Dodaj do ulubionych

Lista znaczących wydarzeń na Ziemii Chełmskiej

19.03.07, 17:21
W Lublinie zainicjowano pisanie takiej listy dla stosunkowo nowego tworu jakim
jest Lubelszczyzna.
Czy my nie moglibyśmy stworzyć takiej listy dla naszego ponad 1000 letniego
regionu?
Obserwuj wątek
        • andrzej.sawa Re: Lista znaczących wydarzeń na Ziemii Chełmskie 20.03.07, 09:25
          A więc zaczynam.
          Od końca
          1,1999 Likwidacja woj.chełmskiego - głupia reforma
          2,1944 pkwn i czerwona zaraza - stworzyła pojęcie miasto pkwn,a Ziemię Chełmską
          przegrodziła na linii Bugu
          3,II wojna likwidacja mniejszości żydowskiej - zasadnicza zmiana składu ludności
          Chełma
          4,1875 kasata unitów
          5,pocz XIX wieku powstanie jednostki administracyjnej lubelskiej
          6,1805 przeniesienie diecezji katolickiej do Lublina i przemianowanie na lubelską
          7,koniec XVIII likwidacja jednostki adm.Ziemia Chełmska
          8,bitwa pod Dubienką i powstanie Kościuszkowskie
          9,1 poł.XVIII wieku budowa wielu kościołów w tym w Chełmie
          10,1651 zwycięska bitwa pod Beresteczkiem z ikoną wojenną królów polskich Matką
          Boską Chełmską
          11,1410 bitwa pod Grunwaldem - doceniony udział Chełmian i ufundowanie przez
          Jagiełłę kościoła
          12,1392 prawa miejskie dla Chełma
          13,pocz.XIII wieku Chełm stolicą prawdziwego państwa - król Daniel
          14,1001 zapis w ruskiej kronice o Chełmie i informacja o pierwszym zagarnięciu
          naszych okolic przez sąsiadów ze Wschodu

          To tylko pierwsza wersja i to pobieżna.
          • diakon.piotr.ukgk Uwagi i dopiski do listy 20.03.07, 22:58
            andrzej.sawa napisał:

            > A więc zaczynam.
            > Od końca
            > 1,1999 Likwidacja woj.chełmskiego - głupia reforma
            > 2,1944 pkwn i czerwona zaraza - stworzyła pojęcie miasto pkwn,a Ziemię
            > Chełmską
            > przegrodziła na linii Bugu

            "Przegroda" powstała już wcześniej - wskutek III rozbioru i potem już trwała.
            Między 1944 a 1999 wstawiłbym UTWORZENIE województwa z dniem 1.I.1975, inaczej
            ta likwidacja trochę jak deus ex machina wyskakuje.

            > 3,II wojna likwidacja mniejszości żydowskiej - zasadnicza zmiana składu
            > ludnośc
            > i
            > Chełma

            Wojna to również paroletni okres, kiedy to relatywnie faworyzowana ludność
            ukraińska wyznania prawosławnego "odbiła sobie" straty z okresu międzywojennego
            (w aspekcie religijnym) i z epoki "w ogóle wcześniejszej" (w aspekcie
            narodowym: np. w kwestii szkolnictwa) - co jednakże zakończyło się deportacjami
            do ZSRR (1944-46) i akcją "Wisła" (1947 - w tym roku 60-lecie!). Te ostatnie
            wydarzenia, przez Pana pominięte, spowodowały tak radykalną redukcję
            ukraińskiego i prawosławnego "stanu posiadania" na Ziemi Chełmskiej (stolicy
            nie wyłączając), że wypada je uznać za wręcz epokowe (acz dla mnie jednoznacznie
            tragiczne) dla tego terytorium. Z pewnością bardziej doniosłe, niż gierkowsko-
            buzkowskie reformy administracji, o PKWN-ie nie wspominając.

            Pominął Pan też:

            1938 - niszczenie cerkwi, które katastrofalnie zaciążyło na stosunkach polsko-
            ukraińskich tudzież na stanie zachowania spuścizny kulturalnej regionu.

