Dodaj do ulubionych

Noc Świętojańska - legendy, zwczyaje

23.06.11, 11:45
zamknięty
Proszę was, proszę przetrzyjcie oczy
Bo cuda będą dzisiejszej nocy
Spójrzcie tam w lesie coś nam się złoci
To zakwitł znowu Kwiat Paproci
--
Madohora
  • zamknięty
    madohora 23.06.11, 11:51
    http://img8.glitery.pl/dev8/0/096/314/0096314153.gif
    --
    Madohora
  • zamknięty
    madohora 23.06.11, 12:36
    Noc Kupały, zwana też nocą kupalną, kupalnocką, kupałą, sobótką lub sobótkami – słowiańskie święto związane z letnim przesileniem Słońca, obchodzone w najkrótszą noc w roku, czyli najczęściej (nie uwzględniając roku przestępnego) z 21 na 22 czerwca (późniejsza wigilia św. Jana - potocznie zwana też nocą świętojańską i posiadająca wówczas wiele zapożyczeń ze święta
    wcześniejszego - obchodzona jest z 23 na 24 czerwca).
    Święto ognia, wody, słońca i księżyca, urodzaju, płodności, radości i miłości, obchodzone na obszarach zamieszkiwanych przez ludy słowiańskie, bałtyckie, germańskie i celtyckie, a także przez część narodów wywodzących się z ludów ugrofinskich, np. Finów (w Finlandii noc świętojańska jest jednym z najważniejszych świąt w kalendarzu) i Estończyków. Noc Świętojańska, Līgo, na Łotwie jest świętem państwowym, a po odzyskaniu niepodległości 23 i 24 czerwca stały się dniami wolnymi od pracy. Również na Litwie dzień 24 czerwca, od 2005
    roku, jest dniem wolnym od pracy.
    --
    Madohora
  • zamknięty
    madohora 23.06.11, 12:37
    http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/55/Ivankupala.jpg/225px-Ivankupala.jpg
    --
    Madohora
  • zamknięty
    madohora 23.06.11, 12:38
    Słowo kupała, wbrew powszechnie głoszonym opiniom, najprawdopodobniej nie ma nic
    wspólnego z rosyjską formą słowa kąpiel. Tłumaczenie takie zostało wymyślone przez świat chrześcijański nie wcześniej niż w X-XI stuleciu – Kościół, nie mogąc wykorzenić z obyczajowości ludowej corocznych obchodów pogańskiej sobótki, podjął próbę zasymilowania święta z obrzędowością chrześcijańską. Nadano kupalnocce patrona Jana Chrzciciela i zaczęto nawet zwać go Kupałą, z racji tego, że stosował chrzest w formie rytualnej kąpieli (w obrządku wschodnim. W wyniku chrystianizacji próbowano także przenieść obchody nocy kupalnej na
    okres majowych Zielonych Świątek, a następnie bliżej ich pierwotnego terminu, na
    specjalnie w tym celu ustanowioną 23 czerwca wigilię św. Jana. Przypuszczalnie w efekcie właśnie tych zabiegów, a także stopniowo przebiegającej (to postępującej, to znów cofającej się) chrystianizacji, nastąpiła wtórna personifikacja terminu Kupała, a tym samym powstały odwołania do rzekomego słowiańskiego bóstwa miłości. Stosunkowo częstym zabiegiem w średniowieczu było bowiem wypieranie lokalnych bóstw etnicznych chrześcijańskimi świętami, którym z kolei lokalna społeczność (szczególnie po cofnięciu się wpływów tegoż
    chrześcijaństwa, zanim całkowicie zdobyło dominację w Europie) nadawała znany
    sobie dotychczasowy, rodzimy wymiar kultowy
    --
    Madohora
  • zamknięty
    madohora 23.06.11, 12:39
    Etymologicznie wyraz kupała pochodzi najpewniej z indoeuropejskiego pierwiastka kump,
    oznaczającego grupę, gromadę, zbiorowość, z którego wywodzą się słowa takie jak
    kupa, skupić, kupić (w sensie ‘gromadzić’wink. Jeśli natomiast chodzi o słowo
    sobótka, późniejsze określenie kupalnocki, to prawdopodobnie stworzone zostało
    przez Kościół i, co od zarania miało wydźwięk pejoratywny; znaczyło tyle, co
    mały sabat. Z nazwą tą wiąże się również pewna legenda, mówiąca o tym, jakoby
    sobótka była uroczystością ku czci pięknej dziewczyny o tym właśnie imieniu.
    Sobótka w bliżej nieokreślonym czasie zamieszkiwała ponoć bliżej nieokreśloną
    wioskę. Narzeczony jej, Sieciech, powróciwszy z wojny, miał swą wybrankę pojąć
    za żonę, jednak wioska ich została nagle zaatakowana przez hordy wroga. Podczas
    odpierania ataku Sobótka zginęła, trafiona w samo serce. Miało się to dziać w
    noc letniego przesilenia.
    --
    Madohora
  • zamknięty
    madohora 23.06.11, 12:42
    Informacje na temat obchodów sobótki są dosyć skąpe, z racji tego, że Kościół próbował te obchody początkowo zwalczać (zarówno własnymi środkami, jak i za pośrednictwem zakazów i kar ogłaszanych przez władców świeckich), później zmieniać, nadając im sens, wyraz i symbolikę chrześcijańską. W wyniku tych działań obchody kupalnocki stopniowo zaczęły zanikać, ulegały zapomnieniu bądź zniekształceniu już w okresie XII-XV wieku, by w drugiej połowie XVI stulecia
