Dodaj do ulubionych

Historia kodyfikacji jezyka polskiego

27.12.19, 09:13
Tu podam troche na temat kodyfikacji jezyka polskiego, oczywiscie z wydawaniem Slownikow jescze jezyka nie skodyfikowano, kodyfikacja zaczela sie z wydawaniem podrecznikow do nauki Gramatyki i Rhetoryki a zdziwcie sie, jak malo Polacy sie do kodyfikacji swojego jezyka przyczynili.
1. Wokabularz trydencki – anonimowy słownik z 1424 roku. Zawiera ok. 500 słów z dziedziny prawa, wojskowości, administracji.
Powstal on w Trydencie nalezacym wtedy do Bayern( Bawaria) , Zleceniodawca byl napewno wspolczesny Alexander Mazowiecki, Biskup Trydencki z Dynastii Piastow , ktory znany jest w historii z wspierania politycznie króla Niemiec i Węgier – Zygmunta Luksemburczyka,

2. Vocabulista – słownik Bertolta z Eisenach, zawierający słownictwo techniczne. Hasła są zestawione w układy rymowane, co ułatwia zapamiętywanie słówek.Na temat Autora wiemy malo, tylko tyle, ze byl Niemcem
3. Słownik Jana Stanki – datowany na 1472 rok, zawierający terminy przyrodnicze: nazwy roślin i zwierząt..
- Jan Stanko, wlasciwie Johannes Stanconis, byl Slazakiem z Breslau, syn Mieszczanina niemieckiego - przyrodnik, przyrodoznawca i lekarz.Nadworny Lekarz Króla Kazimierza IV Jagiellończyka i wychowawca jego synow, do tego najlepszy kamrat Jana Dlugosza.



https://sphoto.nasza-klasa.pl/1232656/3933/main/19f6a0f49d.jpeg

--
pyrsk
Ballest
"Dobra retoryka jest tarcza niewiedzy"
Gleiwitz
Obserwuj wątek
    • ballest Re: Historia kodyfikacji jezyka polskiego 30.12.19, 10:57
      Kolejne stopnie w rozwoju jezyka polskiego:

      4. Biernat z Lublina – Bernardus von Lublin - urodzony w rodzinie mieszczańskiej.Był wykształcony, nie wiadomo jednak, gdzie pobierał nauki. Pracował jako sekretarz lub pisarz na dworach lub u mieszczan.Imie Biernat i jego miejsce urodzenia Lublin jak miesczczanskie pochodzenie sa potwierdzeniem jego niemieckiego pochodzenia - to wlasnie Biernat uchodzi za pierwszego znanego z nazwiska autora pierwszej książki wydrukowanej calkowicie w języku polskim – Raju dusznego – wydanego w 1513 roku (w rzeczywistości jednak pierwsza drukowana polska książka to opublikowana przez anonimowego autora w 1508 roku Historyja umęczenia Pana naszego Jezusa Chrystusa )
      5 Victionarius variarum rerum – słownik autorstwa Jana Murmeliusza, datowany na 1528 rok. Było to dzieło łacińsko-niemiecko-polskie i stanowiło przeróbkę wydanego w 1517 roku słownika Erazma z Roterdamu. Za twórcę części polskiej uznaje się Hieronima z Wielunia. (patrycjusz i rajca krakowski, lekarz królewski, pisarz-botanik, poeta, tłumacz i wydawca. Urodził się przed rokiem 1500, jako syn Bartłomieja Pokona. W roku 1517 został przyjęty w poczet studentów Akademii Krakowskiej, której nie ukończył. Był patrycjuszem i rajcą krakowskim, herbu Abdank. Posiadał sporą wiedzę przyrodniczą, medyczną i astronomiczną.)
      Słownik ma układ tematyczny, hasła są opatrzone objaśnieniami gramatycznymi i znaczeniowymi. W części polskiej występują albo ekwiwalenty wyrażeń łacińskich albo tylko eksplikacje znaczenia, wzorowane na części łacińskiej i niemieckiej.
      Sam Murmeliusz pochodzil z terenow dzisiejszych Niederlandow, wtedy nalezaly one do Cesarstwa.