            1918 - dwie rzeczy: najpierw pokój brzeski i cała "sprawa chełmska", potem
            odzyskanie przez Polskę niepodległości, które ubocznie wiązało się z
            uniemożliwieniem - na skutek zgodnych działań władz państwowych i hierarchii
            rzym.kat. - działalności Kościoła greckokatolickiego (unickiego) na
            Chełmszczyźnie

            1912 bodajże - wyodrębnienie guberni chełmskiej

            1905 - manifest o tolerancji religijnej: tysiące "opornych" unitów, a i tych,
            którzy wcześniej przyjęli prawosławie, przechodzi na katolicyzm łaciński,
            zmienia się po raz pierwszy w XX wieku mapa wyznaniowa regionu, ma to też wpływ
            na mapę narodowościową (polonizacja)

            > 4,1875 kasata unitów

            Raczej Unii. ;-)

            > 5,pocz XIX wieku powstanie jednostki administracyjnej lubelskiej

            ??? Co Pan ma na myśli? Departament z 1810 r.? Województwo z 1815?

            > 6,1805 przeniesienie diecezji katolickiej

            Diecezji RZYMSKOkatolickiej (nb. z Krasnegostawu), nasza (też katolicka) została
            w Chełmie.

            > do Lublina i przemianowanie na
            > lubels
            > ką

            Z tym "do Lublina" też nie było tak prosto, nb. już w latach 90-ych XVIII w.
            Sejm wprowadził nazwę "diecezja chełmsko-lubelska", ale papież jej nie
            zatwierdził.


            > 7,koniec XVIII likwidacja jednostki adm.Ziemia Chełmska

            Ale i powołanie efemerycznego WOJEWÓDZTWA!

            > 8,bitwa pod Dubienką i powstanie Kościuszkowskie

            ??? To jednakże dwie różne wojny w odstępie 2 lat. Nawiasem: Ziemia Chełmska pod
            przewodem biskupa unickiego Porfiriusza Skarbek-Ważyńskiego pierwsza zgłosiła
            akces do powstania (6.IV.1794) po Krakowie! Dość mało znany i propagowany fakt.
            Może dlatego, że kluczową rolę odegrał biskup Kościoła ruskiego, a jego łaciński
            kolega był jednym z najzajadlejszych targowiczan.

            > 9,1 poł.XVIII wieku budowa wielu kościołów w tym w Chełmie

            Napisałbym "w tym wszystkich obecnie istniejących zabytkowych w Chełmie", nie
            licząc cerkwi św. Jana Teologa.

            > 10,1651 zwycięska bitwa pod Beresteczkiem z ikoną wojenną królów polskich
            > Matką
            > Boską Chełmską

            Dodałbym tu postać biskupa Jakuba Suszy. To był naprawdę wybitny człowiek. Jak
            twierdzi wybitny badacz diecezji chełmskiej dr hab. A. Gil, w episkopacie
            rzymskokatolickim tej doby trudno by znaleźć wybitniejszego. Podobnie jego
            poprzednik bp Metody Terlecki, nb. założyciel szkoły średniej - gimnazjum
            bazyliańskiego.


            A poza tym - jak podał Pan kasatę Unii, to warto by podać i rok jej ogłoszenia:
            1596.

            > 11,1410 bitwa pod Grunwaldem - doceniony udział Chełmian i ufundowanie przez
            > Jagiełłę kościoła
            > 12,1392 prawa miejskie dla Chełma
            > 13,pocz.XIII wieku Chełm stolicą prawdziwego państwa - król Daniel

            "Stolicą władcy" raczej (pojęcie "stolicy państwa" trochę nie pasuje do
            okresu), ale istotnie - tak było i jest to dotychczas "szczyt kariery" Chełma.
            Potem miasto w dużej mierze odcinało kupony od tego okresu. Gdyby nie król
            Daniel, a zwłaszcza diecezja przezeń założona, Chełm dzisiejszy mógłby być
            zwykłą powiatówką. Albo np. osadą bez praw miejskich...

            > 14,1001 zapis w ruskiej kronice o Chełmie i informacja o pierwszym zagarnięciu
            > naszych okolic przez sąsiadów ze Wschodu

            O znaczenie zapisu w "Powieści lat minionych" kłócą się historycy, ale dotyczy
            on roku 988, czyli jeszcze wcześniej.