    znów „odżyć”, wraz z nadejściem epoki głoszącej powrót człowieka do natury, do tego, co dawne i pierwotne. Znalazło to zresztą odzwierciedlenie w literaturze tamtego okresu (vide: Pieśń świętojańska o sobótce autorstwa Jana Kochanowskiego
    --
    Madohora
  • zamknięty
    madohora 23.06.11, 12:45
    Wiadomo na pewno, że kupalnocka poświęcona jest przede wszystkim żywiołom wody i ognia, mającym oczyszczającą moc. To również święto miłości, płodności, słońca i księżyca. Na Litwie istnieje pieśń, opowiadająca jak to pierwszej wiosny po stworzeniu świata, Księżyc wziął ślub ze Słońcem. Kiedy jednak Słońce po nieprzespanej nocy poślubnej wstało i wzniosło się ponad horyzont, Księżyc je opuścił i zdradził z Jutrzenką. Od tamtej pory oba ciała niebieskie są wrogami, którzy nieustannie ze sobą walczą i rywalizują – najbardziej podczas letniego
    przesilenia, kiedy noc jest najkrótsza, a dzień najdłuższy
    --
    Madohora
  • zamknięty
    madohora 23.06.11, 12:46
    Paweł Jasienica podał, że ostatni zarejestrowany przypadek prawdziwie pogańskiego świętowania kupały miał miejsce w 1937 r. na Opolszczyźnie. Współcześnie, na fali zainteresowania ludowością i ładunkiem kulturowym narodów, obchody związane z letnim przesileniem zyskują na popularności wśród społeczeństw europejskich. W swym najściślej pierwotnym znaczeniu zaś, święto to jest nadal obchodzone przez wielu neopogan: rodzimowiercy słowiańscy nawiązują
    jak najściślej do słowiańskiej tradycji tego święta[4], podczas gdy np. wikanie w obchodach święta przesilenia letniego bazują na różnych tradycjach, głównie brytyjskich.
    --
    Madohora
  • zamknięty
    madohora 23.06.11, 12:48
    Kupalnockę wszędzie, nie tylko wśród ludów słowiańskich, obchodzono podobnie. W Czechach, tak jak w Polsce, skakano przez ogniska, co miało oczyszczać oraz chronić przed wszelakim złem i nieszczęściem. Zasuszone wianki z bylicy zakładano na rogi bydłu, by ustrzec je przed chorobami i urokami czarownic. Serbowie od dogasających o świcie ognisk zapalali pochodnie i obchodzili z nimi zagrody i domostwa, co chronić miało przed złymi duchami. W Skandynawii palono ogniska na rozstajnych drogach albo nad brzegami jezior, bo wierzono, że woda, w której koniecznie należało się zanurzyć, miała podówczas właściwości lecznicze. Święto to pod nazwą Līgo (23 czerwca) i Jāņi (24 czerwca) jest np. nieprzerwanie obchodzone i nadal bardzo popularne na Łotwie, gdzie ma charakter święta państwowego. Na Litwie miejscowe Rasos cieszy się nieco mniejszą popularnością
    --
    Madohora
  • zamknięty
    madohora 23.06.11, 12:49
    Swoistym fenomenem w dzisiejszych czasach są coraz częściej organizowane w różnych miastach Polski obchody luźno nawiązujące do owych dawnych rodzimych tradycji. Do najbardziej spektakularnych zaliczyć tu można widowisko na wałach wiślanych pod Wawelem, czyli tzw. Krakowskie Wianki. Podobne obchody w Polsce (najczęściej o charakterze masowych imprez kulturalnych) - wówczas zazwyczaj pod nazwą nocy świętojańskiej - organizowane są również w wigilię św. Jana
    --
    Madohora
  • zamknięty
    madohora 23.06.11, 12:50
    Przeprowadzane w jej trakcie zwyczaje i obrzędy słowiańskie miały zapewnić świętującym zdrowie i urodzaj. W czasie tej magicznej nocy rozpalano ogniska, w których palono zioła. W trakcie radosnych zabaw odbywały się różnego rodzaju wróżby i tańce. Dziewczęta puszczały w nurty rzek wianki z zapalonymi świecami. Jeśli wianek został wyłowiony przez kawalera, oznaczało to jej szybkie zamążpójście. Jeśli płynął, dziewczyna wyjdzie za mąż, ale nie prędko. Jeśli zaś
    płonął, utonął lub zaplątał się w sitowiu, prawdopodobnie zostanie ona starą panną. Prawdopodobnie pozostałości dawnych wiosennych obrzędów magicznych kończących zaklinanie „dobrego początku”, nawiązujących do obrzędowości zadusznej i nadchodzącego urodzaju. Kupałą lub sobótkami nazywano również ogniska palone podczas tych obrzędów. Na Mazowszu i Podlasiu obrzędy sobótkowe były zwane kupalnocką, na pograniczu polsko-ukraińskim – kupałą, zaś w zachodniej i środkowej Polsce – sobótką. Nazwa zwyczaju odnosi się także błędnie do rzekomego słowiańskiego bóstwa płodności Kupały.
    W niektórych regionach wierzono, że od przesilenia wiosennego do letniego nie można kąpać się za dnia w rzekach, strumieniach czy jeziorach; natomiast kąpiel po zmroku lub przed wschodem słońca leczyła rozmaite dolegliwości, jako że woda była podówczas uzdrawiającym żywiołem należącym do księżyca
    --
    Madohora
  • zamknięty
    madohora 23.06.11, 12:52
    Ognie sobótkowe

