• drzewko
  • od najstarszego
  • od najnowszego
Dodaj do ulubionych

SŁOWNIK GWARY RADOMSKIEJ

  • 25.12.04, 22:42
    MOŻECIE GO POZNAĆ OTWIERAJĄC POCZTĘ bolesta@gazeta .pl(uruchomcie później
    odbierz).

    bolesta
    12584713

    Wesołych i Szczęśliwego Nowego
    Edytor zaawansowany
    • 26.12.04, 22:38
      Dzięki, wzajemnie syćkiego dobrego!
      • 27.12.04, 17:03
        No,Najlepszego(Dlo Wszystkich)!!!

        PS
        Możecie chytnuńć łokim na 'Forum Słowiańskie' gdzie zamiscum włośnie' słownictwo
        rodumskie'(kilko tysiyncy słów i wyrożyń)-ungur.

        POZDR.


        ------------------------------------------------------------------------------

        Zdawo sie mi ze dotorło do Wos zym nie zodyn wpółMozursmile)))
        • 27.12.04, 17:07
          ...łozscywiźdźśćje 'słownik gwary radomskiej'-bolesta('forum słowiuńskyje')...
    • 28.12.04, 10:12
      bolesta napisał:

      > MOŻECIE GO POZNAĆ OTWIERAJĄC POCZTĘ

      Niezło robota. Jo jednak trolem jezdem i musze sie przyczepić, bo bym ni móg
      usnąć smile
      Pytom sie - jako je rola tego słownika - czy to mo być spis wszyskich (prawie)
      słów i wyrażeń (pod)radomskich, czy spis regionalizmóf? Jak to drugie, to sie
      nijak zgodzidź ni moge, bo większoś tych słów i wyrażeń jezd jag najbardzij
      ogólnopolsko. Niktóre rzeczywiście mogo bydź mało znane, zwłoszcza miastowym,
      ale to nie ih radomskoź o tym przesądzo, jacy specyficzne zastosowanie.

      --
      pzdr
      piotrek
      *****
      Troll to też stworzenie boże/że inaczej żyć nie może/że ci czasem głowę utnie/
      nie postępuj tak okrutnie...
      • 28.12.04, 19:01
        No,dźjnkujym smile))
        Na pewno większość jest po wsiach znana,ale czy wszystkie?
        Poza tym skąd ja mam wiedzieć,że gdzieś te słowa są w użyciu?
        (Przecież całej wiejskiej Polski nie znam).
        Starałem się wybrać te najmniej używane bo przecież nie ma sensu pisać o
        rzeczach
        banalnych.
        Ja mogę znać góra 40% archaizmów występujących na naszym terenie.

        Jesteście specjalistami,to możecie korzystać z 'radomskiego słownika'.

        Wiecie,ja tam nie wiem jak jest,ale np.nie spotkałem się żeby 'Dudlebów'
        wywodzić od 'dudle'-śsie a 'chorwatów' od 'chrwać'.
        Piszę bo może naprawdę ci z miasta mogą o tym nie wiedzieć.
        (A jeśli wjedzum to zaco ńjye stozujum?
        Że nosze to niby gorsze czy jak?).

        POZDR.
        • 29.12.04, 11:13
          Na pewno niektórzy odnieśli wrażenie,żem strasznie antymazowiecki co nie jest
          prawdą.
          U nas nie ma nienawiści do Mazurów,raczej uważa się ich za trochę gorszych i
          głupszych ale w sumie całkiem do rzeczy ludzi.
          (O tym już pisał np.Pasek:'Ślepy Mazur').
          Warszawiacy są w naszym odczuciu zarozumialcami i takimi rozwydrzonymi nieco
          bachorami.
          'Warszawskie' to takie delikatne,lukrowate,nijakie.
          'Po warszawsku'-byle jak,lekko,udawanie.
          Mieszkaniec stolicy jest niekonkretny,cwany i nie potrafi wytrwale pracować.
          W ogóle my Radomiaki uważamy siebie za twardych chłopów a sąsiadów z północy
          mamy raczej za maminsynków.
          Język stołeczny przypomina bardziej mowę dzieciaków bawiących się w piaskownicy
          niż normalną mowę.

          No,ale z drugiej strony mamy dla Warszawiaków jakiś sentyment i uważamy ich za
          zdziwaczałych elegancików którym należy ich fanaberie wybaczać bo oni
          nie są wpełni dorośli(dojrzali).
          Zresztą,wydawa mi się,że cała polska polityka jest taka właśnie'warszawka'.
          Naprawdę,nie byłoby źle żeby przenieść stolicę do Krakowa.
          Polsce potrzenbi są gospodarze a nie pajace.
        • 29.12.04, 13:17
          ungur napisał:

          > No,dźjnkujym smile))
          > Na pewno większość jest po wsiach znana,ale czy wszystkie?

          Zdradze ci sekret, że "bzykać" w znaczeniu seksualnym je znane tyż w miastach
          smile Co do jinnych słóf, to większoś (oczywiście większoś, to nie wszyskie) je
          znano gdziebodyj, jacy nie wszędzie i nie wszyskim. Taki zwykły Warszawiok
          pewnie nie bedzie wiedzioł, co to "cieliczka", ale jag jusz ten Warszawiog je
          ministrem rolnictwa, to powinien wiedzieć, bo w podpisanym przez niego
          rozporządzeniu stoi (jag byk smile ) "cieliczki i jałówki". I tag dalij.

          > Poza tym skąd ja mam wiedzieć,że gdzieś te słowa są w użyciu?
          > (Przecież całej wiejskiej Polski nie znam).

          Weś takie słowo wrzudź w gógla i zoboczysz, kto go używo i kiej. Jag zoboczysz,
          że "babski" praktycznie zawsze znaczy "kobiecy, zwykle f kontekście niepoważnym
          jag >>babskie pogaduchy<< lub pogardliwym jag >>babsko robota<<", a u ciebie
          znaczy po prostu "kiepski", to już wisz, że to regionalne znaczenie, ale jag
          zoboczysz, że "baba" w znaczeniu "obelga dlo chłopa" je cołkiem popularne, to
          zoboczysz, że to żoden regionalizm, jacy kolokwializm... Podobnie możno odkryć,
          że coź je archaizmem, a nie "czystym" regionalizmem (ale regionalizmem może bydź
          nieprzerwane do dzisiednia stosowanie). Tu jednak je sprawa ślizgo, jusz kiedyź
          zaczonem taki wątek (o "turbowaniu sie")...

          > Starałem się wybrać te najmniej używane bo przecież nie ma sensu pisać o
          > rzeczach
          > banalnych.
          > Ja mogę znać góra 40% archaizmów występujących na naszym terenie.
          >
          > Jesteście specjalistami,to możecie korzystać z 'radomskiego słownika'.

          Jo nie jezdem smile

          >
          > Wiecie,ja tam nie wiem jak jest,ale np.nie spotkałem się żeby 'Dudlebów'
          > wywodzić od 'dudle'-śsie a 'chorwatów' od 'chrwać'.

          Jo tyż nie... To je ciekawe, ale ginie wśrót powszechnie (tag mi sie widzi)
          zwrotów jag "obalić flaszke"...

          > Piszę bo może naprawdę ci z miasta mogą o tym nie wiedzieć.
          > (A jeśli wjedzum to zaco ńjye stozujum?

          O - wymowa, to coź bardzij specyficznego - słownictwo łatwij przechodzi z jednyj
          grupy do drugij... Ale zaręczom ci, że np. "wziąć się w garść" (chodź jo bym
          powiedzioł "wziąś sie w gorść") to stosujo, nawet w tzw. literaturze pieknyj...

          > Że nosze to niby gorsze czy jak?).

          Wasze, radomskie, od naszego, rzeszowskiego? Na pewno!
          smile (To był żart.)

          >
          > POZDR.


          --
          pzdr
          piotrek
          *****
          Troll to też stworzenie boże/że inaczej żyć nie może/że ci czasem głowę utnie/
          nie postępuj tak okrutnie...
          • 29.12.04, 13:19
            bolesta napisał:

            Kurde - to nie był(a) bolesta, jacy jo - piotrpanek, jacy przes to logowanie sie
            na tamtyj poczcie system Gazety Wybiórczyj mie tak podpisoł...
            --
            pzdr
            piotrek
            *****
            Troll to też stworzenie boże/że inaczej żyć nie może/że ci czasem głowę utnie/
            nie postępuj tak okrutnie...
            • 30.12.04, 14:25
              Nu dogk!
              Jjo źjjym mordwjjym Bjodrbungku zye nyozyso gwyoro źiybguo zońjygko.
              35 lat temu nazad to gdyby ktoś spytał dzieciaki wiejskie o drogę to 3/4
              odpowiedziałoby mu po wiejsku bo inaczej nie umiało mówić.
              20 lat temu jeszcze 40% by tak postąpiło.
              Obecnie wszystkie powiedziałyby po polsku co najwyżej z wtrętami gwarowymi.

              Na przełomie roków 70/80 3/4 dzieciarni mówiło gwarą ale spośród tychże najwyżej
              10-15% gadało archaicznie czyli prawdziwą nasz dialekt znało jakieś 10% ogółu.
              Oni mówili jeszcze ścieśnionie i donośnie(tak jak Ślązacy)i właśnie znali dużą
              liczbę starodawnych słów:jjym,jjodek,tendyk,tamok,źjito,źjoba itp.(przy braku
              wymowy 'f'zamiast 'w' co napewno jest dużym archaizmem tutejszym).
              Obecnie to najmłodsze pokolenie nie zna połowy słownictwa które używali ich
              rodzice.
              Poza tym nie mówią jak dawniej a bardziej po polsku.
              Kiedyś łatwiej było zachować właściwą wymowę bo nie było kontaktu z mediami.
              Jak dziecko będzie mówić gwarą kiedy w szkole,w radiu,telewizji czy w
              komputerze spotyka się z językiem polskim?
              Tylko zapisanie i nagranie naszego języka oraz jego wtórna nauka(w szkole) może
              zachować tę naszą swojstą mowę(eklektyczną,archaiczną z praindoeuropejskim
              zaśpiewem).
              U nas nie ma chęci do zachowywania starej mowy jak gdzie indziej.
              Wciąż się śmieją z wsiowej gadki.
              No ale trzeba ten proces powstrzymać!
              Musimy zagrać na patriotyźmie lokalnym!
              Może się znajdzie chociaż grupka która będzie kultywować tradycję przodków.

              POZDR.
              • 30.12.04, 20:10
                Wies, ni moge sie nadziwowac tyj Wasyj mowie, moze temu ona i wsiąkła, ze
                była za trudno?
                • 31.12.04, 11:40
                  Ćjupozko,uno ńjye trudno ,jjum ćjynzko zopjysoćj.
                  Poza tym bardzo odbiega od języka polskiego i wydaje się jakoś strasznie
                  zacofana i przez to była tępiona.
                  Ludzie którzy nie potrafili mówić inaczej wstydzili się jej.
                  Na pewno język polski jest dużo prościejszy i przez to nasza wielowarstwowa
                  gwara nie ma szans na zachowanie się w upraszczającej wszystko nowoczesności.
                  No ale trzeba próbować bo to jest nasz skarb,wjncy- wszystkich
                  Indoeuropejczyków!

                  POZDROWJUM
                  • 01.01.05, 14:40
                    Ćjungly clowiyg cosi nyowygo sobjy przpmńjy:

                    'Marychy nie opowiedziała dzieciakum'-Marycha....
                    'Krychy też nimo piyńjyndzy'-Krycha...

                    Nie wiem dlaczego mówi się :'Krychy,Marychy' zamiast 'Krycha,Marycha'?

                    W ostatnich 'Anonsach Radomskich' rozśmieszyło mnie takie ogłoszenie:
                    'Zakupię lot gołębi' z niskiego lotu,w ilości 30-50 sztuk'.
                    • 02.01.05, 11:23
                      Przypisywanie Radomianom wymowy odmazowieckiej jest nieporozumieniem.
                      Na całym terenie(oprócz Powiśla które w połowie mówi po mazwsku)wpływy sąsiada
                      z północy nie przekraczają 20% całości mowy(może w przygranicznym pasie 10 km
                      od etnograficznego Mazowsza są większe).
                      Wszyscy w domu wyśmiewamy się po cichu z mowy powiślańskiej(odmazowieckiej).
                      Ona jest dla nas śmieszna i głupia.
                      No a gdybyśmy my tak gadali to przecież nie wydawłoby się nam to gadanie tak
                      dziwaczne,nie?
                      • 03.01.05, 10:57
                        O GMINIE - HISTORIA


                        HISTORIA WARTO ZOBACZYĆ STATYSTYKA GOSPODARKA POŁOŻENIE





                        HISTORIA MIEJSCOWOŚCI I GMINY RUSINÓW




                        Wody Wiązownicy - wezbrane podczas długotrwałych opadów lub roztopów
                        wiosennych - pokonują niekiedy obniżenie tego działu wodnego w lesie na
                        wysokości wsi Klonowa i przelewają się przez las, pola i łąki w kierunku
                        Drzewiczki. Takie usytuowanie terenu i przepływ wody ukształtowały rozległe
                        mokra­dła i stawy leśne o nazwach: Smug (wieś Władysławów), Smużyk, Smużela,
                        Popławy, Koń. Dawniej był to teren w znacznej mierze niedostępny dla ludzi.
                        Jego osuszenie na skutek melioracji, przysporzyło pastwisk, lasu i pól
                        uprawnych, zmieniając istotnie ekosystem oraz warunki egzystencji flory i fauny.

                        W XVIII wieku - jak dowodzą informacje zawarte w inwentarzu dóbr ziemskich -
                        przepływały tu także, łączące się w lesie grabowskim i wpadające wspólnym
                        ciekiem do Drzewiczki, rze­czki: Saana, Gwozdzka, Smagowka. Prawdopodobnie
                        śladami po tych rzeczkach, zasilanych niegdyś obficie wodami z okoli­cznych
                        lasów, są - łączące się w tym samym miejscu i wypada­jące wspólnym ciekiem do
                        Drzewicaki - rowy melioracyjne, biegnące od Grabowej (Saana), Goździkowa
                        (Gwozdzka) od opi­sanego powyżej przewężenia przyjmującego nadmiar wody z
                        Wiązownicy (Smagowka).

                        W opisach wymienionego inwentarza dóbr utrwalone zostały zabytki dawnego
                        piśmiennictwa, Saana może stanowić bowiem zabytek staropolskiego systemu
                        fonograficznego, wprowadzone­go około 1440 roku traktatem ortograficznym rektora
                        Akademii Krakowskiej, Jakuba Parkoszowica z Żurawicy. Obok głosek „a”
                        wprowadził on „aa”, obok „o” – „oo”, obok „u” – „uu”, obok „ign”, „ga” a
                        także „ą”, „ę”, „ć”. W związku z tym pisano, na przykład Aadam (obecnie: Adam),
                        daał (dał), graad (grad), kuur (kur), Russinow (Rusinów). Reliktem tej pisowni
                        jest - występujące również w tymże inwentarzu - nazwisko Dęmbinski (gdyż u
                        Parkoszowica, obok „ą”, „ę”, występują także „ąm” i „ęm”. Dlatego też ród
                        Rawiczów z Dębian pisano zarówno „Dęmbińscy” (Dębińscy), jak i „Dembinscy”.

                        Saana prawdopodobnie gromadziła wody z kierunku Grabowej, Gwozdzka - nazwa ta,
                        podobnie jak „gwóźdź”, wywodzi się od „gwozd” (gozd) - jest pochodna od słowa
                        oznaczającego niegdyś drzewo. A wymieniona w inwentarzu dóbr Rzeczka płynęła –
                        jak wskazuje fonografia terenu - od wsi Goździków (dawniej: Gwoździków), której
                        nazwa pochodzi od „gwozd” (gozd), słowa oznaczającego ciemny, stary las. W
                        dokumencie łacińskim z 1415 roku zawarto nawet wyjaśnienie: „... z ciemnymi
                        lasami, zwa­nymi powszechnie gozdy”. Obecnie rzeczułka ta mogłaby nazywać się
                        Leśniawka lub Leśna.

                        Smagowka - to być może, rzeczułka odprowadzająca wody z terenów, na których
                        znajdowały się wymienione smugi (smagi, pisane: smugi).

                        Od II wieku do drugiej połowy IV wieku ta - silnie zalesiona i słabo zaludniona
                        okolica - jak wynika z dokumentów - nale­żała do kasztelani skrzyńskiej,
                        graniczącej od zachodu z kasztelaniami żarnowiecką i inowłodzką. Przez długi
                        czas były to - łączące z ich stolicami Skrzyńskiem (z biegiem czasu wy­odrębniły
                        się dwie miejscowości: Skrzyńsko, czyli Stare Skrzynno i Skrzynno) i
                        Inowłodzem - tereny sporne między władcami piastowskiego państwa polskiego a
                        władcami Mazowsza prowadził do zatargów, napięć i konfliktów zbrojnych, chociaż
                        były to obszary słabo zaludnione, to jednak procesy feudalizacji i potrzeby
                        utrzymania dworów książęcych, magna­ckich i hierarchii kościelnej powodowały ich
                        postępujące za­siedlenie, początkowo na prawie polskim, a od XIII wieku na pra­
                        wie niemieckim, zwanym także średzkim (od Środy w Wielkopolsce). Immunitety
                        (przywileje), udzielane możnowładcom, coraz bardziej ograniczały kompetencje i
                        władzę księcia, zwiększały się natomiast potencjał gospodarczy i znaczenie
                        polityczne możnowładców świeckich i kościelnych.

                        W drugiej połowie XIV wieku zaczęły wyodrębniać się nowe jednostki
                        administracyjne, a wśród nich w latach 1346 - 1348 pow­stał należący do Ziemi
                        Sandomierskiej (województwa sandomier­skiego) powiat opoczyński ze starostą na
                        czele. Kasztelanie zaś, wraz ze swoimi okręgami, podupadały, odgrywając tylko
                        rolę wojskową. Powiat ten, decyzją zaborczych układów podzia­łowych z 1772 i
                        1795 roku, został wcielony do Galicji, okupowa­nej przez Austrię, a następnie
                        włączony do cyrkułu koneckiego. W 1807 roku powiat opoczyński wszedł do
                        Księstwa Warszawskiego, stanowiąc część departamentu radomskiego. Od 1837 roku
                        do I wojny światowej należał do guberni radomskiej w ramach Królestwa Polskiego
                        (Kongresowego), znajdującego się w granicach Rosji carskiej.

                        W latach 1919 - 1939 gmina Rusinów, jako część składowa powiatu opoczyńskiego,
                        należała do województwa łódzkiego, a od 1939 roku do województwa kieleckiego.
                        Podczas okupacji hitlerowskiej (1939 – 1945), w wyniku utworzenia tzw. Generain
                        Guberni, znalazła się w okręgu tomaszowsko - mazowieckim, wchodzącym w skład
                        dystryktu radomskiego. Po wyzwoleniu okolica ta wchodziła do powiatu
                        opoczyńskiego (należącego w latach 1945 - 1950 do woj. łódzkiego), a następnie
                        do woj. kieleckiego a w latach 1955 - 1975 do nowo utworzonego powiatu
                        przysuskiego. Od reformy administracyjnej 1975 roku należała do woj.
                        radomskiego. Po ostatniej reformie administracyjnej Gmina Rusinów należy do
                        powiatu przysuskiego w województwie mazowieckim.

                        Gmina Rusinów została utworzona po ukazie uwłaszczeniowym z 2 marca 1864 roku.
                        Obejmowała ona: Rusinów, Władysławów, Grabowę, Gałki, Wolę Gałecką z Olszowcem,
                        Nieznamierowice, Przystałowice Małe, Przystałowice Duże, Rdzuchów, Sady, Bąków,
                        Więciorzową Wolę. W latach 1954 - 1972 na obszarze tym funkcjonowały, jako
                        jednostki administracyjno - terytorialne, gromady: Rusinów, Nieznamierowice,
                        Sady, pokrywające się ze strukturą parafii o tych samych nazwach. Po kolejnej
                        reformie admini­stracji terenowej w 1975 roku, gmina Rusinów obejmuje 14 so­
                        łectw: Rusinów, Władysławów, Grabowa, Zychorzyn, Gałki, Wola Gałecka z Jankami
                        i Olszowcem, Przystałowice Małe, Bąków, Bąków Kolonia, Brogowa, Klonowa,
                        Krzesławice, Karczówka. Z dawnej gminy Rusinów do innych gmin przeniesiono Przy­
                        stałowice Duże, Sady, Rdzuchów, Więciorzową Wolę; do gminy Rusinów zaś - z gmin
                        zlikwidowanych Skrzyńsko i Goździków - przyłączono Brogowę, Klonowę,
                        Krzesławice, Karczówkę, Zychorzyn, Janki.

                        Utworzona w ten sposób podstawowa jednostka podziału administracyjno -
                        terytorialnego - ze stolicą w Rusinowie - wykazuje wciąż pewne zróżnicowanie
                        uformowane w dawnym układzie administracyjnym, parafialnym i kulturowym. Jest
                        ono dos­trzegalne w wymowie mieszkańców, ubiorze, urządzeniu mieszkań itp.
                        Wydaje się, że ścierają się tu od wieków wpływy kultury wielkopolskiej,
                        małopolskiej i mazowieckiej; jest to bowiem teren byłego pogranicza tych
                        dzielnic.

                        Gmina Rusinów liczy około 5000 mieszkańców. Zajmują się oni uprawą zboża (żyto,
                        jęczmień, pszenica, owies, tatarka), ziemniaków, warzyw (głównie: truskawki,
                        fasolka, marchew), częściowo owoców (jabłka, śliwy), hodowlą bydła i trzody
                        chlewnej (świnie, owce, kury, gęsi, kaczki, indyki). Istotny wpływ na dochody
                        rolników wywiera powiązanie upraw z prze­twórczymi potrzebami „Hortex – u” w
                        Przysusze (obecnie już mniej). Znaczna część mieszkańców (dwuzawodowcy)
                        dojeżdża do pracy w Przysusze (głównie do Zakładów Przetwórstwa Owoców i
                        Warzyw „Hortex” oraz Zakładów Płytek Ceramicznych „Przysucha S. A.” i do
                        Drzewicy - Fabryka Nakryć Stołowych „Gerlach”. Wielu młodych szczególnie
                        mieszkańców Gminy podjęło pracę w Stolicy w związku z utrzymującym się d
                        • 03.01.05, 11:10
                          www.rusinow.pl

                          HISTORIA MIEJSCOWOŚCI I GMINY RUSINÓW

                          (ETYMOLOGIA NAZWY 'RUSINÓW' W ŚWIETLE REALIÓW HISTORYCZNYCH)


                          --------------------------------------------------------------

                          Gwara tamtejsza nie odbiega specjalnie od przytycko-wolanowskiej.
                          • 04.01.05, 12:11

                            Aktualności

                            Powitanie

                            Położenie

                            Historia


                            Gospodarka

                            Turystyka

                            Kultura i sport

                            Zbiornik Domaniów

                            Ogólnopolskie Targi Papryki



                            Księga gości

                            Czat


                            Ni Po Wt Śr Cz Pt So
                            1
                            2 3 4 5 6 7 8
                            9 10 11 12 13 14 15
                            16 17 18 19 20 21 22
                            23 24 25 26 27 28 29
                            30 31




                            StAt

                            Historia strona główna




                            PRZYTYK
                            Siedziba Gminy w województwie mazowieckim (powiat radomski), położony nad rzeką
                            Radomką w odległości 17 km od Radomia.
                            Od zarania dziejów Przytyk dziedziczyli Podlodowscy herbu Janina. Pierwszą
                            siedzibą tej rodziny był Zameczek (dawniej zwany Ostrów).
                            Miasto Przytyk zostało założone w 1333 roku przez Piotra z Podlodowa. Rodzina
                            Podlodowskich miała bardzo duży udział w rozwoju Przytyka. Za staraniem Jana
                            Podlodowskiego z Przytyka, który był kasztelanem Żarnowieckim i dworzaninem
                            króla Kazimierza Jagiellończyka, w 1488 roku Przytyk otrzymał przywilej
                            organizowania 2-ch dorocznych jarmarków i cotygodniowych targów w dni
                            poniedziałkowe. Przywilej ten został nadany przez króla Kazimierza
                            Jagiellończyka na Sejmie w Radomiu.
                            Tradycja cotygodniowych targów poniedziałkowych przetrwała do dziś, przez ponad
                            500 lat.
                            Duży wpływ na handlową atrakcyjność Przytyka miało jego ówczesne położenie,
                            gdyż leżał on na skrzyżowaniu ważnych szlaków handlowych. Tu krzyżowały się:
                            Trakt królewski zwany też Traktem Mazowieckim (Warszawa - Kraków) z Traktem
                            Wielkopolskim (Lublin - Poznań).
                            Skrzyżowanie to było zwane środkiem lub też „Pępkiem Europy". Swoje atrakcyjne
                            położenie Przytyk utracił w 1834 roku, kiedy to wybudowana została szosa od
                            Szydłowca przez Radom do Białobrzegów. Wówczas to dotychczasowy transport
                            przeniósł się na nową drogę.
                            Poza rodziną Podlodowskich w historię Przytyka wpisała się również słynna
                            rodzina Kochanowskich z Sycyny.
                            Początek Kochanowskich zaczął się w XVI wieku od ślubu słynnego poety Jana
                            Kochanowskiego z Dorotą Podlodowską z Przytyka. Ślub ich odbył się w 1570 r. w
                            Przytyku.
                            W następstwie Przytyk stał się na długie lata własnością rodową Kochanowskich.
                            W 1835 roku Kochanowscy, za udział w powstaniu listopadowym, utracili prawa do
                            Przytyka.
                            Dzieje Przytyka to nie przemienny czas rozwoju i niepokojów, nękających miasto
                            klęsk pożarów i rabunków w czasie wojen. Najcenniejsze przedmioty zostały
                            zrabowane w czasie „potopu szwedzkiego". W 1704 roku Karol XII, Król szwedzki
                            przechodził przez Przytyk udając się na wyprawę przeciwko Augustowi II, w
                            Przytyku 11 sierpnia 1831 rok walczyły oddziały Wittenberga z oddziałami
                            polskimi. Niszczony wojnami w XVII wieku i ogromnym pożarem w 1795 roku, tracił
                            na znaczeniu.
                            Prawa miejskie Przytyk utracił w 1869 roku. Od XVII wieku w Przytyku rozwijało
                            się osadnictwo żydowskie. Na początku XX wieku Żydzi stanowili ponad 80% ogółu
                            mieszkańców Przytyka. 9 marca 1936 roku doszło do starć ulicznych
                            zwanych „pogromem Żydów".
                            W czasie II wojny światowej Niemcy wysiedlili około 2.700 Żydów do gett w
                            Szydłowcu i Przysusze.
                            W 1942 roku Przytyk i okolice zamienione zostały na poligon niemiecki. Zburzono
                            wówczas wszystkie budynki z wyjątkiem kościoła.
                            8 września 1944 roku gestapowcy odkryli pod podłogą kościoła schowek z bronią.
                            Wydano wówczas rozkaz zburzenia także i kościoła. Rozkazowi temu sprzeciwili się

