Dodaj do ulubionych

Skąd się wzięły nazwy naszych miast i wsi?

13.02.12, 23:17
Sposób w jaki się utworzyły polskie nazwy miast, wsi i miasteczek ciekawym jest i ważnym z kilku względów. Są to bowiem nazwy naszych prastarych siedlisk i domów rodzinnych i zarazem stare zabytki mowy ojczystej, które posłużyły naszym badaczom przeszłości do wyjaśnienia niektórych stosunków społecznych i sposobu osiedlania się ludności przed wiekami.
Edytor zaawansowany
  • madohora 13.02.12, 23:27
    http://img1.glitery.pl/dev1/0/107/671/0107671837.gif
  • madohora 13.02.12, 23:28
    Cała kraina lechicka była pierwotnie pokryta lasami, a pola nie były nigdzie darem przyrody ale wynikiem ciężkiej pracy ludzkiej. Wśród tej olbrzymiej puszczy, która szumiała od Karpat i Gór Śląskich po Bałtyk a w owym sercu prastarej Słowiańszczyzny mieszkały od dziejów przeddziejowych ludy lechickie. Jeden z nich nad Wartą, Notecią i Gopłem osiadły który zaczął najpierw zajmować się rolnictwem i karczować lasy na pola został z tego tytułu nazwany polakami lub polanami to jest mieszkańcami pól. W zawiązkach narodów zwykle siedlisko ludzkie, podobnie jak i sami ludzie nie miały żadnej nazwy, Jak dziś nie możemy pojąć wioski bezimiennej, tak w początkach osiedlenia wieś z nazwiskiem była wyjątkiem. Jeszcze w XII wieku jak to widzimy z dokumentów istniały wioski bez żadnej nazwy.
    Naród Lechicki składał się z dwóch głównych warstw społecznych
  • madohora 13.02.12, 23:28
    http://img1.glitery.pl/dev1/0/107/671/0107671837.gif.
  • madohora 13.02.12, 23:29
    - rolników czyli kmieci, tj. chłopów książęcych oraz
    - wojowników czyli szlachty
  • madohora 13.02.12, 23:29
    .http://img1.glitery.pl/dev1/0/107/671/0107671837.gif
  • madohora 13.02.12, 23:30
    Najpotężniejszy z wojowników zwany księciem panował . Wszyscy inni stanowili jego wojów, strzegli granic i grodów, chodzili z nim na wojnę.
    Kraj cały, wszystkie lasy, wody były własnością panującego a wszyscy rolnicy byli jego kmieciami. Książę musiał myśleć o utrzymaniu rycerstwa czyli szlachty, który nad bezpieczeństwem kraju i jego osoby czuwała.
  • madohora 13.02.12, 23:31
    http://img9.glitery.pl/dev9/0/107/671/0107671981.gif
  • madohora 13.02.12, 23:32
    Darowanie rycerzowi kawałka dzikiego boru nie byłoby dla niego żadną nagrodą książęta więc rozdawali bory najprzód kmieciom aby wyrabiali pola, zakładali wsie i składali daniny na utrzymanie zbrojnych drużyn. Między Notecią, Wartą a Gopłem gdzie już czasach pogańskich ludność była bardzo gęsta - jak tego dowodem liczne i rozległe cmentarzyska pogańskie a samo łowiectwo, rybołówstwo i chów bydła nie wystarczały na potrzeby życiowe Uprawa zbóż musiała się zacząć bardzo dawno.
  • madohora 13.02.12, 23:32
    http://img9.glitery.pl/dev9/0/107/671/0107671981.gif.
  • madohora 13.02.12, 23:33
    W innych stronach Lechii ponieważ ludzi było mało najczęściej jeden kmieć zakładał pierwsze siedlisko nowej wioski w dzikim boru czyli jak nazwano “na surowym korzeniu”.
  • madohora 13.02.12, 23:33
    .http://img9.glitery.pl/dev9/0/107/671/0107671981.gif
  • madohora 13.02.12, 23:34
    Osadę taką mianowano w dokumentach łacińskich willa
  • madohora 13.02.12, 23:41
    Dwie wsie oznaczały nieraz dwóch osadników. Z początku nowa osada nie miała zazwyczaj żadnego nazwiska ale z czasem następował powód do nazwania każdego zakątka tak a nie inaczej.
  • madohora 13.02.12, 23:41
    http://img4.glitery.pl/dev4/0/107/672/0107672425.gif
  • madohora 13.02.12, 23:42
    Nazwy te nie powstawały nigdy przez ich rozmyślne wynajdywanie lub z woli jednego człowieka. Tylko zwykle gdy jak osada już powstała i szła w podział miedzy synów pierwszego założyciela nazwa jej wytwarzała się z prostej odpowiedzi na zapytanie:
    - Kto tam mieszka?
  • madohora 13.02.12, 23:42
    http://img4.glitery.pl/dev4/0/107/672/0107672425.gif.
  • madohora 13.02.12, 23:43
    Jeżeli założył ją na przykład
    Krzesław
    czyli w skrócie Krzesz
    to mieszkali w niej Krzeszowice
  • madohora 02.03.12, 13:14
    Gmina Krzeszowice położona jest w południowej części Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej, na obszarze Rowu Krzeszowickiego oraz Garbu Tenczyńskiego. Potrzaskana w czasie alpejskich ruchów górotwórczych płyta wyżyny kryje w sobie liczne intruzje magmowe, stąd na obszarze gminy występują: porfiry, dolomity, diabazy oraz tuf. Począwszy od dewonu, reprezentowane są tu wszystkie ery geologiczne. Wapienne podłoże Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej oraz Garbu Tenczyńskiego odsłania się w wielu miejscach, ukazując formy krasowe – liczne jaskinie, doliny krasowe oraz ostańce, należące do osobliwości tego regionu. Dla ochrony wszystkich tych niezwykłości w 1981 utworzono Zespół Jurajskich Parków Krajobrazowych. Jest ich 6, z czego 3 leżą częściowo na terenie gminy Krzeszowice: Rudniański – obejmujący niewielki wycinek Garbu Tenczyńskiego, Tenczyński – z pozostałą częścią Garbu Tenczyńskiego, Dolinki Krakowskie – z południową częścią Płaskowyżu Ojcowskiego.