    Obchody kupalnocki rozpoczynały się od rytualnego skrzesania ognia z drewna jesionu i brzozy (w niektórych źródłach mowa jest tylko o drewnie dębowym), po uprzednim wygaszeniu wszelkich palenisk w całej wsi. W obranym miejscu wbijano w ziemię brzozowy kołek, po czym zakładano nań jesionową piastę, koło ze szprychami owiniętymi smoloną słomą. Następnie obracano koło tak szybko, że w wyniku tarcia zaczynało się ono palić. Wtedy je zdejmowano i płonące toczono do przygotowanych nieopodal stosów, dzięki czemu szybko zajmowały się ogniem. Szeregi stosów układanych zazwyczaj na wzgórzach płonęły owej nocy niemalże w
    całej Europie.
    Skakanie przez ogniska i tańce wokół nich miały oczyszczać, chronić przed złymi mocami i chorobą, a palenie na stosach ofiar, składanych z drobnej zwierzyny i ptactwa oraz magicznych ziół, zapewniało urodzaj tudzież płodność zwierząt i ludzi. Według niektórych przekazów, w Rosji przez ogień skakały pary niosące na ramionach figurkę Kupały (przedstawiającą raczej już wówczas znanego pod tym przydomkiem Jana Chrzciciela, niż domniemane bóstwo miłości). Jeśli w trakcie tego zabiegu figurka wpadła do ognia, młodym wróżono rychły koniec miłości
    W Grecji, przy okazji skoków, najpierw dziewczęta, a później chłopcy ogłaszali, że zostawiają za sobą wszystkie swoje grzechy. W noc przesilenia letniego ogniska płonęły również na ziemiach północnej Afryki, zamieszkiwanej przez ludy muzułmańskie.
    --
    Madohora
  • zamknięty
    madohora 23.06.11, 12:54
    http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1f/Noc_Kup%C4%85%C5%82y_2010_-_Rodzimy_Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_Polski_-_Skok_przez_ogien.jpg/240px-Noc_Kup%C4%85%C5%82y_2010_-_Rodzimy_Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_Polski_-_Skok_przez_ogien.jpg
    --
    Madohora
  • zamknięty
    madohora 23.06.11, 12:57
    Wianki