                            katoliccy żołnierze austriaccy. Ponadto zbliżający się front i coraz częstsze
                            akcje partyzanckie uniemożliwiły plan zburzenia.
                            Na ziemi przytyckiej zachowało się kilka zabytkowych miejsc i obiektów. W samym
                            Przytyku obejrzeć można wybudowany w latach trzydziestych XX wieku kościół
                            murowany w stylu barokowo-renesansowym projektu architekta warszawskiego
                            Stefana Szyllera.
                            W prezbiterium tegoż kościoła pod wezwaniami Znalezienia Krzyża Świętego,
                            malarz Jan Henryk Rożen namalował obraz „Znalezienia Krzyża Świętego". Obraz
                            umieszczony jest zamiast nadscenia Głównego Ołtarza. Ze względu na właściwą
                            sobie symbolikę i oryginalne miejsce jest jedyną osobliwością świątyni.
                            W miejscowości Oblas znajduje się dwór z XIX wieku, niestety w dużym stopniu
                            zdewastowany, jest tam również zabytkowy spichlerz.
                            W odległości 3 kilometrów od Przytyka w miejscowości Zameczek usytuowany jest
                            dwór z połowy XIX wieku projektu Franciszka Marii Lanciego.
                            Najprawdopodobniej najstarszą budowlą w okolicy jest wybudowany w 1420 roku
                            kościół pod wezwaniem Świętego Wawrzyńca we Wrzosie, rozbudowany na początku XX
                            wieku.
                            W Przytyku na cmentarzu, przy kościele parafialnym znajdują się cztery kamienne
                            płyty z XVI wieku. Poświęcone są one m.in. Katarzynie Białaczowskiej żonie
                            Wawrzyńca Podlodowskiego oraz Lupie Podlodowskiemu teściowi poety Jana
                            Kochanowskiego.
                            Przy kościele stoi również kamienny pomnik z amforą na szczycie. Jest to pomnik
                            nagrobny Ignacego Dzianeta (zm. 1827 roku), sędziego pokoju powiatu radomskiego.
                            W dzielnicy Piaski znajduje się cmentarz żydowski na którym zachowało się
                            jeszcze kilka płyt nagrobnych. To jedyny ślad po licznej tutaj przed II wojną
                            światową mniejszości Żydowskiej.
                            Staraniem lokalnej społeczności powołane zostało Towarzystwo Przyjaciół Ziemi
                            Przytyckiej, które wydaje własny biuletyn „Ziemia Przytycka". Teraźniejszość to
                            przede wszystkim wciąż rozwijająca się uprawa papryki i związane z nią
                            Ogólnopolskie Targi Papryki, skupiające producentów i handlowców tego warzywa
                            oraz rzesze odwiedzających.
                            Atrakcyjność Gminy wzrosła wraz z oddaniem do użytku zbiornika wodnego w
                            Domaniowie którego powierzchnia przekracza 500 hektarów.
                            Przez gminę prowadzą liczne szlaki rowerowe, których powstanie zainicjował
                            Związek Gmin „Radomka".
                            Związek Gmin „Radomka" skupia gminy leżące nad rzeką Radomka i ma swoja
                            siedzibę w Przytyku.
                            W gminie powstają pierwsze gospodarstwa agroturystyczne skupione w
                            Stowarzyszeniu Gospodarstw Agroturystycznych „Zalew Domaniów".
                            Przytyk to również gminne centrum Oświatowe, poza szkołą podstawową i gimnazjum
                            funkcjonuje również Liceum Ogólnokształcące.
                            Do ważniejszych Zakładów pracy funkcjonujących w Gminie zaliczyć można min:
                            - Zakład Drzewny „Gajewski" - producent parkietów, mozaiki i innych wyrobów z
                            drewna
                            - Zakład Mięsny „TED" - producent wędlin.
                            - Hurtownia okien i materiałów budowlanych „OKNO-BUD"
                            historia.doc



                            ©Szulc-Efekt Sp. z o.o.& www.gmina.pl

                            Serwis aktualizowany przez Urząd Miasta
                            • 04.01.05, 13:13
                              tataratata napisał:

                              >
                              > Aktualności
                              >
                              > Powitanie

                              [...]

                              Proszę o przyhamowanie z kopiowaniem stron WWW gmin Rzeczypospolitej Polskiej.
                              Jeśli ma to związek ze słownictwem gwarowym, może można nieco okroić cytaty.

                              --
                              Dialektolog
                              Słownictwo gwarowe
                              • 04.01.05, 14:55
                                > Proszę o przyhamowanie z kopiowaniem stron WWW gmin Rzeczypospolitej Polskiej.
                                > Jeśli ma to związek ze słownictwem gwarowym, może można nieco okroić cytaty.

                                W ostatnim rzeczywiście nie zauważyłem zbyt dużego związku z gwarą. Za to kilka
                                listów temu w opisie gospodarki pojawiła się "tatarka", co świadczy o
                                małopolskości słownictwa smile

                                --
                                pzdr
                                piotrek
                                *****
                                Troll to też stworzenie boże/że inaczej żyć nie może/że ci czasem głowę utnie/
                                nie postępuj tak okrutnie...
                                • 05.01.05, 11:23
                                  Ejno!
                                  Panowie!
                                  Co Wy gadacie?

                                  W Rusinowie bardzo dużo piszą o etymologii swoich miejscowości i gwarze!!!
                                  (Zerknijcie na stronę!!!),w Przytyku mało ale zważcie,że dawniej tamże
                                  przecinały się dwa najważniejsze 'trakty',takie dawne autostrady!!!

                                  'bawarka'-mleko z herbatą(Powiśle)
                                  'tatarka'-gryka


                                  ------------------------------------------------------------------------------

                                  A OTO KĄSEK DLA MAŁOPOLAKÓW(TAKŻE CYTAT ZE STRONY BIAŁOBRZESKIEJ):
                                  'ZAPILCZE* OD XIV W. NALEŻAŁO DO MAZOWSZA,JAKO DAROWIZNA KAZIMIERZA WIELKIEGO
                                  DLA KSIĘCIA SIEMOWITA III'

                                  *ZAPILCZE-ZIEMIE LEŻĄCE NA POŁUDNIE OD DOLNEJ PILICY DO RZEKI RADOMKI
                                  (JAK WIDAĆ PRZEZ 200 LAT BYŁO W OBRĘBIE MAŁOPOLSKI!!!-PODCHODZILIŚMY POD SAMĄ
                                  WARKĘ!!!)

                                  PEŁNA NAZWA BIAŁOBRZEGÓW NADPILICKICH BRZMI 'BIAŁOBRZEGI RADOMSKIE'.
                                  • 06.01.05, 11:12
                                    W północnej części radomskiego krzyżowały się szlaki handlowe.

                                    1.Wschodnie:Z Wielkiego Księstwa Litewskiego do Wielkopolski,Małopolski,na Śląsk
                                    Z Rusi Czerwonej do Wielkopolski i Mazowsza

                                    2.Południowe:Ze Śląska na Mazowsze i do Wielkiego Księstwa Litewskiego
                                    Z Małopolski na Mazowsze,do Wielkopolski i do Wielkiego Księstwa Litewskiego

                                    3.Zachodnie:Z Kujaw do Małopolski i na Ruś
                                    Z Wielkopolski na Ruś i do Wielkiego Księstwa Litewskiego.

                                    Ruch handlowy był dość duży a wszystkie trakty krzyżowały się na obszarze
                                    na północ od Radomia.
                                    (W Zakrzewie w XIV w. żyło tylko 4 zagrodników ale były aż 2 karczmy!!!).
                                    Przy niewielkiej liczbie ludności wpływy obcych gwar mogły łatwo zapuścić
                                    korzenie.
                                    Widać bardzo aktywni byli Wielkopolanie,Rusini i Ślązacy bo ich ślady językowe
                                    są bardzo widoczne w naszej gwarze.
                                    • 07.01.05, 22:06
                                      Zmazowszenie północnych peryferiów radomskiego może mieć przyczyny
                                      demograficzne.
                                      W Przytyku znaczna część ludzi przybyła z terenów przymazowieckich albo wręcz z
                                      Mazowsza.
                                      W tejże gminie wyraźnie rysuje się różnica między wioskami leżącymi na południe
                                      od Radomki a na północ od tej rzeki.

                                      Ludność odmazowiecka w poszczególnych wioskach:

                                      1.Wygnanów,Kaszewska Wola,Sukowska Wola,Mścichów(50%)
                                      2.Glinice,Suków(40-50%)
                                      3.Żerdź,Wrzeszczów,Wrzos,Studzienice(30-40%)
                                      4.Potkanna,Podgajek,Słowików,Oblas,Posada,Przytyk,Wólka Domaniowska(20-30%)
                                      5.Dęba,Ostrołęka,Goszczewice,Domaniów,Jabłonna(10-20%)
                                      6.Krzyszkowice,Zameczek,Młódnice,Jabłonna,Stefanów(do 10%).

                                      Wymowa częściowo mazowiecka zaczyna się na północ od Radomki i dawniej na pewno
                                      Zakrzew oraz cały Wolanów należałoby zaliczyć do strefy radomskiej a
                                      nie 'Pogranicza Mazowsza'.
                                      Różnica między Zakrzewem stykającym się z Radomiem a Przytykiem kiedyś była
                                      spora(teraz nie wiem)choć miejscowości te dzieli różnica 8km.
                                      Ja dawniej nie znałem 'robymy,chodzymy' -tego nauczyłem się w Przytyku.
                                      W Zakrzowie było to przeważnie 'róbka,chodźma'(z różnymi wariantami).
                                      Co ciekawe w Oblesie,wiosce podprzytyckiej mówiono bardziej po zakrzewsku
                                      gdyż do lat 50. należał do parafii tamtejszej!!!
                                      • 08.01.05, 19:00

                                        No to jak jest z tymi końmi???

                                        wio:
                                        ---

                                        wjy!
                                        wjye!
                                        wjyo!

                                        wiśta:
                                        -----

                                        wśta!
                                        wjyśta!
                                        wjśt!(wjśt!wjśt!)
                                        wjyśtta!
                                        wjyeśta!(dość często)

                                        hetta:
                                        -----

                                        hejta!
                                        heta!
                                        het!(het!het!)
                                        hetta!
                                        hejtta!
                                        hajta!
                                        hata!
                                        hajt!(hajt!hajt!)
                                        hajtta!
                                        hejt!(hejt!hejt!)

                                        zatrzymaj się:
                                        -------------

                                        prrr!
                                        trrrr!(Powiśle)
                                        stojji no!;stojno!

                                        powoli
                                        ------

                                        pomalu!pomalu!
                                        powo!powo!

                                        do tyłu
                                        -------

                                        nazad!
                                        cafnij sim!(w Zakrzowie)

                                        nastąp się:
                                        ----------

                                        nastump sim!


                                        Zawołanie na konia(kobyłę):

                                        Wjeśka wje!
                                        Wjo Bereśka!
                                        Cieśka Wjy!

                                        -----------------------------------------------------------------------------

                                        Te okrzyki są trudne do zapisania bowiem 'a' i 'e' zlewają się i brzmią jakoś
                                        pośrednio.
                                        • 09.01.05, 09:16
                                          coś
                                          ---

                                          cosi
                                          cośka
                                          cośki
                                          cośk
                                          cosij

                                          cośta-coście
                                          cośtka-coście
                                          cośma-cośmy
                                          cośmka-cośmy
                                          cośmwka-cośmy
                                          cośwa-cośmy
                                          cośwka-cośmy
                                          cosiam(em)(?)-co robiłem(?)
                                          cośkam(?)-coś ty (?)
                                          cosiek-coś on(?)(podobne do 'cosik')




                                          • 10.01.05, 10:25
                                            U nas naprawdę można chyba wyeliminować wszystkie bezdźwięczne głoski.
                                            W każdym razie udało mi się nagrać i 'gapnąć' i 'jejjich',nawet 'kiej' tylko,że
                                            ta osoba zaraz starała się te słowa poprawiać.
                                            • 10.01.05, 12:49
                                              ungur napisał:

                                              > U nas naprawdę można chyba wyeliminować wszystkie bezdźwięczne głoski.
                                              > W każdym razie udało mi się nagrać i 'gapnąć' i 'jejjich',nawet 'kiej' tylko,że
                                              >
                                              > ta osoba zaraz starała się te słowa poprawiać.

                                              No wisz, kiej bodosz czyjoś naturalno wymowe, to za nic f świecie mu o tym nie
                                              móf, bo na pewno zacznie sie poprawiać smile
                                              Znom pewnego fonologa, który idądz w lud, udaje, że bodo wycinanki i inne takie
                                              wytwory kultury. Babiny wtenczos zaczynajo nawijadź o tyh wycinankah i ani sie
                                              nie spostrzego, kiej zapominajo mówidź "ładnie" i zaczynajo mówić po swojemu, na
                                              co jacy ten fonolok czeko smile


                                              --
                                              pzdr
                                              piotrek
                                              *****
                                              Troll to też stworzenie boże/że inaczej żyć nie może/że ci czasem głowę utnie/
                                              nie postępuj tak okrutnie...
                                              • 11.01.05, 10:10
                                                No,wezmnem se Twojjy rody do syrcosmile

                                                Ja nie nagrywałem jakichś tam starych babek ale koleżankę matki.
                                                Nikt jej nie zmuszał do gadania wiejskiego,ot kiedy się zaperzyła to dopiero
                                                tak 'zaciągała'.
                                                No,ale pewnych rzeczy nie poprawiała bo nie wiedziała,że źle mówi,np.'zwrok'
                                                zamiast 'wzrok'.
                                                W ciągu tych ponad 3 godzin powiedziała też parę słów których wcześniej nie
                                                znałem.

                                                A może takie nagrywanie 'z przyczajki' jest nielegalne?
                                                No ale teraz wszyscy wszystkich śpiclujum....
                                                • 11.01.05, 13:15
                                                  ungur napisał:
                                                  > A może takie nagrywanie 'z przyczajki' jest nielegalne?

                                                  To cza być tag wyćwiczonym fonetykiem, żeby usłyszedź i zapamiętać bez
                                                  nagrywania smile

                                                  --
                                                  pzdr
                                                  piotrek
                                                  *****
                                                  Troll to też stworzenie boże/że inaczej żyć nie może/że ci czasem głowę utnie/
                                                  nie postępuj tak okrutnie...
                                                  • 11.01.05, 19:55

                                                    PJetrzpanku,nie wyjerzym zye mzno zopomjyntodźć' tokum długum rozmyowym.
                                                    A pozo tyem ńjch my ńjye zorzćjy zem se wymyślułsmile

                                                    No,ale można nagrywać czy nie bo przecież np.taki Michnik nagrał Rywina?
                                                    ...Jak można to mam parę nagrań,a jak nie można to tylko do przesłuchania...
                                                  • 12.01.05, 09:48

                                                    Z JEDNEGO NAGRANIA(Przytyk 09.01.2005)

                                                    pokupywałam se(u nas większość tak mówi;ja czemuś tego 'nie złapałem')
                                                    tu jest burdelo
                                                    ściuchcioł się*-zmęczył się,zasapał
                                                    zwrok-wzrok*
                                                    wyciukała mi*-wyrzuciła mi
                                                    wziuł ci(ten ci,on ci itd.)-bardzo częste
                                                    co i róż to u innego-bardzo częste
                                                    w dupe po palcu by wlozł*-strasznie kogoś lubi
                                                    śmuklerstwo*-kombinacja,krętactwo
                                                    wyłgo-wyłudzi
                                                    łabzok*-biedak,łapserdak
                                                    tatusio-bardzo częste(wujcio,stryjcio itd.)
                                                    nie tykaj mnie-bardzo częste
                                                    ciele Madejowe-oferma-bardzo częste
                                                    śiuler-krętacz-bardzo częste
                                                    nie wi któremu Bogu służyć*-jest niezdecydowana(y)
                                                    chatlij się-kłóć się
                                                    zawiuzem-zawiozłem
                                                    tym śfinkum-tym świnkom
                                                    tamty-tamtej
                                                    nimo gliku-bardzo częste
                                                    trzaby-bardzo częste
                                                    iyy!-gdzie tam!
                                                    całe czasy-bardzo częste
                                                    jak cajmer-bardzo częste
                                                    to ślypium nie wierzył
                                                    obsadził się*-zamieszkał
                                                    nich mu gratów nie doł
                                                    zapruty-pijany
                                                    zyni się-żeni się
                                                    dwoje takich burzliwych ludzi*
                                                    poszedł na kurwa mać-bardzo częste
                                                    rozeszedł się-rozszedł się
                                                    skund się wywodzi?-skąd pochodzi?
                                                    nie pysknoł
                                                    nie względem*-nie ze względu
                                                    zanim się gapłam
                                                    wzięłam se sto piwa-wzięłam sobie sto butelek piwa
                                                    koleziunka-koleżanka
                                                    wody my naloł
                                                    cympioł,cympioł do dziewiunty-sterczał
                                                    i dupa psio
                                                    przychódź
                                                    wybroł się
                                                    chałupa wycyckana-chałupa wysprzątana
                                                    co się uśtyrbie-co zapracuje
                                                    tak se pomyślić
                                                    siekierum rumbać-tego kto zły
                                                    tyk nawozów nie ma
                                                    rozśarpała
                                                    trepy szyjum-buty szyjum(trepy-wszelkie buty)-bardzo częste
                                                    iy-jej
                                                    bułchory-bachory
                                                    sprzedej-sprzedaj
                                                    takie cigry*-nieużyczliwce
                                                    łachmyta
                                                    sionuje-szanuje
                                                    już sam diabeł z tego nie wygrzebie*-nic już nie pomoże
                                                    złapoł ci
                                                    ty kurwo policyjno!
                                                    kurwo eskimosko!
                                                    wątrobę zszarganą-wątrobę zniszczoną
                                                    nie dawało im się to
                                                    remament-remanent
                                                    wkiejś-kiedyś
                                                    poparowały się-potworzyli pary;zaczęli ze sobą chodzić
                                                    prawdziwie to były bogate*-naprawdę byli bogaci
                                                    doł im dobrze po jojach*-mieli przez niego sporo kłopotów
                                                    mało to*-mało tego
                                                    ogolić wszystkie książeczki-wypłacić wszystko z książeczek
                                                    śmy wpłacili
                                                    jejjich robota
                                                    2 lat rajzerki-dwa lata wisusowania
                                                    nie zadrzesz kity i pójdziesz*-nie postawisz się i cię wywalimy
                                                    odwrócił się o 360 stopni*-zmienił się całkowicie
                                                    pokorny,przytulny*-miły,grzeczny

                                                    *oznacza słowa i zwroty których nie znałem do tej pory


                                                    POZDRAWIAM


                                                  • 14.01.05, 11:24
                                                    No,mówią tak jak pisze.
                                                    Radomianie też znają:'wewe','a aa','lysty','ciungnie mie tam ino trzaby wzióńść
                                                    i porobić trochy','poczekajta'.
                                                    A z okolic Przytyka np.:'najmać się'-nająć się do roboty
                                                    'ze mchu'-z mchu
                                                    'bierum,bier,biery'biorą,bierz
                                                    'syr'
                                                    'przyichały'
                                                    'jasiek'-mała poduszka(wszyscy tak mówią)
                                                    'sierdzić się'(wszyscy tak mówią)
                                                    'jestemy'-jesteśmy
                                                    'trętosi'-miętosi
                                                    'przepolkę zrobi'-przepali
                                                    'nie obejdzie się bez nich'....
                                                  • 16.01.05, 10:35
                                                    DALSZA CZĘŚĆ 'ZMYŚLEŃ'

                                                    popa-popatrz
                                                    patrzaj no-patrz
                                                    patrzaj iyno-popatrz tylko
                                                    cho,chono-chodź
                                                    iy,ino,iydźno-idź
                                                    jie,je,jeno,jedźno-jedź
                                                    wiydźiy,wiyńiy-widzi...


                                                  • 18.01.05, 13:35
                                                    jutro
                                                    -----

                                                    jutero
                                                    juterko
                                                    jutrok(?)
                                                    jutrkom

                                                    wczoraj
                                                    -------

                                                    wczera
                                                    wczora
                                                    wczorka
                                                    wczorajka
                                                    wczerka
                                                    wczorkam
                                                    wczorajci-wczoraj ci on...
                                                    od do wczoraja
                                                    wczorajkam(?)
                                                    od do wczora
                                                    wczorok
                                                    od do wczorej(aj)
                                                    od do wczorkaj...
                                                  • 20.01.05, 10:12
                                                    Na wsi radomskiej rozpowszechnione są końcówki na'ch(o)'(częściej
                                                    niż 'sko','ak','ec')
                                                    miech(o)-miesiąc
                                                    mich(o)-miś
                                                    ciacho-ciastko
                                                    Jach(o)
                                                    głuptach(o)
                                                    brzydacho
                                                    bycho
                                                    chłopicho
                                                    klepicho
                                                    młodzieniacha
                                                    kurwicha
                                                    dziewuch
                                                    robocicho(a)
                                                    butelczycho
                                                    towarzycho('Cicho!Bo przyjdzie Ździcho i rozgoni towarzycho!')
                                                    ognicho
                                                    mrowicho

                                                    Występują też taki konstrukcje:
                                                    'Krychy powiedziała(y)'-Krysia powiedziała
                                                    'Jachy przyszedł(przyszły)'-Janek przyszedł

                                                    Zdarza się nierzadko końcówka 'sza(o)':Halaszo(a)-Helena,Roma szo(Roman),
                                                    Renaszo(a)(Irena).

                                                    Silnie rozpowszechniona jest końcówka'zda':
                                                    Renizda,dziewuszyzda,głupizda,w ariacizda,pierunizda,bogacizda.
                                                  • 22.01.05, 09:24
                                                    Często występują końcówki na 'stwo,ctwo':cudactwo,głuptactwo ,kalectwo(kaleka),
                                                    koledztwo.
                                                    Silnie rozpowszechnione są też'nio':Janio,Janunio,Krzynio.
                                                    Obok nich'sio','sia' oraz 'śko',śka':Jasio,Krzysio,Krysia ,Maryśka,Staśko.
                                                    Mówią nierzadko tak:
                                                    'moja chłopa'-mój chłop,syn;moje syny i mąż
                                                    'moje chłopy'-mój chłop,syn
                                                    Na mężczyzn wołają na sposób kobiecy a na kobiety jakby były chłopami:
                                                    Marcyna,Jóźcyna,Antcyna;Anek,Be acik,Basiek(jest to częste,nie tak że od czasu
                                                    do czasu komuś się powie).
                                                    Rozpowszechnione także jest 'tko':
                                                    cielątko,kurczątko,dziewczątko, chłopiątko.
                                                    Końcówka na 'ak' istnieje ale nie przytłacza innych;u nas 'ak' zastępuję 'ski':
                                                    Borowszczak-Borowski
                                                    Kawińszczak-Kawiński
                                                    Kowalszczak-Kowalski.
                                                    Końcówka 'yk' zastępuje 'ski' w odniesieniu do synów :
                                                    Jawprszczyk-syn Jaworskiego
                                                    Baczkoszczyk-Syn Baczkowskiego
                                                    Kawińszczyk-syn Kawińskiego.
                                                    Bardzo silnie słychać'ica'
                                                    pierunica,głuptasica,wariacica.
                                                    Występuje również końcówki'ina' i 'ńda':
                                                    pierdolina,ciapulina,gapulina;c iapulińda,gleńda,głuptasińda;ps ina,psinina,psiuńc
                                                    yna,psińda...
                                                  • 23.01.05, 11:41
                                                    SPOSOBY WYMOWY

                                                    Na obszarze przytcko-zakrzewskim nie ma jednego sposobu wymowy.
                                                    Nie mam pojęcia czy tak było tutaj zawsze czy też stało się teraz w wyniku
                                                    oddziaływania zewnętrznego.
                                                    Pewne jest,że najdźwięczniej,melodyjniej i donośniej mówili ludzie żyjący
                                                    gdzieś daleko od traktu niemający kontaktu z miastem.
                                                    Pamiętam parenaście lat temu mieszkał w Starym Młynie lub Gaczkowicach taki
                                                    dziadek który właśnie mówił wyjątkowo twardo i dźwięcznie .
                                                    Nie lubiłem go bo był dość obcesowy ; trochę się o niego wypytałem.
                                                    Okazało się ,że klepał bidę samotnie na uboczu a w domu nie miał nawet radia!
                                                    Tak samo w Zakrzewie najbardziej archaicznie gadały dzieciaki z Ławek,małego
                                                    przysiółka w polach(kilka chałup).
                                                    (Alez w tej dziurze był przyrost naturalny!
                                                    Przeważnie było ich po kilkoro w domu a Kaczorów -dwanaścioro!).
                                                    Z reguły właśnie wielodzietne rodziny rolnicze posługiwały się językiem
                                                    najsurowszym:bo wszyscy mówili gwarą tyle że niejednakowo!
                                                    Przytoczę 'gwarę ławkowską':
                                                    'urodziłem się na Ławkach'
                                                    'historyjaja'-historia(z tej 'historyjajyi' cała szkoła się śmiała)
                                                    Poza tym oni i uczniowie z polnej części Mleczkowa znali:
                                                    jejjich,dziśki,tamka,tutka,tutk i,bez most,przez copki itd.
                                                    Już wtedy była kolosalna różnica miedzy mową 'ludzi z lasów i pól' a tych
                                                    mieszkających przy trakcie na Radom.
                                                    Do szkoły zakrzewskiej przynależały wsie grupujące jakieś 2500 ludzi z
                                                    tego 'polno-leśni' stanowili najwyżej 10%-15%.
                                                    Jednak przyrost naturalny powodował iż niemal 40% uczniów wywodziło się z tych
                                                    kresowych rejonów(jest owszem przysiółek 'Kresy').
                                                    Nie wiem czy obecnie 'polno-leśni' mówią jak dawniej.
                                                    Na pewno występuje 'jejjich i jeszczek' bo moja siostra jest nauczycielką w
                                                    Zakrzowie i czasem to słyszy.
                                                    Ja zapamiętałem 'słowa naszych kresowiaków' dlatego,że mnie one strasznie
                                                    śmieszyły.
                                                    Dorabiałem sobie do nich rymowanki:
                                                    'tutki-gospodarz malutki'
                                                    'tutka-gospodyni malutka'.
                                                    Gdyby mnie ta gwara nie bawiła pewnie bym o niej zapomniał.
                                                    Raz mój kolega chodzący do liceum opowiadał jak profesorka kazała im napisać
                                                    fragment naszej gwary.
                                                    No to Waldek wywalił:
                                                    'sed chłop bez most przez copki' no i dorzucił jeszcze 'dziśki,dziśka' itp.
                                                    Nauczycielka się wściekła ,że sobie żarty robi i przepisuje teksty z książki o
                                                    gwarze góralskiej!
                                                    Siedliśmy obok siebie i po jakimś czasie:
                                                    'ale przecież Zbyszek z Ławek tak gada.
                                                    W Kolonii Las też to słyszałem'.
                                                    Ja sądzę,że profesorce należała się pała!!!


