Dodaj do ulubionych

Poznajemy naszą BYDGOSZCZ

IP: *.internetdsl.tpnet.pl 08.03.05, 16:39
POZNAJEMY NASZĄ BYDGOSZCZ

Zastanawiałem się czy wstawić ten wątek. Mogę być posądzany o umniejszanie
Torunia, lub wypisywanie na siłę peanów na rzecz Bydgoszczy.
Niech tam, wstawiam go. Chodzi mi raczej o podzielenie się informacjami o
naszym mieście. Przez ostatni rok byliśmy bombardowani postami jaka to mierna
ta Bydgoszcz, nic nie warta. Niewiele osób potrafiło bronić dobrego imienia
Bydzi.
Jeśli kogoś będę nudził, niech nie czyta.

Niestety znajomość własnego miasta jest wśród mieszkańców za mała i w efekcie
podatność na propagandę za duża. Mieszkając w danym miejscu nie zauważa się
wielu atrakcyjnych walorów. Spełnia się po raz kolejny przysłowie „Cudze
chwalicie, swego nie znacie”.
Zastanawiające jest, dlaczego tak wielu środowiskom zależy na oczernianiu
Bydgoszczy i umniejszaniu jej.
Dlatego jako odruch obronny będą powstawać takie wątki, bazujące na faktach i
ukazujące prawdziwy obraz Bydgoszczy, aby znajomość miasta powiększała się.

STOPNIOWO będą ukazywane kolejne WALORY czy też po prostu WIADOMOŚCI o
Bydgoszczy traktowanej jako zespół miejski czyli miasto z otoczeniem.
W kolejnych ODSŁONACH będą prezentowane kolejne dziedziny. Razem jest ich
około 30-stu.
Oczywiście można dyskutować, prostować czy prezentować inne ciekawe
wiadomości. Natomiast z założenia powinny być ignorowane próby wulgarnych
ingerencji, ośmieszania, prezentowania pseudo-mądrościowych teorii.

Wątek nie jest skierowany przeciw Toruniowi. Nie chodzi o umniejszanie
znaczenia Torunia i stronnicze porównywanie Bydgoszczy do niego. Chodzi o
ukazanie rzetelnych informacji wyłącznie o Bydgoszczy, opisu miasta oraz
różnych ciekawostek, czy też mało znanych faktów.

Bydgoszcz jest ważnym ośrodkiem ludnościowym, gospodarczym, przemysłowo-
handlowym, administracji cywilnej i wojskowej, akademickim, kulturalnym i
sportowym. Posiada tradycje historyczne, administracyjne, przemysłowe,
bankowe, handlowe, kulturalne.
Już w średniowieczu dynamika rozwojowa Bydgoszczy była zaskakująca. Od połowy
XIV wieku w ciągu 300 lat miasto rozwinęło się i rozbudowało od podstaw
dystansując miasta kujawskie i wielkopolskie, skutecznie konkurując z
Toruniem - krzyżackim, a później należącemu do Prus Królewskich emporium
handlowym. W Bydgoszczy zbudowano od podstaw murowane miasto z wodociągami, 8
średniowieczymi kościołami (obecnie pozostało 4), zamkiem królewskim, murami,
bramami, basztami, mennicą, mieszczące się w 10-tce największych miast I
Rzeczpospolitej. I to wszystko własnymi siłami bez pomocy Krzyżaków, a raczej
wbrew nim. Znaczenie Bydgoszczy do okresu wojen szwedzkich nieustannie
wzrastało, a miasto wzbogacało się o kolejne obiekty, kolegia, kościoły i
powiększało liczbę ludności. Już wtedy można zauważyć fenomen Bydgoszczy,
która leżała w miejscu tak dogodnym pod względem komunikacyjnym i handlowym,
że miała szansę w przyszłości zdystansować wszystkie sąsiednie ośrodki.
Po głębokim upadku w XVIII w. w wyniku wojen - od początku XIX wieku
Bydgoszcz stanowi znowu ważny ośrodek tym razem czerpiący korzyści z
położenia na styku strategicznych dróg wodnych i związanego z tym rozwoju
przemysłu. Rozwój Bydgoszczy lansowały władze polskie (polski projekt kanału
bydgoskiego), pruskie (budowa kanału), i znowu polskie (Księstwo
Warszawskie). Bydgoszcz zyskała prestiż ośrodka administracyjnego utrzymywany
przez władze pruskie i polskie. Czasy emporów handlowych przeminęły. Teraz
przyszedł czas znaczenia komunikacji wodnej, kolejowej i rewolucji
przemysłowej. Od połowy XIX wieku Bydgoszcz stała się niekwestionowanym
liderem na obszarze obecnego województwa. Z tego czasu pochodzą tradycje
przemysłowe i bankowe.
Rozwoju nie przerwały nawet niekorzystne decyzje administracyjne w czasach II
Rzeczpospolitej. Więcej: dystans gospodarczy Bydgoszczy wobec sąsiednich
ośrodków powiększał się. Bydgoszcz zyskiwała coraz większe tradycje sportowe
i kulturalne.
Natomiast suma okresu PRL nie jest dla Bydgoszczy korzystniejsza, niż dla
innych miast regionu. Po korzystniejszym pierwszym okresie rozbudowy
infrastruktury przedwojennej, w II okresie PRL (od 1965 r.) rozwijano raczej
sąsiednie ośrodki: Toruń i Włocławek, Świecie.
W Bydgoszczy nie zlokalizowano żadnej wielkiej nowej inwestycji przemysłowej,
a część mocy przerobowych kombinatu budowlanego przekazano na Śląsk.
Rozwijało się natomiast szkolnictwo wyższe i zwrócono uwagę na
zagospodarowanie atrakcyjnych obszarów przyrodniczych (LKPiW).
Obecnie liczba atutów Bydgoszczy jest nawet większa niż w dawnych okresach
historycznych. Wystarczy przyjrzeć się bliżej aglomeracji bydgoskiej i
sięgnąć do danych statystycznych aby się o tym przekonać. Obecnie przychodzi
czas na rozwój otoczenia silnie już nasyconej zabudową i infrastrukturą
Bydgoszczy. Dlatego coraz uważniej trzeba patrzeć na powiat bydgoski, a
zwłaszcza najbliższe miastu gminy.
Od 1973 r. Bydgoszcz połączono z Toruniem - na razie na papierze. Efektem
docelowym tej koncepcji ma być zsumowanie potencjałów obu miast i rozwój
powiązań między nimi w celu stworzenia ośrodka metropolitarnego. Co z tego
wyniknie czas pokaże.
Obserwuj wątek
    • Gość: PIT Re: Poznajemy naszą BYDGOSZCZ IP: *.internetdsl.tpnet.pl 08.03.05, 16:40
      Dzisiaj Walor 1: WIELKOŚĆ I CHARAKTER MIASTA

      Bydgoszcz to nie wielka metropolia, ale jest na tyle duża, że nie sposób się tu
      nudzić. Potencjał miasta sprawia, że często organizowane są imprezy kulturalne,
      sportowe, jest spory wybór restauracji, kawiarni, klubów, przedstawień w
      teatrze, operze, filharmonii, filmów w multikinie. Miasto jest rozległe i
      zaskakuje krajobrazami, nie nuży ciagle tymi samymi widokami. Zarazem nie czuje
      się pędu wielkiej metropolii. Bydgoszczanie znają swoje miejsce w szeregu, za
      Poznaniem, Gdańskiem, Łodzią, ale wiedzą doskonale, że w regionie są
      największym ośrodkiem. To, że miasto jest największe w regionie ułatwia
      lokalizowanie tutaj przyszłych prestiżowych inwestycji.

      1. Tradycje wielkomiejskie

      Bydgoszcz nigdy nie była metropolią krajową, ale począwszy od średniowiecza
      należała do dużych i liczących się polskich miast.
      Średniowiecze
      W końcu XVI wieku więcej mieszkańców posiadał m.in. Gdańsk, Poznań, Warszawa,
      Kraków, Elbląg, Toruń. Na Kujawach Bydgoszcz była największym miastem
      dystansując Włocławek i Inowrocław. Natomiast wśród miast dzielnicy
      wielkopolskiej (Kujawy+Wielkopolska) Bydgoszcz była jednym z największych
      ośrodków po Poznaniu. Znaczenie Bydgoszczy wynikało z funkcji handlowej miasta.
      Była głównym ośrodkiem skupu i spławu zboża z Kujaw, Krajny i północnej
      Wielkopolski. Co 6 statek na Wiśle był bydgoski.

      XIX wiek
      Na początku wieku dystans Bydgoszczy do większych ośrodków zmniejszył się, aby
      od połowy XIX w. zostać trzecią metropolią w zaborze pruskim po Gdańsku i
      Poznaniu.

      Okres międzywojenny:
      Bydgoszcz plasowała się na 8, a w latach 30-stych na 7 miejscu w kraju.

      Okres powojenny:
      Bydgoszcz zajmowała 8, potem 9 miejsce (za Katowicami). Po 1989 r. ponownie
      znalazła się na 8 miejscu.

      2. Duża liczba mieszkańców

      Obecnie (2003) Bydgoszcz liczy 370,245 tyś. mieszkańców, a powiat 90,755 tyś.
      Zespół miejski liczy 461 tyś. osób, a uwzględniajac ludność wyłącznie
      zurbanizowanych przedmieść o charakterze quasi-miejskim: 440 tyś. osób.
      Ustępujemy:
      Warszawie: 1689,559 tyś.
      Łodzi: 779,129 tyś.
      Krakowowi: 757,685 tyś.
      Wrocławiowi: 637,548 tyś.
      Poznaniowi: 574,125 tyś.
      Gdańskowi: 461,011 tyś.
      Szczecinowi: 414,032 tyś.

      Wyprzedzamy:
      Lublin: 356,563 tyś.
      Katowice: 322,285 tyś.

      Rozpatrując konurbacje miejskie, trzeba uznać, że większe znaczenie od
      Bydgoszczy ma ponadto konurbacja górnośląska traktowana jako zespół
      sąsiadujacych ze sobą średnich miast (10 ma ponad 100 tyś. mieszk.). Gdańsk
      rozpatrywany jako Trójmiasto również zyskuje znaczną przewagę nad aglomeracją
      bydgoską.
      Z kolei Bydgoszcz rozpatrywana łącznie z Toruniem dystansuje Szczecin i zbliża
      się do Poznania.

      3. Przestrzeń miejska

      Odległość między krańcami miasta wynosi: z zachodu na wschód: 20 km, a z
      północy na południe: 10 km. Miasto posiada odmienne strefy przestrzenne o
      różnym krajobrazie i zabudowie co urozmaica przestrzeń miejską. W centrum
      dominuje zwarta zabudowa, natomiast na wszystkich przedmieściach oazy zieleni i
      rekreacji. Położenie wśród lasów determinuje „enklawowość” miasta. Zabudowa
      rozwija się tam, gdzie jest to możliwe. Dlatego rozwijają się odległe osiedla
      np Osowa Góra czy Fordon.
      W mieście można wydzielić 6 stref przestrzennych
      - GÓRNY TARAS, który obejmuje osiedla: Wilczak, Jary, Błonie, Górzyskowo,
      Szwederowo, Wzgórze Wolności, Glinki, Wyżyny, Kapuściska, Czersko. Mieszka tam
      115 tyś. osób, czyli ok. 40% ludności miasta w osiedlach domów wielorodzinnych,
      ostatnio intensywnie rewitalizowanych oraz jednorodzinnych.
      - DOLNY TARAS, który obejmuje zabytkowe Stare Miasto i Śródmieście, oraz główne
      osiedla na północ od Brdy: Okole, Bielawy, Leśne, Bartodzieje. Mieszka tam ok.
      30% ludności miasta. Obok zabudowy mieszkalnej, znajdują się tam siedziby firm,
      niektóre fabryki i większość obiektów kulturalnych i sportowych.
      - WSCHODNIA DZIELNICA obejmująca ok. 20% ludności w osiedlach Bydgoszcz Wschód,
      Brdyujście, zabytkowy stary Fordon oraz zbudowany w latach 80-tych i 90-tych od
      podstaw Nowy Fordon. Obszary te sąsiadują bezpośrednio z Wisłą. Znajdują się
      tam zarówno dzielnice mieszkaniowe, jak i składy przemysłowe.
      - ZACHODNIE I PÓŁNOCNO-ZACHODNIE OSIEDLA WILLOWE, gdzie mieszka 10% ludności.
      Osiedla Miedzyń, Flisy, Prądy, Osowa Góra, Czyżkówko, Jachcice, Piaski,
      Smukała, Janowo leżą w pobliżu Brdy i kanału bydgoskiego w spokojnej, pełnej
      lasów okolicy. Znajdują się tam m.in. ośrodek wypoczynkowy i sanatorium.
      - PÓŁNOCNY PAS REKREACYJNY BYDGOSZCZY - wielka strefa wypoczynku i rekreacji.
      Obejmuje on 830-hektarowy Leśny Park Kultury i Wypoczynku z licznymi
      atrakcjami, Park Krajobrazowy Doliny Dolnej Wisły oraz znaczne obszary lasów o
      zróżnicowanej strukturze.
      - TEREN ZAKŁADÓW CHEMICZNYCH ZACHEM w południowo-wschodniej części miasta z
      własną siecią dróg i linii autobusowych dla pracowników. Zakłady wykorzystują
      część terenu, pozostałą porasta las i znajdują się tam pozostałości niemieckiej
      fabryki dynamitu z czasów wojny. Stanowi on potencjalną strefę wielkiego parku
      przemysłowego, z dostępem do ekspresowej obwodnicy, linii kolejowej Śląsk-
      Gdynia i portu lotniczego.
      - PODBYDGOSKIE GMINY NAJŚCIŚLEJ ZWIĄZANE Z MIASTEM: Osielsko i Białe Błota.
      Mimo, że leżą poza obszarem administracyjnym miasta, mogą być traktowane jako
      integralne dzielnice. Odległość z tych gmin do centrum miasta jest 2x mniejsza,
      niż z peryferyjnych bydgoskich osiedli. Przekłada się to na intensywny ich
      rozwój, zwłaszcza budownictwa willowego. Parametry charakteryzujące rozwój tych
      gmin nie mają precedensu w regionie kujawsko-pomorskim.
      Fragmenty pozostałych sąsiadujących gmin z południa (Nowa Wieś Wielka), zachodu
      (Sicienko), północnego-zachodu (Koronowo), północnego-wschodu (Dobrcz),
      wschodu (Dąbrowa Chełmińska, Zławieś Wielka) i południowego-wschodu (Solec-
      Kujawski) również można uznać za przedmieścia o charakterze peryferyjnych
      osiedli willowych.

      4. Rozwinięta infrastruktura
      Długość ulic: 584,9 km
      Mosty: 25
      Wiadukty: 20
      Kładki dla pieszych: 15
      Przejścia podziemne: 4
      Jazy: 3
      Śluzy: 8
      Linie autobusowe (bez podmiejskich i prywatnych): 40
      Linie tramwajowe: 8
      Dworce kolejowe: 13
      Port lotniczy: 1
      Długość sieci cieplnej : 412,2 km
      Długość sieci energetycznych napowietrznych: 2287 km
      Długość sieci gazowej: 798 km
      Liczba oczyszczalni ścieków ogółem: 11
      Oczyszczalnie ścieków komunalne: 3
      Ludność obsługiwana przez oczyszczalnie: 91,2%
      Ludność korzystająca z sieci wodociągowej: 96,5%
      Ludność korzystająca z sieci kanalizacyjnej: 88,7%
      Zasoby mieszkaniowe - liczba mieszkań: 135,163 tyś.



      5. Porównanie z innymi miastami

      Gęstość zaludnienia miast wojewódzkich i innych powyżej 150 tyś [osób na km
      kwadr.].
      1 – Warszawa - 3269
      2 – Białystok - 3107
      3 – Rzeszów - 2963
      4 – Bytom - 2752
      5 – Łódź - 2647
      6 – Sosnowiec - 2496
      7 – Lublin - 2417
      8 – Zabrze - 2407
      9 – Kraków - 2318
      10 – Poznań - 2197
      11 - Wrocław - 2177

      12 – Bydgoszcz - 2122

      13 – Radom - 2044
      14 - Zielona Góra - 2036
      15 – Olsztyn - 1969
      16 - Katowice - 1959
      17 – Kielce - 1925
      18 – Gdynia - 1871
      19 – Toruń - 1805
      20 – Gdańsk - 1759
      21 – Częstochowa - 1563
      22 – Gliwice - 1506
      23 - Gorzów Wlkp - 1462
      24 - Bielsko Biała - 1420
      25 – Szczecin - 1376
      26 – Opole - 1339

      Bydgoszcz zajmuje średnie pozycje. Znaczy to, że mimo że z Fordonem, Łęgnowem,
      w porównaniu do innych miast nie posiada wielkiego obszaru i nie jest miastem
      bardziej rozwlekłym od innych.

      5. Odległości

      Odległości liczone od centrum Bydgoszczy do centrum miast – w nawiasach liczba
      mieszkańców w tyś.
      Miasta odległe do 30 km:
      - Solec Kujawski (14,9) - 15 km;
      - Koronowo (10,8) – 22 km;
      - Szubin (9,4) – 23 km;
      - Łabiszyn (4,4) – 27 km;
      - Nakło (19,6) – 2
      • Gość: PIT Re: Poznajemy naszą BYDGOSZCZ IP: *.internetdsl.tpnet.pl 08.03.05, 16:41
        cd
        5. Odległości

        Odległości liczone od centrum Bydgoszczy do centrum miast – w nawiasach liczba
        mieszkańców w tyś.
        Miasta odległe do 30 km:
        - Solec Kujawski (14,9) - 15 km;
        - Koronowo (10,8) – 22 km;
        - Szubin (9,4) – 23 km;
        - Łabiszyn (4,4) – 27 km;
        - Nakło (19,6) – 29 km;

        Miasta odległe 30-50 km:
        - Mrocza (4,2) – 37 km;
        - Barcin (7,9) – 38 km;
        - Kcynia (4,7) – 43 km;
        - Żnin (14,1) – 43 km;
        - Pakość (5,8) – 43 km;
        - Chełmno (20,6) – 43 km;
        - INOWROCŁAW (77,9) – 44 km;
        - Świecie (25,8) – 44 km;
        - Gniewkowo (7,3) – 45 km;
        - TORUŃ (208,9) – 47 km;

        Średnie miasta do 100 km:
        - GRUDZIĄDZ (100,2) – 65 km
        - GNIEZNO (76,4) – 80 km;
        - PIŁA (80,0) – 89 km;
        - WŁOCŁAWEK (122,3) – 99 km;

        do Poznania – 122 km
        do Trójmiasta – 158 km
        do Warszawy – 245 km
        do Berlina – 380 km
        do Krakowa – 392 km
        do granicy z Niemcami – 262 km (Kołbaskowo), 280 km (Świecko)
        do Skandynawii (prom w Świnoujściu) – 283 km
        do granicy z obwodem kaliningradzkim – 199 km (Gronowo)
        do granicy południowej – 327 km (Lubawka), 431 km (Cieszyn)
        do granicy wschodniej – 417 km (Bobrowniki), 424 km (Terespol)
        na wybrzeże (Ustka, Krynica Morska) – 195 km
        na wybrzeże zachodnie (Rewal) – 256 km
        na Warmię (Olsztyn) – 190 km
        na Mazury (Mikołajki) – 266 km
        na Suwalszczyznę (Suwałki) – 370 km
        w Sudety (Karpacz) – 333 km
        w Beskid Żywiecki (Żywiec) – 442 km
        w Tatry (Zakopane) – 490 km
        w Beskid Sądecki (Krynica) – 496 km
        w Bieszczady (Ustrzyki Dolne) – 571 km

        W promieniu 30 km od Bydgoszczy leży 5 miast, w tym 15-tysięczny satelitarny
        Solec Kujawski i 20-tysięczne Nakło, w promieniu 50 km - kolejne 10 miast.
        Z Bydgoszczy stosunkowo blisko do Poznania, na wybrzeże gdańskie i środkowe, na
        Warmię, do obwodu kaliningradzkiego.
        Bliżej z Bydgoszczy do Berlina niż na południe Polski. Stosunkowo daleko (ponad
        400km) do wschodniej granicy i w Karpaty.
        • Gość: PIT Re: Poznajemy naszą BYDGOSZCZ IP: *.internetdsl.tpnet.pl 08.03.05, 16:42
          Dalej Walor 2: ATRAKCYJNE POŁOŻENIE GEOMORFOLOGICZNE

          W Bydgoszczy znajdziemy zróżnicowany krajobraz, wzgórza, doliny, parowy,
          równiny.
          Liczne są cieki wodne, stawy i jeziora.
          1. Styk krain geomorfologicznych

          Aglomeracja Bydgoszczy leży na styku krain geomorfologicznych:
          - Kotliny Toruńsko-Bydgoskiej, która rozciąga się od Nieszawy do Nakła, na
          przestrzeni około 90 km, w okolicach Bydgoszczy ma maksymalną szerokość ok. 25
          km. (od Myślęcinka do Tarkowa). Wypełniona jest systemem teras rzecznych, wśród
          których najniższa jest zalewowa, a wyższe zajmują wydmy śródlądowe,
          paraboliczne o wysokości 10-25 m, maksymalnie osiągające ponad 40 m wysokości
          względnej. Pole wydmowe w Kotlinie należy do jednych z największych w Polsce
          obok Puszczy Noteckiej i Kampinoskiej, a porośnięte jest od wieków lasem,
          dawniej mieszanym, obecnie głównie borem sosnowym. Brak zalesienia spowodowałby
          uruchomienie wydm (ruchome piaski).