    Na terenie Czatkowic naukowcy z Instytutu Paleobiologii PAN odkryli szczątki prażaby czatkobatrach (Czatkobatrachus polonicus), w brekcji kostnej.
  • madohora 02.03.12, 13:15
    Pierwsza historyczna wzmianka o Krzeszowicach pochodzi z 1286, kiedy to biskup Paweł z Przemankowa nadał Fryczkowi Fretonowi z Bytomia przywilej na założenie w istniejącej już wsi Cressouicy sołectwa na zasadzie prawa magdeburskiego. W 1337 prawdopodobnie istniał tu już kościół. Według Długosza w 2. połowie XV w. w Krzeszowicach stał drewniany kościół pod wezwaniem św. Marcina, istniała szkoła, karczma i folwark plebański. W 1555 Krzeszowice stały się własnością Stanisława Tęczyńskiego i weszły w skład hrabstwa tęczyńskiego. W następnych latach były własnością m.in. Sieniawskich, Opalińskich, Czartoryskich, Lubomirskich, a od 1816 Potockich.
    W XVII w. odkryto lecznicze właściwości tutejszych wód siarczanych. Pierwszy zapis o wykorzystaniu tutejszych wód siarczanych do leczenia bydła dokonany został przez miejscowego proboszcza, w kronice parafialnej zanotowano w 1625.

    W 1778 książę August Czartoryski, w związku z organizacją uzdrowiska na bazie odkrytych źródeł wód o charakterze leczniczym, wybudował pierwsze łazienki, a w roku następnym zarejestrowano już pierwszych pacjentów. W związku z rozwojem uzdrowiska w latach 1783–1786 powstał pałacyk Vauxhall, a nieco później w 1819 budynek Łazienki Zielone (zwane od 1858 Zofia).