      --
      pyrsk
      Ballest
      "Dobra retoryka jest tarcza niewiedzy"
      Gleiwitz
      • ballest Re: Historia kodyfikacji jezyka polskiego 06.01.20, 23:28
        Od Franza Mymera zaczyna sie kodyfikacja jezyka polskiego
        5. Dictionarium trium linguarum – słownik autorstwa Franciszka Mymera, wydany w 1528 roku. Zawiera 2300 haseł, ułożonych tematycznie. Zawiera terminologię prawniczą, religijną, rolniczą, rzemieślniczą, nazwy zwierząt i roślin, a także wyrazy związane z anatomią i medycyną.

        Miał młodszego brata Jana, który przyszedł na świat w 1511 roku. Studiował na Uniwersytecie Krakowskim. Z zachowanych akt wynika, że został wpisany na listę studentów 20 maja 1519 roku. Ukończył naukę w 1531 roku z tytułem magistra sztuk wyzwolonych. Przez semestr letni 1531 roku wykładał Trista Owidiusza. W tym samym czasie jego młodszy brat zginął w lasach między Warszawą a Piasecznem z rąk rozbójników. Franciszek zrezygnował z bakalarstwa na rzecz pracy literackiej. Przyjmuje się, że do roku 1540 lub 1542 mieszkał w Krakowie i tam wydawał swoje pisma. Wyjechał do Kościna i objął stanowisko pisarza miejskiego. Po bliżej nie sprecyzowanym czasie przenosi się do Torunia. Wiadomo tyle, że rodzi mu się syn, z imienia po ojcu, który został wpisany na uniwersytet wittenberski w marcu 1559. Sam Franciszek sprawował urząd pastora w Dohnie koło Drezna. Data jego śmierci nie jest znana.
        Badacze podkreślają jego wkład w propagowanie piśmiennictwa polskiego oraz upowszechnianie języka. Znał kilka języków: oprócz niemieckiego i polskiego, czeski, włoski, klasyczną łacinę i grekę. Co ciekawe, jego krewnym był Marek Szarffenberg, jeden z najbardziej znanych drukarzy i wydawców w ówczesnym Krakowie.

        - a to pisze polska Enyklopedia
        "Mymer Franciszek, Leomontanus Silesius, ur. ok. 1500, Lwówek (Śląsk), zm. po 1564,
        tłumacz, poeta, wydawca;
        pisał w językach: łac., niem. i pol.; działał na rzecz upowszechniania języków nar.; autor słownika łac.-niem.-pol. Dictionarium trium linguarum (1528); jeden z pionierów języka pol. w szkole; przełożył z języka łac. wiele podręczników do nauki gramatyki i retoryki; wyd. Cathonowe wiersze obyczajne (1535); sporządził edycje łac. utworów Seneki Młodszego, Plauta, Juwenalisa; pisał utwory okolicznościowe."