          - Doliny Fordońskiej o szerokości 3 km tworzącej unikalny w skali kraju przełom
          Wisły widoczny z otaczających wzgórz. Dolina Wisły wcina się głęboko w
          otaczające wysoczyzny morenowe (ok. 60-70 m). Na wielu odcinkach zbocza doliny
          są bardzo strome lub urwiste. Strefa zboczowa rozcięta jest gęstą siecią dolin
          erozyjnych w postaci parowów, niektórych zajętych przez źródliska i wysięki
          wodne. Źródło „Maria” jest eksploatowane na skalę przemysłową (wody
          mineralne „Ostromecko”)

          - Doliny Noteci, która jest zachodnim przedłużeniem pradoliny Wisły. Osiąga ona
          szerokość około 9 km i wcina się w otaczające wysoczyzny na głębokość 40-60 m.
          Charakterystyczną cechą doliny jest szerokie (2-6 km), zatorfione i podmokłe
          dno zajęte przez rozległe łąki, stawy i Kanał Bydgoski. W strefie kontaktu
          doliny i wzgórz morenowych występują najwyższe kontrasty wysokościowe w
          województwie (do 110 m). Na całej długości północnej strefy zboczowej doliny
          Noteci rozwinęły się intensywne procesy zboczowe.

          - Doliny Brdy, rozwiniętej na dawnych szlakach wód roztopowych. W obrębie
          Bydgoszczy dolina jest głęboko wcięta w podłoże, początkowo w sandr Brdy,
          następnie w pradolinę Wisły. Piękno krajobrazu podkreślają meandry rzeki i
          kilka rozlewisk powstałych po wybudowaniu tam z elektrowniami wodnymi.

          - Wysoczyzny Świeckiej, Pojezierza Krajeńskiego i Chełmińskiego, które obejmują
          wysoczyzny morenowe.
          Największe powierzchnie zajmuje morena denna płaska i falista. Urozmaicenie
          wprowadzają licznie występujące wały, wzgórza i pagórki morenowe.
          Charakterystyczny jest pasmowy (równoleżnikowy) układ form czołowomorenowych,
          rejestrujących dłuższe postoje lądolodu oraz licznie występujące oczka
          polodowcowe.

          Położenie graniczne sprawia, że krajobraz w obrębie aglomeracji jest
          zróżnicowany. Nie brak krajobrazów podobnych do podgórskich, jak również równin
          ciągnacych się po horyzont.
          Miasto leży na kilku poziomach:
          - niskich terasach w dolinie Wisły (28-30 m npm),
          - terasach pośrednich we wschodniej części miasta (37-38 m npm),
          - poziomach pradolinnych w centrum miasta (52-55 m npm)
          - wysokich terasach na południu miasta (70 m npm),
          - terasach Sandru Brdy w okolicach Smukały i Osowej Góry (75-77 m npm)
          - wysoczyznach pomorskich na północnych krańcach miasta (80 m npm).

          Krawędzie terasów bywają wyraźnie i strome, jak np
          - skarpa północna (deniwelacja 40-60m) od Jachcic po Fordon,
          - skarpa południowa (deniwelacja 25 m) ciągnąca się od Prądów przez Szwederowo,
          Wyżyny do Czerska,
          - krawędzie doliny Brdy (20-30 m) od Smukały po Jachcice i od Opławca po
          Czyżkówko,
          - skarpa od Siernieczka po Brdyujście (deniwelacja ok. 10 m) i inne.
          Dzięki temu miasto jest pełne punktów widokowych. Często spotyka się parowy i
          wąwozy w strefie zboczowej, co uatrakcyjnia krajobraz.
          Idąc ścieżkami spacerowymi wzdłuż krawędzi wysoczyzn można podziwiać z góry
          kolejne dzielnice. Jary i wąwozy wykorzystane są na arterie komunikacyjne.
          Jeden z większych jarów nie jest jeszcze zagospodarowany, a znajduje się na
          Kapuściskach. Północną skarpę wysoczyzny porastają zróżnicowane lasy liściaste
          i znajduje się tam wiele ścieżek spacerowych. Wschodnie rubieże zajmuje jakby
          oddzielne miasto 74-tysięczny Fordon i Brdyujście, leżące bezpośrednio nad
          Wisłą, podobnie jak inne miasta regionu: Grudziądz, Toruń, czy Włocławek.
          Nad Fordonem górują najpiękniejsze punkty widokowe i oddzielne wzgórza np Góra
          Szybowników, skąd rozpościera się widok na przełom Wisły. Wśród wzgórz znajdują
          się głębokie jary i wąwozy ze strumieniami lub wysiękami wodnymi.

          Niektóre wzgórza na granicy wysoczyzn dochodzą do:
          - 94 m npm (Góra Myślęcińska),
          - 96 m nmp (Góra Zamkowa),
          - 97 m npm (Góra Szybowników,)
          - 100 m npm (Mariampol).
          W Puszczy Bydgoskiej największe wydmy dochodzą do wysokości 115 m npm.

          2. Zakole i przełom Wisły
          Stanowi krajobraz piękny i unikalny na skalę ogólnokrajową. Stosunkowo wąska
          tutaj Dolina Wisły (3 km) wcina się głęboko w wysoczyznę Pojezierza
          Pomorskiego. Urwiste zbocza pokryte są jarami, wąwozami i strumieniami. W
          żadnym miejscu w kraju Wisła tak gwałtownie nie zakręca. Rzeka sięga tu
          najbardziej na zachód. Ze wzgórz rozpościera się niesamowity widok.
          Najpiekniejsze punkty widokowe to:
          - Góra Szybowników z widokiem na Ostromecko, rezerwat Las Mariański i wschodnie
          zbocza Doliny
          - Góra Krzywoustego górujaca nad Łęgnowem z widokiem na Fordon, zakole Wisły i
          rezerwat Mała Kępa
          - Góra Ostromecka z widokiem na zachodnie zbocza Doliny i rezerwat Wielka Kępa
          - Wzgórza Mariampola, parów jarużyński z widokiem na wschodnie zbocza
          - szczyt Grodziska Wyszogród z widokiem na zakole Wisły i rezerwat Mała Kępa

          Ze wzgórzami związane są różne ciekawostki.
          Góra Szybowników zwana także Czarną Górą, wznosi się 60 m ponad poziom Fordonu,
          dawniej wykorzystywana do lotów szybowcowych (1933-1958). Absolwentem tej
          szkoły był m.in. ówczesny dowódca wojsk lotniczych gen. bryg. Jan Frey
          Bielecki. Góra leży w miejscu, gdzie pradolina zakręca na północ stając się
          Doliną Dolnej Wisły. U jej podnóża zbudowano pomnik Ikara na cześć lotników
          szybowcowych. Na zboczu widnieje ogromny, zbudowany w latach międzywojennych
          znak szkoły szybowcowej.

          Nazwa „Wzgórze Krzywoustego” pochodzi z legendy, że król w XII w. obserwował
          stąd Wyszogród przed przeprawą przez Brdę. Bardzo sugestywny opis walk dał Gall
          Anonim. Wojska polskie po przeprawie przez Brdę starły się przez pomyłkę z
          Mazowszanami. Tak więc próba zaskoczenia Pomorzan nie powiodła się. Przez
          następne 8 dni czyniono przygotowania do zdobycia grodu, budowano machiny
          oblężnicze. Do szturmu nie doszło, bo obrońcy poddali gród w obawie przed
          zemstą Krzywoustego. Król pozostał na miejscu kolejne 8 dni. W tym czasie
          umocniono gród i pozostawiono polską załogę. Po zakończonej kampanii gród
          wszedł w skład Wielkopolski.
          Ze wzgórza, które wznosi się ok. 40 m ponad pradolinę Wisły widać majestatyczny
          zakręt i przełom Wisły. W XIX w. na wzgórzu zatrzymał się pruski monarcha
          Wilhelm II z księciem Albrechtem. Od tego czasu Niemcy zwali to miejsce
          wzgórzem Albrechta. W 1932 r. władze miejskie Bydgoszczy ustawiły uroczyście na
          wzgórzu krzyż symbolizujący piastowską historię tego miejsca. Należy dodać, że
          badania wykazały istnienie na wzgórzu fundamentów starych budowli, co może być
          pozostałością średniowiecznej strażnicy.

          Drogą ze Strzelec Górnych do Dolnych można samochodem zjechać w Dolinę
          obserwując piękne widoki.
          Piękna jest droga z Fordonu do Trzęsacza u podnóża Doliny z widokiem na
          chrakterystyczne dla tych terenów sady drzew owocowych.
          Inna ciekawą drogą jest trakt z Ostromecka do wioski Mozgowina. Biegnie u
          podnóża zbocza wschodniego, a po drugiej stronie widać rozlewiska Wisły.

          W Brdyujściu znajdują się dwie ograniczone odnogami i śluzami wyspy na Wiśle
          porośnięte lasem łęgowym. Na jednej z nich znajduje się okresowo zalewany
          przylądek, z którego można obser
          • Gość: PIT Re: Poznajemy naszą BYDGOSZCZ IP: *.internetdsl.tpnet.pl 08.03.05, 16:43
            W Brdyujściu znajdują się dwie ograniczone odnogami i śluzami wyspy na Wiśle
            porośnięte lasem łęgowym. Na jednej z nich znajduje się okresowo zalewany
            przylądek, z którego można obserwować majestatyczne zakole Wisły, która w tym
            miejscu najbardziej sięga na zachód w swym 1025 km biegu przez Polskę. Widać
            rezerwaty wiślane po wschodniej stronie rzeki, odgłosy dzikich ptaków. Świetny
            cel np wycieczki rowerowej, zwłaszcza po południu, kiedy słońce oświetla
            wschodni brzeg.

            3. Cztery rzeki o odmiennym charakterze
            O Bydgoszcz zahaczają 3 zupełnie odmienne rzeki z innymi krajobrazami i
            roślinnością: majestatyczna Wisła, piękna Brda i nizinna Noteć + zabytkowy
            kanał bydgoski
            Co je charakteryzuje:
            WISŁA – wielkość, potęgowana przez ogromne zakole. Szczególnie piękny widok ma
            z wysp w Brdyujściu, na rzecie tworzą się wyspy piaszczyste, w lecie naprzeciw
            Wyszogrodu.
            BRDA – chrakter quasi-górski, w górnym biegu płynie wartko i jest bardzo
            czysta. Płynie głęboko wciętą doliną o urwistych zboczach. Brzegi są dzikie i
            zarośnięte drzewami kłaniającymi się w rzece. W dolnym biegu jest spokojniejsza
            i rozlana w szerokim korycie z licznymi meandrami w otoczeniu parków i
            roślinności łęgowej.
            NOTEĆ i KANAŁY NOTECKIE – charakter spokojnej nizinnej rzeki, w otoczeniu
            rozległych łąk. Krajobraz emanuje spokojem i idyllicznym wiejskim urokiem. W
            gminie Białe Błota znajdują się Bydgoskie Łąki Nadnoteckie – rozległy teren łąk
            poprzecinanych kanałami z orginalnymi zasuwami. Utworzono je w I poł. XIX
            wieku.
            KANAŁ BYDGOSKI – spokojny nizinny charakter, liczne budowle hydrotechniczne

            4. Zalesienie okolic
            Bydgoszcz jest jedynym dużym miastem w Polsce otoczonym ze wszystkich stron
            lasami. Właściwie leży na ogromnej polanie leśnej. Raj dla grzybiarzy i osób
            szukających spokoju i kontaktu z przyrodą. Lasy tworzą zdrowy mikroklimat w
            okolicach. W powietrzu unoszą się olejki eteryczne, a latem po deszczu spacer
            lasem to niezapomniane przeżycie.
            Lasy są zróżnicowane. Dominują bory sosnowe, ale na północnych wysoczynach są
            enklawy lasów liściatych np w okolicy Osowej Góry, Opławca, Rynkowa, Fordonu.
            Na zboczu lasy są zróżnicowane gatunkowo. Z kolei w dolinie Wisły i Brdy
            spotkamy lasy łęgowe. Wielkie połacie borowin spotka się w Rynkowie i lasach
            Osowej Góry.

            5. Wiele osiedli graniczy z lasem
            Właściwie z każdego bydgoskiego osiedla w 15 minut możemy znaleźć się w lesie.
            Ponad połowa osiedli bezpośrednio graniczy z lasem. Najkorzystniejsze warunki
            mają pod tym względem mieszkańcy zachodnich i północno-zachodnich osiedli,
            Leśnego, Bartodziei, Wyżyn, Kapuścisk, Glinek, Błonia, Brdyujścia, Fordonu.

            6. Liczne atrakcyjne krajobrazowo miejsca
            PUSZCZA BYDGOSKA
            Puszcza Bydgoska to istny labirynt pagórów wydmowych i dolin.
            Graniczy z domami mieszkalnymi południowych osiedli Bydgoszczy, zaplecze
            spacerowe dla mieszkańców górnego tarasu – m.in. osiedli Wyżyny, Kapuściska,
            Glinki i Wzgórze Wolności. Puszcza ma ciekawe walory krajobrazowe z powodu
            ukształtowania terenu. Na jej części występują strome pagóry wydmowe, ułożone
            regularnie, bądź zupełnie nieregularnie o wysokości względnej do 40 m. Stąd ma
            charakter podobny do okolic podgórskich. Czasem można zaobserwować
            przebiegające sarny i zające. W obszarze na południe od lotniska można spotkać
            obiekty wojskowe: bazy paliwowe, stacje radiolokacyjne, pozostałości dawnych
            dróg trasowanych przez wojsko.

            KRAWĘDZIE WYSOCZYZN
            Do bardzo urokliwych wycieczek w Bydgoszczy należy spacer krawędzią pradoliny z
            zachodu na wschód. Idąc z Prądów, przez kolejno: Miedzyń, Jary, Wilczak,
            Szwederowo, Wzgórze Wolności, Wyżyny, Kapuściska dochodzimy do Czerska, gdzie
            znajduje się punkt widokowy na przełom Wisły. Cała trasa ma długość ok. 15 km i
            pięknie prezentuje sie nocą, kiedy można podziwiać z góry rozświetlone miasto z
            podświetlanymi zabytkami i budynkami użyteczności publicznej.
            Inną drogą jest spacer pieszy bulwarami, lub statkiem rzeką Brdą. Wówczas można
            zwiedzać miasto „od dołu” oglądając średniowieczne i XIX-wieczne budowle, z
            których wiele pobudowano bezpośrednio nad rzeką.
            Ze skarpy północnej również można obserwować miasto. Najciekawsze stanowiska są
            na wysokości Osowej Góry, Jachcic, wzgórza nad uroczyskiem „Zacisze” w parku
            myślęcińskim, Góra Myślęcińska, stare grodzisko przy ul. Armii Krajowej,
            grodzisko Zamczysko i wzgórza Fordońskie.

            JAR NA KAPUŚCISKACH
            obejmuje zadrzewione w latach 50-tych skarpy w okolicach ul. Sandomierskiej i
            Częstochowskiej. Przy ul. Sandomierskiej park obejmuje głęboki jar w skarpie
            pradoliny długi na ok. 2 km i głęboki ok. 30 m, jedyny niewykorzystany jeszcze
            na trasę komunikacyjną, atrakcyjny krajobrazowo

            DOLINA ŚMIERCI
            mieści się w naturalnym leśnym wąwozie, obejmuje m.in. cmentarz pomordowanych
            tutaj mieszkańców Bydgoszczy w X 1939 r, monumentalny pomnik, golgotę i trasy
            spacerowe obejmujące okoliczne wzgórza

            TOR REGATOWY
            duży zbiornik wodny wykorzystywany do zawodów regatowych wioślarskich i
            żeglarskich, otoczony wieloma przystaniami żeglarskimi, trybunami dla widzów i
            hangarami dla łodzi
            Wokół znajdują sie również ścieżki spacerowe,a w pobliżu śluza, po której można
            przejść na wyspę

            WAŁY FORDOŃSKIE
            tereny spacerowe, piękne krajobrazowo dla mieszkańców starego Fordonu i osiedla
            Nad Wisłą, obejmują ścieżkę spacerową na wałach nadwiślańskich otaczających
            dzielnicę, oraz 5 km nadwiślańskich dzikich plaż i starorzeczy

            STREFA REKREACYJNA JANOWO
            osiedle w sąsiedztwie zakola Brdy i dużego kompleksu leśnego. Mieści się tam
            m.in. ośrodek wypoczynkowy, stanica wodna, kompleks działek rekreacyjnych,
            sanatorium, plaże nad Brdą. Rzeka jest czysta i zachowała dziki, pierwotny
            charakter. Ze względu na wysokie walory wypoczynkowe na tym terenie przebiega
            kilka znakowanych szlaków turystycznych

            PARK MILENIJNY I GRODZISKO WYSZOGRÓD
            położony nad Wisłą w dzielnicy Fordon, obejmuje dawną gliniankę, brzeg Wisły i
            park złożony ze starodrzewu, grodzisko Wyszogród z XI w., obok most
            kratownicowy przez Wisłę o długości 1 km.

            GLINANKA W BRDYUJŚCIU
            dwa czyste jeziora z wyspami i półwyspami, powstałe po zalaniu wyrobisk po
            wydobyciu gliny, w sezonie wykorzystywane do kąpieli i wędkowania, zaplecze dla
            mieszkańców Fordonu i Brdyujścia

            JEZIORO JEZUICKIE
            Około 7 km na południe od Bydgoszczy wśród lasów znajdziemy Jezioro Jezuickie
            złożone z trzech mniejszych jezior połączonych przesmykami, które można przebyć
            w bród (woda do kolan). Kilka następnych połączonych jeziorek jest już
            przekształconych w torfowiska. Jezioro ulega dosyć szybkiemu zanikowi. W XX w.
            jego powierzchnia zmniejszyła się o 33 ha. Niedaleko znajduje się rezerwat
            przyrody „Dziki Ostrów”, który jest rozległym naturalnym lasem czysto dębowym z
            charakterystycznym runem leśnym. Należy dodać, że w Puszczy Bydgoskiej znajduje
            się kilka miejsc, które są pozostałością dawnych śródleśnych jezior, dzisiaj
            już uległych zanikowi.