    Zewnętrznym wyrazem znaczenia Krzeszowic był fakt, że w latach 1809–1815 i 1855–1867 stanowiły siedzibę oddzielnego powiatu krzeszowickiego, a później nadal mieścił się tutaj sąd powiatowy, który w 1886 objął swym zasięgiem 29 wsi. W latach 1815–1846 należało do Wolnego Miasta Kraków (Rzeczpospolita Krakowska).
    Z fundacji Zofii Potockiej w 1829 powstał szpital dla pracowników dóbr tęczyńskich, który w czasie powstania listopadowego (1830–1831), z polecenia Artura Potockiego, został udostępniony powstańcom szukającym schronienia na terenie Rzeczypospolitej Krakowskiej. W latach 1842–1843 wybudowano Dom Schronienia im. Artura przeznaczony dla ubogich, a w latach 1832 i 1840–1844 neogotycki kościół według projektu K. F. Schinkla, którego wykańczanie trwało do 1874. W 1847 przeprowadzono przez Krzeszowice linię kolejową z Krakowa do Mysłowic (fragment linii Kraków – Wiedeń), zaś w 1850 Krzeszowice otrzymały przywilej na odbywanie jarmarków.

    W związku z niewolą narodową miejscowa ludność zaangażowana była zarówno w powstaniu krakowskim (1846), jak i w powstaniu styczniowym (1863), dla którego okoliczne miejscowości stanowiły ważne punkty przerzutu broni i powstańców do Królestwa.
    W latach 1850–1855 Potoccy wybudowali, według projektu F. M. Lanciego, pałac w stylu renesansu włoskiego. Wraz z rozpoczęciem budowy pałacu założono park krajobrazowy z cechami parku angielskiego. Pałac został zamieszkany w 1862, a drobne przeróbki, szczególnie wnętrz, trwały do 1870.
    Pod koniec XIX wieku Krzeszowice przeżyły fazę intensywnego rozwoju przemysłowego i urbanistycznego. Powstały nowe zakłady produkcyjne: stycharskie i garncarskie (ok. 1880), tartak parowy (ok. 1894), fabryka beczek (ok. 1894), fabryka zaprawy fasadowej (1900), fabryka dachówek i drenów oraz fabryka farb ziemnych (1906), fabryka wyrobów cementowych i betonowych (1907). W 1910 miejscowość zamieszkiwało w 311 domach 2619 osób (w tym ok. 18% Żydów). Powierzchnia Krzeszowic wynosiła wówczas 733,6 ha.

    W 1919 Rada Gminna wystąpiła z prośbą o przyznanie Krzeszowicom praw miejskich, które uzyskały je 3 grudnia 1924. Potwierdzenie praw miejskich Krzeszowice uzyskały 18 października 1933[2]. W tym samym roku powołano do życia Komitet Rozbudowy Miasta Krzeszowic, które popierało intensywny rozwój budownictwa prywatnego. Powstała dzielnica willowa Nowy Świat, zaczęto wznosić kamienice czynszowe trzy- i czterokondygnacyjne. W 1921 liczba mieszkańców Krzeszowic wyniosła 2993 osoby (w tym ponad 17% Żydów). Dziesięć lat później liczba ta wzrosła do 3391 osób.

    8 października 1934 nastąpiła Katastrofa kolejowa w Krzeszowicach, w wyniku której śmierć poniosło 10 osób, a kilkanaście zostało rannych.

    W 1939 liczba ludności miasta wzrosła do 3500 osób zamieszkujących 382 budynki, a miasto znalazło się na terenie Generalnego Gubernatorstwa, rok później Niemcy przebudowali i odrestaurowali pałac Potockich nazwany przez nich Haus Kressendorf, który stał się letnią rezydencją gubernatora Hansa Franka, nazwa miasta zmieniona została na Kressendorf. 1 kwietnia 1941 z miasta wysiedlono 481 osób narodowości żydowskiej. Z tej liczby po 1945 powróciło do Krzeszowic 46 osób.