    Noc sobótkowa była również nocą łączenia się w pary. Niegdyś kojarzenie małżeństw należało do głowy rodu oraz starszyzny rodu i wynajmowanych przezeń zawodowych swatów. Ale dla dziewcząt, które nie były jeszcze nikomu narzeczone i pragnęły uniknąć zwyczajowej formy dobierania partnerów, noc Kupały była wielką szansą na zdobycie ukochanego. Młode niewiasty plotły wianki z kwiatów i magicznych ziół, wpinały w nie płonące łuczywo i w zbiorowej ceremonii ze śpiewem i tańcem powierzały wianki falom rzek i strumieni. Trochę poniżej czekali już chłopcy, którzy – czy to w tajemnym porozumieniu z dziewczętami, czy też liczący po prostu na łut szczęścia – próbowali wyłapywać wianki. Każdy, któremu się to udało, wracał do świętującej gromady, by zidentyfikować właścicielkę wyłowionej zdobyczy. W ten sposób dobrani młodzi mogli kojarzyć się w pary bez obrazy obyczaju, nie narażając się na złośliwe komentarze czy drwiny. Owej nocy przyzwalano im nawet na wspólne oddalenie się od zbiorowiska i samotny
    spacer po lesie. Przy okazji rzeczonego spaceru młode dziewczęta i młodzi chłopcy poszukiwali na
    mokradłach kwiatu paproci, wróżącego pomyślny los. O świcie powracali do wciąż płonących ognisk, by przepasawszy się bylicą, trzymając się za dłonie, przeskoczyć przez płomienie. Skok ów kończył obrządek przechodzenia przez wodę i ogień, i w tym jednym dniu w roku swojego czasu stanowił podobnie rytuał zawarcia małżeństwa.
    --
    Madohora
  • zamknięty
    madohora 23.06.11, 12:58
    http://www.dzien.com.pl/wp-content/gallery/noc_swietojanska/nocsw.jpg
    --
    Madohora
  • zamknięty
    madohora 23.06.11, 16:09
    kwiat paproci

    Legendy o kwiecie paproci, zwanym też perunowym kwiatem (napięcie w przyrodzie podczas burz miało sprzyjać kwitnieniu tej rośliny), znane są z przeróżnych podań i gdzieniegdzie przetrwały do dziś. Opowiadają o wielu ludziach, którzy błądzili po lasach i mokradłach, próbując odnaleźć magiczny, obdarzający bogactwem, siłą i mądrością, widzialny tylko przez okamgnienie kwiat paproci. W podaniach czeskich i niemieckich znalazca kwiatu paproci powinien szukać skarbów w ciemnym borze. We francuskich – na najwyższym w okolicy wzgórzu, do którego ma
    dobiec przyświecając sobie ognistym kwiatem jak pochodnią. W legendach rosyjskich natomiast po zerwaniu gorejącego kwiatu należy wyrzucić go jak najwyżej w powietrze i szukać skarbu tam, gdzie spadnie. Zdobycie rośliny nie było łatwe – strzegły jej widzialne i niewidzialne straszydła, czyniące straszliwy łoskot, gdy tylko ktoś próbował się do perunowego kwiatu zbliżyć
    --
    Madohora
  • zamknięty
    madohora 23.06.11, 16:10
    http://kartki.onet.pl/_i/d/kwiatpaproci.jpg
    --
    Madohora
  • zamknięty
    madohora 23.06.11, 16:11
    Wróżby

    Poza skakaniem przez ogień i szukaniem kwiatu paproci, w noc Kupały odprawiano również rozmaite wróżby, bardzo często związane z miłością, które miały pomóc poznać przyszłość. Wróżono ze zrywanych w całkowitym milczeniu kwiatów polnych i z wody w studniach (opis rzeczonych dwóch wróżb znajduje się nawet w jednej z bajek dla dzieci o Muminkach autorstwa Tove Jansson), wróżono z rumianku i kwiatów dzikiego bzu, z cząbru, ze szczypiorku, z siedmioletniego krzewu kocierpki, z bylicy i z innych roślin oraz znaków. Powszechnie wierzono też, iż osoby biorące czynny udział w sobótkowych uroczystościach, przez cały rok będą
    żyły w szczęściu i dostatku
    --
    Madohora
  • zamknięty
    madohora 23.06.11, 16:13
    Kąpiel przed nocą

    Według wierzeń wodniki, wodnice i utopce oraz większość pozostałych demonów wodnych lubiły zaczajać się na spragnionych lata ludzi, którzy nierozsądnie zażywają kąpieli przed nocą Kupały. Dopiero po tym święcie kąpiel w akwenach stawała się stosunkowo bezpieczna. W okresie późniejszym wierzenia te znalazły swoje odbicie w święceniu wody w przypadającą na 23-24 czerwca wigilię św. Jana, co w konsekwencji przeganiać miało złe moce i niejako oficjalnie otwierać sezon kąpielowy (stąd przypuszczalnie kolejne późniejsze powiązanie postaci Jana
    Chrzciciela z nocą Kupały).