            STAWY NOTECKIE
            W pradolinie Noteci na zachód od Bydgoszczy znajdują się liczne stawy. Środkiem
            płynie kanał bydgoski, a obszary łąk siegają po horyzont. Dominantę krajobrazu
            stanowią wzgórza na północy i południu.

            cdn
      • Gość: Przemek. pozwól, że zwróce uwage na 1 bład i jedna rzecz IP: *.neoplus.adsl.tpnet.pl 18.04.05, 19:47
        Gość portalu: PIT napisał(a):
        > Parametry charakteryzujące rozwój tych
        > gmin nie mają precedensu w regionie kujawsko-pomorskim.

        Piszesz ładnie i miło, ale pozwól, że zwróce uwage na 1 bład i jedna rzecz
        negatywna:

        1) rozwoj Osielska nie jest bez precedensu. Ma liczne przykłądy chocby wokol
        Toruniua (gmina Lubicz to nie tylko Lubicz, ale i Złotoria, Grebocin, Krobia,
        az do Brzozówki) - rozwija sie porownywalnie czy nawet nieco szybciej niz
        Osielsko. Takie precedensy sa zreszta równiez wokol Poznania (Swarzedz,
        Puszczykowo) czy Wroclawia (Bielany). Nie jest to nic nadzwyczajnego w
        Bydgoszczy.
        2) twoj ton czy wymowa pierwszego postu pokazuje, ze piszesz to na przekor czy
        w antagonizmie do innych (nie pada co, ale wszyscy wiemy, ze chodzi o druga
        wspolstolice regionu). Swojego miasta nie powinno sie poznawac na przekor, a
        tak przekazywana wiedza, nawet wbrew Twoim szlachetnym intencjom, moze byc
        przez niektorych oszolomow odbierana wyrywkowo, jako słuzaca czemus, anie
        samemu poznaniu wiedzy - a to źle. Dochodzi do wypaczen, od ktorych tak sie
        odzegnujesz.

        Nie traktuj tego osobiscie, ot taka opinia moja
        • Gość: PIT Re: Poznajemy naszą BYDGOSZCZ IP: *.internetdsl.tpnet.pl 09.03.05, 15:14
          Dalej Walor 3: OBSZARY CHRONIONE

          Bydgoszcz położona jest na styku dwóch dużych jednostek geobotanicznych: Pasa
          Wysoczyzn Pomorskich i Pasa Wielkich Nizin Środkowopolskich. Następstwem tego
          jest znaczne zróżnicowanie szaty roślinnej okolic miasta:
          - bory sosnowe porastające obszary wydmowe na południe od miasta,
          - lasy mieszane na wysoczyznach na północ od miasta,
          - roślinność kserotermiczna na skarpach doliny Wisły i Brdy oraz na obszarach
          piaszczystych terasów pradoliny Noteci-Wisły
          - łąki i torfowiska w pradolinie Noteci (na zachodzie) oraz na rozległych
          obszarach bydgoskich łąk nadnoteckich na południowy zachód od miasta
          - lasy łęgowe na terenach zalewowych doliny Wisły, na dawnych wyspach (kępach)
          wiślanych: Wielkiej i Małej, w Brdyujściu i dolinie Brdy

          Dowodem obecności walorów przyrodniczych jest nagromadzenie rezerwatów, stref
          chronionego krajobrazu oraz położenie w obrębie miasta Parku Krajobrazowego
          Doliny Dolnej Wisły. 35% powierzchni Bydgoszczy jest obszarem prawnie
          chronionym co jest bardzo dobrym wynikiem na polskie warunki.

          Udział obszarów prawnie chronionych w powierzchni miasta (na 40 miast powyżej
          100 tyś.):
          1. Koszalin: 44,6%
          2. Kielce: 39,6%
          3. Bielsko Biała: 35,8%

          4. Bydgoszcz: 34,9%

          5. Gdynia: 32,0%
          6. Rybnik: 30,2%
          7. Poznań: 28,5%
          8. Elbląg: 28,2%
          9. Warszawa: 23,6%
          10. Gdańsk: 22,9%

          1. Rezerwaty
          W pobliżu Bydgoszczy znajduje się kilkadziesiąt rezerwatów przyrody, należących
          do czterech różnych jednostek przyrodniczo-geograficznych. W nawiasie odległość
          od granic miasta.

          REZERWATY DOLINY BRDY I WYSOCZYZNY ŚWIECKIEJ
          - „D o l i n a R z e k i B r d y” - 1682 ha, utworzony w 1994 r. – rezerwat
          krajobrazowy dla ochrony doliny rzeki Brdy o wyjątkowych walorach
          przyrodniczych i krajobrazowych (na północ od Bydgoszczy)
          -.„A u g u s t o w o” – 7 ha, utworzony w 1963 r. – stanowisko wierzby
          borówkolistnej na torfowisku pomiędzy suchymi borami sosnowymi i polami
          uprawnymi (8 km)

          REZERWATY NADWIŚLAŃSKIE
          - "W i e l k a K ę p a O s t r o m e c k a" - 28 ha, utworzony w 1953 r. -
          dobrze zachowany fragment lasu łęgowego z udziałem olszy i klonu polnego na
          terenie zalewowym (1 km).
          - "L a s M a r i a ń s k i" - 32 ha, utworzony w 1958 r. - grąd zboczowy z
          licznie występującymi źródliskami (4 km).
          - "R e p t o w o" - 4 ha, utworzony w 1962 r. – kolonia czapli siwej (7 km).
          - "L i n j e" - 12 ha, utworzony w 1956 r., śródleśne torfowisko, którego część
          (6 ha) to rezerwat ścisły, z jedynym na Niżu Polskim stanowiskiem brzozy
          karłowatej (12 km).
          - „P a r ó w C i e l e s z y ń s k i” – 36 ha, projektowany, – głęboki
          rozgałęziony parów, z unikatowym stanowiskiem zlepieńców i piaskowców
          plejstoceńskich, unikalnych w tej części Polski zespołów roślinnych z rzadkimi
          gatunkami roślin. (18 km)
          - "K o z i e l e c" - 15 ha, projektowany, – unikalne rośliny kserotermofilne i
          ich zespoły porastające skarpy Doliny Fordońskiej, m.in. len austriacki (Linum
          austriacum), gatunek wpisany do "Czerwonej Księgi Roślin Naczyniowych". (11
          km).
          - "M a ł a K ę p a O s t r o m e c k a" – (116 ha), dobrze zachowany fragment
          lasu łęgowego na terenie zalewowym z miejscami lęgowymi licznych gatunków
          ptaków (1 km).

          REZERWATY NADNOTECKIE
          - „D z i k i O s t r ó w” – 75 ha, utworzony w 1977 r. – dąbrowa z rzadkim
          gatunkami runa porastająca wzniesienie wydmowe otoczone kompleksem łąk
          nadnoteckich (9 km).
          - „O s t r ó w P s z c z ó ł c z y ń s k i” – 17 ha, utworzony w 1974 r.,
          fragment lasu liściastego o charakterze naturalnym z udziałem lipy
          szerokolistnej, nad brzegiem Noteci (11 km).
          - „T a r k o w o” – 0,3 ha, utworzony w 1958 r., fragment boru świeżego w
          kotlinie Toruńsko-Bydgoskiej ze stanowiskiem wiśni jkarłowatej
          - „S k a r p y Ś l e s i ń s k i e” – 14 ha, utworzony w 2001 r., – zbiorowiska
          roślinne o charakterze stepowym z rzadkimi i chronionymi gatunkami roślin (14
          km).
          - „K r u s z y n” – 73 ha, utworzony w 1997 r., ochrona zalesionych zboczy
          Pradoliny Noteci, wyjątkowe walory krajobrazowe, dobrze zachowane fragmenty
          typowo wykształconych grądów zboczowych (6 km).
          - „L a s M i n i k o w s k i” – 48 ha, utworzony w 2001 r., – las grądowy na
          zboczu Pradoliny Toruńsko-Eberswaldzkiej o wyjątkowych walorach przyrodniczych
          (11 km).
          - „Ł ą k i Ś l e s i ń s k i e” – 42 ha, utworzony w 1975 r. – stanowisko
          reliktowej brzozy niskiej na łąkach nad Kanałem Bydgoskim (14 km).
          - „H e d e r a” – 17 ha, utworzony w 2001 r., – las mieszany z bluszczem
          pospolitym i wiciokrzewem pomorskim porastający krawędź wysoczyzny morenowej
          Pojezierza Krajeńskiego na granicy z pradoliną Toruńsko-Eberswaldzką (10 km).

          REZERWATY PUSZCZY BYDGOSKEJ
          - „P i e c k i J e z u i c k i e” – 33 ha, – roślinność charakterystyczna dla
          torfowisk i borów bagiennych z gatunkami rzadkich roślin chronionych (5 km)
          - „Ł ą ż y n” – 30 ha, utworzony w 2002 r., – ochrona 180-letniego boru
          sosnowego reprezentatywnego dla Puszczy Bydgoskiej (4 km).

          Do 2010 planowane jest ustanowienie kolejnych kilku rezerwatów.

          2. Parki Krajobrazowe
          Bydgoszcz należy do stosunkowo niewielu miast w Polsce, które posiadają na
          swoim terenie Park Krajobrazowy. Park Krajobrazowy Doliny Dolnej Wisły zajmuje
          9% obszaru miasta – głównie północną skarpę pradoliny od Myślęcinka po Fordon.

          Park obejmuje środkowy fragment doliny Dolnej Wisły. Utworzony w 1993 r. jest
          jednym z największych parków krajobrazowych w Polsce.
          Od przełomu Wisły w Fordonie po Gniew, gdzie zaczyna się delta, na długości 120
          km mamy Dolinę Dolnej Wisły.
          Do charakterystycznych utworów Doliny należą:
          - piaszczyste wyspy, ławice piasku – nietrwałe, ale ważne ze względu na miejsce
          gniazdowania wielu ptaków
          - lasy łęgowe – europejski odpowiednik tropikalnych lasów deszczowych, mają
          najbardziej złożoną strukturę przestrzenną wśród lasów naszego kontynentu,
          miejsce lęgu dla większości gatunków
          - wały przeciwpowodziowe
          - tereny zalewowe, pełne jezior i starorzeczy
          - wydmy usypane przez wiatr na dnie doliny, porośnięte lasami sosnowymi
          - strefa zboczowa o nachyleniu do 50 stopni i deniwelacjach 60-70 m, porośnięta
          grądem zboczowym (dąb, lipa, grab, klon). Występują obrywy i osuwiska oraz
          źródła i wysięki wód podziemnych. Na zboczach zachodnich i południowych rosną
          stepowe murawy kserotermiczne
          - wysoczyzna morenowa, urozmaicona oczkami wodnymi

          Na całej długości doliny spotyka się pozostałości budownictwa osadników
          holenderskich z XVI w. (mennonitów). Kilka zabytkowych budynków znajduje się w
          Łęgnowie i Otorowie w granicach Bydgoszczy. Na wschodnim brzegu znajduje się
          Chełmno – perła budownictwa gotyckiego, zdecydowanie warte zwiedzenia.
          W Chełmnie na małym obszarze znajdziemy 7 kościołów gotyckich, mury i baszty
          miejskie, renesanowy Ratusz, panoramę Doliny Dolnej Wisły.
          Inne ciekawe miejscowości z budowlami krzyżackimi to Świecie, Grudziądz, Nowe,
          Gniew.

          3. Strefy chronionego krajobrazu
          W Bydgoszczy i okolicy wytyczono 8 stref krajobrazu chronionego:
          - Północny Pas Rekreacyjny Bydgoszczy (2640 ha)
          - Strefa Krawędziowa Doliny Wisły (11542 ha)
          - Nadwiślański, część południowa (1795 ha)
          - Bydgoskie Łąki Nadnoteckie (1201 ha)
          - Nadnotecki obszar chronionego krajobrazu (2500 ha)
          - Wydmy Kotliny Toruńsko-Bydgoskiej (część wschodnia – 3500 ha i zachodnia –
          24600 ha)
          - Rynna Jezior Byszewskich (1800 ha)
          - Zalew Koronowski (28687 ha)

          Obszary chronionego krajobrazu otaczają Bydgoszcz ze wszystkich stron. Świadczy
          to o wysokich walorach środowiska naturalnego, atrakcyjności krajobrazowej i
          przyrodniczej.

          4. Pomniki przyro
          • Gość: PIT Re: Poznajemy naszą BYDGOSZCZ IP: *.internetdsl.tpnet.pl 09.03.05, 15:15
            4. Pomniki przyrody
            Na terenie miasta znajduje się 82 pomników przyrody, dwa razy więcej, niż w
            pozostałych dużych miastach regionu razem wziętych. Bydgoszcz po tym względem
            znajduje się w czołówce krajowej.

            Liczba pomników przyrody
            1. Warszawa: 455
            2. Łódź: 253
            3. Gdańsk: 150
            4. Kraków: 115
            5. Bydgoszcz: 82

            Do najciekawszych pomników przyrody należy 500-letni dąb „Bartek” o obwodzie
            625 cm rosnący od XVI wieku przy ul. Toruńskiej, topole czarne w parku nad
            Starym Kanałem Bydgoskim. Najstarsze z drzew były sadzone za czasów Księstwa
            Warszawskiego. Sporo jest majestatycznych dębów, wiązów, klonów, platanów w
            parkach, a także wielkie głazy narzutowe.
            Również na terenach graniczących z miastem spotyka się kilkadziesiąt pomników
            przyrody m.in. w parku Ostromeckim i rezerwatach wiślanych Małej i Wielkiej
            Kępie.
            Liczba pomników przyrody w powiecie bydgoskim sięga 194. W regionie ustepuje
            tylko powiatowi świeckiemu.

            5. Ścieżki dydaktyczne
            W Bydgoszczy i okolicach znajduje się wiele przyrodniczych ścieżek
            dydaktycznych.
            Najwięcej z nich znajduje się w Leśnym Parku Kultury i Wypoczynku.

            - Przyrodnicza ścieżka dydaktyczna „Zacisze” - prezentuje ciekawe naturalne
            zbiorowiska roślin Niżu Polskiego m.in. naturalne zbiorowiska leśne, zwierzęta
            leśne, sposoby wykorzystywania gospodarczego lasu, infrastrukturę ochrony
            przyrody. Położona na krawędzi pradoliny, wśród jarów, wąwozów, stawów i
            źródliska „Zacisze”.

            - Ścieżka dydaktyczna dla niewidomych w Ogrodzie Botanicznym (jedyna w Polsce)
            Wzdłuż 300–metrowej barierki nasadzono ok. 150 roślin. Każda opatrzona
            jest “metryczką” zapisaną pismem Braille’a.

            - Ścieżka dydaktyczna "Poznajemy ssaki" - położona w ZOO, umożliwia bliższe
            poznanie ssaków (m.in. niedźwiedzie, rysie, wilki, żubry, sarny, jelenie,
            dziki, muflony, daniele, lisy, jeże, kuny, tchórze, bobry, borsuki, żbiki,
            zające, wydry, wiewiórki). Wędrówka ścieżką pozwala poznać zwierzęta podczas
            bezpośredniej obserwacji oraz dzięki wiadomościom zamieszczonym na tabliczkach
            informacyjnych przy kolejnych wybiegach.

            - Ścieżka dydaktyczna "Poznajemy drzewa" - prowadzi przez tereny Ogrodu
            Botanicznego. Drzewa poznawane są w ich naturalnych siedliskach (grądy, łęgi,
            buczyny itd.). Ścieżka uczy rozpoznawania pospolitych gatunków, takich jak:
            lipa, wierzba, brzoza, klon, dąb, buk, świerk, modrzew i wiele innych.

            - Ścieżka dydaktyczna "Szuwary" - prowadzi wokół największego (10,5 ha)
            zbiornika w Leśnym Parku i ma na celu zilustrowanie najważniejszych właściwości
            ekosystemów i roślin pobrzeża wód otwartych. Przebiega od pomostu przy nabrzeżu
            sąsiadującym z terenami wystawowymi w Myślęcinku, dalej przez atrakcyjny most
            na stawie i kończy się w Centrum Edukacji Ekologicznej.

            - Entomologiczna ścieżka dydaktyczna - trasa ścieżki ma długość około 1 km i
            przebiega w pobliżu siedziby Kujawsko-Pomorskiego Centrum Edukacji
            Ekologicznej. Pozwala na zapoznanie się w terenie z owadami 4 różnych typów
            siedlisk (las, polana śródleśna, staw i szuwary, nasłoneczniona łąka), a
            podczas pobytu w pracowni Centrum - na dokładne poznanie morfologii, biologii i
            znaczenia owadów.

            - Ornitologiczna ścieżka dydaktyczna "Ptaki Leśnego Parku"

            - Agrobotaniczna ścieżka dydaktyczna

            Poza LKPiW znajdują się jeszcze inne ścieżki:
            - Leśna ścieżka dydaktyczna „Białe Błota” - na granicy Bydgoszczy z gminą Białe
            Błota.
            Na ścieżce wyznaczono 13 przystanków tematycznych.
            - ścieżki przyrodnicze w Borach Tucholskich (Woziwoda – 3h, „Jelenia Wyspa” w
            Gołąbku – 3,5 km, Park Dendrologiczny, Uroczysko „Piekiełko”i in.)

            6. Wyspy na terenie miasta
            Na terenie Bydgoszczy znajdują się 4 wyspy na Brdzie i Wiśle. Najbardziej znana
            Wyspa Młyńska jest bydgoskim „matecznikiem”. We wschodniej części miasta jest
            jeszcze wyspa na Brdzie w okolicy portu rzecznego, ostoja ptaków i pole
            golfowe. W Brdyujściu znajdują się dwie ograniczone odnogami i śluzami wyspy na
            Wiśle.

            7. Skupisko ptaków wędrownych
            Bydgoszcz jest miastem, gdzie stale przebywa wiele dzikich ptaków. Przyciąga je
            przede wszystkim czysta rzeka Brda z obfitością ryb i roślinności wodnej oraz
            uroki dużej aglomeracji miejskiej czyli mnogość odpadków i dokarmianie przez
            ludzi. Przede wszystkim na bydgoskim Rynku uderza obecność wielkiej kolonii
            gołębi, które nie boją się przechodniów. Pokrywają one połacie płyty rynku i są
            chętnie dokarmiane przez mieszkańców i dzieci. W okresie zimowym na Brdzie w
            centrum miasta (okolice mostów Focha) zimuje kolonia ok. 500 łabędzi, co jest
            ich największym skupiskiem w województwie i atrakcją zimowej Bydgoszczy. Z
            powodu wartkiego przepływu Brda rzadko zamarza, a mieszkańcy pamiętają o
            dokarmianiu, przez co ptaki mają dobre warunki do pobytu. Należy dodać, że
            pierwsze łabędzie upodobały sobie Bydgoszcz w latach 70-tych, a rokrocznie ich
            liczba zwiększa się.
            Poza tym można spotkać w Bydgoszczy dużo dzikich kaczek i łabędzi
            zasiedlających brzegi Brdy oraz mew. Park Myślęciński upodobały sobie bociany.
            W pobliżu stawów można ich spotkać co najmniej kilka, a w ZOO spacerują
            swobodnie, tak że można im się z bliska przyjrzeć. Na wyspie jeziorka
            myślecińskiego występuje największa w województwie kolonia śmieszki i rybitwy
            rzecznej. Do legów przystępuje tam ok. 1,7 tyś. par, które odchowują ok. 3
            tyś. piskląt.
            Obecnie w Bydgoszczy występuje 145 gatunków ptaków (dla porównania w 1936
            zanotowano 77 gatunków), najwięcej w Smukale i Parku Myślęcińskim. Z kolei w
            pobliżu Wisły znajdują się kolejne kolonie dzikich ptaków. Obserwując rezerwaty
            nadwiślańskie na wschodnim brzegu zakola Wisły można usłyszeć i zobaczyć wiele
            z nich.
            • Gość: PIT Re: Poznajemy naszą BYDGOSZCZ IP: *.internetdsl.tpnet.pl 09.03.05, 15:16
              Dalej Walor 4: PARKI I OBSZARY ZIELENI
              Bydgoszcz należy do miast o największej liczbie i powierzchni parków w Polsce.
              Pod względem powierzchni parków ustępuje jedynie Warszawie, a przecież dane te
              nie obejmują dużej liczby parków leśnych praktycznie na każdym bydgoskim
              osiedlu.