    Z początkiem lat 50. XX w. rozpoczęto budowę mieszkań dla robotników (obecne bloki przy ul. Danka i częściowo niska zabudowa bloków na ul. Targowej). W 1950 miasto liczyło 3446 mieszkańców. Wkrótce powiększono tereny kolejowe, powstały place składowe oraz fabryka materiałów budowlanych. Część rynku zamieniono na zieleniec z fontanną. W latach 1964–1969 nastąpiła reaktywacja ośrodka balneologicznego, nieczynnego od czasu II wojny światowej. W pobliżu łazienek odkryto dwa nowe źródła mineralne: solankowe i siarczane. Powstały osiedla bloków mieszkalnych i domów jednorodzinnych (w 1965 pięciokondygnacyjne bloki przy obecnej ul. Targowej i Armii Krajowej, w 1978 bloki przy ul. Długiej i Żbickiej oraz osiedle domków jednorodzinnych Ćmany, a w latach 1982–1984 bloki przy ul. Szarych Szeregów). W latach 60. i 70. XX w. powstały duże zakłady związane z przemysłem budowlanym i ogrodniczym. Na przełomie lat 70. i 80. XX w. zdecydowane większość mieszkań w nowo powstałych blokach zasiedlili mieszkańcy Krakowa oraz ludność spoza miasta.
    W 1997 do miasta przyłączono Czatkowice (z terenami odkrywkowej Kopalni Wapienia „Czatkowice”wink, Żbik i część Woli Filipowskiej i Nawojowej Góry.
  • madohora 02.03.12, 13:16
    Największe znaczenie dla współczesnego charakteru Krzeszowic jako uzdrowiska miał trzeciorzęd (60–1 mln lat p.n.e.), a ściślej – morze mioceńskie, które zalało Rów Krzeszowicki, utworzony wcześniej pod wpływem alpejskich ruchów górotwórczych. W specyficznych warunkach terenowych na dnie morza, wśród iłów, wytrącał się z wody siarczan wapnia, czyli gips. Na skutek działania materii organicznej, zawartej w sąsiadujących z gipsem pokładach, zostaje on zredukowany. W wyniku dalszych procesów dochodzi do wypłukiwania związków siarki, które w postaci wody siarczanowo-wapniowo-siarczkowej wypływają w Krzeszowicach w postaci dwu źródeł: Głównego i Zofii.

    Pierwszego zapisu mówiącego o wykorzystaniu wód siarczanych do leczenia bydła dokonał miejscowy proboszcz, ks. Bernard Bocheński, w kronice parafialnej z 1625. Jednak rozwój uzdrowiska rozpoczyna się w II połowie XVIII w., kiedy dr Jan Gotfryd Leonhardi, na zlecenie księcia Augusta Czartoryskiego, dokonał badań właściwości wody siarczanej oraz odkrył i zastosował do celów leczniczych źródło wody żelazistej. Około 1778 ocembrowano jedyne wówczas źródło wody siarczanowej (Zdrój Główny). Prawdopodobnie w tym samym roku wybudowano pierwsze łazienki, a w roku następnym zarejestrowano pierwszych pacjentów.

    Zatwierdzone przez księcia Czartoryskiego plany budowy nowoczesnych łazienek realizowała energicznie księżna Izabela Lubomirska. W 1788 zespół uzdrowiskowy składał się z pięciu niewielkich domków kąpielowych, dwóch łaźni, lazaretu i mieszkania dla ubogich gości, pałacyku Vauxhall prowadzącego działalność rozrywkową dla kuracjuszy, oberży oraz kilku obiektów pomocniczych i gospodarczych. W następnych latach księżna zamierzała znacznie rozbudować uzdrowisko, plan ten jednak nie został zrealizowany, prawdopodobnie ze względu na zaistniałe wydarzenia polityczne (II i III rozbiór Polski w latach 1793 i 1795, powstanie kościuszkowskie w roku 1794, okres wojen napoleońskich w latach 1803–1815). W okresie tym lekarzem zdrojowym był Leopold de Lafontaine, który w 1789 wydał pierwszą monografię uzdrowiska, zawierającą oprócz charakterystyki wód także opis okolicy[3].