                                                  • 24.01.05, 20:47
                                                    No,jednak podwajanie głosek jest u nas bardzo popularne.
                                                    Większość 'dołów społecznych' mówi:
                                                    do lassu-do lasu
                                                    gminna-gmina
                                                    drzewianny-drewniany

                                                    Wiedziałem ,że tak tu jest ale nie przypuszczałem iż tak bardzo to u nas
                                                    rozpowszechnione!!!
                                                    (Człowiek się obraca trochę w innym kręgu).
                                                    Dzisiaj porozmawiałem z 'ludem'...
                                                    (W zasadzie z każdym następnym piwem zaczynają coraz mocniej rozmawiać po
                                                    wiejsku.
                                                    A jak już zejdą na sprawy pasenia krów(a to każdy chłopak wiejski musiał robić)
                                                    to do góralskiego wygłosu jest nie tak daleko.
                                                    Następuje taka ciekawa ewolucja w mowie:najpierw przeskok z polskiego na lekką
                                                    gwarę,potem prawie wszystko po wiejsku ale nowe słownictwo,później coraz
                                                    mocniej po dawnemu:zamiast'przez' 'bez',nie 'Krzyszkowice' ale 'Krzyśkowice'
                                                    itd.
                                                    Sądzę,że dalej to prasłowiański lecz to nie na moje zdrowie!!!).
                                                  • 27.01.05, 18:42
                                                    Taa - tak.
                                                    --
                                                    Dialektolog
                                                    Słownictwo gwarowe
                                                  • 25.01.05, 11:04
                                                    ungur napisał:


                                                    >
                                                    > No,ale można nagrywać czy nie bo przecież np.taki Michnik nagrał Rywina?
                                                    > ...Jak można to mam parę nagrań,a jak nie można to tylko do przesłuchania...

                                                    Toż przecież przy publikacji opisuje się "dane zarejestrowane u naiwnego
                                                    informanta", a nie "to, co powiedziała Kryśka Łobodzino spod bagien" smile


                                                    --
                                                    pzdr
                                                    piotrek
                                                    *****
                                                    Troll to też stworzenie boże/że inaczej żyć nie może/że ci czasem głowę utnie/
                                                    nie postępuj tak okrutnie...
                                                  • 25.01.05, 12:22
                                                    No,można i taksmile

                                                    PRASŁOWIAŃSKI JĘZYK PÓŁNOCNORADOMSKI:

                                                    JEJ-ŃIYJ,JIYI,JIYJKA,JIKI,IY,II Y

                                                    JEGO-ŃJIYGO,GO,JJIGO,IYGO

                                                    JEMU-ŃIYMU,MU,JIMU,JMU,IMU

                                                    ICH-JEJJICH,JICH,ŃJYCH

                                                    IM-JEJIM,JIM,JEM,IJMA(O),JEJMKA (O),JEMKA(O),JEJMA(O),ŃJYM,ŃJEM

                                                    NIM-JEJIM,JEJIMKA(O),JIMKA(O),Ń JYM

                                                    Z NIM-Z JIM

                                                    Z NIĄ-Z JUM,Z JU,Z IUM,Z JEJIUM

                                                    Z NIMI-Z JEMIY,Z JEJMA...

                                                    Zamiast 'jego' mówią 'niego' a tam gdzie powinno być 'nich' jest 'ich'.



                                                  • 26.01.05, 10:36
                                                    PRASŁOWIAŃSKI JĘZYK PÓŁNOCNORADOMSKI:

                                                    MÓJ-MOJIJ,MOJIKI,MOJICI
                                                    MOJA-MOIO,MOJIKA,MOJIO
                                                    MOI-MOJJI
                                                    MOJE-MOJJIKO,MOIJE,MOIE

                                                    TWÓJ-TWOJIJ,TWOJJKI,TWOJCI
                                                    TWOJA-TWOJJO,TWOJJKA,TWA
                                                    TWOJE-TWOJJIY,TWOJKE,TWE
                                                    TWOI-TWOIY,TWOJJKO,TWY

                                                    WASZ-WASY,WASKI,WASYJ,
                                                    WASZA-WOSO,WASKI
                                                    WASZE-WOSY,WASOJU(?)
                                                    WASI-WAŚKA(?),WAŚKI(?),WOŚIY

                                                    Z NIM-Z JEJJIM,Z JIM
                                                    Z NIĄ-Z JUM,Z JU,Z IUM,Z IJUM
                                                    Z NIMI-Z JIMA,Z JEMA,Z JEJIMI
                                                    Z NAMI-ZE NOMA,Z NUMA,Z NAMKA(?),Z NAMKI
                                                    Z WAMI-Z WAMKA,Z WAMA
                                                    ZE MNĄ-ZMNUM,Z JA(?)
                                                    Z TOBĄ-ZE TOBUM,Z TOBU,Z TY(?)

                                                    KOMU?

                                                    MNIE-MIY,MY,MŃJY
                                                    TOBIE-ĆJY,TOBJY
                                                    IM-ŃIYM,ŃJEM
                                                    WAM-WAMA,WAMO,WAMKA(O),WAMKIY

                                                    CHYBA NIEKTÓRZY MÓWIĄ:
                                                    NAJU-NAM(?)
                                                    WAJU-WAM(?)




                                                  • 26.01.05, 11:21
                                                    APEL DO NIEDOWIARKÓW(CZY MOŻE ZAZDROŚNIKÓW?)ZARZUCAJĄCYCH MI KŁAMSTWO:

                                                    ZERKNIJCIE DO 'FORUM RADOM' W TEMAT 'GWARA RADOMSKA'.
                                                    NAWET MIASTOWI MÓWIĄ 'JJEM'!!!!!!!!

                                                    HA!
                                                    TEN ZAŚPIEW TEŻ JEST!!!
                                                  • 27.01.05, 10:46
                                                    BŁOTA-bagniste,krzaczaste pastwisko wspólnoty(dawnie pasły się tam
                                                    dwa'klucze'?'koła' :przytyckie i podgajskie liczące ogółem ponad 100 krów)

                                                    NA KOZIOŁKU

                                                    PIASKI

                                                    BAKUTIL(Przy Bakutilu)

                                                    SKUP(Przy Skupie)

                                                    DĄBKI-las dębowy

                                                    PIASKI(w tym tongue_outiaski Błota,Przy Drodze i Na Kierkucie)

                                                    KIRKUT(las wokół kierkuta)

                                                    GIES

                                                    TARGOWICA(Targowisko)

                                                    CPN(PRZY CEPEENIE)

                                                    U KRÓLA(sklep)

                                                    CHLYWEK(barek)

                                                    POD MOSTEM

                                                    RYNEK

                                                    DYMBOWICA(Dębowica)

                                                    NA DUMBROWIE(Dąbrowa)

                                                    PRZY PRZYSTANKU

                                                    PRZY GOSPODZIE(PRZY KACZCE)

                                                    PRZY KANALE

                                                    PODKOŚCIELE

                                                    PODGAJEK WSCHODNI

                                                    PODGAJEK ZACHODNI

                                                    STAWY ZAMECZKOWSKIE(lasy wokół stawów)

                                                    ZIMNY BRODEK(w odległych o 6 km Jarosławicach wszyscy na tę rzeczkę
                                                    mówią'DOBRZYCA')

                                                    MOSTEK (NA MOSTKU)

                                                    WYSYPISKO(NA WYSYPISKU)

                                                    GRĄDY

                                                    NA PRZERWANYM

                                                    KOŁO OŚRODKA

                                                    ZA SZKOŁĄ

                                                    KÓŁKO(PRZY KÓŁKU)

                                                    (Jest więcej tych nazw ale wszystkich nie pamiętam.
                                                    Miejsca te często mają końcówki na 'ica' albo są tak dziwaczne jak 'Na Harach'-
                                                    to w Oblesie ).
                                                  • 28.01.05, 11:00
                                                    tataratata napisał:


                                                    >
                                                    > PRASŁOWIAŃSKI JĘZYK PÓŁNOCNORADOMSKI:


                                                    Ludzie, weźta sie napijta zielonyj herbaty, abo co...

                                                    Waszo gwara je tak samo odległo ot prasłowiańskiego, jag literacki język polski,
                                                    rosyjski, czy jakoź gwara spod Zagrzebia.

                                                    Ot prasłowiańskiego dzieli jo pore tysięcy lod ewolucji. A że Polska je w miare
                                                    w środku słowiańszczyzny, to i ewolucja była intensywno. Jednom z zasad
                                                    językoznawstwa historycznego je to, że język szybcij sie zmienio w środku, a
                                                    wolnij na obrzeżach. Waszo gwara może być przes to mnij podobno do
                                                    prasłowiańskiego (który tysz przecież musioł miedź różne gwary) niż język
                                                    literacki...

                                                    Mocie dziwno gware - dobrze. Ale mie takie nieodróżnianie głosek dźwięcznyh od
                                                    bezdźwięcznych, a od o itp. to bardzij podaje na niedowno (choćby i poreset lot,
                                                    to dlo języka niedowno) zmiane, niż na archaizm. Co do zaśpiwów, to nie wiem.

                                                    --
                                                    pzdr
                                                    piotrek
                                                    *****
                                                    Troll to też stworzenie boże/że inaczej żyć nie może/że ci czasem głowę utnie/
                                                    nie postępuj tak okrutnie...
                                                  • 28.01.05, 13:45
                                                    Piotrponku

                                                    Ja ta siem na tem borzdzo nie wyznawam.
                                                    Zważ jednak,że te wygłosy są archaiczne.
                                                    No i jeszcze rytm!

                                                    Nigdzie indziej ludzie tego nie robią co u nas(sam to znam).
                                                    Dlatego język praindoeuropejski brzmi dla mnie 'swojsko' i jeszcze uważam,że
                                                    źle został zrekonstruowany.

                                                    Sądzę,że 'dźwięczność' jest cechą prasłowiańską(lepiej brzmi i donośniej)
                                                    natomiast beźdźwięczność to późniejsza sprawa.
                                                    Zresztą tu chodzi bardziej o wygłosowość i rytm.
                                                    Prasłowiański czy śląski są duże lepsze od polskiego.
                                                    W zasadzie obecnie 'polski' przypomina'ta-ta-ta'-to je łocina.
                                                    Te jego'archaizmy' są pozorne:jedynie 'ę' i 'ą' a i tak przecież kiedy wpadam w
                                                    zaśpiew robi mi się 'uom' zamiast 'ą' i 'eyu' zamiast 'ę'.
                                                    Nie sądzę,żeby polskie'ą' i 'ę' były całkiem prawdziwe-to były takie trudne do
                                                    oddania dźwięki które nie sposób zapisać!!!

                                                    Zreśtu jo źjym no dym ńje znum.
                                                    POZDR.

                                                    PS
                                                    Niemiecki jest koszmarny.
                                                    Jego przegłosy przypominają semicki.
                                                    Ma też kłopoty z 'r':prycha i kwicha a nie brzmi!!!
                                                  • 17.02.05, 08:53
                                                    Jest u nas tendencja do takich zbitek:'krw,chr,trch' itd.,np.'kropatwy'-
                                                    kuropatwy.
                                                    W zasadzie można pisać tak:'błm','szdłm'-w środku powstają 'samoistnie'
                                                    przegłosy.
                                                    Jeśli zapiszę 'krwa' to i tak będzie dobrze bowiem w różnych miejscach utworzy
                                                    się przegłos,np.kr-yyyoooou'w'ya.
                                                    Ja sądzę,że w prasałowiańskim było podobnie z tym,że przegłos znajdował się
                                                    po 'k'-yyyou'rwa.
                                                    Nie wiem kiedy przegłosy zaczęły przechodzić w otwarte sylaby bo u nas(tak jak
                                                    i gdzie indziej w Małopolsce)to dżwięki są 'mieszaniną',tzn.
                                                    pośrednie,np.'jodym' brzmi jak 'jyoudeyum',podobnie jest z mową góralską.
                                                    No ale jo siem nie znum.
                                                  • 19.02.05, 18:02

                                                    A tak młody szesnastolatek z willowej dzielnicy Radomia pisze:
                                                    polifonja,
                                                    serjal.
                                                    Pisze jak słyszy.
                                                    (Znam to z 'Gadu-gadu').
                                                  • 25.03.05, 08:48
                                                    Jyo sobjye(ye ledwo słyszalne)dokłdn'je(je ledwo słyszalne) przyp'mnjołm(ym)
                                                    nas'm gworm...
                                                    Ona jest taka jak na południu,a to że współcześnie zawiera wiele elementów
                                                    mazowieckich wynika z bliskości Warszawy.
                                                    Prawdziwi 'zaciągacze' mówią tak jak pod Częstochową albo w górach.
                                                    Jestem pewien,że w radomskiem 200 lat temu mówiło się tak samo jak pod Krakowem.
                                                    Wpływy Wielkopolskie też są duże bowiem ja na co dzień naprawdę
                                                    mówię:'wewew,zezez,zz,ww itd.'Kiedy wracam do mowy dziecinnych lat ,wychodzi
                                                    mi:'dźwynja,dźwiyerźyńdźćjye,dźwjadło' itd.Ponieważ mój rejon jest
                                                    archaiczny,znaczy że kiedyś aż po Pilicę mówiono tak jak i w innych częściach
                                                    Małopolski.
                                                    Jesteśmy trochę w sytuacji Serbów Łużyckich:naukowcy ustalili średnią
                                                    radomską,nie rozumiejąc ,że ta 'średnia' jest nowszą formą mowy.Obok niej gdzie
                                                    niegdzie zachowały się gadki nie odbiegające od sposobu mówienia na Ślązku,w
                                                    Wielkopolsce czy Małopolsce Południowej.Prawie wszystko co jest na południu i w
                                                    kieleckiem znam.Nawet 'my byli' niekiedy można usłyszeć po wsiach a 'byli my'
                                                    jest częste. Nie chcę przesądzać,ale 'zieluno,bioło,kuro,kocko' występuje chyba
                                                    nawet na Powiślu,bo u nas na pewno!!!
                                                  • 04.04.05, 21:58
                                                    Może ktoś wie co znaczy psie imię "GUŁAJ"?-tak wołali w Oblesie na jednego psa
                                                    40 lat temu(matka mi opowiadała)...

                                                    Szkoda,że niema Piotrpanka bo może by powiedział dlaczego u nas niektórzy
                                                    dziwnie mazurzą:pseciez,bzucho,tzymaj itd.-tak mówi np. moja ciocia z
                                                    Radomia,ja też .Czyżby wszyscy dla których naturalne mazurzenie jest sztuczne
                                                    tak gadali?(bo ja się mazurzenia w domu nie nauczyłem).
                                                    Chyba,że u nas i inni 'mazurzą' w ten sposób?


                                                    Hyej,wijozno jydźjye,no torgu duzom ludźjuw słysoł,yuoustro hyłopy
                                                    zodźungojjum...Jogh nogrum dho zomye zobdzydźćjye ze my tyzeźmy góryoule!!!
    • 04.04.05, 22:01
      I jedze wum powjym ze tyz u noz god(yo)jum 'zakryncioł sie wedle spuydnicy'...
      • 22.04.05, 18:52
        Na metalowej poręczy mostu w Sukowskiej Woli koło Przytyka tak jest
        napisane :'chóje z Jankowiców*...ksiundz ...'
        *chodzi oczywiście o pobliską wioskę Jankowice.
      • 23.04.05, 09:21
        W radomskiem,zwłaszcza na Powiślu tak się mówi o człowieku urzywającym
        niecenzuralnych słów:
        'zemści i zemści!','czego tak pomstuje?','nie zemść(albo 'nie mścij!')!.
        Jest też takie wyrażenie 'klnie na czym świat stoi'.
        zemścić,pomstować,mścić-kląć,przeklinać.
        Na Powiślu rzadko(może wcale?) słychać:'kląć','przeklinać'.
        • 03.05.05, 16:32
          GWARA POWIŚLAŃSKA

          Kępeczki koło Kozienic(21,39';51,35')02.05.2005.
          Mówią:Ryszard Olszak,Mirosław Nowak,Bożena Nowak,Leszek Krześniak(Samwodzie).

          wzión-wzioł
          dopiro
          'łoj,to mało'
          możno
          kuńcu-końcu
          późni
          maju-mają
          rozrzucune
          struna-strona
          nima-nie ma
          chcioł-chciał
          dosz-dasz
          'kunicznie chcioł'-bardzo chciał
          tysiunc-tysiąc
          tysz-też
          jo-ja
          to su-to są
          przepado-przepada
          palułem-paliłem
          eetam!-nie,nie wierzę!
          wiadumo-wiadomo
          a,no no no!-właśnie tak!
          wtenczas-wtedy
          łuny-oni
          doł-dał
          dajno!-daj!
          tera-teraz
          musi-chyba
          kobita
          bobka
          po sumsiedzku
          wzieny-wzieli
          zrobiły jy-zrobili jej
          sunczki-sączki
          tysz-też
          ucic-uciec
          lepi-lepiej
          zablokowoł
          samochodziarstwo-branża samochodowa
          naszy-naszej
          iyy!-nie!gdze tam!
          Władkowo-Władkowa
          miesiunc-miesiąc
          dycha-dziesięć
          założyły-założyli
          'chałupe rozwalum'-dom rozwalą
          prosięta
          śfynie-świnie
          sadzaweczka-niewielki zbiornik wodny
          dołek-j.w.
          'zawsze stoi wody'-zawsze pełno wody
          najgłębi
          'nie było zwyczajne'-to było coś wyjątkowego
          'płoty jedne,drugie'-płoty pierwsze,drugie
          wejdu-wejdą
          se-sobie
          z tego samego miotu
          dawni
          miały takiego psa-mieli takiego psa
          z plyw-z plew
          płynuł-płynął
          latoł
          znoz-znasz
          zjod-zjadł
          niskie nogi-krótkie nogi(o psie który miał krótkie nogi)
          dobry psiak-dobry piesek
          Baczkoscok-Baczkowski
          zagrodzuny
          szczekoł
          nie poznałym
          weszedł-wszedł
          poszed-poszedł
          'tysz nie było nic warte'-też był niewiele wart(o psie)
          je-jest
          Władek Krześnioków-Władek Krześniak(o mężczyżnie w wieku piędziesięciu kilku-
          sześcdziesięciu lat)
          podyj-podaj
          wisz-wiesz
          stamtund-stamtąd
          weźniemy-weźmiemy
          tamoj-tam
          inaczy-inaczej
          ano!-tak,właśnie!
          dali-dalej
          pińć-pięć
          przyjiżdżo-przyjeżdża
          'kładu sie i śpiu'
          'uny nie wiedzom o tem'-oni nie wiedzą o tym
          no i dobra!-i dobrze!
          te cału-tę całą
          'na jedno to jest dobre'-z jednej strony to jest dobre
          zjeżdżune mo-zjeżdżone ma
          wirzby-wierzby
          zerznuł-ściął
          'powiem wum'
          pińset-pięćset
          nimioł-nie miał
          'słabizna,kopyrto się'-słaba,ledwo żyje
          iyjum-ją
          iyy,choroba!-nie,źle!
          mieszko-mieszka
          siołym,kupowołym-siałem,kupowałem
          rzodkie-rzadkie
          przyjyżdżajum-przyjeżdżają

          *(Kępeczki przynależą do parafii Brzeźnica).


      • 08.05.05, 10:22
        O POLU

        I Końce,kresy pola:

        1.(ten)koniec
        (ta)końca(kończa)
        (ta)kończyna
        (to)kończenie
        (ta)końcowizna
        (ta)końcowina
        (ta)koniecz
        (to)kończe(końce)
        (ta)końj
        (ta)końcowizna
        (ta)konia
        (ta)końcówa
        (ten)końcówek
        (to)końcówko
        (ta)kończyzna(końcyzna)
        (konieczek,koniuszek,koniuszka,końka,koniuch,końcuch,końcucha,końcusz,końcusza,
        końcołek,końcółka,końcołuszek,końcołuszka,końcol,końcola,końcółko,konieczka,końc
        zyk...)

        2.(ten)kraj
        (ta)kraj
        (ta)kraja
        (to)kraje
        (ta)krajka
        (to)krajanie
        (ten)kraik
        (ten)krajk
        (ta)kraina
        (ta)krajczyna
        (ta)krajczyzna
        (ta)krainka
        (ta)krajka
        (to)kraiszcze(?)
        (krajeczka,krajeczek itd.)

        3.(ten)kres
        (ta)kres
        (ta)kresa
        (ta)krysa(kryza)
        (ta)kreska
        (to)kresko
        (ta)kresownica
        (to)kresowisko
        (krajcuszek,krasek,kresówka itd.)

        4.(ten)skraj
        (ta)skraj
        (ta)skraja
        (to)skraje
        (ten)skraik
        (to)skrajanie
        (skrajko,skrajczyk,skrajaszek,skrajątek,skrajuszka,skrajucha itd.)

        5.(ten)kraniec
        (ta)krańj
        (ta)krańca(krańcza)
        (to)krańcze
        (ta)krańka
        (to)krańczysko
        (to)krańcowisko
        (ta)krania
        (ten)krańcuch
        (ten)krańczyk
        (kranieczko,kranieczek,krańcucha,krańcula,krańcółko itd.)

        6.(ta)krawędzia
        (to)krawędzie

        7.(ta)linia,linijka

        8.(ta)kosa
        (to)kosie
        (ta)kośnia
        (ten)zakos
        (ta)zakosa

        9.(ten)zasięg

        10.(to)ostrze
        (to)obostrzenie
        (to)obostrze

        11.(to)zagrodzenie pola
        (ta)zagroda pola
        (to)grodzie

        12.(ta)granica
        (ta)grańj
        (ta)grania
        (ta)graniczyzna
        (ta)grańka

        13.(to)bronie(?)(chyba że pomyliłem z 'obroną w polu w grze w piłkę'?)

        14.kamień pola(?)

        15.bok

        16.(ten)krój
        (to)kroje

        17.(to)obramowanie
        (ta)brama

        18.(ten)zrąb(?)(albo dotyczy tylko lasu?)
        (ta)zręba(?)
        (to)zrębie(zręba)(?)

        19.(ta)strona
        (to)stronie
        (ta)stronica

        20.tarcza(?)

        21.(to)obrzeżenie
        (ten)brzeg
        (to)obrzeże
        (to)brzeże
        (ta)brzeżyna
        (ta)brzeżeń
        (ta)brzegienica(brzegnica)(?)

        22.(ta)obręcza(obręcz)

        23.(ten)znak
        (to)zaznaczenie
        (to)znakowanie

        24.(ten)schyłek pola

        25.(ta)struga pola(?)

        26.(ta)blizna pola

        27.(ten)rowek pola

        28.(ten)ostatek(też w znaczeniu'granicy'

        29.(ten)początek(też w znaczeniu 'granicy')
        (to)poczęcie)

        30.(ten)wrąb(?)
        (ta)wręba
        (to)wrębie(wrębe)

        31.(ta)rysa
        (ten)rys
        (ten)rysunek(?)(moźe znam to tylko ze szkoły?)
        (ten)zarys)(?)(może też ze szkoły?)

        32.(ten)widok pola(?)(nie wiem czy w znaczeniu 'granicy')

        33.(ten)zasięg pola

        34.(ten)strój pola(?)(nie wiem czy w znaczeniu 'granicy')

        35.(ten)występ pola
        (ta)występa

        36.(ta)smuga pola(?)(jest ale nie wiem czy w znaczeniu 'linii')

        37.(to)zakończenie
        (to)zakończe

        38.(ten)wygląd pola(?)(nie wiem czy w tym znaczeniu?)

        39.(ten)strój pola(?)(nie wiem czy w tym znaczeniu?)

        40.(to)czoło pola(?)(nie wiem czy w tym znaczeniu?)

        41.(ten)obraz pola(?)(jest ,ale nie wiem czy w tym znaczeniu?)


        Jeśli chodzi o 'skraj' to jest to najuwerslaniejsze słowo bo zawsze
        oznacza 'granicę' natomiast inne
        najpopularniejsze:'koniec','kraj',kraniec','kres' stanowią bardziej coś
        odległego niż leżący od nas 2 metry bok pola.
        W radomskiem bardzo popularne są 'kresy' i chodzi zwłaszcza o takie takie
        rozproszone osadnictwo z dala od głównej wsi.
        'Początek' może znaczyć też koniec gdyż można rzec'od jednego początku do
        drugiego'.
        Tak samo'koniec' może być 'początkiem'.
        • 13.05.05, 13:19
          O POLU

          'Wręba' nie jest krańcem,to tylko wcięcie,wzębienie-tak mi się pomyliło
          z 'wręgą'.

          (ta)wyręga(jest i 'wręga' ale znaczy chyba 'wgłębienie')
          (to)pęto(iść'pętem pola,lasu'-znaczy brzegiem,skrajem-dawniej bardzo częste)
          (to)smółko(?)
          (ten)smag
          (to)naokółko(na pewno jest tylko nie wiem czy pasuje do 'kresu')
          (to)obkole(częste:obkolem stawu,lasu,chyba i pola)
          (to)obtocze(obtoczenie)(tak jak i 'obtok' bardziej pasuje do stawu)
          (to)otrze
          (to)trze
          (to)obrze
          (ten)obrzeg
          (to)zajście
          (ten)okróg
          (ta)ulica(w znaczeniu 'granicy' częste:iść 'ulicą lasu,stawu' czyli obrzeżem)
          (ten)występ
          (ta)ułęż(chyba nie tylko w znaczeniu 'zakątka'ale też i 'pobrzeża')
          (to)ułęże(j.w.)
          (ta)ustroń(też chyba nie tylko w znaczeniu'małego kąta')
          (to)ustronie(j.w.)
          (to)łęże
          (to)lico
          (ta)skroń
          (ten)ściąg(ale może bardziej w znaczeniu 'zwężenie'?)
          (ten)wąs
          (ta)wąsa
          (ten)wag(?)
          (to)wisie(?)
          (to)urwie(?)
          (ten)pas
          (to)pasie
          (to)opasanie
          (ta)paśka
          (ten)wist
          (ta)wistka
          (ta)tąga(?)
          (ta)tągiew(tągwia)(?)
          (to)cebrze
          (ten)reróg(albo w znaczeniu 'kącie')
          (ten)brus(?)
          (ten)obrós(?)
          (ta)obróska(obryska)(?)
          (to)klęcze(nie wiem czy w tym znaczeniu bo może tylko 'zakole')
          (to)jabrze(?)
          (ta)jabrzenica(?)
          (ta)koś
          (ta)oś
          (to)osie
          (ta)osiecz(osiecznica)
          (to)zawrze(?)
          (ten)zastaw(?)
          (ten)ostróg
          (ten)prog
          (to)proże
          (ta)żąga(?)
          (to)żągło(żągle)(?)
          (ta)wyręga
          (to)zegrze(?)
          (to)pole('pole' w znaczeniu 'kraju' na pewno występuje bo u nas mówimy
          iść 'polem lasu' a nawet 'polem pola')
          (ten)obłój(?)
          (ta)stroga
          (to)stroże
          (ten)stróg
          (to)okraje
          (ten)okróh lb (ta)okrój
          (ta)krzna(nie tylko w znaczeniu'drobiny')
          (to)krze
          (to)okrze
          (ta)okrzej(a)(?)
          (to)krucie(?)
          (ta)okraina('iść okrainą pola'-częste)
          (to)dzięgle(?)
          (to)wzdzięgle(?)
          (ta)sieczka(ale może w znaczeniu'skosu'?)
          (ta)rząsa
          (ta)strzeżyna
          (ta)przerwa
          (ta)rwa
          (to)zabrze(?)
          (ten)zabrzeg(na pewno występuje)...