              Powierzchnia parków spacerowo-wypoczynkowych [ha]
              1. Warszawa: 946

              2. Bydgoszcz: 874

              3. Wrocław: 789
              4. Chorzów: 618
              5. Łódź: 608
              6. Katowice: 526
              7. Poznań: 450
              8. Kraków: 358
              9. Tychy: 227
              10. Sosnowiec: 206

              Również powierzchnia parków i zieleńców na mieszkańca stawia Bydgoszcz w
              czołówce krajowej.

              Powierzchnia parków spacerowo-wypoczynkowych, zieleńców i terenów zieleni
              osiedlowej na mieszkańca [m kwadr.]
              1. Chorzów: 70,9
              2. Tychy: 38,0

              3. Bydgoszcz: 36,5

              4. Gorzów Wlkp: 33,7
              5. Katowice: 32,6
              6. Sosnowiec: 32,1
              7. Dąbrowa Górnicza: 31,9
              8. Grudziądz: 29,1
              9. Olsztyn: 26,6
              10. Gliwice: 26,4

              Tak dobre wyniki zawdzięczamy obecności chyba największego parku miejskiego w
              Polsce jakim jest Leśny Park Kultury i Wypoczynku. Poza nim jednak jest jeszcze
              sporo parków, skwerów, terenów zieleni i wreszcie lasów.

              1. Leśny Park Kultury i Wypoczynku
              Zagospodarowywany od końca lat 70-tych zajmuje 830 hektarów, terenów
              najatrakcyjniejszych pod względem krajobrazowym i przyrodniczym. Południowa
              część parku (dolny taras) mieści się w pradolinie Noteci-Wisły, północna zaś
              wznosi się gwałtownie i przechodzi w pofałdowaną wysoczyznę morenową, położoną
              42 metry nad poziom dolnego tarasu. Wzniesienie to, nazywane Wzgórzem
              Myślęcińskim, pocięte jest malowniczymi jarami, dolinami i enklawami, z
              przepływającymi trzema strugami: Myślęcińską, Rynkowską i Zacisze. Cieki wodne
              oraz liczne wysięki tworzą urokliwe, sztuczne jeziorka. W części centralnej, u
              podnóża Wzgórz Myślęcińskich znajduje się 15 - hektarowy staw parkowy, który
              stał się miejscem lęgu licznych ptaków i miejscem pobytu bocianów. Park należy
              do największych w Polsce miejskich obszarów parkowych, większy m.in. od
              najbardziej znanego Śląskiego Parku Kultury i Wypoczynku w Chorzowie.
              Powierzchnia zalesiona stanowi 50% terenów parkowych, zaś liczba stawów
              dochodzi do kilkudziesięciu, a ich powierzchnia ok. 20 ha. Drzewostan tworzą
              głównie lasy mieszane i liściaste, występują fragmenty grądu z lipą, dębem i
              grabem, łęgi z olchą i jesionem, buczyną.
              Frekwencja w parku w połowie lat 90-tych wynosiła 1 mln osób rocznie, z tego
              100 tyś. w ogrodzie zoologicznym i 350 tyś. lunaparku. Zróżnicowane formy
              terenu oraz duży kompleks leśny mają wyraźny wpływ na ukształtowanie się
              specyficznego mikroklimatu w parku.
              W Parku znajduje się kilka kompleksów rekreacyjnych:

              O g r ó d B o t a n i c z n y – 80 ha – założony 1979-83
              Ogród znajduje się wśród licznych wzniesień o różnym nachyleniu stoków i
              wysokości poprzecinanych jarami oraz zgrabnie wkomponowanych w całość alejkach
              spacerowych, które tworzą niezapomniany urok tego miejsca. Wzdłuż Strugi
              Myślęcińskiej powstało kilkanaście stawów kaskadowych. Przeważający obszar
              ogrodu obejmuje ekspozycja terenowa drzew, krzewów i roślin zielnych, o
              charakterze parkowo – naturalistycznym. Deniwelacje wzgórz i dolin na terenie
              parku dochodzą do 30 m.
              Na terenie ogrodu znajdują się m.in.
              - gatunki rodzime gromadzone w zbiorowiskach leśnych, łąkowych i wodnych,
              zgodnie z ich pochodzeniem. Dział zajmuje obszar 20 ha. Ogółem znajduje się tu
              350 gatunków.
              - jedyna w Polsce dydaktyczna ścieżka dla niewidomych (od 1999 r.). Na blisko
              4 tys. metrów kwadratowych, wzdłuż 300 –metrowej barierki nasadzono ok. 150
              roślin. Każda opatrzona jest “metryczką” zapisaną pismem Braille’a.
              - ALPINARIUM – siedlisko roślin górskich wśród skał, sztucznego strumienia i
              stawów. Zostały utworzone ściany skalne, piargowiska i granie, dokąd prowadzą
              ścieżki górskie.
              - 13 kasadowych stawów z roślinnością wodną, nadbrzeżną, bagienną, tofowisk
              niskich i wysokich,
              - roślinność podgórska (m.in. kosodrzewina) na szczytach wzgórz, na które
              prowadzą ścieżki spacerowe
              - naturalne zbiorowiska leśne m.in. 70-letnia buczyna pomorska, świetlista
              dąbrowa, las sosnowo-dębowy, grąd lipowo-grabowy,
              - roślinność bagienna w dolinie, gdzie płynie Struga Myślęcińska
              - siedliska roślin egzotycznych z innych kontynentów
              - ścieżki prowadzące na punkty widokowe, skąd rozpościera się panorama
              Bydgoszczy
              Od lat 90-tych czynione są starania w celu budowy palmiarni i muzeum
              przyrodniczego.

              O g r ó d F a u n y P o l s k i e j Z O O – 14 ha - założony w 1978 r.
              Rozlokowany jest w lesie sosnowo – brzozowym. Należy do 11 polskich ogrodów
              zoologicznych, a jako jedyny specjalizuje się w hodowli zwierząt krajowych.
              Ogród posiada w swojej kolekcji około 550 zwierząt, przedstawicieli 105
              gatunków ssaków i gadów, z których 62 to gatunki objęte całkowitą ochroną.
              Zwierzęta eksponowane są na fosowych wybiegach, w klatkach i wolierach
              wkomponowanych w naturalne środowisko.
              W latach 90-tych udostępniono „mini-zoo” dla dzieci, gdzie zwięrzat można
              dotknąć lub się z nimi pobawić. Od 2003 r. w ogrodzie powstał dział „zwierzęta
              świata”, gdzie prezentowane są gatunki zwierząt z całego świata.

              O ś r o d e k R e k r e a c j i K o n n e j
              Ośrodek wyposażony jest w stajnie z boksami dla 50 koni, dwie kryte ujeżdżalnie
              umożliwiajace prowadzenie zajęć również jesienią i zimą, padoki, wybiegi dla
              koni oraz powozownię z ciekawymi eksponatami. Na terenie Ośrodka ma swoją
              siedzibę Towarzystwo Hipoterapeutyczne, które służy pomocą dzieciom
              niepełnosprawnym - szczególnie tym z porażeniem mózgowym - prowadząc dla nich
              zajęcia rehabilitacyjne. Ośrodek organizuje m.in. coroczne Mistrzostwa Polski w
              powożeniu zaprzęgami konnymi

              P a r k R o z r y w k i – L u n a p a r k
              Działalność rozrywkowa trwa od 15 kwietnia do 15 października. Atrakcyjne
              karuzele usytuowane wśród lasów sosnowych zapewniają dzieciom niezwykłe
              wrażenia. Wyposażenie stanowią m.in. dmuchany "Pałac", suchy "Chiński basen" z
              50 tysiącami piłeczek, wśród których można pływać jak w wodzie, "Ślizg
              Gigant", „Autodrom”, gdzie można jeździć elektycznymi mini samochodami, kilka
              karuzel dla młodszych i starszych m.in. typu „Trabant”, parasolowa,
              samolotowa, „Kolejka górska”, place zabaw dla dzieci, ogródek jordanowski,
              resturacje.

              K u j a w s ko –P o m o r s k i e C e n t r u m E d u k a c j i E k o l o g
              i c z n e j
              zajmuje się przede wszystkim nauczaniem przyrody i kształtowaniem zachowań
              proekologicznych wśród młodzieży. Służą temu m.in. specjalne ścieżki
              ekologiczne z tablicami informacyjnymi o florze i faunie parkowej. Prezentowane
              są wystawy ekologiczne, konkursy i sesje naukowe

              T e r e n y r e k r e a c y j n o – s p o r t o w e
              Można tam znaleźć m.in. skate-park, rowerowy tor zjazdowy „Downhill”, „ścieżkę
              zdrowia”, tory dla rolkarzy, stanowiska dla wędkarzy, polanę
              śródleśną „Różopole”, gdzie organizowane jest corocznie kilkanaście imprez
              plenerowych m.in. „Powitanie” i „Pożegnanie Lata” z udziałem znanych zespołów
              muzycznych i wokalistów.

              T e r e n y w y s t a w i e n n i c z o – h a n d l o w e
              Na tym terenie znajdują się restauracje, kawiarnie, ogródek jordanowski i
              miejsce na sezonowe targi i wystawy. W sezonie czynne jest kino letnie.
              Czynione są starania, aby w miejscu tym powstał aquapark.

              U r o c z y s k o Z a c i s z e
              Polana położona u podnóża krawędzi pradoliny w otoczeniu lasu liściastego,
              kilku stawów kaskadowych, Centrum Edukacji Ekologicznej, naturalnego źródliska,
              ścieżki dydaktycznej prezentujacej najciekawsze fragmenty przyrodnicze parku.

              W ą s k o t o r o w a k o l e j k a p a r k o wa
              Kolejka jest czynna od 1996 r. Uruchomiona na wzór żnińskiej Kolei Powiatowej
              • Gość: PIT Re: Poznajemy naszą BYDGOSZCZ IP: *.internetdsl.tpnet.pl 09.03.05, 15:17
                W ą s k o t o r o w a k o l e j k a p a r k o wa
                Kolejka jest czynna od 1996 r. Uruchomiona na wzór żnińskiej Kolei Powiatowej
                kursujacej m.in. do Biskupina. Obecnie kolejka jeździ w sezonie co godzinę na
                trasie Lunapark-Las Gdański-tereny wystawowe-Zacisze (ok. 4 km). Umożliwia
                dojazd do krańców parku osobom niezmotoryzowanym. Docelowo kolejka stworzy
                trasę opasującą cały park w formie okręgu.

                N a r c i a r s k i i s a n e c z k o w y t o r z j a z d o w y
                Tor znajduje się na jednym ze wzgórz, w 2003 r. podwyżony o 5 m. Tor dysponuje
                3-ma armatkami śnieżnymi co uniezależnia jego działalność od kaprysów pogody
                oraz wyciągiem umożliwiajcym sprawny transport narciarzy na stok. Nieopodal
                znajduje się 600-metrowy tor saneczkowy.
                Ponadto na myślęcińskich stawach organizowane są w zimie lodowiska.

                T e r e n y s p a c e r o w e n a g ó r n y m t a r a s i e p a r k u
                Tereny parkowe zawierają ścieżki spacerowe dla pieszych, rowerzystów i
                turystyki konnej w najciekawszej przyrodniczo północno-zachodniej części parku
                w strefie krawędziowej pradoliny wsród 100-letnich lasów bukowych, dębowych,
                grabowych, źródlisk, wysięków i głębokich wąwozów. Na tym terenie znajduje się
                ścieżka dydaktyczna „Zacisze’ oraz tzw strefa ciszy.

                P r z y r o d n i c z e ś c i e ż k i d y d a k t y c z n e
                Opisane poprzednio 8 ścieżek z tablicami informacyjnymi

                O b i e k t y t u r y s t y c z n e
                Na terenie Parku znajdują się równeż inne obiekty np hotel „Pałac” (***), domki
                turystyczne do wynajęcia, korty tenisowe, liczne restauracje, kawiarnie, mostki
                na stawach i strumykach, mola na stawach i inne obiekty.

                L a s y
                Niezagospodarowana część parku obejmuje lasy mieszane z wytyczonymi drogami.
                Stanowi dobry teren dla osób szukających wyciszenia i kontaktu z przyrodą.

                2. Zabytkowe parki
                W Bydgoszczy jest wiele parków kilkusetletnich, a nawet o średniowiecznym
                rodowodzie.
                P a r k i m. K a z i m i e r z a W i e l k i e g o (2,3 ha)
                W średniowieczu był ogrodem rekreacyjnym Klarysek. Obecy kształt pochodzi z XIX
                w., położony na zapleczu ul. Gdańskiej, mieści stawy i dawną fontannę Potop,

                W y s p a M ł y ń s k a - mieści zabytkowe budowle, m.in. dawną mennicę z
                XVII w., spichrze, młyny i tereny spacerowe w otoczeniu rzek: Brdy i wartko
                płynącej Młynówki oraz jazów spiętrzających wodę. Kamienice sąsiadują
                bezpośrednio z rzeką, stąd nazwa miejsca „Wenecja bydgoska”. Posiada magiczny
                bydgoski klimat miejsca historycznego w połączeniu z pięknem parkowego
                otoczenia.

                P l a n t y n a d K a n a ł e m B y d g o s k i m (46,6 ha)
                Park założony już w 1774 r., obejmuje trasy spacerowe w otoczeniu Starego
                Kanału Bydgoskiego, wśród 3 zabytkowych śluz, wokół starodrzew m.in. pomnikowe
                topole czarne

                P a r k i m . J a n a K o c h a n o w s k i e g o (3,2 ha) – założony w 1910
                r., w dzielnicy „muzycznej” mieści m.in. pomnik Łuczniczki – symbol Bydgoszczy
                oraz pomniki najwybitniejszych kompozytorów muzyki poważnej

                O g r ó d B o t a n i c z n y A k a d e m i i B y d g o s k i e j (2,3 ha) –
                powstał w 1930 r., jest najstarszym Ogródem Botanicznym w Bydgoszczy, ze
                stawami i licznymi gatunkami rzadkich roślin

                P a r k i m. W ł a d y s ł a w a J a g i e ł ł y – urządzony w okresie
                międzywojennym nad Brdą, sąsiaduje z Parkiem Ludowym, Pałacem Młodzieży,
                szpitalem zakaźnym, obejmuje m.in. fontannę, obecnie zajęty w części przez
                zabudowania Bydgoskiego Domu Technika,

                P a r k n a W z g ó r z u D ą b r o w s k i e g o (2,9 ha) – mieści m.in.
                zabytkową Wieżę Ciśnień, stawy kaskadowe i obelisk na cześć gen. Dąbrowskiego,
                który z tego miejsca w 1806 r. dowodził podczas szturmu na Bydgoszcz, widać
                stamtąd panoramę Starego Miasta,

                P a r k n a W z g ó r z u W o l n o ś c i (6,9 ha) – mieści m.in. Cmentarz
                Bohaterów Bydgoszczy na miejscu dawnej Wieży Bismacka, powstał w 1904 r. w
                stylu tatrzańskim na skraju skarpy pradoliny, skąd można podziwiać panoramę
                Bydgoszczy,

                P a r k S i e l a n k i – „osiedla-ogrodu” – osiedle willowe zaprojektowane
                przez berlińskiego architekta J. Stubbena w 1910 r. mieści się wśród parków i
                skwerów m.in. alei dębowej na al. Ossolińskich, alei platanowej na ul.
                Markwarta, skweru „Sielanka”, obejmuje też Bazylikę Mniejszą pw. św. Wincentego
                a Paulo w otoczeniu parkowym

                A l e j a G ó r s k a - tereny spacerowe na skarpie szwederowsiej – założone w
                okresie międzywojennym, obejmują trasę spacerową wzdłuż krawędzi skarpy górnego
                tarasu Bydgoszczy. Rozciagają się stamtąd wspaniałe widoki na stare miasto.

                P a r k O s t r o m e c k i – park na krawędzi doliny Wisły, utworzony w XIX
                w., otaczający zespół pałaców w Ostromecku – miejscowości odległej 2 km od
                granic Bydgoszczy. Zaplecze dla mieszkańców dzielnicy Fordon. Piękne stuletnie
                dęby, sąsiadują tu z rozłożystymi kasztanowcami, modrzewiami, lipami, grabami,
                klonami i białymi topolami. Bogate zadrzewienie występuje w atrakcyjnych
                kompozycjach z krzewami. Około trzydziestu przeszło stuletnich drzew
                oznaczonych jest jako pomniki przyrody.

                ...oraz liczne skwery o genezie przedwojennej np:
                - skwer na placu Kościeleckich
                - skwer przy ul. Bernardyńskiej w otoczeniu Brdy i kościoła pobernardyńskiego z
                XVI w., zawiera pomnik nieznanego powstańca wielkopolskiego
                - skwer im. Leszka Białego
                - Plac teatralny – mieścił sie tu monumentalny Teatr Miejski i pomnik Łuczniczki
                - Plac Wolności - zawiera pomnik żołnierzy wyzwolicieli, zadrzewiony
                - Wyspa św. Barbary – zadrzewiona wysepka na Brdzie naprzeciw katedry
                bydgoskiej

                3. Parki urzadzone po II wojnie
                P a r k L u d o w y i m. W i n c e n t e g o W i t o s a (6,4 ha) –
                utworzony w 1953 r., mieści amfiteatr wykorzystywany w sezonie na cotygodniowe
                koncerty w plenerze (Bydgoskie Lato Artystyczne), położony na zapleczu Pałacu
                Młodzieży i Bazyliki Mniejszej,

                P a r k i m. Z e n o n a Z a ł u s k i e g o (16,7 ha) – powstał w 1965 r.,
                położony na osiedlu Leśnym, mieści m.in. jeden z większych ogródków
                jordanowskich dla dzieci i największą byliniarnię w mieście,

                P a r k M i e j s k i (15,9 ha) - powstał w 1972 r., położony na terenach
                Babiej Wsi, obejmuje tereny położone nad Brdą, mieści m.in. halę widowiskowo-
                sportową „Łuczniczka”, korty tenisowe, tor łuczniczy, kluby wioślarskie,
                przystanie kajakowe i żeglarskie, tereny spacerowe,

                P a r k n a W y ż y n a c h (7,7 ha) – powstał w 1976 r., sąsiaduje z
                kopleksem sportowym m.in. basenem krytym „Laguna”

                P a r k S p o r t o w y „Z a w i s z a”– w otoczeniu parkowym mieści
                infrastrukturę sportową Zawiszy, m.in. stadion piłkarski i lekkoatletyczny,
                boisko treningowe, hale sportowe, hotel i amfiteatr, sąsiaduje z Leśnym Parkiem
                Kultury i Wypoczynku

                B u l w a r y n a z a p l e c z u u l. D w o r c o w e j – tereny spacerowe
                nad Brdą w pobliżu Śluzy Miejskiej i mostu Królowej Jadwigi., na rzece miejsce
                zimowania setek łabędzi.