    Źródło: Wikipedia.pl

    pl.wikipedia.org/wiki/Noc_Kupa%C5%82y
    --
    Madohora
  • zamknięty
    madohora 23.06.11, 16:13
    http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ef/NocKupaly.jpg/240px-NocKupaly.jpg
    --
    Madohora
  • zamknięty
    madohora 23.06.11, 16:22
    Po rosyjsku dlatego, że jedne źródła podają, że właśnie z tamtych stron wziął się sobótkowy zwyczaj. Nie wiem skąd tak dokładnie ale dzisiaj Walentynki wypierają Świętego Jana a przecież właśnie dzisiejszy (Wigilia Świętego Jana) i jutrzejszy Dzień to nasze prastare święto miłości. Z jakże pięknymi zwyczajami i legendami. A Walentynki - kartki, serduszka to czysta komercja.
    --
    Madohora
  • zamknięty
    madohora 23.06.11, 16:23
    Ива́н Купа́ла, также Ива́нов день — летний народный праздник языческого происхождения у восточных и западных славян. Отмечается в России, Белоруссии, Польше, Литве, Латвии, Эстонии, Украине. Иванов день имеет старинную традицию празднования практически по всей Европе. Изначально, до распространения христианства, праздник был связан с летним солнцестоянием (20-22 июняwink. C принятием христианства обрядовая часть праздника была приурочена ко дню рождения Иоанна Крестителя — 24-го июня по старому стилю. С переходом на новый стиль дата рождения Иоанна Крестителя сдвинулась на 7 июля (в XX—XXI векахwink, так как православная церковь живёт по старому стилю. В связи с этим праздник потерял астрономическое соответствие солнцестоянию.
    --
    Madohora
  • zamknięty
    madohora 23.06.11, 16:24
    Дохристианское название праздника неизвестно. Название Иван Купала имеет xристианское происхождение и является народно-славянским вариантом имени Иоанн Креститель (греч. Ιωάννης ο Βαπτιστήςwink, поскольку эпитет Иоанна — греч. βαπτιστής — переводится как «купатель, погружатель». Такое название праздника было обусловлено и собственно славянскими представлениями: праслав. *kǫpati обозначало ритуальное омовение, очищение, которое осуществлялось в открытых водоёмах. Поэтому, с одной стороны, именно этот глагол был применён для перевода эпитета «креститель», а с другой стороны, название праздника позже было переосмыслено народной этимологией и увязано с ритуальными купаниями в реках во время этого праздника. Некоторые научно-популярные и неоязыческие издания связывают праздник с «языческим божеством» Купала. Данная точка зрения не разделяется учёными, поскольку крайне сомнительно былое существование в славянском язычестве самого этого божества. Впервые божество «Купала» упоминается в Густинской летописи (XVII векwink, и является плодом недоразумения: летописец, зная о «бесовских игрищах» на Ивана Купалу, принял название праздника за имя языческого бога. Впоследствии это недоразумение было повторено переписчиками, а затем и ранними исследователями славянской мифологии, в результате чего в славянском пантеоне появиl
  • zamknięty
    madohora 23.06.11, 16:25
    Вода

    Обязательным обычаем Иванова дня было массовое купание: с этого дня из рек выходила вся нечисть, поэтому вплоть до Ильина дня можно было купаться без опасений. Кроме того, вода Иванова дня наделялась живительными и магическими свойствами.
    В местах, где существовал запрет на купание в реках (из-за той же нечистиwink, купались в святых источниках. На Русском Севере в Иванов день топили бани, в которых мылись и парились, заваривая собранные в этот день травы[5] и используя ивановские веники. И вода, и травы в Иванов день наделялись магической силой, поэтому их использование должно было наделить человека жизненной силой и здоровьем.
    В этот праздник, по народным поверьям, вода может «дружить» с огнём, и их союз считается природной силой. Символом такого соединения являются костры[6] по берегам рек, которые жглись в этот день. Кроме того, в Иванов день очень часто гадали при помощи венков, опущенных в реку: если венок поплывёт, это сулило счастье и долгую жизнь.
    --
    Madohora

Popularne wątki

Nie pamiętasz hasła

lub ?

 

Nie masz jeszcze konta? Zarejestruj się

Nakarm Pajacyka