            > To tylko pierwsza wersja i to pobieżna.

            Stąd pozwoliłem ją sobie skomentować i rozwinąć.

            z chełmofilskim pozdrowieniem,
            • andrzej.sawa Re: Uwagi i dopiski do listy 21.03.07, 07:06
              Wielkie dzięki za uzupełnienie i uwagi.
              Oczywiście moja lista była bardzo pobieżna.
              Wstyd się przyznać,ale z katolikami nawaliłem,ale jednak zwykle mówi się
              katolicy i unici - nie jest to ścisłe,ale potoczne.
              Kolejne zapomnienie - nie doceniłem wagi wysiedleń ludności pochodzenia
              ukraińskiego.
              Natomiast podkreślam kwestię likwidacji woj.chełmskiego - które w jakiś sposób
              odtwarzało administracyjnie Ziemię Chełmską.
              • diakon.piotr.ukgk Re: Uwagi i dopiski do listy 21.03.07, 11:34
                andrzej.sawa napisał:

                > Wielkie dzięki za uzupełnienie i uwagi.

                Cała przyjemność po mojej stronie. :-)

                > Oczywiście moja lista była bardzo pobieżna.

                Więc trzeba było uzupełnić.

                > Wstyd się przyznać,ale z katolikami nawaliłem,ale jednak zwykle mówi się
                > katolicy i unici - nie jest to ścisłe,ale potoczne.

                Potoczne może i jest, ale BŁĘDNE (a nie tylko nieścisłe).

                > Kolejne zapomnienie - nie doceniłem wagi wysiedleń ludności pochodzenia
                > ukraińskiego.

                Nie tylko wysiedleń, także zmian wyznaniowo-językowo-kulturalno-
                świadomościowych, związanych z kasatą Unii (1875) i masowymi przejściami na
                katolicyzm łaciński po manifeście tolerancyjnym (1905). Jak świadczą chociażby
                lokalne książki telefoniczne, znaczna część ludności wschodniosłowiańskiej nie
                została nigdzie wysiedlona, zmieniła "tylko" wyznanie, za czym poszła zmiana
                języka, nabycie świadomości polskiej etc.

                > Natomiast podkreślam kwestię likwidacji woj.chełmskiego - które w jakiś sposób
                > odtwarzało administracyjnie Ziemię Chełmską.

                Ja Pana rozumiem, ale zanim je zlikwidowano, musiało przecież powstać. ;-)
                • diakon.piotr.ukgk Piłsudski a Rydz-Śmigły etc. 21.03.07, 11:40
                  lisia55 napisała:

                  > Tego jest pełno.

                  Należy odróżniać "źródła" od "opracowań".

                  > Do białych kruków należą publikacje o terroryzmie polskim.

                  No, tak źle to nie jest. ;-)

                  > Dziadek P. przed wojną parę cerkwi spalił.

                  Cerkwie burzono w 1938 r., trzy lata po śmierci Piłsudskiego. O tym mówi się
                  raczej dość głośno i nawet endeccy autorzy (Jędrzej Giertych, dziadek
                  wicepremiera Romana) to potępiają. Mniej się mówi o "rewindykacjach
                  narodowościowych" w ich ludzkim aspekcie, tj. o "zachęcaniu" do przechodzenia
                  na katolicyzm łaciński i przyjmowania polskiej narodowości w drugiej połowie
                  lat trzydziestych XX w.
                    • tomekjot Re: Piłsudski a Rydz-Śmigły etc. 21.03.07, 16:39
                      ul Pierackiegio jest w Chełmie na osiedlu cementowni równoległa do 11 listopada


                      andrzej.sawa napisał:

                      > Moim zamiarem jest ułożenie najpierw listy wydarzeń.Precyzowanie i
                      > interpretowanie mogą być w następnym kroku.
                      > A propos 'działań' ukraińskich - w Chełmie była ul.Pierackiego.