                P a r k p r z y u l. U n i i L u b e l s k i e j (20 ha) – obejmuje tereny
                nad Brdą w okolicy dworca kolejowego wraz z bulwarami,

                P a r k p r z y u l. k a r d. W y s z y ń s k i e g o – powstały w latach 70-
                tych, sąsiaduje z Parkiem na os. Leśnym,

                P a r k i j e z i o r o „B a l a t o n” – położone na osiedlu Bartodzieje,
                stanowi enklawę spokoju, zieleni na osiedlu, zawiera spore jezioro z
                wodotryskami, w nocy podświetlanymi,

                S k w e r p r z y f a l o w c u n a o s. B ł o n i e – zielona enklawa na
                osiedlu

                P a r k l e ś n y n a o s. B ł o n i e – zagospodarowany teren leśny na
                skraju osiedla wyposażony m.in. w ścieżki spacerowe, nasadzenia, ławki, place
                zabaw

                P a r k p r z y u l.
                • Gość: PIT Re: Poznajemy naszą BYDGOSZCZ IP: *.internetdsl.tpnet.pl 09.03.05, 15:19
                  P a r k l e ś n y n a o s. B ł o n i e – zagospodarowany teren leśny na
                  skraju osiedla wyposażony m.in. w ścieżki spacerowe, nasadzenia, ławki, place
                  zabaw

                  P a r k p r z y u l. N a k i e l s k i e j – obejmuje zagospodarowany teren
                  leśny m.in. z ogródkami jordanowskimi dla dzieci, w pobliżu zabytkowe śluzy
                  kanału bydgoskiego, oraz kompleksy sportowe (m.in. stadion piłkarski)

                  P a r k p r z y S z p i t a l u M i e j s k i m – fragment lasu z górą do
                  zjazdów saneczkowych, zaplecze dla mieszkańców Kapuścisk

                  4. Parki urządzone po 1989 r.
                  D o l i n a P i ę c i u S t a w ó w – park obejmujący połączone kaskadowo
                  stawy wśród zieleni, miejsce skąd w średniowieczu czerpano wodę dla miasta i
                  przesyłano drewnianymi rurociągami, w 2001 r. gruntownie odnowiony i
                  zagospodarowany,

                  P a r k M i l e n i j ny – położony nad Wisłą w dzielnicy Fordon, obejmuje
                  dawną gliniankę, brzeg Wisły i park złożony ze starodrzewu, grodzisko Wyszogród
                  z XI w., obok most kratownicowy przez Wisłę o długości 1 km.

                  P a r k „k s i ę ż y c o w y” na osiedlu Wilczak – enklawa parkowa dla
                  mieszkańców okolicznego osiedla

                  S k w e r L e o n a B a r c i s z e w s k i e g o – nad Brdą w pobliżu mostu
                  staromiejskiego, w okresie międzywojennym na tym miejscu mieścił się zabytkowy
                  spichlerz, obecnie pomnik przedwojennego prezydenta Bydgoszczy

                  P a r k w S m u k a l e – urządzony w 2001 r., obejmuje las i nabrzeże Brdy

                  P a r k l e ś n y n a o s i e d l u S i e r n i e c z e k – urządzony w
                  2001 r., wyposażony m.in. nasadzenia, ławki, ścieżki spacerowe wśród 40-60
                  letniego boru sosnowego.

                  P a r k n a o s i e d l u O s o w a G ó r a – obejmuje skarpę pradoliny
                  porośniętą lasem, w którym znajdują sie ścieżki spacerowe, u podnóża
                  rozlokowano place zabaw dla dzieci

                  S t a w o s i e d l o w y n a O s o w e j G ó r z e – w 2001 r. staw
                  zagospodarowano, wytyczono ścieżki spacerowe i małą architekturę, w innej
                  części osiedla znajduje się kolejny zagospodarowany staw.

                  S t a w y i t e r e n y s p a c e r o w e n a o s i e d l u P r ą d y –
                  obejmuje zagospodarowane pod kątem rekreacyjnym tereny dla mieszkańców osiedla.

                  5. Inne parki i tereny zieleni
                  J a r n a K a p u ś c i s k a c h – głęboki jar w skarpie pradoliny długi na
                  ok. 2 km i głęboki ok. 30 m, jedyny niewykorzystany jeszcze na trasę
                  komunikacyjną, atrakcyjny krajobrazowo,

                  A l e j a G ó r s k a n a s k a r p i e W y ż y n – obejmują trasę
                  spacerową wzdłuż krawędzi skarpy górnego tarasu Bydgoszczy. Brak wysokiego
                  zadrzewienia sprawia, że rozciagają się stamtąd wspaniałe widoki. Wzdłuż trasy
                  rozlokowano place zabaw dla dzieci i ławki

                  A l e j a G ó r s k a n a s k a r p i e M i e d z y n i a – obejmują
                  ścieżkę wiodącą wzdłuż krawędzi skarpy. (deniwelacja ok. 25 m). Rozciagają się
                  stamtąd rozległe widoki na zachodnie dzielnice Bydgoszczy i kanał bydgoski.

                  T e r e n y p r z y u l. N a d r z e c z n e j – obejmuje teren dawnej stacji
                  kolejowej Bydgoszcz wąskotorowa, w sąsiedztwie nowego kanału bydgoskiego
                  zbudowanego w 1915 r., śluz, kompleksów działek, półwyspu na Brdzie,
                  wykorzystywany chętnie przez wędkarzy, na Brdzie most nieczynnej kolei
                  wąskotorowej do Koronowa.

                  T e r e n y s p a c e r o w e k a n a ł u b y d g o s k i e g o – obejmują
                  ścieżki spacerowe po obu stronach kanału, wśród drzew i zabudowy willowej,
                  ciągnące się na przestrzenui ok. 4 km od plant nad Kanałem do śluzy u granic
                  miasta, wykorzystywane chętnie przez wędkarzy

                  T e r e n y s p a c e r o w e g ó r n e j B r d y - obejmują ścieżki
                  spacerowe po obu stronach rzeki, na osiedlach Jachcice, Piaski, Czyżkówko i
                  Smukała. Rzeka w tym miejscu ma dziki, naturalny charakter, jest bardzo czysta
                  i płynie wartko jak podgórska rzeka. W sprzyjających miejscach urządzone są
                  sezonowe kapieliska.

                  P a r k n a G l i n k a c h – zróżnicowany las liściasty wykorzystywany do
                  spacerów przez mieszkańców osiedla Glinki, miejsce głośnej katastrofy lotniczej
                  w 2002 r.

                  T e r e n y n a d B r d ą n a o s. S i e r n i e c z e k – tereny
                  obejmujące otoczenie rzeki Brdy blisko jej ujścia do Wisły, znajduje się tam
                  m.in. „cypel” – długi i wąski półwysep na Brdzie, w pobliżu znajduje się tor
                  regatowy i most kolejowy na Brdzie z 1932 r.

                  W y s p a n a B r d z i e w o k o l i c y u l. S p o r n e j – wyspa
                  porośnięta lasem łęgowym z polanami z roślinnością łakową. W 2003 r urządzono
                  na wyspie pole golfowe.

                  D o l i n a Ś m i e r c i w dzielnicy Fordon – mieści się w naturalnym leśnym
                  wąwozie, obejmuje m.in. cmentarz pomordowanych tutaj mieszkańców Bydgszczy w X
                  1939 r, monumentalny pomnik, golgotę i trasy spacerowe obejmujące okoliczne
                  wzgórza,

                  W z g ó r z a f o r d o ń s k i e – strefa krawędziowa pradoliny Wisły,
                  wysokość względna dochodzi do 60 m, wśród wzgórz mieszczą się malownicze parowy
                  ze strugami oraz izolowane ze wszystkich stron uroczyska. Występuje duże
                  nagromadzenie różnorodnej roślinności – m.in. muraw kserotermicznych, lasów
                  liściastych w dolinach. Ze wzgórz rozpościera się widok na dzielnicę Fordon
                  oraz Bydgoszcz, zakole Wisły, Dolinę Dolnej Wisły, Puszczę Bydgoską

                  W a ł y f o r d o ń s k i e – tereny spacerowe, piękne krajobrazowo dla
                  mieszkańców starego Fordonu i osiedla Nad Wisłą, obejmują ścieżkę spacerową na
                  wałach nadwiślańskich otaczających dzielnicę, oraz 5 km nadwiślańskich dzikich
                  plaż i starorzeczy

                  O t o c z e n i e T o r u R e g a t o w e g o – tereny leśne ze ścieżkami
                  spacerowymi wokół dużego zbiornika wodnego wykorzystywanego do zawodów
                  regatowych wioślarskich i żeglarskich, w pobliżu śluza, po której można przejść
                  na wyspę

                  W z g ó r z a ł ę g n o w s k i e – zalesiona strefa krawędziowa pradoliny
                  Wisły (grąd), wysokość względna dochodzi do 40m, wśród wzgórz mieszczą się
                  malownicze parowy. Ze wzgórz rozpościera się widok na Łęgnowo, dzielnicę Fordon
                  oraz zakole i Dolinę Dolnej Wisły.

                  S t r e f a r e k r e a c y j n a J a n o w o – tereny w sąsiedztwie zakola
                  Brdy i dużego kompleksu leśnego. Mieści się tam m.in. ośrodek wypoczynkowy,
                  stanica wodna, kompleks działek rekreacyjnych, sanatorium, plaże nad Brdą.

                  P a r k l e ś n y n a o s. B a j k a – tereny spacerowe dla mieszkańców
                  fordońskiego osiedla m.in. w sąsiedztwie kortów tenisowych i boisk sportowych

                  P a r k l e ś n y n a o s. S z y b o w n i k ó w - tereny spacerowe dla
                  mieszkańców fordońskiego osiedla

                  P a r k l e ś n y n a o s. K a s z t e l a n k a - tereny spacerowe dla
                  mieszkańców fordońskiego osiedla, m.in w sąsiedztwie stadionu
                  piłkarskiego „Wisła”

                  P a r k l e ś n y n a o s. N i e p o d l e g ł o ś c i - tereny spacerowe
                  dla mieszkańców fordońskiego osiedla

                  P a r k l e ś n y n a o s. B r d y u j ś c i e - tereny spacerowe dla
                  mieszkańców osiedla

                  P a r k l e ś n y n a o s. P r z y l e s i e - tereny spacerowe dla
                  mieszkańców osiedla

                  P a r k l e ś n y A k a d e m i i T e c h n i c z n o – R o l n i c z e j -
                  tereny leśne otaczające kompleksy uczelniane i akademiki oraz gliniankę

                  P a r k l e ś n y n a o s. C z e r s k o P o l s k i e – enklawa leśna ze
                  sztucznym stawem, wykorzystywana do rekreacji przez mieszkańców okolicznego
                  osiedla

                  P a r k l e ś n y n a o s. F l i s y – teren leśny graniczący z kanałem
                  bydgoskim wykoorzystywany do rekreacji przez mieszkańców okolicznego osiedla

                  L a s „k u j a w s k i”- Puszcza Bydgoska – graniczy z domami mieszkalnymi
                  południowych osiedli Bydgoszczy, zaplecze spacerowe dla mieszkańców górnego
                  tarasu – m.in. osiedli Wyżyny, Kapuściska, Glinki i Wzgórze Wolności. Ciekawe
                  walory krajob
                  • Gość: PIT Re: Poznajemy naszą BYDGOSZCZ IP: *.internetdsl.tpnet.pl 09.03.05, 15:20
                    L a s „k u j a w s k i”- Puszcza Bydgoska – graniczy z domami mieszkalnymi
                    południowych osiedli Bydgoszczy, zaplecze spacerowe dla mieszkańców górnego
                    tarasu – m.in. osiedli Wyżyny, Kapuściska, Glinki i Wzgórze Wolności. Ciekawe
                    walory krajobrazowe

                    L a s „G d a ń s k i” – zaplecze rekreacyjne dla mieszkańców Bydgoszczy,
                    zwłaszcza jej północnej części

                    L a s „s z u b i ń s k i” – zaplecze spacerowe dla mieszkańców osiedli Błonie,
                    Miedzyń i Prądy, mieści przyrodniczą ścieżkę dydaktyczną na granicy z gminą
                    Białe Błota

                    L a s „k o r o n o w s k i” - zaplecze spacerowe dla mieszkańców osiedli Osowa
                    Góra, Flisy, Czyżkówko, Smukała, zróżnicowany gatunkowo, pełen jagód i grzybów

                    L a s „j a c h c i c k i ” – zaplecze rekreacyjne dla mieszkańców Jachcic,
                    suchy bór sosnowy porastający dawny poligon z czasów pruskich. Ciekawy
                    krajobrazowo z powodu odmiennego charakteru od innych lasów otaczających
                    Bydgoszcz

                    L a s „r y n k o w s k i” - zaplecze rekreacyjne dla mieszkańców osiedli
                    Leśne, Jachcice, Piaski i Smukała, zróżnicowany gatunkowo, pełen jagód i
                    grzybów i walorów krajobrazowych, jako że jest położony w strefie krawędziowej
                    pradoliny. W okresie międzywojennym jedno z bardziej popularnych miejsc
                    wypoczynku.

                    L a s „j a r u ż y ń s k i” - zaplecze spacerowe dla mieszkańców osiedli
                    Tatrzańskiego i Nad Wisłą, zróżnicowany gatunkowo, pełen jagód i grzybów. W
                    części leżącej nad
                    50-metrową skarpą Doliny Wisły las złożony jest z dębów, buków, grabów,
                    jesionów, w parowach płyną strumienie uchodzące do Wisły

                    L a s „o s t r o m e c k i” - zaplecze dla mieszkańców dzielnicy Fordon, a
                    nawet całej Bydgoszczy ze względu na wyjątkowość szaty roślinnej.

                    M a ł a K ę p a – starorzecze po wschodniej stronie zakola Wisły porośnięte
                    lasem łęgowym i pokryta kilkudziesięcioma okresowymi jeziorkami, odwiedzana
                    przez miłośników przyrody i turystyki. Znajduje się tu kilkanaście pomników
                    przyrody. Ostoja dzikich zwierząt, rezerwat przyrody.

                    W i e l k a K ę p a – rezerwat, dobrze zachowany fragment lasu łęgowego z
                    udziałem olszy i klonu polnego na terenie zalewowym po wschodniej stronie
                    Wisły, odwiedzana przez miłośników przyrody i turystyki z całego miasta

                    6. Zabytkowe cmentarze
                    W Bydgoszczy znajduje się ok. 20 cmentarzy. Niektóre z nich są zabytkowe.
                    - Starofarny – ul. Grunwaldzka 15, założony w 1809 (1,9 ha)
                    - Nowofarny – ul. Artyleryjska 10 (1906 r.), parafii farnej (11,5 ha)
                    - ul. Ludwikowo 2 (1929 r.), parafii Najśw. Serca Pana Jezusa - (8,5 ha)
                    - ul Lotników (1933 r.), parafii Św. Trójcy (4 ha)
                    - ul. Kossaka (1923 r.), parafii Matki Boskiej Nieustającej Pomocy – (3,5 ha)
                    - ul. Szubińska (Błonie) – założony w1933 r. (4 ha)
                    • Gość: PIT Re: Poznajemy naszą BYDGOSZCZ IP: *.internetdsl.tpnet.pl 09.03.05, 15:21
                      Dalej Walor 5: ETNOGRAFIA
                      Bydgoszcz leży na styku krain etnograficznych:
                      - Kujaw (południe i południowy wschód)
                      - Krajny (zachód i północny zachód)
                      - Pałuk (południowy zachód)
                      - Pomorza Nadwiślańskiego - Bory Tucholskie i Kociewie (północ)
                      - Ziemi Chełmińskiej (wschód)

                      Nie jest pewne, czy można to uznać za walor, ale zapewne urozmaica kulturowy i
                      mentalny obraz Bydgoszczy.
                      Urozmaica to również turystycznie okoliczne tereny.

                      Graniczne położenie Bydgoszczy utrudnia jasne zidentyfikowanie konkretnej
                      krainy etnograficznej. Miasto jest raczej mozaiką ludzi o różnych odcieniach
                      kulturowych.
                      Jednym z efektów takiego stanu jest to, że miasto jest otwarte i nie utrudnia
                      asymilacji osób pochodzących z innych regionów. Z kolei osoby z sąsiednich
                      krain etnograficznych o silnej tożsamości kulturowej znajdą w Bydgoszczy swoich
                      krajan. Sprawę komplikuje napływ po wojnie ludności kresowej i z południa
                      Polski.
                      Innym efektem jest podkreślanie „bydgoskości”. Większość osób identyfikuje się
                      raczej z miastem, niż konkretną krainą etnograficzną.

                      Losy historyczne Bydgoszczy i Fordonu nie sprzyjały wykształceniu stałej
                      tożsamości.
                      W średniowieczu osada Bydgoszcz i Wyszogród należały do pomorskiego księstwa
                      nakielskiego. Po wyprawie Krzywoustego w 1113 r. znalazły się w Wielkopolsce. W
                      wyniku podziału Polski na dzielnice Bydgoszcz i Wyszogród zmieniały
                      przynależność terytorialną.
                      W 1238 r. książę kujawski Kazimierz Konradowic zdołał opanować kasztelanię
                      bydgoską, natomiast sąsiedni Wyszogród pozostał nadal w rękach pomorskich.
                      Bydgoszcz pozostała w inowrocławskim księstwie kujawskim, natomiast Wyszogród
                      przechodził do Kujaw, Pomorzan, następnie księcia wielkopolskiego Przemysława
                      II.
                      Dopiero w 1296 r. Władysław Łokietek przyłączył Wyszogród do Kujaw
                      inowrocławskich.
                      To wydarzenie w sposób trwały powiązały wyszogrodzkie z Kujawami.
                      W 1314 r. dokonano podziału księstwa inowrocławskiego na inowrocławskie i
                      księstwo bydgosko-wyszogrodzkie.
                      W maju 1330 r. Wyszogród został doszczętnie spalony, a mieszkańcy wymordowani
                      przez Krzyżaków, Bydgoszcz zajęta i okupowana przez następne 7 lat.
                      W 1337 r. na mocy układu inowrocławskiego ziemia bydgosko-wyszogrodzka
                      powróciła pod panowanie polskie, co potwierdził pokój kaliski z 1343 r.
                      zawarty przez Kazimierza Wielkiego. Wyszogród stracił znaczenie i został
                      włączony do kasztelanii bydgoskiej.
                      Od tej pory aż do 1772 r. Bydgoszcz z Fordonem, Solcem i Koronowem należała do
                      kujawskiego województwa inowrocławskiego. Bydgoszcz była w tym województwie
                      ośrodkiem równorzędnym do Inowrocławia, a potem ludnościowo i gospodarczo go
                      przewyższającym (XV-XVIII w.). Po sąsiedzku istniało województwo brzesko-
                      kujawskie, które obejmowało teren dzisiejszych powiatów: radziejowskiego,
                      aleksandrowskiego i włocławskiego. Siedzibą wojewody był Brześć Kujawski, ale
                      najważniejszym ośrodkiem – Włocławek. Oba województwa kujawskie były
                      zintegrowane przez wspólny sejmik w Radziejowie. Z tego okresu ponad 500 lat
                      pochodzi tożsamość historyczna i odrębność Kujaw.
                      Po rozbiorach Polski Bydgoszcz została stolicą obwodu nadnoteckiego, a
                      następnie departamentu Księstwa Warszawskiego obejmującego obszar zbliżony do
                      dzisiejszego województwa kujawsko-pomorskiego. Od 1815 r. przez 105 lat była
                      stolicą obwodu regencyjnego w ramach Wielkiego Księstwa Poznańskiego. Z tego
                      okresu pochodzi wielkopolska tradycja Bydgoszczy. Wielu mieszkańców północnej
                      wielkopolski osiedlało się w Bydgoszczy, ale również mieszkańców Pomorza.
                      Po wyzwoleniu w 1920 r. radni miasteczka Fordon rozpatrywali projekt zmiany
                      nazwy miasta na... Wyszogród Wielkopolski.
                      Po 1920 r. Bydgoszcz znalazła się w woj. poznańskim ustalonym wg granic
                      regencji pruskich.
                      W II Rzeczpospolitej rosło znaczenie Pomorza, przez rangę dostępu do morza.
                      Wielki Gdańsk był wolnym miastem. W województwie pomorskim nie było
                      dominującego miasta. Wyznaczony na stolicę Toruń był dwukrotnie mniejszy od
                      Bydgoszczy. Przez 15 lat trwały starania Bydgoszczy i okolicznych powiatów o
                      zmianę przynależności wojewódzkiej do Pomorza i zlokalizowanie w Bydgoszczy
                      władz wojewódzkich. W 1936 r. doszło do tego.
                      Budowa linii kolejowej Śląsk-Bydgoszcz-Gdynia, rozbudowa Gdyni, wzrost
                      gospodarczego znaczenia Bydgoszczy – to wszystko przemawiało za stolicą
                      województwa pomorskiego w Bydgoszczy. Decyzje uprzedził wybuch II wojny
                      światowej. Po wojnie Bydgoszcz została stolicą województwa pomorskiego, a
                      później bydgoskiego będącego spuścizną przedwojennego regionu. Część północną
                      przydzielono Gdańskowi, południową Bydgoszczy. Województwo obejmowało cześć
                      Pomorza Nadwiślańskiego, Krajnę, Ziemię Chełmińską i Dobrzyńską, całe Kujawy.
                      Po reformie z 1975 r. niewiele się zmieniło. Województwo bydgoskie nadal było
                      mozaiką Pomorza, Pałuk, Krajny i Kujaw.