    Kolejny etap rozwoju uzdrowiska rozpoczął się wraz z przejęciem Krzeszowic w 1816 przez wnuka Izabeli Czartoryskiej – Artura Potockiego i jego żonę Zofię z Branickich. W 1819, prawdopodobnie na miejscu wcześniejszej łaźni, powstały Łazienki Zielone. W 1829 Zofia Potocka zakupiła pole z bijącym na nim źródłem wody siarczanowej i zbudowała tam szpital (dziś Stary Szpital), przeznaczony dla leczenia pracowników hrabstwa tęczyńskiego.

    Na rok 1835 przypadł szczyt zainteresowania uzdrowiskiem, które z biegiem lat stopniowo malało. W 1847 odnotowany został chwilowy wzrost popularności kurortu, spowodowany uruchomieniem linii kolei żelaznej z Krakowa do Mysłowic przez Krzeszowice. Wysiłki Potockich przeniosły się na rozbudowę dochodowego górnictwa i przemysłu. W ślad za tym obniżył się poziom usług lekarskich, a urządzenia łazienkowe ulegały stopniowej dewastacji.

    Po przeprowadzeniu w 1858 przez Józefa Dietla wnikliwej lustracji uzdrowiska i przedstawieniu projektu poprawy zaistniałej sytuacji podjęto działania na rzecz odnowy uzdrowiska. Unowocześniono metody lecznicze, dokonano koniecznych napraw urządzeń. W 1869 Adolf Aleksandrowicz dokonał nowej analizy chemicznej wód wody siarczanowej obu źródeł. W latach 1875–1876 gruntownie przebudowano i zmodernizowano Łazienki Zielone, a w 1877 oddano do użytku nowy, piętrowy dom mieszkalny dla gości uzdrowiska. Poczynania te znacznie zwiększyły zainteresowanie Krzeszowicami. Podobnie sytuacja przedstawiała się w latach następnych, aż do początku XX w.

    Pomimo modernizacji łazienek w 1923 i uzyskania w 1928 statusu uzdrowiska posiadającego charakter użyteczności publicznej[4], w ciągu całego okresu międzywojennego Krzeszowice miały tylko lokalne znaczenie. Podczas II wojny światowej budynki łazienek zostały wykorzystane przez okupanta dla potrzeb wojennych i uległy poważnej dewastacji.

    Po zakończeniu II wojny światowej podejmowano szereg prób wznowienia lecznictwa uzdrowiskowego. W 1964 reaktywowano uzdrowisko. W pobliżu łazienek odkryto dwa nowe źródła mineralne: solankowe oraz wody siarczanowej. 1 stycznia 1967 r. Krzeszowice straciły status uzdrowiska. W latach 1966–1968 przeprowadzono prace adaptacyjne w budynku łazienek Zofia i częściowo rozbudowano ośrodek. W 1970 ówczesny Górniczy Ośrodek Rehabilitacyjny Narządów Ruchu przyjął pierwszych pacjentów. Na przełomie lat 70. i 80. ponownie rozbudowano łazienki w kierunku południowym, a na początku XXI w. w kierunku zachodnim, oraz wybudowano tzw. przełączkę, która zasłoniła zabytkową fasadę budynku głównego. Obecne leczenie (stacjonarne i ambulatoryjne) obejmuje pacjentów ze schorzeniami reumatologicznymi, neurologicznymi i pourazowymi, jako największe centrum rehabilitacji narządów ruchu w Małopolsce
  • madohora 02.03.12, 13:18
    http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b6/Urz%C4%85d_Miejski_w_Krzeszowicach_97.JPG/250px-Urz%C4%85d_Miejski_w_Krzeszowicach_97.JPG

