Krajowego Programu Reform na lata 2006-2008. W
perspektywie europejskiej – bez wątpienia – jego głównym celem jest podniesienie
konkurencyjności systemowej Polski w Unii Europejskiej. I nie ulega wątpliwości, Ŝe
przedstawiona w nim koncepcja rządu zakłada, Ŝe polskim „Panem Lizboną”, czyli
przywódcą owej strategii zmian, moŜe i musi być tylko premier.
forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=28&w=54420789
Propozycje zmian w Konstytucji
- 30 -
Sejm, spośród kandydatów zgłoszonych przez senaty wyŜszych uczelni akademickich.
Powinny to być osoby nieskazitelnego charakteru, mające wyŜsze wykształcenie i
wyróŜniające się osiągnięciami zawodowymi. Wprowadzenie do Rady osób z
autorytetem moralnym i zawodowym spoza środowiska sędziowskiego jest niezbędne,
nie tylko po to, aby Rada stała się reprezentantem interesów obywateli – klientów Sądu,
ale takŜe by była efektywną instytucją obywatelskiego wglądu i kontroli nad procesem
doboru i nominacji sędziów, sprawujących bardzo istotną część władzy w Państwie.
Proces ten nie spełnia obecnie wymogów ładu demokratycznego - dobór sędziów w
praktyce odbywa się w zamkniętym dla obywateli kręgu korporacyjnej kooptacji.
5. Polskie szkolnictwo wyŜsze i polska nauka potrzebują rzeczywistej konkurencji
instytucjonalnej, zapewniającej szybki rozwój ośrodków najlepiej odpowiadających
oczekiwaniom współczesności i potrzebom kraju oraz stopniowe eliminowanie
niepotrafiących sprostać wyzwaniom. Obowiązująca Konstytucja, zakazująca odpłatności
za naukę w publicznych szkołach wyŜszych w sposób nieuzasadniony róŜnicuje sytuację
prawną uczelni, w zaleŜności od jej statusu własnościowego. UniemoŜliwia to
wprowadzenie jasnych reguł gry, pozwalających na obiektywną ocenę efektywności
nauczania i badań naukowych, prowadzonych na poszczególnych uczelniach i w
instytucjach naukowych, ocenę niezakłóconą konsekwencjami utrzymywanych
przywilejów. Ubocznym skutkiem obowiązującej regulacji jest dzielenie studiującej
młodzieŜy na 2 grupy: mniej liczną, której studia finansowane są przez państwo oraz
drugą, liczniejszą, samodzielnie płacącą za moŜliwość kształcenia na poziomie wyŜszym.
Badania wykazują, Ŝe paradoksalnie, członkowie tej pierwszej grupy wywodzą się na
ogół z rodzin o wyŜszym statusie materialnym, podczas gdy naleŜący do drugiej
pochodzą raczej ze środowisk uboŜszych. System ten nie powinien być utrzymywany.
Nowelizacja odpowiednich przepisów konstytucyjnych umoŜliwi przeprowadzenie reformy
systemu kształcenia, na poziomie wyŜszym w Polsce tak, aby był nie tylko bardziej
efektywny, ale takŜe bardziej sprawiedliwy.
6. NajwyŜsza Izba Kontroli powinna badać nie tylko sposób działania i gospodarkę
finansową rządu i samorządu, ale równieŜ rezultaty osiągane przy wykonywaniu zadań
państwa. Obywatel ma prawo wiedzieć, jakie korzyści wynikają z istnienia i działalności
danej instytucji publicznej. Związane jest to z szerszą koncepcją rozliczania administracji
z wykonania stawianych jej zadań.
7. Trzeba wprowadzić wieloletnie planowanie budŜetowe. Bez niego trudno efektywnie i
odpowiedzialnie gospodarować publicznymi finansami oraz w pełni wykorzystać
fundusze unijne.
................................
www.spiegel.de/img/0,1020,765395,00.jpg