                      Obecnie w Bydgoszczy istnieje podział opinii co do przynależnosci
                      etnograficznej. Zgodnie z tradycją przed i powojenną zalicza się miasto do
                      Pomorza. Dużo jest jednak osób identyfikujacych się z Kujawami. Inni wskazują
                      na Krajnę, która chyba najbardziej jednoznacznie ciąży ku Bydgoszczy. Większość
                      nie identyfikuje się etnograficznie. Mówi o sobie: „bydgoszczanie”.
                      Moim zdaniem Bydgoszcz jest historycznym miastem kujawskim, które powinno
                      powrócić do staropolskiej tożsamości. Niekoniecznie przez przyjęcie kujawskiej
                      kultury ludowej, tylko uznanie historycznych korzeni.
                      Wydaje się, że najczęściej z Kujawami kojarzą Bydgoszcz mieszkańcy Polski.
                      Jednocześnie nie należy zrywać zakorzenionych w XX w. powiązań „pomorskich”, a
                      także zwrócić uwagę na spory udział ludności o korzeniach krajeńskich,
                      pałuckich, wielkopolskich.
                      cdn.
            • Gość: PIT Re: Poznajemy naszą BYDGOSZCZ IP: 83.238.70.* 10.03.05, 21:00
              Dalej Walor 6: TRADYCJE HISTORYCZNE

              Bydgoszcz jest miastem średniowiecznym i rdzennie polskim. Prawa miejskie
              posiada już 659 lat, a osada istniała w czasach prehistorycznych. Protoplastą
              bydgosko-fordońskiego „dwumiasta” jest Wyszogród zasiedlony za czasów Bolesława
              Chrobrego. Jeszcze wcześniej istniały grody prasłowiańskie w Zamczysku,
              Strzelcach Dolnych, Pawłówku.

              1. Średniowieczna Bydgoszcz
              Pierwsza wzmianka o kasztelanie bydgoskim Suzzlaus de Budegac pochodzi z 1238 r.
              Wcześniejszą genezę ma osada i zbudowany w XII w. romański kościół pw. św.
              Idziego.
              Obecność romańskiego kościoła świadczy o wczesnym zasiedleniu i znaczeniu osady
              na trakcie bursztynowym. W tym miejscu omijano Wisłę pokonując brodem Brdę.
              19 kwietnia 1346 r. Kazimierz Wielki lokował miasto na prawie magdeburskim.
              Miało nazywać się Koenigsburg czyli Królewiec. Król traktował miasto w
              szczególny sposób.
              Nadał Bydgoszcz swemu przybranemu synowi Kaźkowi Słupskiemu, który wg zamierzeń
              króla miał być spadkobiercą piastowskiej korony.

              Obszar i mury:
              10 ha w obrębie murów miejskich. Mury były ceglane, gotyckie, budowane w wątku
              polskim. W ciąg murów obronnych wtopione były 4 baszty i 3 bramy miejskie:
              - Gdańska u wylotu mostu przez Brdę
              - Kujawska (Toruńska) u wylotu dzisiejszej ul. Długiej
              - Poznańska (Chwytowska) u wylotu ul. Długiej
              Miasto od strony południowej oraz wyspę zamkową ze wszystkich stron otaczały
              fosy wypełnione wodą.
              W swoich kronikach z pocz. XVII bernardyni piszą, że całe miasto jest murowane.
              Do dzisiaj żadna z bram nie zachowała się. Pozostały jedynie fragmenty murów
              miejskich, oraz fragmenty fos.
              W ludności Bydgoszczy liczącej około 5 tyś. osób zdecydowanie przeważali
              Polacy, ale istniała też kolonia niemiecka i szkocka.
              Miasto mieściło się w pierwszej dziesiątce miast Korony Polskiej.

              Kościoły:
              - romański kościół pw. św. Idziego (budowa XII w.) – rozebrany w 1879 r.
              - gotycki kościół farny (budowa 1466-1502) - istnieje
              - kościół i szpital św. Ducha – rozebrany w I poł. XIX w.
              - klasztor karmelitów (1550) – rozebrany w XIX w.
              - kościół św. Stanisława (1529) ze szpitalem – rozebrany w I poł. XIX w.
              - gotycki kościół bernardynów pw. św. Jerzego (1557) - istnieje
              - klasztor bernardynów – istnieje (przebudowany)
              - kościół św. Trójcy (konsekracja 1579 r.) – rozebrany w XIX w., obecny kościół
              pw. św. Trójcy zbudowano na pocz. XX w.
              - szpital z kaplicą św. Krzyża – rozebrany w XIX w.
              - gotycki kościół Klarysek (1582) – istnieje
              - klasztor Klarysek (1615-18) - istnieje
              - kosciół jezuitów z 2 wieżami na Starym Rynku (budowa 1620) – rozebrany w 1940
              r. przez hitlerowców
              - kościół św. Mikołaja w Fordonie – parafia ma tradycje z XI w. (Wyszogród),
              kosciół murowany powstał w 1600 r., a w obecnym kształcie w 1927-29

              Zakony:
              - karmelici
              - klaryski
              - bernardyni
              - jezuici od 1617 r.

              Przedmieścia:
              - Gdańskie na północnym brzegu Brdy w otoczeniu kościoła i szpitala św. Ducha
              oraz klasztoru karmelitów
              - Kujawskie wokół kościoła św. Idziego, św. Stanisława ze szpitalem, św.
              Jerzego i klasztoru bernardynów
              - Poznańskie wokół kościoła św. Trójcy i szpitala z kaplicą św. Krzyża
              - Wyspa Młyńska od 1594 r. funkcjonowała mennica królewska i kilka młynów (stąd
              nazwa wyspy po dzień dzisiejszy).

              Inne obiekty:
              - Zamek Królewski Kazimierza Wielkiego (1347) ceglany, na sztucznym wzgórzu
              otoczonym odnogą Brdy, wyraźnie oddzielony od reszty miasta fosą, wałami i
              okopami. - wysadzony przez Szwedów, rozebrany w 1773 i w końcu XIX w. przez
              Prusaków
              Mieszkali w nim m.in. królowie Władysław Jagiełło, Kazimierz Jagiellończyk,
              zimę 1577 r. spędził Stefan Batory, a jesień 1656 r. Jan Kazimierz.
              - Gotycki Ratusz z wieżą pośrodku Rynku (1515) – spalony w 1709 r., rozebrany w
              XIX w.
              - Kolegium Jezuickie (fundator: kanclerz Jerzy Ossoliński) – obecnie Ratusz
              bydgoski
              - Mennica królewska na Wyspie Młyńskiej od 1594 r. – rozebrana przez Prusaków w
              1831 r.
              - Młyny królewskie na Wyspie Młyńskiej
              - Skład soli na przedmieściu kujawskim (1522), którą dowożono z kopalń
              małopolskich i ruskich
              - Wodociągi z rur dębowych (1523). Wykonał je Walenty z Bochni. Woda spływała
              ze stawów w okolicy dzisiejszego marketu Castorama (Dolina Pięciu Stawów)
              - liczne prywatne spichlerze zbożowe szlachty wielkopolskiej i kujawskiej

              Szkoły:
              - szkoły klasztorne karmelitów, bernardynów
              - szkoły parafialne
              - gimnazjum (sporne wobec zniszczenia większości źródeł historycznych)
              - bernardyńskie studium filozoficzne
              - kolegium jezuickie od 1648 r.

              Kultura:
              - teatr szkolny w Kolegium Jezuickim
              - biblioteka klasztorna bernardynów (częściowo zachowana do dzisiaj)
              - Kronika Bydgoszczy napisana w 1637 r. przez burmistrza Wojciecha Łochowskiego
              na wzór kroniki Jana Długosza
              Najwybitniejszym uczonym przedrozbiorowej Bydgoszczy był bernardyn Bartłomiej -
              autor pierwszego słownika łacińsko-polskiego.

              Po wielkiej wojnie polsko-krzyżackiej z 1410 roku rozpoczął się okres
              prosperity dla Bydgoszczy. Bogata szlachta kujawska i wielkopolska (Szarlejscy,
              Kościeleccy) prowadzili handel z miastami pruskimi i wybrzeżem bałtyckim.
              Gród korzystał z dogodnego położenia geograficznego i stawał się znanym w kraju
              ośrodkiem wymiany handlowej. Jego rola w miarę upływu lat wzrastała.

              W mieście istniały bractwa kupieckie: Kramarzy, Szyprów i Sterników. Fakt
              istnienia w mieście 2 bractw związanych ze spławem wiślanym potwierdza istotną
              rolę handlową miasta.
              Bydgoszcz leżała na lądowym szlaku handlowym ze Śląska i Wielkopolski do
              Gdańska (z Wrocławia przez Zduny, Pyzdry, Wrześnię i Gniezno). Przez
              Bydgoszcz wiodła też droga z Krakowa do Gdańska (przez Brześć Kuj., Bydgoszcz,
              Tucholę). Najbardziej ożywione kontakty miała w tym zakresie z Toruniem (piwo,
              gorzałka, miód, sól, skóry, wełna, wyroby metalowe).
              Handlowano również z Gdańskiem, Poznaniem i Krakowem. Toruńskie prawo składu
              niewygodne dla kupców krakowskich kierowało ich uwagę na Bydgoszcz. Tworzyli tu
              własne emporia handlowe, najdalej wysunięte na północ.
              W mieście rozwijało się rzemiosło (13 cechów rzemieślniczych).

              Znacznie większe znaczenie posiadała Bydgoszcz w handlu spławnym. Prawo
              prowadzenia takiego handlu szlakiem Brda-Wisła otrzymała w 1346 r. na mocy
              przywileju lokacyjnego. Cały XV wiek to okres walki Bydgoszczy z Toruniem,
              który starał się zachować monopolistyczne stanowisko, jako pośrednik w handlu z
              Gdańskiem. W 1484 król Kazimierz Jagiellończyk w przywileju potwierdził
              mieszczanom bydgoskim prawo uprawiania handlu spławnego na Wiśle. Ostatecznie
              walka z Toruniem zakończyła się w 1537 r. utratą przez Toruń prawa składu.
              Powyżej Bydgoszczy Brdę wykorzystywano do spławu drewna z lasów bydgoskich i
              koronowskich.
              Z Bydgoszczy spławiano zboże, piwo, wyroby rzemieślnicze. Zboże pochodziło z
              Kujaw i znacznej części Wielkopolski. Poniżej miasta wzdłuż Brdy szlachta
              wielkopolska budowała własne spichlerze, które wykorzystywano do magazynowania
              zboża do handlu. Na tym tle dochodziło do zatargów z mieszczanami.
              Wg liczby statków zarejestrowanych w komorze wiślanej w Białej Górze wynika ,że
              w 1579 r. co szósty statek zdążający do Gdańska miał port macierzysty w
              Bydgoszczy.
              W samym mieście pobudowano liczne spichlerze (o konstrukcji ryglowej), do
              magazynowania zboża oczekującego na spływ.
              W II połowie XVI w. Bydgoszcz obok Torunia była największym ośrodkiem handlu
              zbożowego w Polsce wyprzedzając znacznie inne miasta kujawskie, pomorskie,
              mazowieckie i małopolskie. (W 1564 – 1573 r. z Bydgoszczy spławiano średnio
              rocznie 2030 łasztów, z Torunia 2600 łasztów zboża i mąki, a np. z Włocławka
              450 łasztów, Warszawy 384 łaszty)
              Najwięcej zboża przywożono do Bydgoszczy z północnych Kujaw, całej Krajny,
              powiatu kcyńskiego i gnieźnieńskiego.
              Oprócz zboża spławiano sól z żupy bydgoskiej i piwo. Pi
              • Gość: PIT Re: Poznajemy naszą BYDGOSZCZ IP: 83.238.70.* 10.03.05, 21:01
                Oprócz zboża spławiano sól z żupy bydgoskiej i piwo. Piwo bydgoskie było w XVI
                wieku jednym z najbardziej znanych w kraju obok piw piątkowskiego,
                piotrkowskiego, , łęczyckiego, żnińskiego i przemyskiego.

                W 1594 r. król Jan III Waza zezwolił na otwarcie prywatnej mennicy w
                Bydgoszczy. Stanisławowi Citkowskiemu. W 1613 roku została upaństwowiona. Na
                pocz. XVII w. bydgoska mennica była jedyną czynną w Koronie. Istniała do 1688 r.