          • 15.05.05, 13:00
            O POLU

            (to)krze
            (to)okrze
            (ta)(ten)okraj(okrój)
            (ta)okrezna
            (ta)okreznica(okraznia)
            (ten)okrag
            (to)wrzeciono
            (ta)wrzeciez(?)
            (ta)warga
            (ten)krawat('krwat,krwatek'-strzepek)
            (ta)cega
            (ten)sag
            (ta)sega
            (to)obustronie(obstronie)
            (ta)przestron(nie wiem czy w tym znaczeniu?)
            (to)przestronie
            (ten)wid('w widzie pola'-bardzo czeste ale bardziej w znaczeniu wewnatrz)
            (ten)widok(j.w.)
            (ta)smaga
            (ta)obsiecz
            (ta)osiecz
            (to)ostronie
            (ta)odstron
            (ta)stromizna(w znaczeniu 'kranca' na pewno)
            (ta)wega
            (ten)wezel
            (to)wezle
            (ten)nar(narta)(?)
            (ten)prag
            (ta)prega
            (to)praze
            (to)precie
            (ten)pret(prec)
            (ta)prazka
            (ta)pratka(?)
            (ta)oprzedz(?)
            (ta)przepaska
            (ta)przepasc(?)
            (ta)pas
            (ta)przepierz(?)
            (to)przepiezenie(w znaczeniu 'zmiany')
            (ten)znak
            (to)znamie
            (to)prze
            (ta)przedza(?)
            (ta)nic(nita)
            (ten)witek
            (to)oparcie('na oparciu pola'-czeste)
            (to)wzowie
            (to)wzdecie
            (ten)rab
            (ta)reba
            (ten)zrab
            (ten)rag
            (ten)próg
            (ta)krega
            (to)kraze
            (ta)oscien(?)
            (ta)przegroda
            (ta)przeszkoda
            (ta)tecza(?)
            (ta)wstega
            (to)wyrobie
            (ten)warkocz
            (ten)wdol
            (to)wdole
            (ta)wreda
            (ten)brus(?)
            (to)klecze(?)
            (ta)wedziez
            (ten)zabrog(?)
            (ten)brog(?)
            (ten)bug(?)
            (ten)zabug(?)
            (ta)porecz(a)
            (ten)wystep
            (ta)wystepa
            (to)wystapienie
            (ten)pobok(pobog?)('pobok' na pewno jest)
            (to)urwanie
            (ten)urywek
            (to)urwisko
            (to)pasie
            (to)opasanie
            (ta)obroba(obrobka)
            (ta)oskroba
            (ta)droga(w znaczeniu'kraDca,obwodu' tez)
            (ta)obrega
            (to)wyciecie
            (to)wyzecie
            (to)wygiecie
            (ten)wygniot
            (ten)wyrzut
            (to)wylozenie
            (ta)wykraj
            (to)wykrojenie(wykrajanie)
            (ta)obcega(?)
            (ta)obcaz(?)
            (ten)obceg(?)
            (ten)oblas(?)
            (to)sklwie(sklwienie)te| w znaczeniu'zwezenia,sklepienia' jak i 'zakatka'-na
            pewno jest to slowo lub podobne)
            (to)skrwie(j.w.-rzadziej uzywane)
            (ten)brzostek(?)
            (to)obkole
            (ta)obkolina
            (ten)okol
            (ta)oblez
            (ta)oblega(?)
            (ten)obleg
            (ten)pratek
            (ten)obrzyn(bardzo czeste)
            (to)rwie
            (to)urwanie(czeste)
            (ten)urywek
            (to)obrzecie(oberzniecie)
            (ta)weka(?)


      • 17.05.05, 17:05
        O POLU

        (to)obodrzwie(?)
        (ten)obłęk
        (ta)obłęż(oblęż)
        (to)obłęże
        (ta)okręż
        (to)okręże
        (to)obkończenie(okończenie)
        (ten)kręt
        (ta)kręć
        (ta)obrzega
        (ta)obrzedź
        (to)obrzedzie
        (ta)brzodź(?)
        (to)widło
        (ten)kieł
        (to)wikło(?)
        (ten)winkiel
        (ten)obokraj
        (ta)odora
        (to)odorze
        (ten)obkręt
        (ten)łęg
        (ten)łuk
        (to)załucze
        (ta)lęża(?)
        (ta)oblęż
        (ta)oblęga
        (to)oble
        (ta)obla(?)
        (to)obrwie(oberwie)
        (ta)odszczel
        (ten)odszczał
        (ta)cześnia(?)
        (ta)szczelina
        (ta)szlęga
        (to)kośle(?)
        (ta)kośla(?)
        (to)obrznie(obrzenie)
        (ta)obrzeń
        (to)cięcie
        (ta)cięć(cięcia)
        (to)obecięcie(obcięcie)
        (ta)szelka
        (to)sierdzie(?)
        (ten)(ta)wręg
        (ta)wręga
        (ta)kokarda
        (ten)korzeń
        (ta)obkraka(okraka)
        (ten)obkrok(okrok)
        (ten)okres
        (ten)odszczep(oszczep?)
        (ten)turzeń(?)
        (ta)turznia(?)
        (ten)kęt
        (to)obkącie(okęcie?)
        (to)kęśle
        (ta)(ten)ostrzęp
        (ten)skręt
        (ten)zakręt
        (to)zawinięcie
        (ten)zakres(?)
        (to)ogle(?)
        (ten)wąż
        (to)(z)wężenie
        (to)zwęże
        (ta)ogla(?)
        (ten)uskok
        (ten)węgieł
        (ta)obrzoga(ożoga)(ożga?)
        (ta)sklęka(?)
        (to)legdzie(?)
        (ten)wieniec
        (to)obocze
        (ta)kolka
        (to)poczęcie
        (to)obrzęcie
        (to)koło
        (to)kole
        (ten)zakos
        (ta)zakosa
        (to)zakosie
        (to)jście(ijście)(od 'miejsca którym się chodzi')
        (to)zajście
        (to)zejście
        (to)obejście
        (ta)zadra
        (ten)zadzior
        (to)obstronie
        (ta)odsłona
        (ta)odstrona
        (to)odstronie
        (to)klewie(klwie)
        (ten)okół
        (ta)skłoń
        (to)skłonienie
        (to)skulenie
        (to)skule
        (to)skurczenie
        (ten)rzęd
        (ten)zaczątek
        (ten)naczątek
        (ta)bruzda
        (to)skrwie
        (ten)skawek
        (ten)cień
        (ta)przeszkoda
        (ta)przegroda
        (ta)obroba
        (ta)oskroba
        (ta)obrega
        (to)wycięcie
        (to)wyrzęcie
        (to)wygięcie
        (to)wygniecenie
        (to)wyłożenie
        (ten)wykraj
        (ten)obcęg
        (ta)obkolina
        (to)rwie
        (to)urwanie
        (to)obkole
        (ten)wysyp
        (ta)stępka(?)
        (ta)stopka(?)
        (to)przyłożenie
        (ten)czub
        (to)obkącie
        (ten)róg
        (ta)ostrościa
        (ten)osęk
        (ta)osęka
        (to)żebro(to)obkurczenie
        (ta)bruzda
      • 19.05.05, 11:38
        POLE

        węzeł
        węgieł
        zakątek(zakolątek)
        łuk
        zaobkole
        oberda(?)
        obreda(?)
        otwór
        rozwarcie
        obredle
        obrzeń
        oberwanie
        obręg
        obroża
        obrzęk
        opasie
        przedział
        dział
        obkop
        strazał
        strzała
        kurcze
        szczerba
        wyszczerba
        wyzęb
        oprzeńdzie
        skończe
        krzywizna(skrzywienie)
        ząb
        okrocze(obkrocze)
        okowa
        kowadło(?)
        ocięcie
        cięg(ciąg)
        osiąg
        zaczyn
        stęp(stępa)
        okal
        okole
        okół
        stopa
        przystęp
        oborędzie(?)
        obruździe(?)
        zakrze('za krzą pola'częste;'Zakrzew' oznaczać może miejsce 'kresowe',zakątek)
        zacisze('iść za cichością pola')
        klechcie(?)
        oblazie
        miedza
        skarpa
        karpa
        kopyto
        osok(?)
        osęk(?)
        ręka
        ramień(ramiono)
        strzępa
        sięg
        nóż
        róg
        szczerzeń(?)
        tarcza
        szczel(?)
        szczelina
        szczerb
        kolec
        kójka
        spięcie
        spinka
        szew
        kieł
        poroże(?)
        poprzeczka
        zakrwie
        zaczole
        nalecze(?)
        pokraj
        kawalatek
        zaparcie
        okrawędź
        obstaje(bardzo popularne'iść obstajem pola')
        zaprze(?)
        pertka(?)
        koperta
        tarcie
        obtarcie
        przytyk
        krawek
        zarzęcie
        okosa
        zarzędzie(?)
        obkasanie
        ostęp(ustęp)
        uskok
        ucho
        uchwyt
        ociach
        przedzie
        tyle
        bocze(obocze)
        wyzębienie
        wybrzuszenie
        wypoczęcie
        wypchnięcie
        wysuw
        suw
        brzuch(?)
        wybrzuszenie
        obodzie(?)
        odzioba
        dziub
        czub
        obskręt
        zakole
        zaobkole
        obkraj
        obchod
        chył
        zadra
        zadarcie
        obredle(?)
        obchyle
        zawada
        wężenie
        obgole
        obetrze
        obotrze
        obedrze
        obodrze(?)
        ukraj


        Zasadniczo określenia dotyczące topografii granic można podzielić na:
        1.ociosy i oberwy(od 'cięcia', obrywania')
        2.wystałości(to co 'wychodzi','wystaje')
        3.opasanie(od 'opasać''obstać')
        4.obejście(od'iść','chodzić').
        Zdecydowanie przeważa pierwsza grupa.
        (Słowianie musieli być niezłą wiedzę techniczną i wojenną).
        • 26.05.05, 01:33


          POLE

          oroże(oróże)(?)
          wystaje(?)
          obciąg(?)
          wyskit(?)
          obkurcze,okurcze
          rozrzedzenie

          (Staram się podawać poprawnie nazwy które słyszałem.Być może
          część'wymyśliłem',inne są 'wymysłem' chłopów.Tylko czy 'wymysłem' skoro tak
          mówią?Chłopi radomscy mają potwornie bogate słownictwo najpewniej wynikające z
          tego,że nasza kraina leży w środku Polski i zewsząd spływały różne
          wpływy.Dominuje leksyka rodzima w odróżnieniu od rejonów miejskich czy
          poddanych intensywnej kolonizacji niemieckiej).

          Najczęściej używane zwroty(dotyczące 'krańca'):
          okraj
          okraina
          skraj
          kraj
          koniec
          kraniec
          granica
          kres
          Ja bardzo często mówię 'idę okrainą pola,lasu' lub 'okrajem'.

          U nas można mówić na niektóre słowa po męsku i żeńsku jednocześnie albo
          przerabia się męskie na żeńskie.
          Moja matka np'już się skończyła ta mecza'..powiedziała dzisiaj
      • 26.05.05, 08:40
        POWIERZCHNIA POLA

        1.płachta
        płacheć
        płachetek

        2.piędź(piędźie)

        3.piąstka

        4.kraje(najczęście w znaczeniu 'schyłkowej części,zakątka')
        kraj
        okraj
        okraje
        okraina(b.częste)
        okruch
        okruszek(okruszka)
        okrajanie

        5.skraje(j.w.)
        skraj
        skrajanie

        6.połeć
        połetek

        7.łokieć
        łokietek

        8.staje
        stajanie

        9.morga

        10.hektar

        11.meter

        12.skrwat
        skrwatek
        krawatek
        krwat
        krwatek

        13.urywek

        14.strzęp

        15.skrawek

        16.ziemia

        17.grunt
        • 30.05.05, 00:37
          POWIERZCHNIA POLA

          splachec
          splachetek
          ociupina
          czastka


          CZESCI POLA
          Wjazd

          bramka-poczatek od glownej drogi('bramka' to dwa kolki wbite w ziemie
          polaczone u gory drazkiem)
          wstep
          wstepa
          wstapienie w pole
          wstepie
          wejscie w pole
          wjazd
          belka pola(?)
          wjezdzie
          poczatek
          poczecie pola
          naczatek
          naczecie pola
          czolo(?)
          pierwsza strona pola
          wlasciwa strona pola
          wlasciwe wejscie
          strona od drogi
          bliska strona
          pierwszy koniec,poczatek,kreska itd.pola
          przyjazd
          przyjscie
          od jscia
          wchod
          przychod

          • 30.05.05, 17:25
            CZESCI POLA

            WJAZD

            zakroczenie w pole
            zajscie(w pole)
            zastapienie(w pole)
            zstapienie(w pole)
            front
            zejscie(w pole)
            od wlazu(?)
            dobra strona(wlasciwa)
            od drogi(glownej)


            WYJAZD

            wyjazd
            ostatek
            koniec
            kres
            kraj
            drugi poczatek
            drugi koniec(kres,kraj itd.)
            daleki poczatek(kres,kraj itd.)
            odlegly poczatek(koniec,kraj itd.)
            ostatni poczatek(kraj,koniec itd.)
            daleki,odlegly,ostatni koniec(kraniec,kres itd.)
            zla strona
            dupa strona
            od zadupia(zadupie)
            schylek
            zstep
            zstapienie
            zstepa
            zstepie
            zejscie
            zchod
            zjazd
            zakonczenie
            przeciwna strona
            strona nie ta co trzeba
            niewlasciwa strona
            daleka strona
            odlegla strona
            ostatnia strona
            tyl
            tył
            zatyle
            od pola
            ustep
            ustapienie
            wystapienie
            rozjazd(?)



            • 02.06.05, 11:50

              DZIELENIE POLA(DZIELNIA)

              koniec,kraj,kraniec,granica,skraj,zasieg,schylek i inne... pola:pierwszy
              koniec,drugi,trzeci itd.(do pierwszego konca,drugiego ,trzeciego itd.)
              (najczesciej:koniec,kraj,granica,skraj,zasieg)
              poczatek pola:j.w.az do 'ostatniego poczatku pola'(czyli wlasciwego konca)
              dzielnica pola-j.w.oraz 'boczna,rozna itd.'
              ('mala dzielnica'-mala czesc,czastka)
              kreska,kresa,krysa-j.w.
              dziesiecia(dziesiec,dziesiecie,dziesiec)-pierwsza dziesiecia pola,druga itd.
              polowa(polowka,polowie,polowina,polowica)-pierwsza,druda,pocztkowa itd.
              skraj(skraje) pola-przewaznie tez w znaczeniu'niewielkiej czesci,zakatka'
              zakatek
              kacina
              rog(roze)
              kat

              1.przed poczatkiem pola
              2.poczatek(naczatek)
              3.pierwsza cwierc(cwiercia,cwiartka,cwiercie)
              4.przedpolowa(przedpolowie/nie)
              5.polowa(polowka)-sirodek(srodzie)
              6.przepolowienie(dwie cwierci)
              7.trzy cwierci(trzy czesci)
              8.przy koncu(kraju,kresie itd.)
              9.koniec(kraj,kres itd.)
              10.za koncem pola(kresem,krancem itd.)

              czesc(czescia,czescie)-pierwsza,druga,cwierc,trzy cwierci itd.

              linia pola-pierwsza,druga itd.

              strona (stronica)pola-pierwsza,druga,poczatkowa itd.(dawniej tak czeste
              jak 'kraj,kres'-u nas w znaczeniu 'czesci',nie tylko 'kierunku')
              ('stronie' oznacza bardziej 'lewo' lub 'prawo')
      • 04.06.05, 10:47
        UKSZTALTOWANIE POLA(JAK ONO WYGLADA)

        kroj pola(skroj pola)
        wyglad pola
        ubior pola(ubranie pola)
        stroj pola(ustrojenie,wystrojenie pola)
        uroda pola
        krasa pola
        stan pola
        widok pola
        • 08.06.05, 13:05
          WYGLAD POLA

          gola ledzia ziemi('sciac zboze do golej ledzi ziemi')
          gole pole
          puste pole
          ugor
          pole odpoczywa(w odpoczynku)-ugor(moj pradziadek w co trzecim roku zostawial
          pole w 'odpoczynku'-pasal na nim bydlo)

          niwa
          nowina,nowie
          halat,falat zboza
          zasiew
          wschod(wschody)
          (wschodza w ziemi i wychodza z ziemi)
          zasadzenie(sadzenie)
          kielkowanie(skielkowane)
          zielenizna,zielenina,zielone,zielonka
          mlode,wczesne,nowe
          w zdzble(strzela w zdzblo)-o zbozu
          w klosach(klosi sie)-o zbozu
          dojrzale,doszlo-o zbozu
          przejrzale,przetrzymane-o zbozu
          wykopane(ziemniaki)
          sciete,skoszone(zboze)
          kopanie-wykopki
          koszenie,zniwowanie-zniwa
          plon

          oranka,zaorane
          przed zbiorem(zbiorami)
          po zbiorze(zbiorach,zebraniu)
          wywoz(wywozenie plodow z pola)
          jare
          ozime,ozimina
          rzysko,sciernisko(w calym radomskiem i tak i tak)
          zapuszczone pole
          zagajone,zachwaszczone

          gaj-bardzo pieknie rosnie(przewaznie o zbozu)
          przedziabane(zdziabywanie)
          plewione,pielone('ply' sie ale nie mowi sie'oplone'tylko opielone)
          przeswietlone
          przerwane
          obredlone
          opielacowane(pielacem-takim malym konskim radelkiem)
          zaniedbane
          zadbane,dbane
          niestarannie zrobione
          staranne,starannie zrobione,doprawione
          stargane(zorane,skoszone,zrobione,zawiezione albo o 'powalonym zbozu')
          powalone-zboze
          stojace mocno,prosto-o zbozu
          zredlone
          zawloczone
          stalezowane
          zasprezynowane
          znawozone,wynawozone
          opryskane
          nawodnione,zroszone

          redlina
          grzadka
          rzed,rzadek
          miedzyrzedzie







      • 06.06.05, 14:07
        DLUGOSC,SZEROKOSC

        dlugosc/cia
        dluzyzna/na
        dluz/ze
        dluzenie
        wy/dluzenie
        dal
        dalenie
        oddal
        oddalenie
        dalekosc/cia
        odleglosc/cia
        podluz/enie
        wpodluz/enie
        wy/podluzenie
        wielkosc/cia
        duzosc/cia
        postep/postapienie
        pojscie
        dluga osia/dlugie osie
        wielka(duza)osia/wielkie(duze)osie
        szeroczyna/zna
        szerokosc/scia
        szerokoscie
        szerzenie
        krotkosc/scia
        malosc/scia
        krotka osia/krotkie osie
        mala osia/male osie
        calosc/caloscia
        • 06.06.05, 14:36
          DLUGOSC,SZEROKOSC

          ciaglosc/scia
          ciag
          rozciagnienie
          wzdluzenie,woddalenie itp.
          dluga,daleka,odlegla miedza,granica itp.

          waskosc/cia
          wezenie(zwezenie,zawezenie)
          cienizna
          cienkosc/scia



          isc dlugosicia,oddala,szerokoscia itp. pola,garanicy,boka,kreski,miedzy
          isc po dlugosci,oddali,szrokosci itp. pola,granicy,miedzy,boka,kreski
          isc w dlugosci(wdlugoscia),w szeroksci(wszerokoscia)
          itp.pola,granicy,boka,miedzy,kreski
          isc wzdluz(wpodluz) dlugosci,oddali,szerokosci
          itp.pola,granicy,boka,miedzy,kreski
          isc prosto w pole
          isc wprost pola(obok dlugosci pola)
          isc w poprzek szerokosci pola(obok szerokosci pola)

          SRODEK POLA

          sirodek
          (takze w znaczeniu srodkowego punktu)
          serce(syrce,syrdzce)
          (j.w.)
          samo przepolowienie
          sama polowa


    • 03.06.05, 23:54

      --
      SŁOWNIK GWARY RADOMSKIEJSLOWNICZEK GWARY RADOMSKIEJ
      (wersja polska)
      abo-albo
      abo abo-tak!tak!
      abo abo-albo tak,albo tak
      abo-bo
      (abo ci jo wim?)
      (abo on mnie uderzyl)
      abac,abowac-watpic,rozwazac
      (nic tylko 'abao i abao' )
      (nic tylko 'abo i abo'-bo to,bo smo-tlumaczy sie,narzeka)
      abo to abo tamto(smo,owo)-albo jedno albo drugie;które chcesz?
      abo i to i abo tamto(smo,owo)-bowiem i jedno i drugie;chcesz
      obydwa?
      abo to abo tamto(smo,owo)-albo jedno albo drugie;co chcesz?
      aboby-alboby
      (aboby sie wreszcie zdecydowal)
      'aby miec'-miec jakies watpliwosci
      abnac,'spytac aby'-zapytac sie w celu rozsiania watpliwosci
      (masz jakies 'aby?'-nie wierzysz?watpisz)
      aby aby-tak tylko,na niby
      (robic na 'aby aby')
      aby nie to!(oby nie to!)-wszystko,tylko nie to!
      a'ce!-okrzyk wykonywany przy przeganianiu,zaganianiu koni
      ady-tak,no przeciez
      ady ady,ady dy-tak tak,oczywiscie,jasne
      adyc-o tak,wlasnie
      adydac-przytakiwac
      (nic tylko 'adyda i adyda')
      agent-niezly lobuziak
      agregat-niezly gagatek
      aha-tak;potwierdzenie
      achy!ochy!(achy i ochy miec)-narzekanie,watpliwosci
      achac,ochac-narzekac
      achnac-westchnac ze zdumienia,zadowolenia
      achnac sie(ochnac sie)-zrozumiec,otrzezwiec
      achnac sie(ochnac sie)-naciac sie na cos,stracic
      (achnalem sie na 500 zlotych)
      ajwaj!ajwaj!-o jeju!o jeju!(poblazliwie)
      (wielkie mi 'ajwaj'-wielkie mi co)
      aijy-tak;potwierdzenie czesciej wystepujace od 'tak'(Powisle
      Kozienickie)
      ajno,aijyno,aino-tak,o tak;tylko ze
      alek,alem(allek,allem)-'ale cos zrobilem'
      ale(alle)!-o jejku!naprawde!
      ale?ale?(alle?alle?)-co ty gadasz?nie wierze?
      ale!ale!(alle!alle!)-tak!oczywiscie!
      (alek sie skaleczyl;alek wypil)
      alec-ale to
      (alec on glupi)
      ales-ale sie
      (ales sie zgrzal)
      alesta-ale wy sie
      (alesta sie pobrudzily)
      ancychryst-bandyta,lotr,zbezreznik
      ancymon-gagatek,lobuz
      ano-tak;potwierdzenie;okrzyk wydawany przy gonieniu i zajmaniu krów
      (ano!pustu!hej!)
      ano ano-tak!tak!oczywiscie,ze tak!
      ani ani-ani tak ani tak
      ani ani-w ogóle nie tak,wcale nie,nieprawda
      (ani i w ogóle-na pewno nie (on))
      (ani mi nie mów-w ogóle nie wierze)
      ani chybi!-na pewno!
      aniolek-czlowiek cichy albo udajacy poboznego
      aniolka udawac-udawac grzecznego
      aze-az
      aze aze-o jejku!o tak!oczywiscie!dosc!starczy!dotad!bedzie!
      azek,azem,azzek,azzem-'az cos zrobilem','ale sie narobilem)
      (azek sie zmeczyl,azek zagrabil siano)
      azes-ale sie
      azesta-ale wy sie
      (azesta sie posmialy)
      • 08.06.05, 13:07