        --
        pyrsk
        Ballest
        "Dobra retoryka jest tarcza niewiedzy"
        Gleiwitz
        • ballest Re: Historia kodyfikacji jezyka polskiego 11.01.20, 23:46
          6. Bartłomiej z Bydgoszczy – urodzony w w rodzinie zamożnych mieszczan bydgoskich wydal w 1532 roku kolejny slownik lacinsko – polski - liczący 4272 polskie wyrazy, który w rzeczywistości był wzbogaceniem trzech starszych słowników (autorstwa Tucholczyka, Murmeliusza, Mymera)
          7 Joannes Cervus z Tucholi, wydal w 1531 słownik prawniczy a w 1532r. - słownik łacińsko-włosko-polsko-niemiecki
          Joannes Cervus jest Autorem pierwszego polskiego Elementarza wydanego pod tytulem „Queastiones et tabula elementaria” przez Krakowska Drukarnie pochodzacego z Bawarii Floriana Unglera w 1533 roku, ktory wlasciwie byl ilustrowanym podrecznikiem na tematy religijne z modlitwa Ojcze Nasz - mysle, ze to byl bardzo wazny etap w kodyfikacji jezyka polskiego.
          A tu tresc tej modlitwy :
          Oycźe nasz jenźe ies w niebiesich.Swięc sie imie twe.Przidz krolestwo thwe.Bądz wola twa iako w niebie tak y na ziemi.Chleb nasz pofzedni day nam dzis. A odpusć nam winy nasze iako y my odpuszcżamy winowacczom maszim. Y nie wodz nas na wpokuszenie .Ale zbaw nas od złego.Amen
          ----
          A teraz cos na temat slownikow wydanych do 1550 roku:
          o Słowniki te nie są oryginalnie polskie, ich wzory powstaly za granicą, druk dodawał tylko polskie odpowiedniki
          o w słownikach obowiązywał porządek rzeczowy
          o szczególnie popularne były słowniki nazw roślin, a także pewnych zwierząt i minerałów, o ile interesowały medycynę (np. słownik Jana Stanki)
          • słownik Ambrożego Calepinusa (I wydanie 1502r.); hasło łacińskie, a po nim odpowiednik grecki, hebrajski, francuski, włoski, niemiecki, flamandzki, hiszpański, polski (w wyd. z 1574 r. i kilku późniejszych), węgierski i angielski.

          --
          pyrsk
          Ballest
          "Dobra retoryka jest tarcza niewiedzy"
          Gleiwitz
          • ballest Re: Historia kodyfikacji jezyka polskiego 13.01.20, 10:00
            Tak tlumacza Polacy swoj nikly udzial w kodyfikacji swojego ojczystego jezyka.
            Właściwe podręczniki, w ścisłym tego słowa znaczeniu, pojawiły się w wieku XVI, a ich liczba wzrosła w XVII i XVIII (do połowy XVIII było około 40 podręczników). Wszystkie miały cel i charakter praktyczny: służyły cudzoziemcom, głównie Niemcom, do nauki języka polskiego. Wśród autorów zdecydowanie przeważali spolonizowani cudzoziemcy.

            Podręczniki gramatyki są interesujące z punktu widzenia historii języka, ponieważ jest to jeden z objawów pogłębiającego się poznawania mowy polskiej oraz narzucającej się potrzeby wykrywania i określania rządzących nią prawideł.

            Cztery główne cechy zainteresowań gramatycznych w dobie średniopolskiej:

            ® było stosunkowo wiele ogłoszonych drukiem książek i książeczek na temat gramatyki (Mayenowa naliczyła 40 takich tytułów),

            ® wszystkie gramatyki miały cel praktyczny i usługowy – uczyli się z nich cudzoziemcy, głównie Niemcy, a później także Francuzi. W redakcji większą rolę odgrywał wzgląd na konkurencyjną atrakcyjność i na kupiecki zysk niż na samodzielność i rzeczową doskonałość opracowania (= pisali to tak, żeby były z tego pieniążki, a nie mądrości),

            ® w większości autorzy byli spolonizowanymi cudzoziemcami, co stanowiło o jakości ich spostrzeżeń i uogólnień gramatycznych. Całe teoretyczne zaplecze było zależne od gramatyki łacińskiej, jest to zrozumiałe, ale przez to otrzymujemy dziś obraz polskiej rzeczywistości językowej w jakimś stopniu wypaczony.
            Najważniejsze oraz najbardziej starannie i samodzielnie opracowane gramatyki:

            1. Pewne informacje gramatyczne zawiera dziełko Polskie książeczki wielmi potrzebne ku uczeniu się polskiego i po niemiecku wyłożone (1541):

            ® wydane w 1541 roku przez Wietora,

            ® tylko chronologia każe wymieniać to dzieło jako pierwsze, Klemensiewicz pisze, że to była jedynie „próba” podręcznika gramatycznego,

            ® napisane dla wrocławskiej młodzieży szkolnej niemieckiego pochodzenia

            ® (Wcześniej, bo w 1539, powstał Wokabularz rozmaitych i potrzebnych sentencji polskim i niemieckim młodzieńcom na pożytek teraz zebrany. Klemensiewicz pisze tak, że to dzieło zostało „dostosowane do funkcji podręcznika”, więc chyba chodzi o to, że na podstawie Wokabularza wydano w 1541 Polskie książeczki.