                      --
                      Ucz się Jasiu życia ucz, wiedza to potęgi klucz
                      Jak juz wiele kluczy będziesz miał to zostaniesz..... woźnym w szkole.
                        • aaapap Re: Piłsudski a Rydz-Śmigły etc. 25.03.07, 07:27
                          Wg Wikipedii :
                          pl.wikipedia.org/wiki/Bronis%C5%82aw_Pieracki
                          Postrzelony 15 czerwca 1934 przed restauracją na ul. Foksal, przez członka
                          Organizacji Ukrainskich Nacjonalistów Grzegorza Maciejkę, zmarł tego samego
                          dnia. Pośmiertnie awansowany na stopień generała brygady. Jego śmierć stała się
                          pretekstem do powołania obozu odosobnienia w Berezie Kartuskiej. Pośmiertnie
                          został kawalerem Orderu Orła Białego.

                          Przed 1939 rokiem jego imię nosiły przemianowana ulica Foksal w Warszawie
                          (obecnie Foksal) oraz obecna ulica Parkowa w Toruniu (dzielnica Podgórz).

                          Jacek Kaczmarski
                          Wybacz, odrywam cię od zajęć
                          Na głowie samą siebie masz,
                          Krótko mnie znasz. Jak ci się zdaje
                          Co dziś wyraża moją twarz?
                          Bezduszne oczy mam człowieka
                          Nadmiernie kochanego - wiem.
                          A wszystko - co mnie jeszcze czeka -
                          Ty nieodmiennie nazwiesz snem,

                          Kiedy się śmieją z przedszkolaka
                          Czy o ten mi chodziło śmiech?
                          Wciąż jeszcze chodzę na czworakach,
                          A tu na każdym kroku grzech.
                          Ci po "Obławie" biją brawa,
                          Jakby nie w nich bił z luf ten błysk.
                          A, gdy akt abdykacji składam,
                          Klaszczą do taktu krzycząc - bis!

                          Ktoś rękę po koncercie poda
                          I powie błyszcząc wprost z zachwytu -
                          Podoba mi się "Synagoga",
                          Choć jestem antysemitą.
                          A tu się życie kłębi w tobie
                          I widzę - lubisz ze mną grać.
                          Albo rozmyślać o sposobie
                          Jak tu na własnych nogach stać.

                          Wiesz, tak mi szczerze kiedyś radził
                          Ktoś, kto kieliszka ujrzał dno
                          (I mówiąc ręką usta gładził
                          Bo słów tych dźwięk zachwycał go),
                          - Pieniądz sprawdzianem jest roboty,
                          A struna bardzo krótko drga!
                          Nie daj poderwać się do lotu,
                          Kiedy bażantów odstrzał trwa!
                          --
                          "Cały Świat to jeden wielki Chełm"
                • joannabarska Re: Uwagi i dopiski do listy 03.05.07, 13:19
                  A o chełmskiej "podchorążkówce poetów" przed 1939 r. to sawa słyszał?
                  --
                  "Nieznośnie jest życ w kraju, w którym nie ma poczucia humoru, ale jeszcze
                  nieznośniej jest tam, gdzie poczucie humoru jest dla życia niezbędne." (Bertold
                  Brecht)
                      • andrzej.sawa Re: Uwagi i dopiski do listy 03.05.07, 19:10
                        Sprawiasz wrażenie inteligentnego,a piszesz jak...

                        Nie odmawiając Kamenie znaczenia literackiego należy zwrócić uwagę,że nie był to
                        przypadek wydarzenia wiekopomnego,choć można listę uzupełnić i w późniejszej
                        dyskusji zastanowić się na którym miejscu umieścić.

                        A czy cała Polska,to inna bajka.Więcej ludzi w Polsce sądzi,że Chełm ma w nazwie
                        dodatek,a jest to bzdura.
                • joannabarska Re: Uwagi i dopiski do listy 04.05.07, 13:09
                  Terroryzm to był, ale ze strony ówczesnych władz polskich. Burzenie cerkwi,
                  często zabytkow architektury, do dzis woła o pomstę Niebios! Sawa, znasz teksty
                  z "Kroniki Nadbużanskiej"? Chyba z biblioteki nie wywalono ich? (Kiedys bardzo
                  interesowałam sie prasoznawstwem.)
                  --
                  "Nieznośnie jest życ w kraju, w którym nie ma poczucia humoru, ale jeszcze
                  nieznośniej jest tam, gdzie poczucie humoru jest dla życia niezbędne." (Bertold
                  Brecht)
    • tomekjot Moja lista najważniejsszych 04.05.07, 13:28
      wydarzeń na Ziemi Chełmskiej