        --------------------------------------------------------------------------------
        WYGLAD POLA

        gola ledzia ziemi('sciac zboze do golej ledzi ziemi')
        gole pole
        puste pole
        ugor
        pole odpoczywa(w odpoczynku)-ugor(moj pradziadek w co trzecim roku zostawial
        pole w 'odpoczynku'-pasal na nim bydlo)

        niwa
        nowina,nowie
        halat,falat zboza
        zasiew
        wschod(wschody)
        (wschodza w ziemi i wychodza z ziemi)
        zasadzenie(sadzenie)
        kielkowanie(skielkowane)
        zielenizna,zielenina,zielone,zielonka
        mlode,wczesne,nowe
        w zdzble(strzela w zdzblo)-o zbozu
        w klosach(klosi sie)-o zbozu
        dojrzale,doszlo-o zbozu
        przejrzale,przetrzymane-o zbozu
        wykopane(ziemniaki)
        sciete,skoszone(zboze)
        kopanie-wykopki
        koszenie,zniwowanie-zniwa
        plon

        oranka,zaorane
        przed zbiorem(zbiorami)
        po zbiorze(zbiorach,zebraniu)
        wywoz(wywozenie plodow z pola)
        jare
        ozime,ozimina
        rzysko,sciernisko(w calym radomskiem i tak i tak)
        zapuszczone pole
        zagajone,zachwaszczone

        gaj-bardzo pieknie rosnie(przewaznie o zbozu)
        przedziabane(zdziabywanie)
        plewione,pielone('ply' sie ale nie mowi sie'oplone'tylko opielone)
        przeswietlone
        przerwane
        obredlone
        opielacowane(pielacem-takim malym konskim radelkiem)
        zaniedbane
        zadbane,dbane
        niestarannie zrobione
        staranne,starannie zrobione,doprawione
        stargane(zorane,skoszone,zrobione,zawiezione albo o 'powalonym zbozu')
        powalone-zboze
        stojace mocno,prosto-o zbozu
        zredlone
        zawloczone
        stalezowane
        zasprezynowane
        znawozone,wynawozone
        opryskane
        nawodnione,zroszone

        redlina
        grzadka
        rzed,rzadek
        miedzyrzedzie




        • 09.06.05, 10:47

          PUNKTY ORIENTACYJNE

          u,przy,kole drogi
          u,przy,kole poczatka
          u,przy,kole wjazdu
          u,przy,kole przuchodzenia
          u,przy,kole boku
          u,przy,kole miedzy

          w,na drodze
          w,na poczatku
          w,na przychodzeniu
          w,na boku
          w,na miedzy

          w cwierci
          w kacie
          na obrzezu
          od sasiada
          w dolince
          w dolku
          w nizince
          na gorce,pagorku,wyzynce
          u kamienia
          u gruszy
          u wykopa

          w polowie czasu pola(kazdy wiele ile mniej wiecej schodzi ze zrobieniem danych
          czynnosci na danym splachetku gruntu i ten czas jak i inne okreslenie sa pewna
          orientacja dla 'wtajemniczonych')
          w polowie roboty
          w polowie dnia pola
          w godzinie pola,roboty

          na przystawaniu,postawaniu,postoju pola
          w obiedzie pola
          na odpoczywaniu
          na skonczeniu roboty,dnia
          gdzie sie odpoczywa
          gdzie sie daje obiad
          gdzie trza zawrocic....
          • 10.06.05, 15:19
            Topografia

            rozstaj,rozstaje,rozstajka dróg-skrzyzowania
            rozjazd-j.w.
            skule-kat,zakatek,luk
            skulenie-zakret,zwezenie
            rozejscie sie drog-skrzyzowanie
            rozchod drog-j.w.
            zarzecie sie drogi-j.w.lub koniec(np.'zarzecie sie drogi z lasem')
            u nasady pola
            szczepienie sie drog-skrzyzowanie
            rozszczep.rozszczepienie sie drog-wyjezdzamy ze skrzyzowania
            za rebem pola-za granica pola
            zejscie sie lasu z pole
            schod lasa i pola
            gdzie sie drogi schodza-o skrzyzowaniu
            przy rozchodzie,rozjezdzie('gdzie sie rozchodza,rozjezdzaja drogi')
            rozgalezie,rozgalezienie drog
            przy dzielni,dzieleniu drogi
            przy rozdzieleniu ,rozdziale drogi(drog)
            rozdziawie,,rozdziaw,rozdziawa drogi
            rozdziaba,rozdziab drogi
            rozstap,rozstapienie drogi(drog)
            rozwidle,rozwidlenie drogi
            rozscierz,rozscierzenie drogi
            przezecie-skrzyzowanie,zakret
            przegiecie drogi-zakret
            zaklucie,zakluc lasu-zakatek,skrawek
            przy rownaniu pola i lasu-na styku pola i lasu
            oczep lasu i pola-styk lasu i pola
            obrzecie-urwa,spadek,skraj('obrzecie 'wystepuje czesto w znaczeniu 'spadku')
            klat,klecie-zakatek,zaulek,luk
            sklatnienie-zagiecie,sklon,skulenie;zwarcie,zjednoczenie
            sklatnac-przykleknac,skulic;zbic sie,zjednoczyc
            sklet,sklecie,skulecie,skulniecie-zgiecie,zakatek;zbicie;zarysowanie kola do
            konca
            zaklecie drogi-zamkniecie(objazd w kolo do tego samego miejsca)
            obkurcze,okurcze pola-koniec
            skulonek,skulatek-zakatek,luk,zakret


            *klecie-zgiecie,skulenie
            *sklecie-zjednoczenie,zwarcie,przywarcie
            *zaklecie-zamkniecie zgiecia(czyli kolo)
            Slowo 'zaklecie' ma zwiazek z powyzszymi technicznymi pojeciami.
            Slowianie 'zaklinali' czyli 'zamykali kolo' albo 'czas' tak jak to robia do
            dzis guru hinduscy.
            (Najprawdopodobniej rysowali 'swieta przestrzen'-zaklecie.
            Rzucic na kogo 'zaklecie' znaczylo zamkniecie go w 'konkretnym kole mocy'-
            najczesciej 'zlym').
            • 12.06.05, 19:54
              Topografia

              rozdroga-rozdroze
              rozerwa-j.w.
              rozedra-j.w.
              rozrzedzenie lasu,pola,drogi-skonczenie(dziwne okreslanie bo tak naprawde nic
              sie tam nie 'rozrzedza')
              zgestnienie lasu,pola,drogi-poczatek(j.w. tylko odwrotnie)
              rozdzierzenie(rozdziez) pola,lasu,drogi
              rozkrok,rozkrocze drogi
              rozszczecie pola,lasu,drogi
              sszczecie pola lasu,drogi
              sklecie drogi-zakret,skrzyzowanie,moze 'koniec'
              isc po krupie-po grudach
              stanowisko pola-czesc,dzielnica,miejsce
              okraze-okrazenie
              u stawania sie pola w las-na granicy pola i lasu
              przy zakladzie pola i lasu(przy zakladaniu sie pola w las lub na las)-j.w.
              przy mijaniu pola przez las(lasem)-j.w.
              u mijania pola z lasem(w las)-j.w.
              obszarpem(oszarpem)pola,lasu isc-skrajem pola,lasu isc
              sierpem pola,lasu isc-j.w.(bardziej w znaczeniu 'zakolem')
              u oczesza(oczesania) lasu-na poczatku lasu
              na odstaji,odstaju pola,lasu-na skraju lub cyplu
              w minieciu pola,lasu-przy polu,lesie
              na przystawaniu pola,lasu('na przystawaniu pola i lasu')-na skraju,styku
              na przystrojeniu(strojeniu)pola
              na przysiadzie pola i lasu
              u osadzenia pola w las-na styku pola i lasu
              na urwaniu(urwie) lasu,drogi
              oszczenie(oszczen) pola-granica,opasanie,bariera
              oczesanie(oczesz) pola-j.w.
              oszcz,oszcze-brzeg,krawedz
              oszczecie-oberwanie,urwa
              isc po szczetach lasu-po bokach,krawedziach lasu
              isc po rogach pola,lasu
              isc orozem(oruzem) pola,lasu-j.w.
              na sieczeniu pola-na krawedzi pola
              oszczerzyc pole-jest to okreslenie u nas ale nie wiem dokladnie co znaczy -
              chyba w znaczeniu 'zagrodzic,zastawic'
              nagie pole,lyse pole-gole pole
              przy stole lasu
              na opuszczeniu pola-u wychodzenia z pola
              przy cofnieciu,zaniku pola-na koncu pola
              przy cofnieciu pola w las(?)
              przy odziabie lasu
              przy oczysciu pola,lasu-przy koncu
              na zlaczeniu(zlaczu)pola i lasu-na styku pola i lasu
              ostrzep pola-kawalek,splachec
              na wywkrecie-przy zawracaniu
              u nawrota-przy zawracaniu
              na zaraniu pola-na poczatku pola
              na otrzepaniu pola-na kraju
              u otrzeszczy pola-na kraju
              na zaczynie pola,roboty-na poczatku pola


              • 13.06.05, 13:16
                Topografia

                zaobgledzie pola-widok
                oglad,ogledzie pola-widok
                obklecie pola-obstaj pola
                w dolcu-w dole
                nowa rola
                na rebie,obrebie pola-na skraju
                na obrzucie oka-na widnokregu
                szal lasu-widok lasu;bariera;obrzeze
                za ociosami lasu,doma-za krawedzia lasu,domu
                isc oczami lasu,drogi-(nie wiem dokladnie co to znaczy,chyba 'droga')
                na przyjeciu pola przez las(na przyjeciu pola lasem?)
                okop lasu,pola-skraj
                oszaniec pola,lasu-skraj lub 'obstaj'
                na przystaju lasu,pola-tez 'na skraju'
                isc okolem,zakolem lasu
                isc okowa lasu
                na kowadle lasu(nie wiem do konca co to znaczy,chyba 'na powierzchni,w
                obrebie'?)
                isc wysokoscia lasu-srodkiem(byc na wysokosci lasu)
                isc dolem,spodem lasu-skrajem
                za opoka lasu,stawu
                na ostrzeniu,ostrzyzeniu lasu-u skraja lasu
                isc otworem,rozworem,rozwarciem lasu-isc srodkowa czescia lasu(droga)
                w gaszczu lasu-w srodku lasu
                za gaszczem lasu-za bariera lasu
                ozdzie-granica,rozstep albo wneka
                isc wykrwiem lasu-isc wystaloscia lasu
                na zadzie lasu-w tyle lasu
                w choszczu(chaszczy) lasu-nie tylko w 'gestwie',takze w 'zakatku',a jeszcze
                bardziej w samym 'srodku'
                oblaz,olazl,oblas-obszedl dokola
                po chromie(chromem)lasu-skrajem lasu
                chrom,chromie-skraj;tez cos gurbowatego
                po obtoczeniu,otoczeniu lasu-opasaniem lasu
                isc podkowa wsi-chyba oplotkami(nie rozumiem sensu tego powiedzenia)
                luska pola,lasu-wystalosc
                kliszka-klin,zakatek;niewielki splachec
                isc drozem lasu,pola
                isc po drodze,drozu pola,lasu
                isc pod rogiem lasu-isc blisko lasu
                na podparciu,podeprze pola,lasu-na glownym skraju
                za siodlem pola,lasu-za wysokoscia pola,lasu
                pod stawaniem sie wsi,lasu-tam gdzie sie zaczyna wies,las
                • 14.06.05, 10:30
                  Topografia

                  isc wobec lasu,pola,stawu
                  isc dolem lasu,pola,stawu
                  isc gora lasu,stawu,pola
                  isc wedle(wedlug)pola,lasu,stawu
                  isc wokolo(wkolo,dookola,wokol)pola,lasu,stawu
                  isc lasem,polem,stawem
                  isc po polu,lesie
                  isc kole(po kole,kolem) lasu,pola,stawu
                  isc petem(po pecie) lasu,pola,stawu
                  isc wobec lasu,pola,stawu
                  isc blizeniem(bliskoscia,blisko)pola,lasu,stawu
                  isc wpodlug(wpodle-czyli kolo;'podle'-kolo)stawu,lasu,pola
                  isc wysokoscia(po wysokosci lub gora) lasu,pola,stawu
                  isc podle lasu ,pola,stawu
                  isc pod lasem,polem,stawem
                  isc nad lasem,polem,stawem
                  isc przy lesie,polu,stawie
                  isc bokiem(po bokach;obok) lasu,stawu,pola
                  isc naobkolo(naokolo)lasu,pola,stawu
                  isc u lasa,pola,stawa
                  isc za lasem,polem,stawem
                  isc dlugoscia,cieniem,strona,skrajem itp. lasu,pola,stawu
                  isc za,po,przy,na,u,obok,wedle itp. dlugosci,cienia,strony,czesci('czesc'
                  jako 'skraj')skraju itp.pola,lasu,stawu

                  PS.
                  Gwary radomskie sa centralne-ich leksyka jest piekielnie rozwinieta-mysle ze
                  Mickiewicz ze swoim znawstwem 120 tys.slow wysiada przy kazdym przecietnym
                  naszym chlopie(setki tysiecy,moze nawet miliony najprzerozniejszych okreslen i
                  zwrotow:od praslowianskich,po staropolskie i nowozytne;zlepek slownictwa
                  malopolskiego,wielkopolskiego,mazowieckiego,ruskiego).

                  • 14.06.05, 15:19

                    isc o las,pole,staw(isc olasem,opolem,ostawem-te dwa pierwsze okreslenie
                    sa,trzeciego nie jestem pewien)
                    isc zawada lasu,pola,staw(isc po zawadzie albo 'o'(?)zawadzie lasu,pola,stawu).
                    • 15.06.05, 11:13
                      p.
                      • 15.06.05, 11:16


                        --------------------------------------------------------------------------------
                        Topografia

                        u wysmolenia lasu
                        isc po scianie lasu
                        na wezglowiu-na poczatku
                        po rebe lasu isc
                        zerzen,zerzenie-wglebienie,spadek,skraj
                        postapic naprzod -pojsc przed siebie
                        za poscielanie,rozscielaniem pola isc
                        isc rozscieleniem
                        isc rozziewem lasu
                        isc oplotem lasu
                        potrzeszcz-wylom,wystajaca czesc
                        przereba-wybity przez wode grunt
                        isc po waskim-sciesnieniem
                        isc rzeciem pola
                        isc zega pola
                        za przasniem,przasnieciem lasu
                        przez stronie lasu-boczna strona lasu
                        chodzic po przeoranym-chodzic po orance
                        przesmyk,przeskok-waskie przejscia
                        przeczka-przegroda;drazek
                        pszenne pole
                        plenne pole
                        ploche pole-nieurodzajne pole
                        plochy urodzaj-slaby urodzaj
                        kartoflane pole
                        zaczynac od zada-zaczynac od konca
                        isc rowem,rowkiem pola,lasu
                        najsc s tamty struny-przyjsc z tamtej strony
                        najscie w pole-zejscie w pole
                        osrok,osroka-krawedz
                        skrok-krawedz,szczelina
                        krawez(ten,ta),kraweze-krawedz
                        od przyjezdnej strony-od wejscia,najscia w pole;do domu
                        od przychodniej strony-j.w.
                        od wchodu,od wchodniej strony-j.w.
                        od wychodnej,wychodniej strony-od wyjscia
                        od starannej strony(pola,obejscia)-od glownej strony
                        od stargania,stargniecia sie pola(stargniete,strakniete-zgestniale,skupione)
                        od rannej(zarannej)strony pola-od wejscia
                        pieszcza,pieszcze pola
                        pietrza,pietrze(nie) pola
                        przy sadzie(osadzie) pola
                        obustronne zakonczenie
                        osajac,osajczyk--otoczyc,obstac;obwiazac
                        u stanicy pola-przy krawedzi(?),powierzchni(?)
                        ostatnia stanica lasu-ostatnia czesc lasu
                        isc weglami(zweglami) lasu
                        na steraniu pola-na koncu(sterac-zetrzec)
                        isc sciegiem pola,lasu-w znaczeniu 'obstaja'
                        przednia,tyna strona



                        • 17.06.05, 16:33

                          Topografia

                          na spadzie,na spadnieciu
                          chusta lasu
                          serce lasu,pola-srodek
                          przy mierzeniu pola,lasu-blisko,kolo
                          stapnac,zastapnac w pole,las
                          na stylu lasu(?)-(albo pomylilo mi sie z 'na zatylu')
                          przy stepieniu pola,lasu
                          przy 'stopie'-przy znaku 'zatrzymaj sie'
                          przy 'stoju'-przy znaku 'zatrzymaj sie'
                          isc az po kres kresow(np.pola)
                          isc az po kraniec krancow(np.pola)
                          isc az na koniec koniec(np.pola)
                          strek-cos zwisajacego(?)('streklo sie'-zgestanialo)
                          streka-wystalosc(?)
                          wstreka-wglebienie(?)('wstreklo sie'-zwezilo,wpadlo do srodka)
                          ostrzep-czesc,wystalosc
                          styka,styczka-miejsce styku
                          suchy dol-wyskniete mokradlo
                          obtargac pole-obrobic,zaorac
                          'od ogrodu i od smrodu'-od smrodu,od smierdla,od zadupia('ogrod ' to czesc
                          domostwa za stodola;tam jest z regoly ustep,miejsce gdzie pasie sie trzoda;sa
                          tamze skladowane rozne nieczystosci,jest i sad-stad takie 'brzydkie okreslenia')
                          'od smierdzacej strony-od ogrodu(ja dawniej nie znalem pojecia 'sad'-dla mnie
                          byl to 'ogrod')
                          'naczynac robote od 'dupy strony'-zaczynac prace 'nie z tej strony co
                          trza',czyli nie od przoda tylko od zatyla
                          tuziemski-nasz,swoj;krajan
                          tylec-tyl
                          zostac w tylcu-zostac w tyle
                          za tylcem-za tylem
                          tylus-tylni,ten z tylu
                          szerzenie pola,dluzenie pola-szerokosc,dlugosc
                          na wyskoku sterczec-na koncu,cyplu
                          spadek nieduzecki-maly spadek
                          'od jednego kraju do drugiego kraju chodzic'-bardzo popularne powiedzenie

                          *Jo sie tam nie znum ale patrzunc na mapke gwar polskich to widze,ze tutaj zbyt
                          usredniono poddialekty bowiem mowa mieszkancow poludniowej czesci gminy Zakrzew
                          i Wolanowa(Jaroslawic,Goledzina,Mleczkowa,Jaszowic)jest duzo bardziej
                          malopolska niz Prztyka i wiosek na polnoc od niego(to jest 'niebo a ziemia').
                          Ja np.posluguje sie gwara zakrzewska i przytycka gwara mnie razi i nie podoba
                          mi sie(7 km roznicy).
                          Wg mnie to ta mapka powinna leciec tak(granica terenow
                          wpolmazowieckich):Mleczkow,Natalin,Zakrzew,Jaszowice,Jaroslawice,Bieniedzice,Rog
                          owa,Brudnow,Zagorze,Janikow,Karczowka).
                          W ciagu ostatnich 100 lat zmienila sie ludnosc.
                          Na tereny gmin:Zakrzew,Wolanow,Wieniawa naszla wielka liczba osadnikow od
                          Szydlowca.
                          Do Przytyka z kolei przybylo po wojnie pelno ludzi od Bialobrzegow i Potworowa
                          (zajeli miejsce Zydow).
                          W ten sposob ludnosc mowiaca wczesniej i tak w znacznym stopniu po mazowiecku
                          jeszcze bardziej obecnie 'zmazowszala',natomiast inne regiony mogly
                          ulec 'malopolizacji'.
                          ...Na pewno w Jaroslawicach i Jaszowicach mowia 'bez pole,kole,isc na styga'
                          tak jak na Lawkach i w Goledzinie.
                          Miedzy wioskami wolanowskimi a przytyckimi jest roznica zaledwie kilku
                          kilometrow ale nie mozna ich ze soba zrownywac bowiem chociaz i tu i tu wplywy
                          mazowieckie sa silne to jednak jest to roznica stopnia.
                          • 19.06.05, 17:56
                            --------------------------------------------------------------------------------
                            wietrak-wiatrak(Powisle)
                            jo-ja(Przytyk,Powisle)
                            dumbrowa(dabrowa),'na dumbrowie'-na lichej ziemi,nieurodzajnej
                            Zienio,Zieniek-Zenek(Powisle)
                            uwalic sie-polozyc sie
                            ulezale-dojrzale(o zbozu)
                            ustoi sie-zmacona woda
                            inaki-inny
                            otworzyc drzwi 'na przestrzal'-z obydwu stron
                            zaklucie lasu-koniec(?),zakatek(?)
                            zakluc-zamknac na haczyk;zagrodzic,zastawic(?)
                            rozcierzyc-odslonic,rozsunac
                            rozciuchrac-porwac i porozrucac
                            rozewrzec-otworzyc
                            rozryglowac-takze w znaczeniu 'usunac przeszkode'
                            rozciurzyc-rozdrobnic i porozrzucac
                            pan rozpedek-czlowiek nadpobudliwy,szybki
                            wydobrzec-ozdrowiec,wyleczyc sie
                            klewic,rozklewic-krzewic,rozkrzewic
                            rozklewienie drogi-rozszczepienie
                            rozdzierzyc-otworzyc;rozerwac(?)
                            kaweka,kaweczy(kweka,kweczy)-niedomaga
                            strachac sie-bac sie
                            miec stracha-bac sie
                            wygladasz jak strach na wroble(lub 'strach na wroble')-wygladasz brzydko(masz
                            potargane wlosy)
                            swargac,smargac-smagac,bic;rzucac
                            swargolic,szmargolic-gadac bzdury
                            (obszmargolic kogo-obgadac)
                            obsmarowac kogo blotem-nagadac na kogo podle rzeczy
                            nie zostawic na kim suchej nitki-strasznie kogo obsmarowac(nagadac na kogo)
                            smargol-zuch,chwat(?)
                            szwargol-klamczuch(?)
                            smargly-bystry,silny(?)
                            rozpiska z telefonami-kartka z numerami telefonow
                            rozpizdziel,rozpizdziak-balagan
                            rozpizdzic-rozerwac;porozrucac
                            zlapal se tego koscia-zlapal te kosc
                            gdyby nie te zeby toby byla dupa z geby
                            szarzowac-szybko jezdzic;mowic bez ogrodek
                            tego diabola-tego diabla
                            wlyc-wlec
                            przyczlaputa-przyczlapie
                            rozczlaputa-rozczlapie
                            czlaputa-czlapie
                            habrajstwo,habarajstwo-drobiastwo,dziadostwo
                            zelisc-zejsc
                            zyjsc-zejsc
                            zyjc!-zejdz!
                            ('zyjc mi stamtund!')
                            zechodzi-schodzi
                            styntly(obtyntly)mi nogi-zmeczyly sie
                            tetle sie-metle,zwisa
                            zatetlac-zwiazac
                            tetlo-pasek,linka
                            storgly mi nogi-stretwialy
                            storglo sie-zgestanialo,dostalo(np.mleko)
                            'bierz go za fraki i wyrzuc'(Powisle,Radom)
                            kaszlij-kaslaj
                            robij-rob
                            chodzij-chodz
                            stoiji-stoj
                            jezdzij-jedz
                            w brzemiennym stanie,brzemienna-jest w ciazy
                            nosi dziecie pod sercem-jest w ciazy
                            kragly-pucolowaty,tlusty
                            (kragly na gebie)
                            • 20.06.05, 12:49
                              Przytyk 20.06.2005.(Targowica)

                              'trzy funkcje aby'-tylko trzy funkcje
                              ('aby'-tylko;bardzo czesto u nas wystepuje'aby nie to'-tylko nie to)
                              'obydwasta zabraly'
                              'z gardla by ci wylapal,z gardla'
                              'to jest wielgi lobuz,dran'
                              'ja sie nie rozumiem'-ja sie na tym nie znam
                              'tak pozni mowie'
                              'po ijle ta firanecka?'
                              'zaroz'
                              'nakupiles'
                              'dej'-daj
                              'wrazil'-wsadzil

                              Nawet i w polnocnych rejonach Przytyka niektorzy 'mowia grubo i
                              rozciagliwie'(podobnie do Slazakow-ja kiedy ich slysze,mam wrazenie ze sa
                              naszymi wiesniakami)
                              • 20.06.05, 12:52
                                'niek'-nie

                                (dawniej juz myslalem,ze to u nas jest i sam czasem tak mowilem ale balem
                                sie,ze to moze skadsindziej znam).
                                • 21.06.05, 09:54
                                  --------------------------------------------------------------------------------
                                  'robita nie tak jak sie robi'-zle,nie tak jak w zwyczju(to glownie o pracy w
                                  polu)
                                  'niech sie wam rodzi'-do pracujacych na polu
                                  'niech dobrze wschodzi'-do pracujacych na polu
                                  metlac,metac-platac;krecic(mowic metnie)
                                  zastoisko-miejsce gdzie zbiera sie woda po deszczach
                                  zestala sie woda-przestala falowac i macic(ustala sie,dostala)
                                  ptaszyna kwili-ptaszek spiewa
                                  mikrus,mikrota-maly,drobny
                                  ('takie ci mikre toto')
                                  oczesac-opasac,zastawic,zagrodzic
                                  mysikrolik-maly ptaszek(Powisle)
                                  mitrega-znoj
                                  ('mitrezyc czas'-marnowac)
                                  mordega-znoj,wysilek
                                  'tysiac jak byk!'-naprawde tysiac
                                  'stoi!'-dogadalismy sie np.o kupnie po tyle a tyle
                                  ('umowa stoi!'-jest wazna umowa)
                                  mizgolic-gadac bzdury
                                  mormolic sie-ociagac,zwlekac
                                  marmol,marmola,mormola-rozlaga
                                  laga-laska(Powisle,Radom)
                                  mormotac-mamrotac;stukac
                                  pomarmlany,zmarlany-pomiety,pogiety,porowlekany
                                  mesztac,pomesztany-kotlowac,mietosic,grzebac,pomietoszony
                                  mol-namolniak;klopot
                                  ('mam mola na glowie'-utrapienie lub 'konkretna osobe')
                                  oczesic-ts.co oczesac-opasac,zastawic
                                  oszczyc-ujac,objac,opasac
                                  isc suchoscia stawu-isc brzegiem stawu
                                  osromaczyc,osromic-odslonic,zedrzec
                                  ustrzygac kija-ostrugac
                                  nagabywac kogo-namawiac,zaczepiac
                                  naglic-poganiac,spieszyc
                                  naszczyc-nasmiecic,nabalaganic;zachwascic
                                  (o!ale tu naszczone)
                                  obrucz,obrucze-'przy obruczu pola'(nie znam dokladnego sensu,moze 'przy
                                  obrocie'?)
                                  nagadac komu do uszu-zle komu powiedziec
                                  nagadac komu kolo uszu-j.w. lub obgadac
                                  nasadzic dupe na krzeslo-usiasc
                                  nasadzic(osadzic) sie na krzeslo-usiasc
                                  nasadzic kwoke-na gniazdo,zeby miala kurczeta
                                  nasiadowa,nasiadowka-zebranie
                                  na um mu chyba cos siadlo(nasiadlo)-gada niedorzecznie;glupi
                                  omsknal sie-wyrwal
                                  otroczyc-obwiazac
                                  przyuczyc-nauczyc;nakazac
                                  jedli,pili,spali-jedlismy,pilismy,spalismy
                                  nie jedli-nie jedlismy
                                  o suchej gebie-bez posilku
                                  nie ruchaj!-nie ruszaj!
                                  ruchaj sie!-ruszaj sie!uwijaj!
                                  ('nie ruchaj brudnemi lapamiy bo utytlas!')
                                  niespodziany-niespodziewany
                                  anim sie go i nie spodziwol-nie przyszlo mi do glowy ,ze przybedzie
                                  'nie syn jestes!'-postepujesz podle,wyrzekam sie ciebie
                                  nie w czas-w niedogodnym momencie
                                  topiel-odmet,topielisko
                                  nie w czas(czasy) wychodzic w pole-nie wtedy gdy na to pora
                                  nie moja wola-ja tego nie chcialem;dzieje sie tak jak sie dzieje
                                  nie po mojej woli-j.w.
                                  nie po mojemu-j.w.;ja inaczej mysle
                                  po mojemu-tak mysle,wedlug mnie,;jak chce
                                  po naszemu-tak jak u nas we zwyczaju
                                  nie po naszemu-po takiemu jak gdzie indziej robia
                                  obic komu bok(boki)-zbic
                                  stluc kogo na kwasne jablko-zbic(kwasne jablka sie obija po to zeby staly sie
                                  slodsze)
                                  obrepolic-obciac,przyciosac
                                  • 30.06.05, 10:57


                                    --------------------------------------------------------------------------------
                                    'nie gwizdaj kolo domu bo nagwizdasz w dupe komu'(Powisle,Radom)
                                    truptac-chodzic,dreptac
                                    struptac-zgniesc,strzepac
                                    strzepac smietane,jajko-rozbic
                                    strek-wystalosc(?)
                                    wystreklo sie-wysunelo sie,wylazlo(?)
                                    wstreklo sie-wlazlo,wbilo(tak,ze nie widac)(?)
                                    ustroic sie jak choinka
                                    wygladac od tradajca-smiesznie i bez gustu sie ustroic
                                    ustrojony stol-przystrojony,z gotowymi daniami
                                    ustrojone pole-obrobione(?)
                                    stroknac sie-zadrzec,wzdrygnac sie
                                    strogly-opadly,powiedly(?)(np.sliwki)
                                    stuchtac sie-zdyszec sie (biegiem)
                                    strozyna-obierka
                                    strzaskany-np.zjezdzony samochod
                                    gospodyni gosci wita-popularne powiedzenie
                                    nie przez prog-nie mozna witac sie z kim przez prog(taki przesad)-trzeba wyjsc
                                    do goscia lub zaprosic go do domu i wtedy go witac
                                    moge rozmawiac z gospodynia,gospodarzem?-popularne powiedzenie
                                    'strzepiol,strzepiol az wystrzepiol'-takie powodzenie(w sensie'staral
                                    sie,prosil az dostal)
                                    strzepiec-wystawac;prosiccryingczatowac?)
                                    ostrzep-czesc,wykraj,wystalosc
                                    strzepic na kim jezyk-silnie kogo obgadywac
                                    opuchly,napuchly,zapuchly-opuchniety
                                    struchly-dostaly sie;skupily(cos w tym sensie,nie wiem dokladnie;jest ale nie
                                    znam dokladnego znaczenia);skulony,przestraszony
                                    denny-do niczego
                                    opadniety-opadly
                                    suchy,suchol,suchelec-chudy
                                    ma suche gnaty-jest chude(mieso)
                                    styk,styczka-kontakt
                                    zs tyla najsc kogo-zajsc komu z tylu droge
                                    najsc-zajsc,wstapic
                                    such-jest suchy,chudy
                                    suchy dol-wyschniete mokradlo gdzie kiedys kiedys kiedys woda stojala
                                    turlac-turlac,toczyc lub trzec
                                    oblec ubranie(oblec sie:oblec buty,czapke itd.)-zalozyc ubranie(Powisle,Radom)
                                    nie na sucho-nie jesc bez picia
                                    sucho robic-slabo,bez sily
                                    sucha robota-legalna;przyjemna,latwa
                                    osechl-wysechl,osuszyl sie
                                    ('liscie juz osechly'-mozna isc w pole,nie bedzie rosy)
                                    osuch juz-wysechl
                                    isc zebrem lasu
                                    i tylko suche zebra mu wystaja-o kims chudym
                                    szkielet-o chudym


                                    W radommskiem(na pewno w zachodniej jego czesci,bo na Powislu rzadziej)
                                    niezwykle czeste jest zamienianie rodzaju meskiego w zenski(w ogole latwo
                                    rodzaje przechodza jeden w drugi).
                                    Mowienie na przedmioty rodzaju meskiego na sposob zenski jest wybitnie
                                    powszechne:
                                    ta drzewa
                                    ta mosta
                                    ta chlopa
                                    ta deba
                                    ta chlewa
                                    ta zeba
                                    ta osada
                                    ta sedzia
                                    ta profesora
                                    ta piesa

                                    Ciekawe gdzie jeszcze tak powszechnie jak u nas w ten sposob mowia(naprawde nie
                                    wiem)???