                2. Średniowieczny Fordon
                Obecnie Fordon jest w granicach Bydgoszczy, a w ciągu wieków jego powiązania z
                Bydgoszczą były znaczne, więc celowe jest ukazanie jego historii (podobnie
                Solec Kujawski i Koronowo).
                Od XI do XIV w. nad urwistym brzegiem Wisły 1.5 km od ujścia Brdy istniał
                castrum Wisegrod wymieniony przez Galla Anonima pod datą 1113 r. Wyszogród był
                pogranicznym grodem pomorskim (IX w.) o charakterze wojskowym, następnie
                polskim grodem (XII do XIII w.) otoczonym podwójnym pierścieniem wałów. We
                wnętrzu obiektu wyeksplorowano warstwę kulturową zawierającą relikt zabudowy w
                postaci chat zrębowych, jam i palenisk spełniających funkcje gospodarcze i
                produkcyjne. Ok. 100 m od grodziska znaleziono obosieczny miecz z XII w.
                W 1327 r. Władysław Łokietek przejął dzielnicę inowrocławską (w tym księstwo
                bydgosko-wyszogrodzkie) i wzmocnił militarnie Wyszogród, kierując ataki na
                terytoria krzyżackie po drugiej stronie Wisły. W 1330 r. Krzyżacy skierowali
                wyprawę przeciwko grodowi. Załoga 200 ludzi broniła się do końca. 12 maja
                obrońcy zostali wycięci do ostatniego, gród doszczętnie spalony.
                W 1380 ziemię bydgosko-wyszogrodzką przekazano księciu Władysławowi
                Opolczykowi.
                Po zniszczeniu przez Krzyżaków nie podjęto odbudowy grodu. Wyszogrodzkie
                zostało włączone do kasztelanii bydgoskiej. Jednak osadnictwo nie zanikło
                zupełnie. Pozostała wieś zwana Wyszogrodem i parafia.
                21 października 1382 r. Władysław Opolczyk powołał na prawie chełmińskim miasto
                Wyszogród-Hoghemburg. Patrymonium obejmowało 4 wsie (Pałcz, Łoskoń, Miedzyń,
                Wyszogród) i 5 wysp na Wiśle. Miasto miało prawo pobierania cła na Wiśle i
                prawo składu. Powołany do życia nowy ośrodek miejski powstał na nowym obszarze
                2.5 km na wschód w centrum dzisiejszego Fordonu. – miejscu adekwatnym dla
                przewidywanej roli miasta w obsłudze handlu wiślanego. Pierwotna nazwa została
                zarzucona. Pojawiła się nowa nazwa Fordon – wymieniona po raz pierwszy w 1409
                r. Nazwa określała funkcję miasta. Fordan - oznaczało bowiem pobieranie opłat
                celnych na rzece. 4 lipca 1424 r. król Władysław Jagiełło, który w międzyczasie
                przejął ziemię bydgosko-wyszogrodzką od Władysława Opolczyka – wystawił nowy
                dokument lokacyjny. Tym razem widniało tam określenie Fordan. Król dokonał
                reorganizacji prawnej miasta, w miejsce prawa chełmińskiego wprowadził prawo
                magdeburskie. Przyczyną zmiany była walka z Zakonem o żeglugę na Wiśle. Fordon
                z Bydgoszczą i Solcem stanowił zespół ośrodków, które znajdowały się w centrum
                tych walk. W myśl przywileju Opolczyka miastem wzorcowym dla Fordonu został
                Toruń, konkurent handlowy strony polskiej. Jagiełło jako miasto wzorcowe
                wyznaczył Bydgoszcz, eliminując tym samym Toruń z wywierania wpływu na Fordon.
                Starosta bydgoski Janusz Brzozogłowy został wójtem fordońskim. Tym samym trzy
                miasta Bydgoszcz, Fordon i Solec będące bramami w kierunku Pomorza i Ziemi
                Chełmińskiej stały się jednolitym zapleczem dla Kujaw.
                Patrymonium miejskie wyznaczone dokumentem Władysława Jagiełły obejmowało
                okoliczne wsie i osady m.in. Rybaki, Niecponie, Łoskoń, Pałcz, Jasieniec,
                Suczyn, Mały Fordonek, Siersko, Siernieczek, Ujście, 4 wyspy na Wiśle m.in.
                Wielką Kępę Ostromecką.
                (tereny dzisiejszej Bydgoszczy na wschód od wiaduktów warszawskich) Natomiast
                tereny dawnego grodu Wyszogród pozostały niezamieszkane.
                Liczba mieszkańców miasta wynosiła w 1583 r. ok. 200, a w 1663 r. 470 osób –
                więcej niż w Pakości, Koronowie. W 1774 r. Fordon posiadał 861 mieszkańców, w
                tym 528 Żydów.
                W 1441 r. miasto wraz ze starostwem bydgoskim, Gniewkowem i Solcem znalazło się
                w rękach kasztelana i starosty inowrocławskiego Mikołaja Szarlejskiego. W 1457-
                1600 Bydgoszcz i Fordon przejęli Kościeleccy. W XVI w. w Fordonie funkcjonowała
                komora celna o lokalnym znaczeniu. Dopiero przeniesienie w 1594 r. przez
                Zygmunta III Wazę miejsca pobierania cła wiślanego z Białej Góry nad Nogatem do
                Fordonu było czynnikiem sprzyjającym rozwojowi miasta i sąsiedniej Bydgoszczy.
                W czasie „potopu szwedzkiego” w 1656 r. miasto zostało doszczętnie spalone. W I
                połowie XVIII w. wskutek ustawicznych pochodów wojsk, ściągania kontrybucji i
                podatków, w Fordonie zasiedlonych było tylko 12 domów. Miasto ulegało
                kilkakrotnemu spaleniu i zalaniu przez powódź na Wiśle w 1713 r. Fordon, choć
                miał bardzo dogodne położenie, nie uczestniczył w handlu wiślanym. To Bydgoszcz
                była okolicznym centrum skupu zboża. Mieszkańcy trudnili się rolnictwem,
                rzemieślnictwem, piwowarstwem oraz skromniej kupiectwem. Na terenie miasta
                istniał od 1556 r. drewniany kościół, w 1600 r. zbudowany jako murowany.
                W mieście istniał szpital – przytułek dla ubogich i szkoła prowadzona przez
                parafię.
                Żydzi w Fordonie pojawili się na pocz. XVI w. Posiadali synagogę, odbudowaną w
                1699 r. i 1781 r. Byli znaczącym odsetkiem mieszkańców, w pewnych okresach
                stanowili więcej niż połowę ludności.
                Centralnym punktem miasta był rynek. Ulice były wąskie, nie było murów
                miejskich. Tylko kilka obiektów było murowanych: kościół, komora celna i domy
                niektórych mieszczan.
                Droga do Bydgoszczy prowadziła inaczej niż dzisiaj – drogą jarużyńską na północ
                od miasta. W miejscu przyszłego mostu przez Wisłę znajdowała się przystań wodna
                zapewniająca połączenie Fordonu z Ostromeckiem.
                Z ważnych inwestycji po 1772 r.:
                W 1859 r. utwardzono drogę do Bydgoszczy, wzmocniono brzegi Wisły.
                Po uruchomieniu kanału bydgoskiego Fordon dzięki położeniu na styku żeglugi
                Gdańsk-Berlin stał się miejscem pobierania opłat i nadzoru transportu
                rzecznego. W 1780-83 zbudowano okazały budynek Dyrekcji Ceł i Akcyzy (dzisiaj
                więzienie).
                W 1885 r. połączono Fordon linią kolejową z Bydgoszczą, zbudowano remizę
                strażacką. W 1891-93 za 10 mln marek w złocie zbudowano most fordoński wg
                projektu radcy Georga Christopha Mehrtensa. Most był w tym czasie najdłuższym
                obiektem w Niemczech (1325 m). Ze względu na znaczenie strategiczne został
                silnie ufortyfikowany (warownie i baszty strzelnicze). Uszkodzony 2 września,
                został naprawiony przez Niemców. Wysadzony 26 stycznia 1945 r. przez oddziały
                niemieckie został ostatecznie rozebrany. W 1951-56 r. zbudowano od podstaw nowy
                most, skrócony o 300 m względem poprzedniego w wyniku zastąpienia jego
                fragmentów od strony Ostromecka nasypem ziemnym.
                [na podstawie: „Dzieje Fordonu i okolic”]
                • Gość: PIT Re: Poznajemy naszą BYDGOSZCZ IP: 83.238.70.* 10.03.05, 21:03
                  3. Bydgoszcz miejscem wielu ważnych wydarzeń historycznych
                  1037-38
                  początek wczesnopiastowskiego grodu Wyszogród nad Wisłą u ujścia Brdy
                  1113
                  zdobycie Wyszogrodu i Bydgoszczy przez króla Bolesława Krzywoustego, który
                  wyprawił się na Pomorzan i ostatecznie przyłączył całe Pomorze do Polski
                  1330
                  Krzyżacy równają z ziemią Wyszogród, jego funkcje i znaczenie przejmuje leżąca
                  w odległości 11 km Bydgoszcz
                  VIII 1409
                  Załoga zamku bydgoskiego dokonuje wypadu pod Świecie zakończone pojmaniem
                  tamtejszego komtura Henryka von Plauen. Powracające oddziały pobijają posiłki
                  krzyżackie i zdobywają Bydgoszcz. Zajęcie Bydgoszczy i Ziemi Dobrzyńskiej jest
                  pierwszym aktem wielkiej wojny polsko-krzyżackiej.
                  6 X 1409
                  Odbicie Bydgoszczy przez Władysława Jagiełłę jako pierwszy krok działań wojsk
                  polskich w wielkiej wojnie polsko-krzyżackiej
                  8 X 1409
                  Rozejm zawarty w Bydgoszczy między Jagiełłą, a Wielkim Mistrzem Zakonu
                  Krzyżackiego Ulrichem von Jungingen, który miał obowiązywać do 24 VI 1410 r.
                  26 X 1410
                  Po victorii grunwaldzkiej i koronowskiej król Władysław Jagiełło przybywa do
                  Bydgoszczy rozpoczynając starania w celu zawieszenia broni (dalszy ciąg
                  negocjacji odbywał się na leżącej naprzeciw Torunia kępie bazarowej k.
                  Nieszawy, gdzie podpisano dokument pokojowy)
                  1454
                  Mikołaj Szarlejski – właściciel starostwa bydgoskiego utrzymuje ścisłe związki
                  z Tajną Radą Związku Pruskiego. Szarlejski mianowany przedstawicielem szlachty
                  kujawskiej i wielkopolskiej odpowiedzialnym za egzekucję postanowień aktu
                  inkorporacji Prus wydanym przez króla Kazimierza Jagiellończyka
                  1454-1466 r.
                  Bydgoszcz zapleczem wojny trzynastoletniej, tutaj kilkakrotnie przebywa król
                  Kazimierz Jagiellończyk, m.in. w Bydgoszczy dowiaduje się o śmierci matki,
                  tutaj koncentrowane są polskie wojska
                  17 VIII 1466
                  W Bydgoszczy król Kazimierz Jagiellończyk zawiera decydujący o losach wojny
                  trzynastoletniej sojusz z księciem słupskim Erykiem, po czym Krzyżacy decydują
                  się na rozmowy pokojowe (prowadzone później w Toruniu, gdzie zawarto
                  ostatecznie pokój 19 X 1466)
                  3 XI 1520
                  W Bydgoszczy obraduje Sejm Rzeczpospolitej
                  zima 1576/77
                  W Bydgoszczy na zamku zimuje król Stefan Batory. Wydaje przywilej królewski
                  wolności żeglugi na Brdzie oraz przywileje dla Fordonu
                  I 1577
                  W Bydgoszczy toczą się rokowania pokojowe w wojnie Batorego z Gdańskiem
                  VIII 1655 r. – IV 1656
                  Pierwszy okres okupacji szwedzkiej
                  Od miejsca obozowania napastników istnieje do dziś nazwa
                  dzielnicy „Szwederowo”. Rabują i wywożą księgozbiory (m.in. jezuitów)
                  21 IV 1656 r.
                  Stefan Czarniecki odbija na krótko Bydgoszcz z rąk Szwedów
                  26 V 1656 – X 1656
                  Drugi okres okupacji szwedzkiej
                  Wysadzono minami zamek, wybuchła zaraza, której ofiarami stali się m.in.
                  bernardyni
                  31 V 1656 r.
                  W Bydgoszczy król szwedzki Karol Gustaw odbywa naradę wojenną
                  X 1657
                  Rokowania na zamku bydgoskim króla Jana Kazimierza z elektorem brandenburskim w
                  obecności dyplomatów Francji i Austrii w celu zawarcia sojuszu antyszwedzkiego
                  6 XI 1657 r.
                  Król Jan Kazimierz zaprzysięża w Bydgoszczy na schodach kościoła pojezuickiego
                  traktat welawsko-bydgoski z elektorem brandenburskim i księciem Prus
                  Fryderykiem Wilhelmem. Ów traktat to jedna z najważniejszych dat w historii
                  Polski przedrozbiorowej. Pozwala zakończyć zwycięsko „potop” szwedzki, ale
                  uniezależnienie Prus skutkuje już 115 lat później rozbiorami Polski i wzrostem
                  znaczenia Niemiec w Europie.
                  1700-1733
                  Okres upadku miasta. Pobyty i rabunki wojsk: saskich (1702), szwedzkich (1703),
                  sapieżyńskich (1704), szwedzkich (1706), rosyjskich (1707), szwedzkich (1708),
                  zaraza i pożar Ratusza (1708), największa zaraza i wyludnienie miasta (1709),
                  rabunki wojsk saskich i rosyjskich (1710-1714), klęska głodu i pobyt wojsk
                  saskich i rosyjskich (1733), okupacja rosyjska (1759-1762)
                  1763-1772
                  Wzrost znaczenia miasta: Wielkopolski Trybunał Koronny odbywa sesje na zmianę w
                  Poznaniu i Bydgoszczy. Polski projekt kanału bydgoskiego. Kanał ma biec od
                  Noteci do Brdy między Zamkiem, a Rynkiem.
                  1772
                  Bydgoszcz włączona do Prus na mocy traktatu rozbiorowego i wyznaczona stolicą
                  obwodu nadnoteckiego grupującego obszary odłączone od Rzeczpospolitej (obwód
                  obejmował 4 landratury: bydgoską, inowrocławską, kamieńską i wałecką)
                  1773-1774
                  Budowa Kanału Bydgoskiego łączącego Odrę z Wisłą. (buduje 10 tyś. robotników)
                  2 X 1794
                  Zdobycie Bydgoszczy przez wojska polskie gen. Henryka Dąbrowskiego, od miejsca
                  szturmu istnieje po dzień dzisiejszy nazwa „Wzgórze Dąbrowskiego”
                  1806-1815
                  Bydgoszcz stolicą jednego z 6 departamentów w obrębie Księstwa Warszawskiego
                  1815-1918
                  Bydgoszcz stolicą regencji (województwa) w ramach Wielkiego Księstwa
                  Poznańskiego
                  1846
                  Budowa kolei i umiejscowienie w Bydgoszczy dyrekcji kolei wschodniej
                  zarządzającej siecią kolejową od Berlina po Kłajpedę
                  koniec XIX w.
                  Bydgoszcz zostaje silnie rozbudowana i uprzemysłowiona, jest miastem
                  nowoczesnym na swoje czasy, nie odbiegającym poziomem od innych miast Rzeszy,
                  zwana „małym Berlinem”, ale za cenę wyburzenia połowy zabytków staropolskich
                  1910
                  Bydgoszcz jest trzecią pod względem wielkości aglomeracją w zaborze pruskim po
                  Gdańsku i Poznaniu, liczy z przedmieściami 93 tyś. osób, posiada pierwsze
                  uczelnie wyższe – Instytut Rolniczy i Szkołę Rzemiosł i Przemysłu Artystycznego
                  1920
                  Bydgoszcz miastem powiatowym w województwie poznańskim obejmującym dawne
                  Księstwo Poznańskie, jest największym miastem powiatowym w Polsce, zajmującym 7
                  miejsce w kraju, uznawana za najczystsze i najbardziej zielone i zadbane miasto
                  w Polsce obok Wilna
                  1933
                  Bydgoszczanin Marian Rejewski łamie kod niemieckiej Enigmy. Dzięki niemu od
                  1940 r. alianci zachodni znają z wyprzedzeniem zamierzenia Niemców
                  1936
                  Budowa kolejowej magistrali węglowej Katowice – Gdynia przez Bydgoszcz –
                  najważniejszej inwestycji komunikacyjnej II Rzeczpospolitej
                  1 IV 1938
                  Bydgoszcz z okolicznymi powiatami włączona do województwa pomorskiego,
                  przewidywana wg decyzji rządowych w 1940 na stolicę województwa
                  3 IX 1939
                  Bydgoska „krwawa niedziela”. W odwecie Niemcy w październiku rozstrzelali ok.
                  kilka tyś. bydgoszczan w „Dolinie Śmierci” i innych miejscach, w większości
                  inteligencję, duchowieństwo, władze miejskie
                  1939-1945
                  Niemcy wyburzają staropolskie zabytki oraz budują w okolicy wielką fabrykę
                  prochu Dynamit AG Vorm. Alfred Nobel & CO Bromberg ukrytą w lasach Puszczy
                  Bydgoskiej, przy budowie pracuje ok. 40 tyś. osób, w tym tysiąc jeńców
                  wojennych (pozostałości fabryki są obecnie atrakcją turystyczną)

                  • Gość: PIT Re: Poznajemy naszą BYDGOSZCZ IP: 83.238.70.* 10.03.05, 21:05
                    4. Tradycje administracyjne
                    1343-1772: siedziba księstwa potem kasztelanii w ramach województwa
                    inowrocławskiego
                    województwo obejmowało w przybliżeniu obszar dzisiejszych powiatów: bydgoskiego
                    i inowrocławskiego
                    1772-1806: stolica obwodu nadnoteckiego, obwód obejmował 4 landratury:
                    bydgoską, inowrocławską, kamieńską i wałecką, granica wschodnia biegła przez
                    Szubin, Żnin, Gąsawę, Mogilno, Gopło do Piotrkowa Kuj.
                    1806-1815: stolica departamentu, jednego z 6 w Księstwie Warszawskim,
                    obejmujacego 10 powiatów: chełmiński, michałowski (bez Grudziądza), toruński,
                    wałecki, kamieński, bydgoski, inowrocławski, brzeski, kowalski i radziejowski
                    1815-1920: stolica regencji (województwa) w Wielkim Księstwie Poznańskim,
                    obejmującego 11 powiatów: bydgoski, inowrocławski, szubiński, wyrzyski,
                    żniński, mogileński, strzeleński, chodzieski, wągrowiecki, gnieźnieński,
                    witkowski
                    1920-1936: miasto powiatowe podlega pod Poznań (Bydgoszcz z okolicznymi
                    powiatami zabiega o włączenie do woj. pomorskiego)
                    1936-1939: miasto powiatowe podlega pod Toruń (do woj. pomorskiego włączono
                    Bydgoszcz z powiatami: inowrocławskim, wyrzyskim, szubińskim, nieszawskim,
                    włocławskim, lipnowskim, rypińskim). Na szczeblu rządowym dojrzewa decyzja o
                    zmianie siedziby województwa na Bydgoszcz
                    1939-1945: stolica rejencji w ramach okręgu Rzeszy Gdańsk-Prusy Zachodnie
                    1945-1975: stolica województwa pomorskiego (bydgoskiego) obejmującego 18, a od
                    1950 r. 19 powiatów w granicach zbliżonych do dzisiejszego województwa
                    1975-1999: stolica województwa bydgoskiego
                    od 1999 : siedziba władz państwowych województwa kujawsko-pomorskiego

                    W ostatnich 233 latach Bydgoszcz była stolicą administracyjną regionu przez 214
                    lat. Przez okres kilkudziesięciu lat obszar administrowany przez Bydgoszcz był
                    większy od obecnego województwa kujawsko-pomorskiego. Od połowy XIX wieku, aż
                    po dzień dzisiejszy Bydgoszcz jest największym ośrodkiem regionu w granicach
                    dzisiejszego województwa.

                    5. Legendy związane z Bydgoszczą
                    Mimo, że jest to na ogół mało znane, istnieje całkiem sporo legend i podań o
                    Bydgoszczy.
                    Oto niektóre z nich:
                    - Legenda o powstaniu Bydgoszczy "Dwaj bracia Byd i Gost"
                    - "Legenda o herbie"
                    - "Legenda o bydgoskiej Łysej Górze"
                    - "Bartodzieje Bartłomiejami stoi"
                    - "Legenda o bydgoskim diabełku Węgliszku"
                    - "Jak Bocianowo z bocianiska powstało"
                    - „O Angelice, córce rycerza Carolusa”
                    Legendy o Bydgoszczy i panie Twardowskim
                    (wg legendy szlachcic Twardowski mieszkał w Bydgoszczy):
                    - "Pan Twardowski i burmistrza Słomki odmłodzenie"
                    - "W roku pańskim 1560"
                    - "Na kogutach siedząc"
                    - "Dziewięć groszy"

                    • Gość: PIT Re: Poznajemy naszą BYDGOSZCZ IP: 83.238.70.* 10.03.05, 21:06
                      Dalej Walor 7: ZABYTKI I OBIEKTY MIASTOTWÓRCZE

                      Chociaż Bydgoszcz nie słynie z zabytków średniowiecznych, to nie znaczy to że
                      ich tam nie ma. Jako miasto leżące na obszarze staropolskich Kujaw w szeroko
                      pojętej dzielnicy wielkopolskiej posiada architekturę charakterystyczną dla
                      tego regionu kraju, bez budowli pokrzyżackich. Krzyżacy władali Bydgoszczą
                      zaledwie kilka lat i nie zdążyli tu zbudować monumentalnych budowli jak w
                      Chełmnie czy Toruniu. Dlatego porównywanie Bydgoszczy z tymi miastami nie jest
                      właściwe. W porównaniu z miastami Wielkopolski i Kujaw Bydgoszcz jest miastem
                      interesującym, wyróżniającym się na korzyść.
                      Bydgoszcz posiada kilkaset obiektów wpisanych w rejestrze zabytków, w tym
                      obiekty orginalne np rozległe secesyjne śródmieście najlepiej zachowane w kraju
                      po Łodzi, czy zabytek sztuki inżynierskiej jakim jest kanał bydgoski ze
                      śluzami. Bydgoskie Stare Miasto jest orginalnie położone bezpośrednio nad
                      rzeką, a staromiejską Wyspę Młyńską otaczają jazy i śluzy oraz wartko płynąca
                      jak górski strumień Młynówka. Tak więc na bydgoskiej Starówce znajdziemy nie
                      tylko piękne budowle, ale szum spiętrzonej wody, liczne nadbrzeża, barki z
                      kawiarniami.
                      W XIX w. Bydgoszcz zwano „małym Berlinem” z uwagi na podobną, nowoczesną w
                      ówczesnych czasach zabudowę, która była dziełem najwybitniejszych architektów.
                      Uroku dodaje wielość parków, dobrze utrzymywanych skwerów i nowych osiedli
                      miast-ogrodów jak np Sielanka zaprojektowana przez wybitnego arch. J. Stubbena.

                      W przeszłości Bydgoszcz była o wiele bardziej zasobna w zabytki, niż dzisiaj.
                      Prusacy i Niemcy zniszczyli więcej niż połowę zabytków z czasów staropolskich,
                      pozostawili natomiast secesyjne, neobarokowe i neogotyckie kościoły, gmachy i
                      całe dzielnice kamienic oraz zabytkowy stary kanał bydgoski.
                      Najbardziej nieodżałowane zburzone zabytki bydgoskie to:
                      - romański kościół pw. św. Idziego z połowy XII w
                      - Zamek Królewski z systemem fos
                      - mury miejskie z basztami i bramami
                      - kościół pojezuicki z pocz. XVII w.
                      - Teatr Miejski z 1896 r.
                      - Synagoga żydowska z XIX w.
                      - 2 duże ryglowe spichlerze królewskie z końca XVIII w.
                      - 2 ryglowe spichlerze na Rybim Rynku z końca XVIII w.
                      - monumentalna rzeźba i fontanna „Potop” w Parku im. Kazimierza Wielkiego
                      - część starego kanału bydgoskiego z 3 zabytkowymi śluzami

                      1. Starówka bydgoska otoczona wodą
                      Stare Miasto położone na zakolu Brdy zachowało średniowieczne rozplanowanie na
                      rzucie zbliżonym do elipsy, z czworobocznym rynkiem w centrum i ulicami
                      wybiegającymi z narożników. Przy budynku Nowy Rynek 3- 5 znajdują się
                      pozostałości baszty oraz dawnej fosy miejskiej.
                      Urok Starówki stanowi obok pięknych budynków szum spiętrzonej wody, liczne jazy
                      i śluzy, mosty, groble, wielość nadbrzeży i bulwarów. Wiele z zabytkowych
                      obiektów zbudowanych jest tuż nad Brdą, niejako kłania się w rzece. Stanowi to
                      o niepowtarzalności bydgoskiej starówki

                      2. Kilka rynków staromiejskich
                      Bydgoszcz posiada kilka historycznych rynków staromiejskich. Najstarszym jest
                      jak nazwa wskazuje Stary Rynek, którego geneza sięga lokacji miasta w 1346 r.,
                      a nawet wcześniej. Inne rynki zwane były od produktów, jakimi na nich
                      handlowano, a więc: Zbożowy Rynek, Rybi Rynek, Wełniany Rynek, Kozi Rynek. W
                      XIX w. wytyczono Nowy Rynek w pobliżu gmachu Sądów potrzebny w rozbudowującym
                      się mieście. W XIX w. zaczęto intensywnie rozbudowywać Gdańskie Przedmieście
                      leżące na północ od Brdy. Wytyczono tam kolejny rozległy rynek z kościołem
                      pośrodku dzisiaj zwanym Placem Piastowskim. Jego wielkość i charakter zabudowy
                      dorównuje Staremu Rynkowi.
                      Niezależnie w centrum starego Fordonu również znajduje się średniowieczny Rynek
                      z zabytkowym kościołem św. Mikołaja pośrodku. Na uwagę zasługuje położenie
                      fordońskiego rynku bardzo blisko brzegu Wisły.