      1. Budowa Lini kolejowej Naswiślańskiej ( Mława- Kowel)
      2. Umiejscowienie w Chełmie siedziby biskupów obrzadku katolickiego,
      prawosławnego a potem- unickich
      3. Kasata Unitów-Przesladowanie unitów chełmskich (vide: Reymont)

      CDN
      Nie wymagam od ładnych kobiet inteligencji, ale nie wybaczam kobietom
      inteligentnym brzydoty
      • joannabarska Od PKWN nie uciekniecie 05.05.07, 00:46
        Wybudowanie gmachów tzw.Dyrekcji Kolejowej przed wybuchem wojny. Dyrekcji nigdy
        do Chełma nie przeniesiono, ale budynki stoją do dzisiaj. W jakim stanie to nie
        wiem, bo dawno tam byłam. OD PKWN tez nie uciekniecie. Wiadomo, ze nie
        ukonstynuował sie on w Chełmie, ale ów Komitet przebywał w Chełmie kilka dni
        do wyzwolenia Lublina i w Chełmie podjął pierwsze uchwały (patrz wspomnienia
        J.K.Wendego "Ta ziemia od innych drozsza",PIW 1981). To również historia
        Chełma! A Manifest PKWN drukowano nie tylko w Moskwie, ale i w Chełmie. Składał
        go zecer,p. Zajączkowski w drukarni przy ul. Lubelskiej.
        --
        "Nieznośnie jest życ w kraju, w którym nie ma poczucia humoru, ale jeszcze
        nieznośniej jest tam, gdzie poczucie humoru jest dla życia niezbędne." (Bertold
        Brecht)
        • tomekjot Re: Od PKWN nie uciekniecie 07.05.07, 16:30
          a dlaczego nie a wy nie ukniecie od Bieruta i Buczka
          --
          Mężczyźni są szalenie nielogiczni - twierdzą, że wszystkie kobiety są takie
          same. Lecz to nie przeszkadza im ciągle je zmieniać
      • ole707 Re: Moja lista najważniejsszych 09.05.07, 06:15
        W liście tej winny być wszystkie wydarzenia ze sobą związane . Jest np "Akcja
        Wisła" , ale nie mam jej przyczyn. A przecież na szeroko rozumianej
        Chełmszczyźnie toczyła sie walka nie tylko o to kto będzie tu rządził ale o
        życie. To to też Ukraińcy wyrzynali Polaków ( wg mojej wiedzy szczególnie w
        okolicach Hrubieszowa), ale i Polacy Ukraińców ( trzeba by zapytać Młota o
        Wierzchowiny).
    • nabucco1954 sawo - ostojo wszechwiedzy 11.05.07, 13:06
      pojmowanie bytu doczesnego twym nadumysłem przyprawia mnie o drżenie śledziony
      i pulsowanie mięśnia trójgłowego mojej teściowej. Zaś wyrażanie i wysławianie
      przez ciebie poglądów, oświecanie nimi nas maluczkich to balsam porównywalny
      jedynie ze smakiem spożywanej przez wędrowca strawy, który gdy zagubiony
      znajdzie na pustyni zwierzątko w stanie daleko posuniętej bakteryjnej
      destrukcji odmawia sobie tej rozkoszy wierząc, że łaskawy los ześle mu
      pożywienie, może nie tak wyszukane ale w stanie świeżości i przeznaczone dla
      wędrowców o nie aż tak jak ty wyrafinowanym smaku. Bądź pozdrowiony Geniuszu
      Wzgórz i Lochów Kredowych. Twój szczerze oddany Bosman.
      PS:Nie zapomnij zażyć leków!!!
Inne wątki na temat:

Popularne wątki

Nie pamiętasz hasła

lub ?

 

Nie masz jeszcze konta? Zarejestruj się

Nakarm Pajacyka