                                    • 30.06.05, 11:00


                                      --------------------------------------------------------------------------------

                                      na obrzucie oka-na widnokregu
                                      nieobyty-nieokrzesany
                                      odrzgac,odrzegac,odrzzgac,odrzygac(?)-odgiac,odciac,odciagnac
                                      odrzegnywac sie od czego-nie chciec miec co z kim wspolnego;udawac,ze nie my
                                      odrzega-odgiecie
                                      okalac-opasac,objac,obstapic
                                      okalic-zagrodzic,zastawic i j.w.
                                      okap-dolna,wystajaca czesc dachu chroniaca przed deszczem
                                      oklecic-obudowac,zastawic
                                      kletlac-metlac lub obwiazywac
                                      okletlac-obwiazac(raczej byle jak)
                                      skletlac- zmetlac
                                      skletac-zwizac,styknac
                                      sklet,skletnienie-styk;zakret,skulenie
                                      plynac parciem wody-plynac z pradem
                                      sketlac-splatac,byle jak zwiazac,obwiazac
                                      ketlac-obwiazywac lub platac
                                      okrzesac-odziabac,orownac
                                      okulic-zawrzec,otoczyc,oslonic
                                      okalczyc-j.w.
                                      okaleczyc,skaleczyc-obciac(przewaznie 'okaleczyc drzewo' czyli np.przy obcieciu
                                      galezi)
                                      kaltac-machac,dziabac;oslaniac
                                      pokaltany,poklatany-powichrowany,pokaleczony(np.dab);poobszarpywany
                                      ocupic-objac,oslonic,otoczyc
                                      opalka-wikllinowy pojemnik(gl.na ziemniaki)
                                      kobialka-j.w.(chyba tylko ze mniejsza)
                                      'zebys ino matce i ojcu wstydu nie przynosil!'-zachowuj sie przyzwoicie!
                                      zjelczale-stare,skwaszone(np.maslo)
                                      jalki(?)-przestarzaly,skwasnialy;mialki(?)
                                      'i po ptokach'-i po wszystkim
                                      'i po wszystkiemu'-j.w.
                                      ostapic-takze 'stanac na czym',nie tylko 'otoczyc kogo'
                                      ostry,zjadliwy,ciety-o groznym psie
                                      oszczyglic(?)-objac,obwiazac(?);obciac(?)
                                      szustnac,szutnac-rzucic
                                      oszutac,zaszutac-obwiazac,zacerowac(raczej byle jak)
                                      okutac sie-ubrac sie grubo
                                      okutac-obwiazac,ubrac(np.drzewo)
                                      parobczak-wyrosniety chlopak zdatni do roboty
                                      az oziebnie-az ostygnie
                                      zyga,rzga-kluje;uszczypliwie przygaduje komu
                                      pachol-slugus,wrednias;gluptas
                                      ('idzze mi stad ty pachole glupi!')
                                      pajta sie,pejta sie-obija,zwisa
                                      pajtnac-pacnac
                                      popajtany,pajtniety-glupi
                                      pejtac,opejtac(?)-petlac,opetlac,byle jak obwiazac(?)
                                      pajtnac-fajtnac(przewrocic sie)
                                      pejtak,pejtek-pitek,maly chlopczyk;natret
                                      pali-parzy(np.'chleb pali')
                                      pali-jest gorzkie,gorace
                                      piecze-jest gorzkie,gorace
                                      papaj-ruski ciagnik
                                      pendroli sie-peta,placze
                                      kurza piechota-pogardliwie o piechocie
                                      (o! kurza piechota!-lekkie przeklenstwo)


                                      • 30.06.05, 11:02


                                        --------------------------------------------------------------------------------
                                        piecuch-zmarzluch
                                        'joziu w majtki ziuziu'
                                        ziuziu-zimno
                                        piekielnik-ktos niegrzeczny,zly
                                        pienic sie-wsciekac sie
                                        pieniacy -zly
                                        'lata jak wsciekly/pies'-strasznie sie zdenerwowal
                                        wsciekly pies-nerwowy
                                        Pier,Pierek-Piotrek
                                        piejak-kogut
                                        pielesze-lozko,posciel
                                        pijus-pijak
                                        przedzierzgneliscie sie-przebraliscie,przemieniliscie
                                        piklo-peklo,popuscilo;stuknelo lekko
                                        spiklo-styklo sie,spielo
                                        ('nie spiknie'-nie dostanie sie do czegos)
                                        zakryc swiatlo-zaslonic(np.firanki)
                                        pindel,pindral-malec;siusiak
                                        pindrali sie,spindralilo sie-knoci sie,nie udalo sie
                                        jebut!-przy uderzeniu
                                        jebutnelo,jebutlo-upadlo;stuknelo
                                        pierunem,piorunem-szybko('piorunem'czesciej na Powislu chociaz tam tez
                                        mowia 'pierunem')
                                        ('pierunem mi to zrob'')
                                        pipa,pipka-u kobiety
                                        pipolic-olewac
                                        pipol,pipolka-dzieweczka
                                        pitek-kurdupel;dzieciak
                                        'i jedziemy z tym koksem'-i jedziemy z czyms tam
                                        'i wio!'-no to jedziemy(takze samochodem,rowerem itp.)
                                        plichta,plichota-lichota,slabizna
                                        plichta-lekko kapie,mzy
                                        'o! i po bidzie!'-idzie na lepsze;rozpogodzilo sie
                                        bida-zla,brzydka pogoda
                                        'cos w podobnosci do tego'-podobne do tego
                                        pokorniak-ktos grzeczny lub uziemiony
                                        uziemiony-poskromiony;nie moze wiecej rozrabiac
                                        rozkraka-pokraka
                                        rozkwasilo sie,rozkwaczylo sie(?)-rozlalo sie,rozszerzylo sie
                                        ('nosa komu rozkwasic')
                                        'pokwapisz sie wreszcie?'-przyjdziesz czy nie ?
                                        'nasmiewaja sie z ciebie ile tylko wlezie'-nasmiewaja sie z ciebie(a ty glupi
                                        im wierzysz)
                                        'dawaj ile wlezie!'-laduj do pelna
                                        'laduj po sama gore,sam szczyt,sam wierch'-laduj do pelna
                                        'laduj na wierzch'-laduj kopiasto
                                        'po kiego diabla ci to?'
                                        'na jakiego pieruna to targasz?'
                                        'na kiego ci to?'-do czego ci to potrzebny;czego sie wtracasz
                                        'ki diabol?ki pierun?'-co to jest?o co w tym wszystkim chodzi?
                                        polajdaczyc sie -pouzywac sobie seksualnie
                                        'Jasiu koperwasiu'(Grzmiaca kolo Wysmierzyc;po stronie Malopolskiej)
                                        pomerdaniec,pomerdany-glupi
                                        pomerdac-pokotlowac,potrzsc itp.
                                        'kup mi dlugopisa'
                                        'rowera se jakos porobisz!'-rower jakos tam zawsze zreperujesz
                                        'porobic co'-zmajstrowac,zreperowac
                                        ('porobil se kultywator'-domowym sposobem zrobil sobie kultywator)
                                        kultywator-sprezynowka do ciagnika
                                        sprezynowka-kultywatorek konnny
                                        urobil-zarobil
                                        urobil sie-narobil sie
                                        urobiony-spracowany;zarobiony
                                        'zapracowac na co'-zasluzyc;zarobic na co
                                        nad niebem lasu-nad lasem
                                        podzegac-dokladac do ognia;namawiac do zlego,podpuszczac
                                        portale,portalki-spodenki dzieciece
                                        'o!sa juz moje portki!'-wrocil moj chlop do dom
                                        'o!moje portalki przyjechaly!'-przyjechal moj wnuczek(synek)
                                        posniadal,sniadal-zjadl sniadanie
                                        przylato-przybiega,zachodzi(Powisle,Radom)
                                        'po staremu'-jak zawsze
                                        'po staremu robic'-jak dawniej
                                        'starymi sposobami'-jak dawniej
                                        'po starym sposobie'-jak dawniej
                                        'na stary sposob'-j.w.



                                        • 30.06.05, 11:03

                                          --------------------------------------------------------------------------------
                                          ' po nowemu robic'-nowoczesnie
                                          'strzelic na postrach'-dla postrachu
                                          skundsci-skads
                                          skundy-skad
                                          (wy skundy sum?,sta skund sum?)
                                          oturac-objac,opasac
                                          zaturac-zaslonic;przyniesc(?)
                                          powalic,obalic drzewo-sciac
                                          wyciarchac-wyciac(np.chwasty,krzewy,drzewa)
                                          wyciartac-j.w.
                                          ciarchac-ciac;trzec
                                          ciartac-ciac;machnac
                                          rozciartac-np.przedziabac i podobne
                                          rozciartuchac-j.w.
                                          rozciepac-przerabac(przepolowic na pol)
                                          ciachrac-ciac;trzec
                                          spotnialy-slabiony,blady
                                          spowszednialo-stalo sie normalne;znudzilo sie
                                          zapoznac dziewczyne-poznac
                                          pozrzec-spojrzec
                                          'nie pospieszaj!'-nie gon!
                                          'nie przynaglaj!'-nie przywoluj!
                                          'przyponaglic kogo!'-zawezwac pilnie;rozkazac;pogonic
                                          'teraz wam sie zachciwo?'-mogliscie,to wam sie wtedy nie chcialo;nie w czas
                                          wallo,koplo-walnelo,kopnelo
                                          'i 'dzie indzie' tez ta' je''-wszedzie jest podobnie
                                          'nie spachneli sie'-nie zakumplowali sie
                                          'jak mowie to mowie!'-nie rzucam slow na wiatr;nalezy mnie sluchac
                                          pryciac-szukac,przeszukiwac(najczesciej w szafkach smakolyko)
                                          chrzandolic-gadac bzdury
                                          ochrzandolic kogo-skrytykowac kogo
                                          'obrobic komu dupe'-obgadac kogo
                                          'dla mnie to pryszcz!-poradze sobie legkko
                                          'od przybytku glowa nie boli'
                                          'przechodzony'-stary,zuzyty
                                          przeczka-przegroda,drazek
                                          'przystac na co'-zgodzic sie na cos
                                          pszczolka-pszczólka
                                          ta labedzia-ten labedz
                                          'zaczynac od zadka'-zaczynac od konca
                                          'pocaluj mnie w zadek!'-pocaluj mnie w tylek!
                                          'pulchny na gebie'-ma tlusta twarz
                                          'stara purchawa'-o kobiecie
                                          'zdyrdac sie'-zmeczyc sie(zwl.biegiem)
                                          pstry,pstrokaty-roznobarwny,jaskrawy
                                          jaskrzy sie-blyszczy sie,swieci
                                          pych,pychol-zarozumialec
                                          pyrka-kapie;bruma
                                          pyrcioch-wiercipieta;wscibios
                                          'wsciubiac leb w nie swoje sprawy'-byc wscibskim
                                          pyrkac-rzucac
                                          pyrklo,pryklo-pekla,popuscilo,przerwalo sie;dalo odglos
                                          'chodu!'-uciakajmy!
                                          'brac nogi za pas!'-uciec,wycofac sie
                                          oradlo,oradle-wszelkie narzedzie do orania
                                          ramotac,rumotac-halasowac
                                          raniuszek-ten co rano wstaje
                                          ranny ptaszek-rano wstaje;zranil sie
                                          'kto rano wstaje temu Pan Bog daje'
                                          poreczny-dobry do roboty(o narzedziu);bliski;latwy w obsludze
                                          'mozna sie nim posluzyc'-jest dobrym wykonawca,sluchany(najczesciej o dziecku)
                                          rejwach-zgielk

                                          • 30.06.05, 11:05
                                            --------------------------------------------------------------------------------
                                            od wychodniej strony-od wyjscia
                                            od przychodniej strony-od przyjscia
                                            najsc,zajsc stamty struny-przyjsc
                                            w zapoprzednim roku-2 lata temu
                                            od pietrza(?),pietrzenia pola,lasu
                                            dziadok-dziad,nacigacz
                                            osadzic sie na polu-stanac,rozlozyc sie na polu
                                            osadzic sie na wsi-zamieszkac w konkretnej wsi
                                            osadzic sie na ziemi,gruncie-gospodarzyc w nowym miejscu
                                            jaje-jajko
                                            'jak sie daje to sie kraje'
                                            sam biduje-sam zyje
                                            sama bida-slabo,licho
                                            samo jeden-w pojedynke;sam zyje
                                            'smy sie dopiro na Radomiu zatrzymaly'-zatrzymalismy sie dopiero w Radomiu
                                            setlac-byle jak oplatac
                                            posetlac-poplatac
                                            chetlac-byle jak oplatac
                                            pochetlac-poplatac;zmierzwic
                                            stetlac-byle jak zwiazac
                                            sedlac,posedlac-wiazac,laczyc
                                            czedlac,poczedlac-wiazac;zmierzwic
                                            czetlac,zaczetlac-zwiazywac,zawiazac
                                            czetlo-petla,zaczep
                                            czyznie-krzewy(Powisle)
                                            skowac-sklepac zelazo
                                            skudnik,szkudnik-szkodnik,niszczyciel
                                            szkodzic komu-robic na zle
                                            'w szkode wlesc'-w czyje pole,na czyja lake(gl.o zwierzetach)
                                            slempic-patrzec po ciemku;siedziec do pozna w nocy
                                            dziad slomiany-strach na wroble;zebrak,lachmaniarz
                                            zakopic-zakopcowac
                                            skopic siano-ulozyc w kopy
                                            stog siana-duza kopa siana
                                            smecioch,smedzioch-smutas;glupio gadajacy
                                            smeci,smedzi-glupio gada;narzeka
                                            smieszota-smieszny
                                            sopic-sapac
                                            soszka,suszka-sucha galaz
                                  • 30.06.05, 11:07

                                    --------------------------------------------------------------------------------
                                    suszek-suchy chojak
                                    spolny,spolnik-wspolny,wspolnik
                                    gosciniec-glowna droga
                                    s prawa,s lewa-z prawej,z lewej
                                    'kopa mu!
                                    gazu!
                                    ruraaa!'-okrzyki przy jezdzie motocyklem
                                    's kopa go!gaz!rura!-j.w.
                                    szprycha-ladna kobieta
                                    spus to!-spusc to!
                                    sputlo,sputnelo-rozwiazalo sie,zsunelo;zelzalo,rozpuscilo
                                    spedzic bydlo do obory-zgonic
                                    sredniawy,krotkawy,wysokawy,dlugawy-bardzo czeste
                                    Jaju(o),Staju(o)-Jasio,Stasio(wskutek zaniku glosek:Jauuuu,Stauuuu-miedzy 'h'
                                    a 'j' i 'u')
                                    Stanio,Janio,Marunio-bardzo popularne zdrobnienia
                                    staniek-staniemy('k' jest troche gluche przypomina 'gh')
                                    przylepka,pietka,skibka chleba (w kolejnosci wymawiania)
                                    niestatek-nieustatkowany,letkus
                                    strochnac sie-zadrec,przestraszyc
                                    strochac sie-ociagac sie,ploszyc
                                    strochlo sie-scielo sie,obmarzlo(?),opadlo(?)
                                    'zs(s) troche'-daj,wlej troche
                                    stechlo-zelzalo,opadlo
                                    zatechle-zasmierdziale,nieswieze
                                    zdeko,zdeczko-niewiele,troszke dac
                                    ('wsyp mi zdenio cukru')-bardzo popularne
                                    sterlac-wymiac,wytrzec,wygladzic(nie wiem czy nie istnieje 'sterlac pole'?)
                                    terlac-toczyc(?),miac;wloczyc pole(?),orac(?)
                                    stezal-zmeznial
                                    starchany,stachrany-zuzyty,zniszczony
                                    startachany-poprzerzucany,powyginany
                                    strechtany-ubity;wykotlowany(?)
                                    trechtac-brechtac,kotlowac
                                    struchtal sie-zmeczyl sie biegiem
                                    stachac sie-zmeczyc sie;zdyszec sie
                                    opierdalantus-walkon;bura
                                    'dac komu 'bure'-powiedziec cos do uszu
                                    opierdziel-bura
                                    opierdzielic-sprzedac
                                    opierdzielac sie,opierdalac sie-leniuchowac,byle jak robic
                                    stojka-straz
                                    straszok-ktos glupio ubrany
                                    strzyga-dziewczyna z wlosami stojacymi,zle uczesanymi,rozczochranymi
                                    ('wyglada jak strzyga')-bardzo popularne
                                    postradac-stracic
                                    'han!han!'-hen! hen!
                                    stertlany-zmiety,zwichrzony,zwichrzony
                                    straszynski,wystraszynski-lubiacy straszyc
                                    wyplosz-zestrachany
                                    ('wyglada jak wyplosz'-o gapie;psie)
                                    strachol-bzdziuch
                                    bziuka,bziuczy-wieje gwizdzac
                                    trefnic sie-stroic
                                    trefnis-blazen



                                    • 03.08.05, 07:40


                                      --------------------------------------------------------------------------------
                                      'nie gwizdaj kolo domu bo nagwizdasz w dupe komu'(Powisle,Radom)
                                      truptac-chodzic,dreptac
                                      struptac-zgniesc,strzepac
                                      strzepac smietane,jajko-rozbic
                                      strek-wystalosc(?)
                                      wystreklo sie-wysunelo sie,wylazlo(?)
                                      wstreklo sie-wlazlo,wbilo(tak,ze nie widac)(?)
                                      ustroic sie jak choinka
                                      wygladac od tradajca-smiesznie i bez gustu sie ustroic
                                      ustrojony stol-przystrojony,z gotowymi daniami
                                      ustrojone pole-obrobione(?)
                                      stroknac sie-zadrzec,wzdrygnac sie
                                      strogly-opadly,powiedly(?)(np.sliwki)
                                      stuchtac sie-zdyszec sie (biegiem)
                                      strozyna-obierka
                                      strzaskany-np.zjezdzony samochod
                                      gospodyni gosci wita-popularne powiedzenie
                                      nie przez prog-nie mozna witac sie z kim przez prog(taki przesad)-trzeba wyjsc
                                      do goscia lub zaprosic go do domu i wtedy go witac
                                      moge rozmawiac z gospodynia,gospodarzem?-popularne powiedzenie
                                      'strzepiol,strzepiol az wystrzepiol'-takie powodzenie(w sensie'staral
                                      sie,prosil az dostal)
                                      strzepiec-wystawac;prosiccryingczatowac?)
                                      ostrzep-czesc,wykraj,wystalosc
                                      strzepic na kim jezyk-silnie kogo obgadywac
                                      opuchly,napuchly,zapuchly-opuchniety
                                      struchly-dostaly sie;skupily(cos w tym sensie,nie wiem dokladnie;jest ale nie
                                      znam dokladnego znaczenia);skulony,przestraszony
                                      denny-do niczego
                                      opadniety-opadly
                                      suchy,suchol,suchelec-chudy
                                      ma suche gnaty-jest chude(mieso)
                                      styk,styczka-kontakt
                                      zs tyla najsc kogo-zajsc komu z tylu droge
                                      najsc-zajsc,wstapic
                                      such-jest suchy,chudy
                                      suchy dol-wyschniete mokradlo gdzie kiedys kiedys kiedys woda stojala
                                      turlac-turlac,toczyc lub trzec
                                      oblec ubranie(oblec sie:oblec buty,czapke itd.)-zalozyc ubranie(Powisle,Radom)
                                      nie na sucho-nie jesc bez picia
                                      sucho robic-slabo,bez sily
                                      sucha robota-legalna;przyjemna,latwa
                                      osechl-wysechl,osuszyl sie
                                      ('liscie juz osechly'-mozna isc w pole,nie bedzie rosy)
                                      osuch juz-wysechl
                                      isc zebrem lasu
                                      i tylko suche zebra mu wystaja-o kims chudym
                                      szkielet-o chudym


                                      W radommskiem(na pewno w zachodniej jego czesci,bo na Powislu rzadziej)
                                      niezwykle czeste jest zamienianie rodzaju meskiego w zenski(w ogole latwo
                                      rodzaje przechodza jeden w drugi).
                                      Mowienie na przedmioty rodzaju meskiego na sposob zenski jest wybitnie
                                      powszechne:
                                      ta drzewa
                                      ta mosta
                                      ta chlopa
                                      ta deba
                                      ta chlewa
                                      ta zeba
                                      ta osada
                                      ta sedzia
                                      ta profesora
                                      ta piesa

                                      Ciekawe gdzie jeszcze tak powszechnie jak u nas w ten sposob mowia(naprawde nie
                                      wiem)???