            --
            pyrsk
            Ballest
            "Dobra retoryka jest tarcza niewiedzy"
            Gleiwitz
            • ballest Re: Historia kodyfikacji jezyka polskiego 20.01.20, 10:20
              Piotr Stoiński (Pierre Statorius, ur. około 1530 w Thionville (Diedenhofen) w Lotaryngii zm. 1591 w Krakowie
              francuski i polski działacz reformacji (kalwiński i ariański), polemista innowierczy, pedagog. Jego największym dziełem jest wydany w roku 1568 w Krakowie pierwszy podręcznik do nauki gramatyki języka polskiego pt. Polonicae grammatices institutio. Osiedlił się w Pińczowie, dokąd sprowadził wiele dzieł teologicznych szwajcarskich i francuskich reformatorów. W kalwińskiej szkole w Pińczowie uczył języka greckiego. Statorius jeszcze w Lozannie spotkał się z ideą rozpowszechniania w nauce języków ojczystych za sprawą rektora szkoły w Lozannie, Maturina Cordiera, który zwalczał wyłączność łaciny jako przeżytek katolickiego średniowiecza i domagał się pełniejszego wyzyskania języka francuskiego. W myśl tych wskazówek Statorius ułożył program nauczania dla gimnazjum pińczowskiego. Polszczyzna pełniła w nim funkcję języka pomocniczego. W najniższej klasie uczyło się po polsku katechizmu, do zakresu zajęć w starszych klasach Statorius wprowadził po raz pierwszy w Polsce systematyczne nauczanie języka polskiego przy pomocy ćwiczeń w przekładaniu z łaciny na polski i odwrotnie.

              Badacze Przemysław Zwoliński i Władysław Kuraszkiewicz ustalili, że przytoczone w gramatyce przykłady pochodzą w 75% z Wizerunku Mikołaja Reja, pozostała jedna czwarta została zaczerpnięta z utworów Jana Kochanowskiego i z mowy potocznej. Gramatykę rozpoczynają podane w porządku alfabetycznym kolejnych liter przykłady wyrazów zawierających daną literę. Zestaw ten ilustruje określone cechy fonetyczne głosek występujące w tamtym okresie rozwoju polszczyzny. Statorius odróżnia "a" jasne (oznaczane przez "á") od "a" pochylonego. Nie zapisuje tej różnicy w wymowie "e", chociaż zdaje sobie sprawę z odmiennego brzmienia. Nie zaleca także odróżniania w piśmie "o" jasnego od pochylonego. Zaznacza jednak, że niektórzy zaczęli niedawno "o" pochylone odróżniać za pomocą kreski umieszczonej nad literą "o". Przestrzega przed graficznym mieszaniem "y" z "i".
              Największa część dzieła poświęcona jest fleksji. Podstawowym kryterium podziału rzeczowników jest kryterium rodzajowe z podziałem na deklinację męską, żeńską oraz nijaką. Paradygmat odmiany obejmuje sześć łacińskich przypadków. W ostatnim przypadku Ab. (ablativus) pomieszczono kilka obocznych form (N. Herb/Herby, Ab. Herbu/Herbem, a w liczbie mnogiej: Herbow/Herby/Herbiech).

              --
              pyrsk
              Ballest
              "Dobra retoryka jest tarcza niewiedzy"
              Gleiwitz

Popularne wątki

Nie pamiętasz hasła

lub ?

 

Nie masz jeszcze konta? Zarejestruj się

Nakarm Pajacyka