Victor Alter and Henryk Ehrlich were two Poles whom most people had never heard
of. Yet the news of their executions in Russia raised an international rumpus
last week.
Both were Socialists. Ehrlich was leader of the Jewish Workers Federation in
pre-war Poland; Alter was president of the Polish National Council of Trade
Unions. Both were also avowed antiFascists, anti-Stalinists.
According to Polish accounts, the Russian secret police caught them when Russia
and Germany split up Poland in 1939. They were still in Russian prisons when
Moscow and the Polish Government in exile signed a "friendship pact" in 1941—an
agreement which by no means established complete friendship between the Russians
and the Poles (see p. 34).
Exiled Premier Wladyslaw Sikorski made the two men members (in absentia) of his
temporary Polish Parliament. Poles in London and the U.S. tried to obtain the
pair's release, and arranged for visas to the U.S. Trade-union leaders, Jewish
organizations and such U.S. figures as Raymond Gram Swing, Eleanor Roosevelt and
Wendell Willkie also urged the Russians to release the two Poles. During his
trip to Russia in September 1942, Willkie made his plea direct to Stalin, and
four weeks ago cabled another plea to Russia's Foreign Commissar Viacheslav
Molotov. Last week Moscow gave its answer: Victor Alter and Henryk Ehrlich were
already dead.
Lost Cause. In a heavy-handed manner which did U.S.-Russian understanding no
good, Soviet Ambassador Maxim Litvinoff announced the deaths in a letter to A.F.
of L. President William Green. Litvinoff said the two men fled to Moscow in
1939. They were sentenced to death in August 1941 for subversive activities, but
were released at the Polish Government's request.
"However," said Litvinoff, "after they were set free, and at a time of the most
desperate battle of the Soviet troops with the Hitlerite armies, they resumed
their hostile attitude, including appeals to Soviet troops to stop fighting and
conclude peace with Germany. For this they were again tried before the Soviet
Supreme
Tribunal in December 1942, and convicted and once more sentenced to capital
punishment. The sentence has been carried out. . . ."
www.time.com/time/magazine/article/0,9171,884835,00.html
Henryk Ehrlich (ur. 1882, zm. 15 maja 1942) - redaktor wydawanego w języku
jidysz dziennika Fołks-Cajtung, członek rady miejskiej Warszawy i członek
żydowskiej partii socjalistycznej Bund. Członek egzekutywy II Międzynarodówki.
Po wybuchu II wojny światowej Ehrlich przedostał się do strefy sowieckiej, gdzie
został aresztowany w Brześciu już 4 października 1939 roku. 2 sierpnia 1940 roku
został skazany na śmierć przez "trójkę" NKWD w Saratowie; 27 sierpnia wyrok
został zamieniony na 10 lat łagru. We wrześniu 1941 roku na mocy układu
Sikorski-Majski Ehrlich został zwolniony. Zaproponowano mu uczestnictwo w
tworzonym w ZSRR Żydowskim Komitecie Antyfaszystowskim (powstałym ostatecznie w
lutym 1942) , na którego czele Józef Stalin postawił Salomona Michoelsa) i który
miał prowadzić - i prowadził- prosowiecką propagandę w krajach zachodnich
(przede wszystkim w Stanach Zjednoczonych).
Tymczasem Ehrlich miał odlecieć do Londynu razem z generałem Sikorskim (którego
wizyta w Moskwie była wyznaczona na grudzień), by wejść w skład władz RP na
emigracji. Jednak 4 grudnia 1941 Ehrlich i Wiktor Alter zostali ponownie
aresztowani przez NKWD w Kujbyszewie, gdzie przebywali w ambasadzie RP,
właściwie bez wyjaśnienia. Według krążących poufnie informacji zostali oni
oskarżeni o bliżej nie wyjaśnione szpiegostwo na rzecz wrogów ZSRR. Aresztowanie
Ehrlicha i Altera nastąpiło bezpośrednio po Nocie ZSRR do Rządu RP z dnia 1
grudnia 1941 roku, uznającej Białorusinów i Żydów za obywateli radzieckich i
zabraniającej im wstępowania do armii polskiej.
Uwięzienie wybitnych działaczy II Międzynarodówki wywołało burzę w kręgach
socjalistycznych na Zachodzie i oficjalne interpelacje do władz sowieckich. Te
przez cały 1942 rok zachowywały milczenie, by w lutym 1943, po zwycięstwie pod
Stalingradem, ogłosić, że Ehrlich i Alter zostali oni rozstrzelani, jako
"szpiedzy Hitlera."
W rzeczywistości po kolejnym aresztowaniu Henryk Ehrlich stał się więźniem nr 42
i już 23 grudnia 1941 roku został skazany na śmierć za "zdradę". Według jednych
relacji wyroku nie wykonano, gdyż Henryk Ehrlich popełnił samobójstwo wieszając
się na kracie okna w celi 15 maja 1942, według innych został on podobnie jak
Wiktor Alter rozstrzelany od razu po procesie, w grudniu 1941 roku.
Wydaje się, że władze radzieckie nie przewidziały fali protestów na świecie po
aresztowaniu obu socjalistów za współpracę z Rządem Polski, a więc kraju którego
byli obaj obywatelami. Stąd wersja o ich dużo późniejszej śmierci, informacje o
samobójstwie Ehrlicha, oraz późniejsze wyjaśnienie o szpiegostwie na rzecz
Hitlera. Jeszcze latem 1943 roku pojawiły się w Polsce pośród prześladowanych
Żydów listy od Henryka Wiktorskiego, rzekomo pisane poza gettem do Żydów -
socjalistów w getcie w Warszawie, przez ich przywódców - Henryka Ehrlicha i
Wiktora Altera.
pl.wikipedia.org/wiki/Henryk_Ehrlich
--
Tajne forum Aquanet
Planeta Terra