                                      • 03.08.05, 07:41


                                        --------------------------------------------------------------------------------
                                        cudaczyc-wymyslac
                                        odczudzic(odczadzic?)-zdjac urok;zrobic tak,ze idzie na dobre
                                        odczyniac uroki-albo'rzucac uroki' albo 'likwidowac skutki urokow';teraz
                                        wystepuje w znaczeniu 'wymyslac jajies dziwa'
                                        zaczudzic-zle zrobic,zaszokowac;zaryglowac drzwi,zaslonic(?)
                                        sudy-dobry,wypasiony(?)
                                        'wytlumacz mu co i jak'-objasnij mu
                                        sucho wieje-na pogode
                                        surtek,surdek,surtek,srutek-dzieciak,gnojek
                                        ciartachac,ciarchac-ciac,wycinac
                                        wyczorchac kogo za wlosy
                                        wyczochrac-wyjac,wydlubac(te dwa slowa sa podobne i moze jest odwrotnie albo
                                        maja dwa znaczenia?)
                                        ciorchac-ciagnac;ciac(?)
                                        ciortac-rzucac(?),rozkawalkowywac(?)
                                        obtorglo sie-zsunelo(?),zluzowalo(?)(w znaczeniu:urwalo)
                                        torglo-drgnelo,obruszylo
                                        targnac-podniesc
                                        ('targnij to!-podnies!)
                                        targac-dzwigac;takze w znaczeniu'robic,przerzucac'('targac pole')
                                        ('ales sie natargal'-nameczyl ciezka robota,ciezarami)
                                        zawilec-krety(np.las)
                                        niewydarzony,niewydarzeniec-troche gapa,troche lobuz
                                        szambelan-smieszna nazwa 'czlowieka wyciagajacego fekalia'
                                        szczypa-w znaczeniu 'kawalek szczuplego drewna',a 'szczapa' ts. tylko,zez
                                        przeznaczeniem do rozpalki
                                        sz'tuknac sie-stuknac sie(czasem zamiast 's' wymawiane jest 'sz'ktore jest
                                        zmiekczone)
                                        szurgot-rozni sie od 'hurgotu' tym,ze jest od 'szurania'-tarcia
                                        szwargolisz glupoty
                                        'zyc w glodzie i chlodzie' albo'o glodzie i chlodzie'-w biedzie
                                        'isc do roboty o glodzie'-bez posilku(zwl.sniadania)
                                        w zakaciu-w kacie
                                        bazgac,badzgac-malowac byle jak,plamic('bazgac' raczej w
                                        znaczeniu'malowac,smarowac prega';drugie to bardziej 'rozrobic,rozgniesc' )
                                        pazgac-malowac,plamic
                                        nabazgac,nabadzgac,napazgac-w znaczeniu namalowac,naplamic(chociaz kazde moze
                                        znaczyc troche cos innego)
                                        sciubnac-skubnac
                                        sciubic-gromadzic(chytrzyc);skupic
                                        ciuchac-dyszec
                                        drasknac-rozniecic ogien



                                    • 03.08.05, 07:43


                                      --------------------------------------------------------------------------------
                                      wtyknac sie-gdzies wcisnac
                                      wytykac-isc,uciekac;odbijac,wyciagac
                                      ('dokad wytykasz?'-dokad jedziesz?)
                                      wybyc-ulotnic sie
                                      ('byl ale gdzies wybyl')
                                      'chlop na schwal'-zuch
                                      'schwalic kogo'
                                      samochwal,samochwala-chwalipieta
                                      wybultana studnia-bez wody
                                      wybultane-skad wzieto wode i jej nie ma(np.wybultana sadzawka)
                                      wybultalo-np.wykipialo mleko
                                      wyterany-zniszczony,zdarty,przechodzony
                                      wysorszany-wytarty
                                      siersznac co-napic sie(?)
                                      sierszniety,nasierszolony-wypity,trachniety(?)
                                      sierszlo go-kopnal go prad
                                      stawia siersc-jest grozny,chce sie bic(takze o czlowieku)
                                      ('o! jak to sie rozsierdzil!'-jaki on zly)
                                      wyczesany-przeszukany
                                      wyczechniety-pokrzywiony
                                      czechlo go-uderzylo;koplo(np.pradem)
                                      wyczachniety-wysuniety,wyjety
                                      czechnac,czchnac,czechnac,czchnac-przesunac,glasnac
                                      czhniety-dotkniety,poruszony
                                      chniety-tchniety
                                      wydornac-wyciagnac
                                      wydarzyc-wyciagnac,wydobyc(bardzo czeste)
                                      niewydarzony,niewydarzeniec-glupi,nieudany
                                      wydergac,odergac,wyderzgac,oderzgac-odciagnac,wyciagnac,oderwac
                                      wyrgac-j.w.
                                      wyrczy,wirczy-lopota;oddaje glos
                                      wygolic do cna-zjesc wszystko,nazbierac grzybow w esie itp.
                                      wytkniety-wyjety
                                      nawykly-przyzwyczajony
                                      ('on nie nawykl do roboty')
                                      przycapnac co-byle jak przybic,przylozyc do czego
                                      przylapac co-j.w.
                                      wyopuchniety-wypuchniety,napuchly
                                      wyopadniety-skulony,ostygly(np.placek)
                                      opchnac co-przekasic co niebadz
                                      na wylocie-na wysunietym miejscu;kiedy pora wyjsc z domu
                                      uszedl -wyszedl,uciekl,wyjechal
                                      ('uszly w las'-np.krowy)
                                      wylatac z domu-wyjezdzac na stale(o dorastajacych dzieciach)
                                      oblatany,wylatany-znajacy sie na rzeczy;prymus
                                      wylatany-zuzyty(np.samochod)
                                      ('o!on sie juz wylatal!')
                                      'wylezec chorobe,bolesc'
                                      wylezaly-stary(produkt,zboze)
                                      dolezale-dojrzale(np.zboze)
                                      polubic kogo-policzkami swymi o cudze potrzec
                                      ('Niunia!Polubij babcie')
                                      'On mnie polubil'-on mnie pokochal
                                      ulubic co,kogo-milowac kogo,co


                                      • 03.08.05, 07:44


                                        --------------------------------------------------------------------------------
                                        rzeknac-szczeknac(odglos)
                                        wytarpuchac,wytarapuchac-wymiac,wytargac,wygniesc
                                        pierunica-diablica;podla kobieta;lobuzica
                                        'zabij a nie ustapie'-bede trwal przy swoim do upadlego
                                        'za ciure robic'-byc czyim pomiotlem
                                        gala-pilka
                                        ('grac w gale'-grac w pilke)
                                        zagonic sie,zgonic sie-zameczyc sie,zmeczyc sie
                                        'cos ty taki zaganiany?'
                                        zajsc do kogo-wstapic do kogo
                                        zajsc daleko-przejsc kawal drogi
                                        zaklecic-zabudowac,zalatac
                                        za klecia-za ogrodzeniem,szopa itp.
                                        za kleka(?)-za skosem,zakretem(?)
                                        zakrzesic(?)-zamknac,zastawic,zabudowac(?)(lub moze pomylilo mi sie z 'zakrzec')
                                        zakrzec,zakrzyc(?)-j.w.(?)
                                        krzesic,krzyc(?)-grodzic patykami(?)
                                        zalichtowac-zalatac,zamurowac
                                        'przyjac sobie kogo,co za miare'-przyjac sobie kogo,co za wzor
                                        zamiarowac-miec zamiar cos zrobic
                                        'wyryczec sie za swoje'
                                        zaniemoc-zaslabnac,zachorowac
                                        'do Pieruna Pana!'-o Boze!(bardzo popularne powiedzenie)
                                        ('do Pieruna Pana,co sie tutaj dzieje!!!)
                                        chratlo,chratnelo-popuscilo,tapnelo,teklo
                                        zapyzialy-zaniedbany,biedny
                                        'isc o(po)rosie'-isc rano
                                        'zarowno mi'-obojetne:tak czy tak
                                        zajedno mi-j.w.
                                        zajechac dokads-dojechac dokads
                                        zajechali-przyjechali
                                        zarzeczona,rzeczona-przyrzeczona,narzeczona
                                        za rzecza sie krecic-za sprawa,robota itp.



                                        • 03.08.05, 07:46


                                          --------------------------------------------------------------------------------
                                          zajednac-pojednac
                                          zastala sie-zasklepila sie(np.farba)
                                          zastala sie woda-ustala sie(?) lub 'tak dlugo stala,ze stala sie niedobra'
                                          jatrzyc-podburzac
                                          zasie-a wiec
                                          zarzywny-dziarski,zdrowy
                                          zatatlac-zakleic,zalatac,zamalowac byle jak
                                          zatytlac-rozmieszac;j.w.
                                          zewrzec nogi-zlaczyc ze soba
                                          zawieruszyc-zgubic
                                          ('a gdzies sie to zawieruszylo'-bardzo czeste)
                                          zawyrczec-zabrzeczec,zawyc
                                          beklo-popuscilo;teklo(?)
                                          zbijac baki-leniuchowac
                                          zbujac sie-zmeczyc,napracowac
                                          zbolale ziarno-zle,zgnile
                                          wisus-urwis
                                          sciecze-scieknie
                                          zdebiec-stanac jak wryty
                                          z deba uderzyc kogo glowa(od gory)
                                          z byka uderzyc kogo glowa(w brzuch)
                                          chachniety-dotkniety,zawadzony
                                          za dnia zrobic-kiedy jest widno
                                          za widoku zrobic-j.w.
                                          zelgac-sklamac
                                          'od malenkosci on taki'-od dziecinstwa,urodzenia
                                          zemlac,zemlac-zmielac
                                          'choc,zepchnij co!'-zrob cos w domu,nie walkon sie
                                          'zepchnal bys choc co z proga!'-j.w.
                                          zgrzeblo-konski grzebien
                                          'nie jest za upal'
                                          ziobro-zebro
                                          zleczyl-wyleczyl
                                          zminda-suka,sekutnica
                                          'zwalic sie komu na glowe'
                                          zaswierzgle-nieswieze
                                          zswierzglo-j.w.(moze w znaczeniu 'zgestnialo,zamarzlo'? )
                                          'a bodaj to!'-a niech to!
                                          myrmolic sie-ociagac
                                          tachlac sie-paplac sie
                                          zatachlac-np.rozmazac,byle jak zamalowac
                                          wyciartane,wyciartachane-wyciete;powyrzucane(?)
                                          mazgrol-o dlugopisie,mazaku
                                          mazgrol,mazgrola-bazgrol,bazgrola
                                          zyla-chytrus,nieuzyczliwiec
                                          ('on ci i niczego nie uzyczy')
                                          nastawac na kogo-dybac


                                          • 03.08.05, 07:47


                                            --------------------------------------------------------------------------------
                                            parczaty,parczasty-pekaty,pelny
                                            oczedrac-opetlac,obwinac
                                            osiarchac,osiarachac-j.w.(?);poobcinac(?)
                                            ociartachac,oczartac-poobcinac(?)
                                            otroczyc-obwiazac,przymocowac
                                            ojarac(?)-opalic(?)
                                            ochrutac-obciosac
                                            opartachac-owlec,obwiazac byle jak
                                            bardacha-ustep(kibel)
                                            ('isc w bardachu/y'-isc do ustepu)
                                            ochrubac,ochrupac-oskubac
                                            chrubac-urywac,odrywac
                                            urgac,urygac(?)-j.w.
                                            poszartac-poszarpac,rozmemlac
                                            poszartlac-j.w. w znaczeniu'poplatac'(?)
                                            'zdzielic kogo bez leb'
                                            ciartaluchac-drapac,trzec,rozdrabniac
                                            cymbalic sie-zastanawiac,ociagac
                                            osrutac-obsypac,obmocowac(?)
                                            wysrutac(?)-wyrwac(?)
                                            rozbelchotac-rozbeltac
                                            oczetlac,oczetrac,oczetlic-oplatac,powiazac(chyba w znaczeniu'dobrze obwinac')
                                            czahrota(?),czarhota,czarkota-tlucze sie,trze
                                            oczachtac,oczahotac-obwinac(?)
                                            ociachtac,ociachotac-obciac
                                            przyhajczyc-przylapac,przymocowac
                                            odhajczyc-odmocowac,odgiac
                                            zahajczyc-zatknac,zalapac
                                            zatknac-zamknac(gl.jakies drzwi od komorki itp.)
                                            ('zatknac drzwi na patyk'-byle jak zamknac)
                                            oszahtac,osiahtac-ociac(?);obwiazac(?)
                                            opachtac-ociac(?);obwiazac(?)
                                            opachlac-byle jak umalowac;obwiazac(?)
                                            ojakrzyc(?)-(/)
                                            okrzosac,okrzesac-odziabac;nadziac trzanek
                                            ojajczony-osaczony,okrazony
                                            ojajczyc-objac(?)
                                            ojajic-omiskowac
                                            ochantlany-okrecony byle jak(np.szmatami)
                                            ochetlac-okrecic,oplesc;poobrywac(?)
                                            ochamlany-poobrywany(?)
                                            oczarzyc-oslonic,zastawic;okrecic(?)-bardzo popularne
                                            obczejac,obczejtac-oplatac(?)
                                            odczejac,odczejtac-odwiazac,odluzowac
                                            odczaic-odslonic
                                            czhac-pchac,wypychac(?)
                                            pychac-pchac
                                            oczachlatac-okrecic,zalatac byle jak
                                            oczhac,oczechac-obciosac(?)
                                            poznic sie-spozniac sie;pozno przychodzic
                                            czeglac-zaciesniac,sciagac
                                            rozczeglac-zluzowac,rozruinowac
                                            oczultac-okrecic,opasac


                                    • 03.08.05, 07:48


                                      --------------------------------------------------------------------------------
                                      opartac-obwiazac(?);ociac(?)
                                      opertlac-obwiazac,oplesc
                                      oparzchac-opluc;poobcinac(?)
                                      ociartac-przyciosac(?)
                                      przyhartulic-przyniesc(?)
                                      opretac-pretem oplesc byle jak
                                      opretlac-j.w.tyle ze mocniej
                                      rozsciandolic,rozsciandlac-rozszerzyc,rozerwac
                                      rozscienic-rozsunac
                                      roztalpac-rozbic,rozerwac
                                      roztaplac-rozklepac
                                      tlapac,tlepac-klapac
                                      roztalpic sie(dupe)-rozsiasc sie
                                      talpic sie-gapic sie(?)
                                      rozklechtac-rozbic,rozluzowac
                                      rozhultac-rozbujac
                                      rozklechtany-rozklekotany;poluzowany
                                      obszczechany-(?)
                                      zaszczone-zarosniete,zachaszczone,zastawione
                                      zaszczawione-j.w.
                                      sierczy-skwierczy
                                      oplachotac-oplesc(?)
                                      ochetlac,obchetlac-byle jak zawiazac,oplatac
                                      zaszczyc-zastawic,zrobic zapore;zagluszyc
                                      ('chwasty zaszczyly podworze')
                                      zachaszczyc-j.w.(bardziej w znaczeniu 'zakrzewily')
                                      piarczy-skwirczy
                                      jarczy-j.w.
                                      ciaputac-chodzic,czlapac
                                      czeltac,czeltlac-w znaczeniu zszywac,zwiazywac
                                      fyrczy,wyrczy-furgota
                                      frykota,frykota-j.w.(bardziej tak jakby tlucze sie)
                                      cierpkie-kwasne
                                      cieplic,cieplote w doma robic-palic
                                      rozhartakac-rozbic
                                      prachotac-gadac;plakotac(?)
                                      parchac-pluc
                                      ('ogien parcha'-gdy tak wyskakuja plomienie)
                                      oparchac-opluc,zalac;zasmarowac;zeskrobac(?)
                                      czersac-wyczesywac;wyczyscic(?)
                                      ciesielka,ciesiolka-ciesielstwo
                                      chrasknac-drasnac,skaleczyc
                                      kolmaga-(?)-tak u nas nazywaja jednego chlopaka


                                      • 03.08.05, 07:50


                                        --------------------------------------------------------------------------------
                                        ciesnic sie
                                        obciartuchac-obciac
                                        obszczecie-obwod;spadek(?),urwa(?)
                                        obszczaj-j.w.
                                        zetlac-petlac,platac
                                        sciurkac-stoczyc,zrzucic
                                        sortac-rzucac
                                        schartlac-zmiac
                                        ciunciac-slabo robic;lekko rzucac
                                        obszczachac-zastawic(?)
                                        obszczechac-obciac(?)
                                        ciorbac-turlac(?)
                                        tortac-niesc,dzwigac,ciagnac(?)
                                        tartlac-mietosc;rozrzucac na drobne(np.gnoj)
                                        oczotac-obstawic,ogacic
                                        oczoltac,oczatlac-oplatac
                                        ciaptalega niegolega
                                        ciaptaluszyc,ciaptuszyc-glupoty gadac
                                        czahrnac,ciahrnac
                                        czarhnac,ciarhnac-pociagnac
                                        czahrac-szarpac,rozdrapywac
                                        cionkac-popuszczac(?)
                                        rozciarhac,rozczarhac-rozkroic,rozciac
                                        uczerhac-obciac,urypac
                                        oczahrac,oczehrac-oplesc
                                        czerhac-skubac,obrywac,kroic
                                        czarhac-trzasc
                                        obczarhac-utrzasc,oberwac('obczarhac pole';'wiatr obczarhal liscie')
                                        czuj,czuja-nos,wech;spostrzegawczosc
                                        oczultac-okrecic(?)
                                        oczlutac,oczlatac-obciac(?);oplatac(?)
                                        oczudac-ogrodzic,obsypac(?)
                                        obchutac(?)-obciac(?)
                                        obtalpic,otalpic-objac,okrazyc
                                        pilic-gonic,spieszyc
                                        ('co cie tak przypililo?)
                                        cuchac,czuchac-rzucac(?)
                                        wytartuchac-wyciagnac na gore
                                        ciuktac-(?)
                                        cioknac-cmoknac;rzucic(?)



                                        • 03.08.05, 07:51


                                          --------------------------------------------------------------------------------
                                          tuktac-stukac,tupac,terkotac
                                          tuknac-przyklepac gwozdz,uderzyc
                                          ciolkac-ciagnac(?)
                                          czultac,czultlac-obwiazywac;niesc(?)
                                          szarchac-przesuwac,trzec,rysowac,kroic
                                          szargac-robic przez sile
                                          zszargac sobie nerwy-zniszczyc,zerwac
                                          tyltac,teltac-bujac,trzasc
                                          tyrtac,tertac-j.w.;ciagnac,niesc(?)
                                          roztyltac,roztyrtac-rozluzowac,rozbeltac,rozplatac
                                          zateltac,zatertac,zatyratac-zawiazac,zatrzec,zastawic
                                          ciorgac-ciagnac,niesc(?)
                                          oprachtac-obciac(?),oplesc(?)
                                          prastac-uderzac,siekac
                                          ('zamknij sie!bo jak cie prastne w morde!')
                                          ociartaglic-ociosac i oszlifowac(?);oplatac(?)
                                          przyponaglic kogo-przypomniec,ponaglic
                                          obzdac-ociosac(?)
                                          oprechlac-oplesc
                                          oprechtac-objac
                                          obrechtac-obsmiac;opluc(?);obciac(?)
                                          uhrytac-urwac,obciac byle jak
                                          parhatnac-ciapnac;ciartahnac
                                          oscielic-wymoscic,ogacic
                                          opaltac-okrecic
                                          ciulpnac-wysunac,podac;usiasc,kucnac
                                          ciumac-jesc
                                          ciurbac-toczyc,wlec(?)
                                          ciurczy-skwirczy,plaska
                                          hamalaga,hamlaga-ciamciula,partacz,rozwloka
                                          rozrobic buty-rozczlapac
                                          skarczy-skwirczy,trze
                                          skryczy,skrczy-skrzeczy,skwiercze
                                          skrechtal-zlaczyl,sklecil
                                          rozpechla-rozdela sie,rozerwala
                                          spechla-skupila,zestala(zamarzla?),zgestniala(np.smietana)
                                          hamlyczy,hamryczy-marudzi,kweka
                                          cialapuga-ciaptalega
                                          ocepic-objac,obstac
                                          osepic-j.w.(?);obciac
                                          wytarchotal-wymial(?);wyciagnal na gore(?);wytrzasl(?)


                                          • 03.08.05, 07:52
                                            --------------------------------------------------------------------------------
                                            tuktac-stukac,tupac,terkotac
                                            tuknac-przyklepac gwozdz,uderzyc
                                            ciolkac-ciagnac(?)
                                            czultac,czultlac-obwiazywac;niesc(?)
                                            szarchac-przesuwac,trzec,rysowac,kroic
                                            szargac-robic przez sile
                                            zszargac sobie nerwy-zniszczyc,zerwac
                                            tyltac,teltac-bujac,trzasc
                                            tyrtac,tertac-j.w.;ciagnac,niesc(?)
                                            roztyltac,roztyrtac-rozluzowac,rozbeltac,rozplatac
                                            zateltac,zatertac,zatyratac-zawiazac,zatrzec,zastawic
                                            ciorgac-ciagnac,niesc(?)
                                            oprachtac-obciac(?),oplesc(?)
                                            prastac-uderzac,siekac
                                            ('zamknij sie!bo jak cie prastne w morde!')
                                            ociartaglic-ociosac i oszlifowac(?);oplatac(?)
                                            przyponaglic kogo-przypomniec,ponaglic
                                            obzdac-ociosac(?)
                                            oprechlac-oplesc
                                            oprechtac-objac
                                            obrechtac-obsmiac;opluc(?);obciac(?)
                                            uhrytac-urwac,obciac byle jak
                                            parhatnac-ciapnac;ciartahnac
                                            oscielic-wymoscic,ogacic
                                            opaltac-okrecic
                                            ciulpnac-wysunac,podac;usiasc,kucnac
                                            ciumac-jesc
                                            ciurbac-toczyc,wlec(?)
                                            ciurczy-skwirczy,plaska
                                            hamalaga,hamlaga-ciamciula,partacz,rozwloka
                                            rozrobic buty-rozczlapac
                                            skarczy-skwirczy,trze
                                            skryczy,skrczy-skrzeczy,skwiercze
                                            skrechtal-zlaczyl,sklecil
                                            rozpechla-rozdela sie,rozerwala
                                            spechla-skupila,zestala(zamarzla?),zgestniala(np.smietana)
                                            hamlyczy,hamryczy-marudzi,kweka
                                            cialapuga-ciaptalega
                                            ocepic-objac,obstac
                                            osepic-j.w.(?);obciac
                                            wytarchotal-wymial(?);wyciagnal na gore(?);wytrzasl(?)

                                            • 03.08.05, 07:54


                                              --------------------------------------------------------------------------------
                                              ochratac,ochrutac-obciosac(?)
                                              obzymolic,ozymbolic-byle jak obciac,poobrywac
                                              czfany-cwany
                                              zatechlac-zawiazac(?);zamieszac(?)('zatechle'-nieswieze,stare)
                                              oczlahotac-?
                                              czmuchac-dmuchac(?)
                                              czoknac-cmoknac,czknac
                                              oczertac-otoczyc,obwiazac
                                              obsiartuchac-ostrzepic,poobrywac
                                              ciaptagula,ciaptamula,ciamul,ciamula,ciagula-gapa,rozlaga
                                              oblupic-poobrywac(np.liscie kalafiorom)
                                              ulagodzic sprawe,sie-dojsc do porozumienia
                                              czumkac-kumkac(?),cmokac(?)
                                              'dupa dna nie siega'-rozrzutnik lub odwrotnie
                                              'juz nie wie na czym ma jezdzic'-rozrzutnik,dobrze mu sie powodzi
                                              stegla-zgestniala,zbila sie
                                              czryptac-drobic
                                              czrychac-czkac
                                              obwiesic sie-powiesic sie
                                              ('obviesic sie na debie,sosnie')
                                              zwietrzala-nieswieza(np.margaryna)
                                              obdziardac,obdziordac-obszyc(?) lub poobrywac(?)
                                              owlagac-owlec
                                              owladac-j.v.(?)
                                              owetlac-opetlac
                                              owertlac-j.w.
                                              'pojdzie na jebal pies'-pojdzie na zmarnowanie
                                              obszrachac-poobcinac itp.
                                              odciajnic co,odciajowac-wymyslic cos dziwnego;smiesznie sie zachowac
                                              osruchtac,oszruchtac-?
                                              'petlac,metlac,owetlac'-owijac,zwijac,zawijac(b.popularne powiedzenie)
                                              'okrecic sie kijem'-(?)(takie powiedzenie?nie wiem co znaczy)
                                              zapszczone-zafajdane kupkami owadow lub ptaszkow
                                              pszczyc-rozdrabniac,kruszyc(np.chleb)
                                              rozpszczyc-rozrodzic sie,rozplenic
                                              harcowac-wyrywac
                                              horcowac-drapac,bobrowac
                                              szczy sie-rozprzestrzenia sie;pali sie(?)(moze w znaczeniu 'ogien sie
                                              rozprzestrzenia?)
                                              rozszczenic-rozsunac,odgaic
                                              strzy sie-jarzy,swieci,jasnieje
                                              stryka-trzaska(ogien)
                                              zajelo sie ogniem-zaczelo sie palic
                                              tamteto-oweto--to i owo,to i tamto
                                              za pszczem lasu-za sciana lasu
                                              pszcze-przegroda(?)
                                              zaszczeklo-zaszlo na siebie,zakleszczylo sie;przywarlo
                                              zszczeklo-zgestnialo,przywarlo
                                              zszczeklo sie-j.w.
                                              odszczeklo-popuscilo
                                              rozszczeklo-rozerwalo


                                              • 03.08.05, 07:56
                                                --------------------------------------------------------------------------------
                                                szczeklo-zamarzlo(?)
                                                zaszczylo sie-zaszlo na siebie,zwarlo
                                                zadzieglo sie-zassalo,zaszlo na siebie
                                                rozdzieglo sie-popuscilo
                                                rozdziegdalo sie-rozsunelo,rozbilo,poluzowalo
                                                zadziegdalo sie-zawiazalo,zaszlo na siebie
                                                rozpiczylo sie-odgielo,odstapilo
                                                spiczylo sie-zwarlo,zassalo,sciesnilo sie
                                                rozpiklo-rozstapilo,oderwalo sie
                                                spiklo-szczepilo sie,styklo
                                                zaperzylo sie pole-tez w znaczeniu 'zachwascilo sie'
                                                rozpaszczyc-rozdziawic,rozgiac
                                                przyhlaszczyc-przybic,przylatac
                                                cz(?)-plomien,iskra(?)
                                                czszy sie(?),czy sie(?)-pali sie(?)
                                                czha sie(?)-dymi sie,hajcuje(?)
                                                szyrzenie-owarzone mleko,twarog
                                                wreglo-wbilo sie,wstapilo w cos
                                                wyreglo-wylazlo,wybilo sie
                                                dehnac-nacisnac mocniej pedal gazu
                                                od raz-od razu(b.czeste)
                                                jak raz-na miare,pasuje(b.czeste)
                                                ('jak raz bedzie'-wystarczy)
                                                dedla-dudla,ssaja
                                                nadedlic-napic sie;nawodnic,namoczyc
                                                dydola,dyndla-ssa,mietola cyca
                                                dyndle-zwisa,trzesie sie
                                                otetlac-zaplatac byle jak
                                                otatlac-opasac,opetac
                                                omatlac,ometlac-j.w.
                                                stetlac-zmiac;splatac
                                                skletlac-zaplatac nicia,lina
                                                sklatlac-poplatac
                                                skretlac-skrecic zelazna lina np.
                                                skratlac-byle jak zawiazac,pomotac
                                                skratnienie-schylenie,skulenie
                                                roztlachtalo,roztlechtalo sie-rozklekotalo,rozluzowalo;roztaplalo
                                                sparciale-zuzyte;zgnite,zasuszone
                                                ozechlac-?
                                                obrzechlac-?
                                                tytle-ssie,mietosi cyca
                                                cyndzel-cos zwisajacego,wypustka

                                                • 03.08.05, 07:57
                                                  --------------------------------------------------------------------------------
                                                  rozdziagdac-rozerwac,rozdziabac
                                                  rozdegdac-porozsuwac,rozchlebotac;rozplatac
                                                  rozkiertlac-odplatac,odwiazac,odprzac
                                                  rozdergac-oderwac
                                                  roztertlac-poobrywac,poodwiazywac,zdjac gorna warstwe
                                                  piel,piele-pielacz,male radelko do pielania(Przytyk)
                                                  rozpertlac-rozplatac
                                                  zaweklac-zamknac,zaplatac
                                                  weklac-wiklac,zawiazywac
                                                  sketlac-zmierzwic,skotlowac
                                                  stary grzdyl-stary chlop(Przytyk)
                                                  krzan-chrzan(Przytyk)
                                                  natekla-namiekla,nabrzmiala
                                                  teka-peka,trzeszczy(lod)
                                                  sklechlo-stechlo,zbilo sie,zgestnialo
                                                  suka-karetka pogotowia,straz(Przytyk)
                                                  oczertlac-zawiazac;oprzac;zaprzac konia(?)
                                                  zgrzeblo-czesak konski
                                                  rozmermlane-rozkotlowane
                                                  obrzetlane-obciete
                                                  ozetlane-owiniete
                                                  'Mosiek,mo trochy innego szczeka'-ma inny szczek;w znaczeniu 'inaczej
                                                  rozmawia,inaczej mysli'(Przytyk)
                                                  wykwit-u roslin taki kwiat ktory nie rodzi zawiazki
                                                  wilk-j.w.
                                                  'dziady wylaza'-ida ogromne chmury(Wolanow,Przytyk)
                                                  pertlac,zapertlac-zaplatac
                                                  mertlac,zamertlac-j.w.
                                                  'jebut o lod'-przewrocil sie na lod(Zakrzew,Przytyk)
                                                  naprychtac sie-napic sie,opic
                                                  wysknac-wysunac
                                                  wyczermlac-?
                                                  smotry-ostry(?);zajadly(?)
                                                  'wyglundo jak strzyga'-chuda,wlosy w nieladzie(o dziewczynie)(Zakrzew,Przytyk)
                                                  zmora-o podlej kobiecie
                                                  'wyglundo jak zmora'-chuda,brzydka(Przytyk,Zakrzew,Wolanow)
                                                  'siachna'-mloda kokietka
                                                  zamglac,zamglawic-zamazac,zrobic tlo
                                                  wymgalo,wymaglo-zaniklo,ulotnilo sie

                                                • 03.08.05, 08:03
                                                  --------------------------------------------------------------------------------
                                                  trzeska-mieszane zboze(Przytyk,Wolanow)
                                                  'jak nie pyrnie!'-jak nie trzepnie piorun
                                                  'urodna pannna'....
                                                  obtuktac-obwiazac(?)
                                                  wychudle zboze(?)
                                                  wychudle swinie,krowy
                                                  'wyglada jak dupa zza krzaka'(Przytyk,Zakrzew,Wolanow)

                                                  Zsco znoym,toji nopisoym!!!