    źródło: Wikipedia.pl

    pl.wikipedia.org/wiki/Krzeszowice
  • madohora 13.02.12, 23:43
    Jeżeli Racław to Racławice
    Zdan to Zdanowice
  • madohora 02.03.12, 13:19
    Racławice – wieś w Polsce położona jest na lekko pofałdowanej Wyżynie Miechowskiej w województwie małopolskim, w gminie Racławice miechowskiego powiatu nad rzeką Racławką.
    Drogi są asfaltowe, domy murowane, wzniesione w większości po wojnie, zelektryfikowane, wodociąg; brak kanalizacji. W latach 1976-1991 miejscowość była siedzibą gminy Racławice-Pałecznica. W latach 1975-1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa kieleckiego.
    Miejscowość jest siedzibą gminy Racławice.
  • madohora 02.03.12, 13:20
    Na wzniesieniu Górka Kościejowska, zwanym także "Zamczyskiem", stał w XIV wieku niewielki gródek. Dowody w postaci fundamentów murów dochowały się do czasów obecnych. Nazwa Racławice najprawdopodobniej pochodzi od nazwiska właściciela dóbr rycerza Racława. Pojawia się po raz pierwszy w Kronikach Długosza, gdzie znajduje się informacja, że w roku 1410 chłopi z Racławic przywozili do obozu króla Jagiełły pod Sandomierzem soloną wołowinę i dziczyznę w beczkach. Z sąsiadującej z Racławicami wsi Wrocimowice pochodził chorąży Marcin, postać znana z opisu bitwy grunwaldzkiej. W okresie powstania kościuszkowskiego wieś należała do Walerego Wielogłowskiego, herbu Starykoń, a jego dwór stał naprzeciw kościoła od strony zachodniej. Do dóbr Wielogłowskiego należały także mniejsze folwarki z dworkami w Janowiczkach i Dziemierzycach.
    4 kwietnia 1794 pod Racławicami polskie wojska powstańcze pod wodzą Tadeusza Kościuszki stoczyły bitwę z wojskami rosyjskimi pod dowództwem generała Aleksandra Tormasowa. Bitwę wygrały oddziały powstańcze.
  • madohora 02.03.12, 13:22
    http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/83/Raclawice_kopiec_Kosciuszki_22.08.08_p.jpg/240px-Raclawice_kopiec_Kosciuszki_22.08.08_p.jpg

    Źródło; Wikipedia.pl

    pl.wikipedia.org/wiki/Rac%C5%82awice
  • madohora 02.03.12, 13:23
    Zdanowice – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie jędrzejowskim, w gminie Nagłowice, przy drodze krajowej 78.W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kieleckiego.
  • madohora 13.02.12, 23:43
    W języku polskim imię ojca za pomocą końcówki -ice, -ic przetwarza się na przydomek synowski.
  • madohora 13.02.12, 23:44
    .http://img4.glitery.pl/dev4/0/107/672/0107672425.gif
  • madohora 13.02.12, 23:44
    Tym sposobem za doby Piastów powstały wszystkie dzisiejsze nazwy wiosek z końcówką na -ice.
  • madohora 13.02.12, 23:45
    http://img4.glitery.pl/dev4/0/107/672/0107672425.gifhttp://img4.glitery.pl/dev4/0/107/672/0107672425.gif
  • madohora 13.02.12, 23:45
    Były to zaś prawie bez wyjątku osady poddanych książęcych nazywanych w dokumentach łacińskich z XII i XIII wieku incolae, homines, adscripti, mansuarii, rustici a najczęściej servi
  • madohora 13.02.12, 23:46
    http://img10.glitery.pl/dev10/0/107/672/0107672273.gif

Popularne wątki

Nie pamiętasz hasła

lub ?

 

Nie masz jeszcze konta? Zarejestruj się

Nakarm Pajacyka