                                    • 03.08.05, 07:58


                                      --------------------------------------------------------------------------------
                                      opytac-okrecic,objac
                                      'wydrzec gdzie'-pobiec,pojsc
                                      'wydarl smuge'-pobiegl gdzies(Przytyk)
                                      ketlac-metlac,petlac
                                      kitlac,kitlasic-?
                                      'dupa sie odwraca do gosci(swiata)'
                                      'ni stad ni zowad'
                                      'poleciec w te pedy'
                                      zawerklac-zawiazac
                                      zapertac,zapertlac-zawiazac,zaplatac
                                      strzechnac-stracic
                                      'chyba cie podurdalo?'-glupoty pleciesz
                                      roztechlac-rozsunac,rozwiazac
                                      lebiega-ciapa
                                      okasac-opasac
                                      u Kosieca-u Kosca(od nazwiska 'Kosiec')(Radom)
                                      trawica-wysoka lesna trawa(Stary Mlyn kolo Przytyka)
                                      skrzechlo sie-zgestnialo,zcielo
                                      'na moj osad','na moja osade'(Przytyk,Zakrzew)
                                      'robic za kolejnoscia'
                                      'robic z glowa'
                                      'robic po glupiemu'
                                      'robic po madremu'
                                      'wystroil sie jak kto glupi'
                                      'po glupiemu wyglada'
                                      'lata jak wsciekly pies'
                                      'niech wam sie darzy w oborze i stodole'
                                      'niech wam sie darzy'
                                      kmiec-bogaty gospodarz
                                      kmiotek-chlopek
                                      'wyjdzie na ludzi(beda z niego ludzie)'
                                      'wysrac sie spokojnie nie mozna bo ci ciagle ktos przeszkadza'
                                      hujaszcze,hulaszcze-pijanica,hulaka,nieuzyczliwiec(czeste)
                                      zaruchlac,zaruklac-zacerowac
                                      'pokazuje swoje-moje'-o dzieciach
                                      spurtalo sie-stoczylo
                                      'otarl sie o smierc'
                                      'zsiasc,zsciagnac,zeciagnac'(Przytyk)
                                      crumpac-mlaskac
                                      rozstrzelic-rozdziabac
                                      tula-toczy
                                      'slonce zalazi za chmure'
                                      pyrtek-kurdupel
                                      rozpierdaszac,rozpierdasic-rozdziabac,rozwalic
                                      'naindorzyl sie'-nabzdyczyl sie
                                      'nabzdyczyl sie jak indor'
                                      'indor myslal o niedzieli a w sobote mu leb ucieli'
                                      zbolale-chore,popsute(np.zboze)...


                                    • 03.08.05, 08:00


                                      --------------------------------------------------------------------------------
                                      plizgac-rzucac,przesuwac po sliskim
                                      uleje,ulalo-napadalo
                                      drozyna-drozka(Stary Mlyn kolo Przytyka)
                                      bambry,bamberki-nazwa bogatych gaczkowskich chlopow(maja srednio po
                                      kilkadziesiat ha ziemi,lak i lasow)(Przytyk,Wolanow)
                                      przepalikowac krowe(Stary Mlyn,Przytyk)
                                      przepalowac krowe(Wolanow)
                                      przepolowac krowe,upolowac krowe(Samwodzie,Powisle Kozienickie)
                                      streklo sie-zgestnialo,skupilo
                                      strechlo sie-jest nieswieze(?)
                                      wstreklo sie-zwezilo,wpadlo do srodka
                                      wyskrnelo-wysunelo sie(?),ulotnilo(?)
                                      'a ja!a co sie bede!'-(Przytyk,Zakrzew)
                                      stroglo sie,storglo sie-zgestanialo,skwasnialo(?)
                                      'bywajta zdrowe i niech ta sie wam bydelko cieli we oborze'-pozdrowienie
                                      (radomkie,kieleckie)
                                      lejby-szerokie spodnie
                                      lejba-gruba baba
                                      zabuchtowac-zakopac,zakryc;nawet 'zamknac'
                                      streknac-skupic;zdretwiec(?)
                                      wstryknac-wlozyc,wepchac
                                      clamciaga-clamacz
                                      strogly-zuch(?)
                                      rozciultac,rozciuchltac-rozplatac,rozdrobnic
                                      szczygac,zaszczygac-?
                                      zastrzygac sie-zarzekac sie
                                      zamertlac-zabobrowac,zakotlowac;zagrzebac
                                      rozmertlac-rozwiazac,rozplatac
                                      'co to za ambaras?'-halas,zamieszanie
                                      'panstwo gra'-udaje wielkie towarzystwo
                                      rozburdac-rozkolysac
                                      rozbuhtac-rozkolysac



                                    • 03.08.05, 08:00
                                      --------------------------------------------------------------------------------
                                      'kruk krukowi oka nie wykole'
                                      'nie ta to inna bedzie'
                                      'szukal daleko a u sasiada znalazl'
                                      'nie szukaj,przyjdzie czas to cie same znajda'
                                      'stoi mi na mysli'
                                      'wlej mu w dupe'
                                      'fura tego byla!'-byla bardzo duzo(Wolanow,Zakrzew)
                                      'brzezniaki,brzeziniaki'-brzezina(Wolanow)
                                      'bardzo sie ty mnie widzisz'-bardzo mi sie podobasz
                                      'ona za nim wskoczy'-powiedzenie poganskie,relikt dawnej epoki,kiedy zony za
                                      mezem szly na stos
                                      'Czego?
                                      Gowna psiego!'(Zakrzew,Przytyk)
                                      'zdrowa siksa'-piekna
                                      'siedzi w kaciku i gapy lapie'(Wolanow,Zakrzew)
                                      'siedz w kacie,znajda cie!'(Wolanow)
                                      'jak sie wam widzi?'
                                      'za baba nie trafi!'
                                      odelkalo sie-odczepilo,rozwiazalo
                                      'sama miloscia czlowiek sie nie wyzywi'(Zakrzew,Przytyk,Wolanow)
                                      'tyle znacy co Ignacy,
                                      a Ignacy nic nie znacy'(Powisle)
                                      'on ma serce do roboty'
                                      'u niego serce do roboty'.................

                                      • 16.03.06, 11:04

                                        besztac kogo,zbesztac kogo-upominac,naganiac

                                        betlej,betleja-gruby,grubas

                                        'prawda w oczy kole'

                                        brdąka-wydaje dzwieki

                                        brgac,brygac-wstrzasac,trzasc

                                        broic,zbroic-zpsocic

                                        brtać-rozcinać na drobno('brdać'-rozdrabniać)

                                        roztartałtać-porozdrabniac,porozrzucac

                                        roztartlac-porozrzucac,zemlac,rozsmarowac

                                        'brykaj mi tu stad!'

                                        'chodzi lisek kolo drogi,nie ma reki ani nogi,kto sie liska nie spodzieje'

                                        dostal bure-skrzyczali go rodzice

                                        burda-rozroba

                                        'stawiasz sie!'-chcesz oberwac?

                                        balło-przewróciło sie,wydało charakterystyczny dzwiek obalanego (drzewa)

                                        bachło-j.w.

                                        mrykło-trzasło,popuscilo

                                        burza w domu-awantura

                                        burzyc sie-zloscic sie,buntowac

                                        byrdac,ubyrdac-trzasc(np.galezia),oblamac,odczepiec

                                        'od pieruna i trochy'-bardzo duzo

                                        bździuch-strachol(Zakrzew,Powisle)

                                        wyciachnąć-wyciągnąć z głebi(?)

                                        wyciarchnąć-(?)

                                        (widzi)cudze pod lasem(a swego nie widzi pod nosem)

                                        cudze widzi daleko a swojego z bliska nie widzi

                                        latwo komu radzic

                                        bałek-strachliwy

                                        cackać się z kim-obchodzić lekko

                                        'a i nikt nie bedzie sie tu z toba cackac!'-nie ma dla ciebie taryfy ulgowej

                                        'capem zajezdza,podchodzi'-smierdzi,capi

                                        caputac,caputnac,capnac,capsnac-zlapac

                                        wycaputac sie(?)-wydostac,wymknac;poradzic sobie

                                        'chabas!chabas!!'-przy rzucaniu,krojeniu

                                        'od sciany-litr smietany,
                                        od brzega-kawalek chleba,
                                        w srodku-gowno po kotku'-o spaniu

                                        hajęczy-kawęczy,skwierczy

                                        chałupki-biedna wieś z lichymi domostwami;byc moze 'osadnictwo rozproszone

                                        poza glowna wsia'(?)

                                        'mieszkac na chalupkach'-gdzies w malej wiosce,pod lasem,kolo bagien

                                        'ide na chalupki'-pogadac z sasiadami,wywiedziec sie

                                        'chodzi po chalupach'-dziaduje;kaptuje kogo

                                        'zaszedl do moi chalupy'-odwiedzil mnie

                                        'a do moich chalupy nie zachodzi(nie zaglada)-gardzi mna,nie chce sie kolegowac

                                        ze mna

                                        'a i nawet do mnie nie zajrzy(nie wpadnie)'

                                        'a i nawet nie zastuka(do mych drzwi)'

                                        'przechodzi obok moi chałupy(jakby nigdy nic)'

                                        'drzwi nie zamkniete(zamknione) na skobel'-mozesz w kazdej chwili do mnie wpasc

                                        isc na chalupy-chodzic po wsi po gosciach,sasiadach

                                        chodzic po proszonem-dziadowac(?) albo zapraszac(?)

                                        'a i tylko na chalupach(u sasiadow) przesiaduje(siedzi)'

                                        'a toto takie chalupki'-nic szczegolnego,mala osada,biedne pomieszkanie

                                        'bzdury na patyku'-glupoty

                                        'niezle cie obtancowal'-niezle cie obgadal

                                        'porzadnie cie zmlucil(slowem)'-porzadnie cie zbil;obgadal

                                        chendogi-mily,przyjacielski,zdatni do roboty

                                        o(b)chędozyc sie(?)-ubrac(?);zabezpieczyc(?)

                                        chicheł(?)-trzpiot,dzieciak(?)(nie to samo co 'chychelł')

                                        chodzi chmurny(jak chmura gradowa)

                                        'sieknie gradem'-popada ostry deszcz;przygada komu do sluchu

                                        naburmuszony-napucony,zly

                                        napucyc sie-nadac sie

                                        wypucyc sie(na kogo,na swiat)-nie kontaktowac sie ,obrazic,pogardzac

                                        schychlac,obchychlac pole-obrobic,obdziabac(czesto 'byle jak')

                                        'kita kielnia'-zgrabnie majta kielnia,niezlle robi

                                        'chlop jak chojak'-rosly,zdatni

                                        'stoi jak chojak'-prosto

                                        'o,chloewa!'-cos nie tak!

                                        chołek(?)-patyk,kij(?)

                                        rozczachrany-pomyrmłany,rozkryty,rozmamrany

                                        rozczuchrany-podrobiony i porozrzucany(np.obornik na polu)

                                        rozczochrany-o wlosach na glowie nie uczesanych

                                        rozczochraniec-brudas,niechluj(gl.o dziecku)

                                        pomyrgolony-poroztrzasany,zmierzwiony,powichrowany

                                        'usrac sie po pachy(uszy)'-nie dawac sobie z czym rady;nawal roboty

                                        usrac balasa(kupe) jak stodola

                                        usrac kogo-zniszczyc,zgnoic

                                        'usrasz sie z robota!'-zapracujesz sie na smierc

                                        'a kto cie usral (takiem)'?-kto splodzil takiego glupiego bekarta?

                                        'ledwo co tam usral'-malo sie przy nim nachapalismy

                                        chrzańdoła-dlubek,partacz

                                        chrzańdoli głupoty-chrzani kocopoły,kocopoli

                                        schrzanić-sknocić

                                        chrabąszcz-chrząszcz

                                        'a tam zając chyc!chyc!chyc!'-skacze,ucieka
                                        • 17.03.06, 13:52
                                          ciemięga,ciemięguła-ciapa,słabiak

                                          ciućka,ciucia-swinia,swinka

                                          ciuciek-prosie,wieprzek

                                          ćchórz-strachol

                                          stracholica-strachliwa dziewczyna

                                          'od cudu i troche'-duzo

                                          zachlany-wiecznie pijany

                                          zachlal sie na smierc

                                          przepuscil(przepil)majetek(majatek)

                                          'bylem ci ja'

                                          'a i dala ci?'

                                          'a daj ci Boze!'

                                          'samo ja tam bylem'(?)

                                          'czkawka'-sutka(chyba tak i tak mowia?albo 'sutka' oznacza 'zgage'?)

                                          'zgaga mnie pali w gardle'

                                          'na wystaju lasu'-na wystalosci lasu

                                          'za kim tak wystajesz?'-na kogo czekasz?

                                          'a co ma ni byc?'

                                          'a i co sie ma nie udac?'

                                          'wszystko bedzie jak trza(jak sie nalezy'

                                          'zrobil mi jak sie nalezy(zrobic)'-dobrze,bez usterek

                                          'kazdy dostanie co mu sie nalezy'

                                          ('kazdemu co mu sie nalezy')

                                          'kazdemu co na niego przypada'

                                          'kazdemu jego dziale'

                                          wyczubic-oskubac?wyprostowac?

                                          wyczurglac-wyprostowac?(np.len?),wyciagnac?

                                          'byly,byly tylko ze sie zbyly(zmyly)'

                                          'bylo,bylo tylko ze sie zmylo(zbylo)'

                                          ćwiokać-cmokać,ćwirkać,piokać(moze nawet w znaczeniu 'podspiewywac'?)

                                          'na hurra'-z entuzjazmem(przesadnym) robic

                                          'na lapu capu(robic)'-szybko,byle jak

                                          'nie rob wszystkiego 'na hurra'-przemysl sprawe

                                          plichta-pluska,plumie

                                          'a i nie moze sie wcale ale to wcale z tej choroby 'wykrasakac'

                                          'nie moze sie 'wykraskac'-nie moze dojsc do siebie;nie moze wyplatac sie

                                          z jakiejsi afery

                                          20 świń-20 świni

                                          'i tak chodzi od my do wy(od nos do wos) jak to (glupie)ciele( z wybaluszonymi

                                          oczami'

                                          'i tak chodzi z wybaluszonymi oczami'-dziwi sie,boi sie

                                          'tak,od raz cie zlapia!?'-juz cie i beda chcieli gdzies do czegos

                                          'przestawac z kim'-trzymac sie kogo;chodzicz kim(np.o parze)

                                          'przystaja do siebie(jak dwie koncowki drutu/kabla)'-sa sobie bliscy,

                                          pasuja sobie

                                          'nie przystaja(przystawaja) do siebie'-nie pasuja do siebie

                                          'zdrow jak ryba'

                                          'zdrowy byk'

                                          'gdzie sie tu chamie wpychasz(pchasz) na pokoje?!'

                                          'odciajnila sie'-jakos pieknie wyglada;wyrobila sie

                                          'wiatrzycho dmucho(wieje) aze sie chwiejum okinnice w oknach(wierzeje)'
                                          (kto ma dzisiaj okiennice?)

                                          'ujechali kawalek(kawalkiem) i klops'-i wypadek

                                          'kuchynko lepstrycno'-kuchenka elektryczna/na prad

                                          'psiii!'-a to ci dopiero?(gl.na Powislu)

                                          'itam,ietam,etam'-co ty mowisz?gdzie by zesz!

                                          'a i czego ty(glupiego/madrego)(nam) nie powiesz?'

                                          'ani sie i tego nie spodziol(spodziwol)'

                                          'a i nastawaja na nas,nastawaja'-ciagle chca nam cos zlego zrobic

                                          'i sie nijak od nich odczepic nie mozna'

                                          'ale to bedzie za nia lazil i lazil'

                                          'a i jeszcze sie obejrzyj'

                                          'i gdzie tu zaloz?

                                          'a i czego tutaj szuka(chce)'

                                          'guza szukasz"'

                                          'gdzie ty sie tutaj placzesz(pod nogami?'

                                          'wylazij mi tu zaraz stamtad!'

                                          'a i jeszcze go tu(pierwszemu) nie widzialy?'

                                          'wenij se kija do reki-jak beda (na) cie naskakiwac(psy)-to machnij(im) raz i

                                          drugi po lbie(bez/przez leb)'

                                          'a i jeszcze cie tu nie bylo?'

                                          'a i jeszcze cie tu nie widzieli?'

                                          'a i jeszczes tutaj nie zagladal?'

                                          'Juz was stad nie ma!'

                                          'Poszli mi tu stad(precz)'

                                          'A witamy (was) bardzo pieknie!'

                                          'A kogo ja tu widze?'

                                          'Kto to sie nam w szkole pojawil?'

                                          'A czego tu szukaja?'

                                          'Co ty tak tu slepisz?'-tez w znaczeniu 'szukasz'

                                          'Myszkuje po okolicy'-robi przeglad okolicy(np.zlodziej'

                                          myszkowac-szukac czego,zwl.szperac w czym

                                          'miedzy przeskokiem'-na granicy,zakrecie
                                          • 18.03.06, 10:41


                                            apumnioym-zapomnialem(Mleczkow)

                                            'dalej,dalej za mazurski lasek!'

                                            'za mazurski lasek,tak mo go znajdziesz czasem'

                                            anklisz-osobny pokoj(Wolanow)

                                            komora-obok sieni,wneka na produkty(moze byc z drzwiczkami)

                                            'o copke sliwek i podpolic'-malo tego(Wolanow)

                                            'dac komu wikt i opierunek'

                                            'na moim wikcie'-utrzymaniu

                                            'mycka'-czapka

                                            wawrac-wstrzasac,bezbrac,paplac

                                            fafalygi-paprochy

                                            ruła,rułka-rura,rurka(w Zakrzowie dawniej wszyscy tak mowili)

                                            odziobany-poobdzierany,zle ostrzyzony itd.

                                            'kto cie tak odziobal?'

                                            'kto ci tak ozymolil wlosy'-podciol zle wlosy

                                            'ide sobie obciac/ostrzyc glowe'-ide sie ostrzyc

                                            szaruga(wyglada jak'szaruga')-chuda ,blada,chmurna

                                            'wyglada jak smierc (na urlopie'-wyglada strasznie zle

                                            'a co zes sie ty z choinki urwal(urwales)?'-to ty o tym nie wiesz?

                                            suszek-suchy chojak

                                            szwędała,szwęduła-włóczykij

                                            Jasio Wędrowniczek-j.w.

                                            swędała-ciapa,rozlada

                                            szwędolić się-takze 'wolno robic'

                                            'bozy ptaszek/slowik'(?)-skowronek(?)

                                            strzęchło się-skupiło,sklęsło,zgęstniało

                                            strzęchnąć się-otrząsnąc sie ze slomy,brudu

                                            rozsmuktac-rozplatac,rozzucic(?)

                                            'a i gdzie sie ty tu ćkosz?'-gdzie się wpychasz

                                            'ćkać komu co'-wpychać namolnie

                                            'zaćkać'-zatkać,zastawić itp.

                                            zahandrolić-ukraść,schować

                                            zjadliśta-zjedliście(Powiśle)

                                            lubiał-lubił(Zakrzew,Przytyk,Powiśle-wyjątkowo częste)

                                            'ja żem'-bardzo częste również na Powiślu

                                            'handroła-chacheł,partacz,dłubek

                                            handrolić-także 'mieszać,mełtać'

                                            pohandrolony('pohandrolone ma we lbie/glowie)-glupi

                                            gilgac,pogilgac-laskotac,polaskotac

                                            berbeć-małe dziecko

                                            beksalala-beksa,płaczek

                                            'bęcnąć,zrobić 'bęc''-upaść

                                            'bida-stoi dzida'(Zakrzew,Przytyk)

                                            'idą:jeden z palą ,drugi z dzidą!'(Zakrzew,Przytyk)

                                            'o!ales sie ulizal!'-ale sie uczesales

                                            'krowa cie chyba jezykiem ulizala'

                                            'ulizie po trochu'-uzbiera sie

                                            'i znowu ulazlo'-przysporzylo dostatku

                                            bomboli(?)-labidzi,narzeka,glupio gada(?)

                                            bor-bór

                                            usmotruchany (w gownie/po pachy)-ubrudzony

                                            smotruch,smotluch-brudasina,brudasisko

                                            brkać-czkać,wzdychać

                                            bruskaćłuskać,obdzierać(?);błyszczeć,jaśnieć(?)

                                            brwać-obrywać(?)

                                            'pełna bryka'-naładowane do pełna/na pełno/po brzegi/po sam wierzch/po szczyty

                                            burkać-krzywo odpowiadać

                                            'obryw mieć'-nieźle doić przy korycie

                                            brzbuczy-buczy,brzęka itd.

                                            brzyska-jaśni,błyska(?)

                                            bucior-stary but

                                            budrys-pies'budrysy wy!'-do dzieci(czeste)

                                            'jak te budrysy!'-zdrowe(gl.o dzieciach)(Przytyk)
    • 21.05.06, 09:46
      Jest takie słowo chrwat.
      • 02.06.06, 10:54
        Tak'chrwat' to taki 'zuch','chwat'smile

        jeszczek-jeszcze(brat Szporkowej z Dębowicy)(Dębowica-przysiółek niedaleko na
        północny-zachód od Przytyka)

        'cap!i do karmana!'-do worka(Wolanów)

        inkszy-inny(Dębowica)

        bąk-nakręcana zabawka dladzieci

        bębas-dzieciak

        jedna droga-taka sama odleglosc 'tedy czy tamtedy'

        senksancja-sensacja

        'a pocalujcie mne wy wszyscy w dupe!'

        'ubilismy śfinioka'(czeste w okolicach Przytyka'bic śfinioka'-wieprzka)

        nawałnica-bardzo silna ulewa

        nawalać się z kim-bić się

        'co ci po tym jak nic po tym'-bardzo czeste powiedzenie

        'taa,potrafia srac pod siebie'(o i taki z nich pozytek)

        'bo mnie wstyd przed sasiadami(ludzmi)(za ciebie)'

        'zawsze go cos uwiera w dupe'(za koszula)-nigdy mu niedogodzi

        'jak cie palne to wylecisz na Krochmalne!'(gl.Powisle)

        'Tee!A powiedzta mi o...'

        'wyglancowany dupek'

        'dajcie mi co panocki(panki) (do kielicha)(na reke/do reki)'

        'mowia,ze gownym smierdzi!'

        'dotacji nimomy'(Matracka;Goszczewice)

        'ciungnik nom psuje sie'(Matracka)

        'bo kolegiy oba były'(Matracka)

        'nie strasz!nie strasz!bo sie zessrasz!'

        'bo tak sie rozmówiły'-dogadali

        rozdroga-skrzyżowanie(chłopak z Klwatki Szlacheckiej którego pytałem się o
        drogę na Gulin)

        'dostawali wnyko'-bili ich

        ('dostac wnyko'-oberwac(bardzo czeste)

        'wyglundo jak 5 minut'-bardzo maly,slaby(czlowiek,buzia itd.)

        'pije na umór'(bardzo czeste)

        'nie wylewa za kolnierz'(lubi wypic)

        'jest tu tatko?'-Sukowska Wola(tatko,stryjko-bardzo czeste na polnoc od RAdomia-
        ciagle to w naszych roznych okolicach slychac)

        'redełko'-radełko-Sukowska Wola(Kober)

        'phiesek'-Jankowice(Marynia Wardowa)

        grochoże(grochocze)-akacje(Wolanów;Powisle?)

        'Trziabyło jechać do Przitika'-(Młódnice)

        'chodzi(j)'-chodź(Oblas;Krzysio Hancok)

        'gówna z progu nie zepchnie(a ma sie za nie wiem co)'

        'podbrumbić'-złożyć materiał i podszyć(moja matka;Przytyk,Wolanów)


        W naszym terenie ,zwłaszcza na północny-wschód od Przytyka ludzie mówią z
        silnymi naleciałościami mazowieckimi...
        Wymowa mazowiecka uważana jest 'za lepszą' i jeśli ktoś chce mówić 'po
        polsku,po miastowemu' to gada 'po warsiawsku'....
        To jest jakichś pański-miastowy,nieco prześmiewczy sposób wymowy...
        Jeśli ktoś rzeka:'jadę do mniasta','ale pxienknie fiklondasz','a tejże my
        spokój!'-to on gada nie całkiem na serio...Tak jakby chciał
        pokazać,że 'Warszawiak,miastowy'-ale przy tym podśmiewa się sam ze siebie...

        U nas zasadniczo są właśnie 2 mowy 'śmieszne':

        1.mazowiecko-warszawska-przeważnie ludzie mówią po 'warszawsku' dla śmiechu;ci
        co rzekają tak na co dzień uznawani są za 'paniczyków'
        2.wygłos wsiowy-melodyjna rytmiczna recytacja-też ludzie tak mówią chcąc
        pokazać 'jakie z nich 'prostaki';tym niemniej niektórzy tak ciągną na co dzień
        (Krzysiek Hancoków z Oblasu-trzydziesci kilka lat mu bedzie;Mirek(Zróbok)
        Ślusarczyka z Oblasu-pod 50.tke)...


        (Znaczna część wieśniaków nie mówi ale 'śpiewa'...
        W każdej zapadłej okolicy radomskiego ludzie 'śpiewają'....
        3 tygodnie temu zwiedzałem na rowerze ziemie na północny-wschód od Przytyka...
        W Woli Więcierzowej,Dębinach,Beźniku miejscowi gadają tak jakby po kresowemu-
        bardzo melodyjnie...W okolicach Wieniawy(troche na poludnie) jakby 'grubiej i z
        rytmem')....
  • Powiadamiaj o nowych wpisach

Wysyłaj powiadomienia o nowych wpisach na forum na e-mail:

Aby uprościć zarządzanie powiadomieniami zaloguj się lub zarejestruj się.

lub anuluj

Zaloguj się

Nie pamiętasz hasła lub loginu ?

Nie masz jeszcze konta? Zarejestruj się

Nakarm Pajacyka
Agora S.A. - wydawca portalu Gazeta.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść wypowiedzi zamieszczanych przez użytkowników Forum. Osoby zamieszczające wypowiedzi naruszające prawo lub prawem chronione dobra osób trzecich mogą ponieść z tego tytułu odpowiedzialność karną lub cywilną. Regulamin.