                      3. Secesyjne Śródmieście
                      Z początkiem XIX wieku rozpoczęła się zabudowa przedmieścia gdańskiego, które
                      na pocz. XX wieku miało stać się zwarcie zabudowanym Śródmieściem z wysokimi
                      kamienicami w stylu secesyjnym, neobarokowym, eklektycznym.
                      W 1820 r. rozpoczęła się zabudowa ul. Gdańskiej. Oddanie do użytku dworca
                      kolejowego w 1852 r. na Bocianowie zainicjowało zabudowę ul. Dworcowej. Obecnie
                      bydgoskie Śródmieście jest niewiele mniejsze od warszawskiego. Jest to
                      potencjalna perełka Bydgoszczy, obecnie zaniedbana i niedoceniana. Kilka
                      kwartałów ulic jest odrestaurowanych i prezentuje się bardzo okazale np.
                      pierzeje przy ul. Cieszkowskiego, Gdańskiej, Słowackiego, Mickiewicza,
                      Dworcowej, Jezuickiej, Długiej, Farnej, Nowym Rynku.
                      Po rewitalizacji Śródmieścia w następnych latach (plany są już uchwalone) z
                      udziałem funduszy unijnych Bydgoszcz ma szanse na poprawę wizerunku.

                      4. Wyspa Młyńska i Wenecja Bydgoska
                      Zespół Wyspy Młyńskiej oraz „Wenecja Bydgoska” usytuowana jest w zakolu Brdy,
                      na zachód od Starego Miasta. Pierwotnie składała się z trzech wysp, obecnie
                      stanowi jedną wyspę, połączoną groblą. Zachowany historyczny układ przestrzenny
                      wyznacza brukowana ulica Mennica.
                      Wenecja Bydgoska to malowniczy zespół architektoniczny Starego Miasta
                      przylegający do odnogi Brdy zwanej Młynówką, naprzeciw tzw. Wyspy Młyńskiej.
                      Dzisiejsza zabudowa Wenecji Bydgoskiej pochodzi z XIX wieku. Część kamienic
                      bezpośrednio graniczy z wodą. Posiada magiczny bydgoski klimat miejsca
                      historycznego w połączeniu z pięknem parkowego otoczenia. Znajdują się tam
                      m.in.: mennica, domy z XVIII-XIX w., spichrze XIX- pocz. XX, młyn 1851,
                      kaszarnia z 1898.
                      Wyspa wymaga rewitalizacji, co ma szansę stać się w najbliższych 3 latach.

                      • Gość: PIT Re: Poznajemy naszą BYDGOSZCZ IP: 83.238.70.* 10.03.05, 21:07
                        5. Zabytkowe kościoły
                        W Bydgoszczy pozostały 4 średniowieczne kościoły, natomiast sporo jest obiektów
                        z XIX wieku i okresu przedwojennego.

                        Kościoły średniowieczne:
                        K a t e d r a p.w. śś. M a r c i n a i M i k o ł a j a (1466-1502)
                        z koronowanym przez prymasa S. Wyszyńskiego w 1966 r. i Jana Pawła II w 1999 r.
                        koronami papieskimi obrazem „Madonny Bydgoskiej”- Matki Boskiej Pięknej Miłości;
                        Jeden z najpiękniejszych zabytków gotyku nadwiślańskiego. Z dawnych czterech
                        kaplic renesansowych zachowała się XVII - wieczna kaplica św. Krzyża. W siedmiu
                        barokowych ołtarzach bocznych umieszczone są obrazy i rzeźby z XVI - XVIII
                        wieku.

                        K o ś c i ó ł p.w. św. J e r z e g o (pobernardyński, garnizonowy) z 1552-1557
                        r., późnogotycki, barokowy klasztor, XVI-XIX w.

                        K o ś c i ó ł K l a r y s e k p.w. W n i e b o w z i ę c i a M a t k i B
                        o s k i e j z 1582- 1602, gotycko-renesansowy, posiada polichromowany strop
                        kasetonowy oraz kaplicę z renesansową attyką (1646r.) Wewnątrz pająk gotycki z
                        XV wieku, dwie kute kraty klauzurowe i drewniany ołtarz z XVII wieku oraz obraz
                        św. Stanisława Kostki - dzieło Leona Wyczółkowskiego. Z wieży kościoła rozlega
                        się każdego dnia (o godz. 9.00, 12.00, 15.00 i 18.00) hejnał bydgoski

                        K o ś c i ó ł p.w. św. M i k o ł a j a gotycki.z XIV/XV
                        Parafia w Wyszogrodzie wzmiankowana w 1198. Pierwotny kościół uległ zniszczeniu
                        wraz z grodem. Kolejny wymieniony w przywileju lokacyjnym w 1382. Obecna
                        neobarokowa forma kościoła pochodzi z 1927-28 (arch. S. Cybichowski)

                        S y n a g o g a ż y d o w s k a - z XVIII wieku, barokowo-klasycystyczna, w
                        Fordonie
                        Przebudowana w czasie okupacji i po 1945. Obecnie w stanie ruiny z powodu
                        niejasnych spraw własnościowych

                        Kościoły z lat 1772-1920
                        K o ś c i ó ł p.w. śś. P i o t r a i P a w ł a, 1872-78, neogotycki
                        do 1945 roku ewangelicki. W ołtarzu głównym obraz Niepokalane poczęcie NMP z
                        około 1850 roku z dawnego kościoła pojezuickiego

                        K o ś c i ó ł p.w. J a n a A p o s t o ł a i E w a n g e l i s t y – 1879,
                        neogotycki
                        zbudowany jako ewangelicki w pobliżu rynku w Fordonie

                        K o ś c i ó ł M e t o d y s t ó w – 1896-97, neogotyk
                        Użytkowany przez gminę ewangelicką. Przed kościołem- rzeźba Chrystusa z 1820 r.

                        K o ś c i ó ł p.w. św. A n d r z e j a B o b o l i - 1900 – 1903, neogotycki,
                        dzieło arch. H. Seelinga, zbudowany jako miejski (farny) kościół ewangelicki
                        p.w. Świętego Krzyża.

                        K o ś c i ó ł p.w. św. J ó z e f a R z e m i e ś l n i k a - 1904-1906, wg
                        projektu Herrmanna
                        zbudowany jako ewangelicki

                        K o ś c i ó ł p.w. M i ł o s i e r d z i a B o ż e g o, 1905-06;
                        dawny ewangelicki

                        K o ś c i ó ł p.w. N a j ś w i ę t s z e g o S e r c a P a n a J e z u s a,
                        1910-12, neobarokowy
                        Zbudowany z zastosowaniem najnowszej wówczas techniki budowlanej (żelbet) na
                        obecnym Placu Piastowskim. Jeden z piękniejszych kościołów w mieście.
                        Trójnawowy, ma kształt bazyliki z wydzieloną absydą, transeptem i kopułą. W
                        ołtarzu głównym - obraz Serca Pana Jezusa (1932 r.);

                        K o ś c i ó ł p.w. Ś w i ę t e j T r ó j c y - 1910-1912, neobarokowy
                        zbudowany z przeznaczeniem dla polskich katolików

                        Kościoły z okresu międzywojennego:
                        - Św. Wojciecha (Okole), 1923
                        - Św. Wincentego a'Paulo Bazylika Mniejsza (Bielawki), 1925
                        - Św. Stanisława Biskupa i Męczennika (Siernieczek), 1925
                        - MB Nieustającej Pomocy (Szwederowo), 1926
                        - Ducha Świętego (Glinki), 1932
                        - św. Antoniego z Padwy (Czyżkówko), 1936

                        6. Piękne reprezentacyjne obiekty z XIX wieku
                        Bydgoszcz posiada zabytkowe obiekty administracyjne, handlowe, oświatowe z
                        XVIII i XIX wieku. Świadczy to o tradycjach administracyjnych miasta.
                        Wiele z nich zostało zaprojektowanych przez czołowych europejskich architektów.
                        Do dziś budynki robią wspaniałe wrażenie ogromem, dopracowaniem detali, klasą.

                        - budynek klasztorny Klarysek, powstał w latach 1615-18 (obecnie Muzeum
                        Okręgowe)
                        - Kolegium Jezuickie – ufundowane przez kanclerza koronnego Jerzego
                        Ossolińskiego w 1638 r., szkoła jezuicka, po kasacie zakonu Szkoła Główna
                        Departamentowa, od 1778 do dnia dzisiejszego Ratusz bydgoski
                        - Gmach Deputacji Kameralnej (obecnie siedziba Wojewódzkiej Biblioteki
                        Publicznej).
                        Wzniesiony w 1778 w stylu barokowo-klasycystycznym, jako siedziba władz
                        administracyjnych obwodu nadnoteckiego i Sądu Dworskiego
                        - Gmach Rejencji Bydgoskiej wybudowany w latach 1834-36 (rozbudowany 1863)
                        zaprojektowany przez berlińskiego architekta Karla Friedricha Schinkla –
                        jednego z czołowych twórców neoklasycyzmu (obecnie Kujawsko-Pomorski Urząd
                        Wojewódzki)
                        - Gmach Poczty Głównej, neogotyk 1883-85. Jedna z najwspanialszych budowli tego
                        typu w Europie
                        - Gmach Królewskiej Dyrekcji Kolei Wschodnich - neogotyk (styl manieryzmu
                        niderlandzkiego), 1886-89 (obecnie Centralne Biuro Rozliczeń Zagranicznych PKP
                        i Dyrekcja Kolei)
                        - Gmach Starostwa Bydgoskiego – neobarok 1904-06 (obecnie Akademia Muzyczna)
                        - Piękny neoklasycystyczny gmach Teatru Miejskiego, 1896, największe dzieło
                        znanego architekta Heinricha Seelinga (gmach uszkodzony w czasie walk w 1945 r,
                        podpalony i rozebrany w 1946 r.)
                        - Potężny Gmach Sądu Wojewódzkiego, 1903 (przed I wojną siedziba Sądów Pruskich)
                        - Gmach Szkoły Wojennej, 1912-14 (obecnie siedziba Pomorskiego Okręgu
                        Wojskowego)
                        - Szkoła Rzemiosł i Przemysłu Artystycznego, 1911, obecnie Technikum
                        Mechaniczne i ATR
                        - Instytut Rolniczy, 1906, obecnie użytkowany przez Akademię Bydgoską
                        - Gmach Bankowy, 1860 dzieło Heinricha Seelinga (obecnie Bank Gdański)
                        - Hotel "Pod Orłem", secesja 1896, dzieło arch. Józefa Święcickiego
                        - Gmach Technikum Kolejowego, 1906, dzieło duetu arch. Zaar-Vahl
                        - Dom Towarowy „Jedynak”, 1911 wg projektu C. Waltera, modernistyczny, wczesne
                        zastosowanie konstrukcji żelbetowej.
                        - Hala Targowa - 1904 r., neogotycko – modernistyczna, nakryta przeszkloną
                        konstrukcją stalową.
                        - Radio Pomorza i Kujaw – 1896-97, eklektyczny w formie klasycyzującego pałacu.
                        ...i inne

                        7. Inne obiekty zabytkowe
                        W Bydgoszczy z uwagi na handlowy charakter miasta znajdowało się wiele
                        średniowiecznych spichlerzy. Obecnie pozostało zaledwie kilka z nich,
                        najstarsze z XVIII w.

                        B i a ł y S p i c h l e r z - ul. Mennica 2, 1780,
                        konstrukcja szachulcowa o gotyckim sklepieniu z XV wieku

                        S p i c h r z e n a d B r d ą ul. Grodzka 7-11
                        - spichrz przy ulicy Grodzkiej 7, tzw. holenderski, zbudowany w 1793 roku,
                        - spichrze wielokondygnacyjne przy ulicy Grodzkiej 9, 11, z lat 1793-1800

                        Z innych obiektów można wymienić:
                        S t a r y K a n a ł B y d g o s k i - jest nie używanym obecnie odcinkiem
                        zbudowanym w latach 1773 - 1774. Po wykopaniu w 1915 roku Nowego Kanału,
                        usprawniającego żeglugę na tym ważnym szlaku wodnym, odcinek Starego Kanału z
                        dawnymi zabytkowymi śluzami, obecnie rewaloryzowanymi, przekształcono w ciąg
                        spacerowy. Na uwagę zasługuje piękny starodrzew (m.in. 40 czarnych topoli,
                        uznanych za pomniki przyrody).

                        W i e ż a C i ś n i e ń - na Wzgórzu Dąbrowskiego, neogotycka

                        C h a t a p o m e n n o n i c k a w Bydgoszczy-Łęgnowie nr 2, 1768.

                        8. Pomniki, fontanny
                        W mieście znajduje się wiele pomników dodających uroku różnym zakątkom:
                        - Pomnik Łuczniczki - symbol Bydgoszczy – 1910 r., dzieło berlińskiego
                        rzeźbiarza Ferdynanda Lepcke'go
                        - Pomnik St. Barciszewskiego - prezydenta Bydgoszczy – od 1989
                        - Pomnik Walki i Męczeństwa na Starym Rynku – od 1969
                        - Pomnik Nieznanego Powstańca Wielkopolskiego – od 1986
                        - Obelisk na pl. Wolności ku czci wyzwolicieli Bydgoszczy w 1920 r.
                        - Obelisk ku czci gen. Henryka Dąbrowskiego na Wzgórzu Dąbrowskiego
                        - Pomnik „Przechodzący przez rzekę” – zawieszony nad Brdą
                        - Pomnik "Trzy Gracje"
                        - Pomnik I.J. Paderewskiego w dzielnicy „muzycznej”
                        - Pomnik Henryka Sienkiewicza – w parku im. J. Kochanowskiego – od 1927 r.
                        -
                        • Gość: PIT Re: Poznajemy naszą BYDGOSZCZ IP: 83.238.70.* 10.03.05, 21:09
                          8. Pomniki, fontanny
                          W mieście znajduje się wiele pomników dodających uroku różnym zakątkom:
                          - Pomnik Łuczniczki - symbol Bydgoszczy – 1910 r., dzieło berlińskiego
                          rzeźbiarza Ferdynanda Lepcke'go
                          - Pomnik St. Barciszewskiego - prezydenta Bydgoszczy – od 1989
                          - Pomnik Walki i Męczeństwa na Starym Rynku – od 1969
                          - Pomnik Nieznanego Powstańca Wielkopolskiego – od 1986
                          - Obelisk na pl. Wolności ku czci wyzwolicieli Bydgoszczy w 1920 r.
                          - Obelisk ku czci gen. Henryka Dąbrowskiego na Wzgórzu Dąbrowskiego
                          - Pomnik „Przechodzący przez rzekę” – zawieszony nad Brdą
                          - Pomnik "Trzy Gracje"
                          - Pomnik I.J. Paderewskiego w dzielnicy „muzycznej”
                          - Pomnik Henryka Sienkiewicza – w parku im. J. Kochanowskiego – od 1927 r.
                          - Chłopiec i dziewczynka – na fontannie „Studzienka” na Starym Rynku
                          - Popiersie Wincentego Witosa - w Parku Ludowym im. Wincentego Witosa
                          - Pomnik "Ikara" upamietniający szkołę szybowcową w Fordonie
                          - Obelisk symbolizujący przebiegający południk 18ºE – na Wyspie Młyńskiej
                          - Pomnik na skwerze Leszka Białego
                          - Cmentarz - pomnik Bohaterów Bydgoszczy
                          - Pomnik ofiar hitlerowskich w Dolinie Śmierci
                          - Pomnik Lotnika na Błoniu
                          - Pomnik Pamięci 16 Pułku Ułanów Wielkopolskich na Błoniu
                          - Szkoła-Pomnik Papieża-Polaka Jana Pawła II
                          - Kilkadziesiąt artystycznych rzeźb drewnianych na terenie Leśnego Park Kultury
                          i Wypoczynku
                          ...i inne
                          W budowie znajduje się kilka następnych pomników.

                          FONTANNY
                          - Fontanna w Parku im. K.Wielkiego – dawna fontanna „Potop” z 1904 r.
                          - Fontanna „Studzienka” na Starym Rynku z 1909 r.
                          - Fontanna na Placu Teatralnym
                          - Fontanna w Parku im. W.Witosa – obok amfiteatru
                          - Fontanna przy ul. Gdańskiej 47
                          - Fontanna przed budynkiem NOT w parku W. Jagiełły – ul. Jagiellońska 30
                          - Dwie fontanny w dzielnicy muzycznej naprzeciw Filharmonii – ul.
                          Słowackiego/Libelta
                          - Trzy fontanny przy ul. Gałczyńskiego (os. Błonie)
                          - Wodotryski na jez. Balaton
                          - Wodotryski na starym kanale Bydgoskim
                          - Wodotryski na stawach w Parku Myślęcińskim

                          9. Obecność zabytkowego Fordonu wzbogaca miasto
                          Sąsiedztwo Fordonu, który jest podobnie jak Bydgoszcz miastem średniowiecznym
                          wzbogaca miasto. Zwiększa liczbę zabytkowych obiektów. Fordon z uwagi na
                          położenie nadwiślańskie dodaje nowej jakości Bydgoszczy. Znajdują się tu inne
                          krajobrazy i architektura. Kościoły są odrestaurowane, natomiast konieczna jest
                          rewitalizacja substancji mieszkaniowej fordońskiej starówki. Stary Fordon wraz
                          z Ostromeckiem mają szansę stać się lokalnym centrum kulturalnym dla
                          mieszkańców wschodniej cześci Bydgoszczy.

                          10. Inne ciekawe obiekty
                          Kilka obiektów zbudowanych po 1945 r. zasługuje na uwagę

                          N o w e S p i c h r z e - Bank Rozwoju Eksportu S.A.
                          Obiekty zbudowane w 1999 r. w kształcie spichrzy ze szkła, stali i cegły
                          klinkierowej. W 2000 r. uzyskały I nagrodę w ogólnopolskim konkursie "Życie w
                          architekturze” za najlepsze obiekty zaprojektowane i zrealizowane w latach 1989-
                          1999.

                          - Salon Wystawowy BWA - 1968-1970
                          - Pałac Młodzieży – 1970-74
                          - Bank Handlowy S.A. - 1991-92
                          - Bydgoski Dom Technika - 1972-1974
                          - Opera Nova - od 1973
                          - Teatr Polski - 1949r.
                          - Filharmonia Pomorska - 1954-1958 (2 sale koncertowe dla 920 i 300 osób)

              • Gość: goral Re: Poznajemy naszą BYDGOSZCZ IP: *.internetdsl.tpnet.pl 11.03.05, 09:58
                Szkoda tych rozebranych zabytków :-(
                Gdyby nie Szwedzi i Prusacy to nasza Starówka - nie byłaby gorsza od Toruńskiej.
                Właśnie tego staromiejskiego klimatu brakuje Bydgoszczy. Z drugiej strony gdyby
                zainwestować pieniądze w kierunku odnowy kamienic, odbudowy niektórych
                budynków, zagospodarowania terenów - to klimat zostałby odtworzony.
                Myślę, że plany włodarzy miasta idą w dobrym kierunku, ale zdecydowanie za wolno.
                Przecież można odbudować bramy miejskie - Kujawską i Poznańską - dużej kasy by
                to nie kosztowało. Efekt estetyczny niesamowity - ul. Długa otrzymałaby niezły
                klimat .
              • Gość: Bogna Re: Poznajemy naszą BYDGOSZCZ IP: *.telsten.com / *.telsten.com 16.03.05, 20:03
                Serdeczne dzięki, za tyle wiadomości o naszym mieście. Mieszkam w Bydgoszczy od
                urodzenia i bardzo lubię nasze miasto. Zawsze interesowała mnie historia i
                dzień dzisiejszy naszego grodu. Z przyjemnością czytalam Twoje forum i myślę,
                że dobrym pomysłem było by przygotowanie przewodnika po Bydgoszczy dla
                mieszkańców naszego miasta,moze zaczniesz na Forum a czytelnicy będą dzielić
                się swoją wiedzą i pomagać? Przesyłam pozdrowienia.
        • Gość: PIT Re: nominacje potrzebne IP: *.internetdsl.tpnet.pl 11.03.05, 19:11
          Dalej Walor 8: POTENCJAŁ TURYSTYCZNY

          Bydgoszcz według obiegowych opinii nie jest miastem turystycznym. Wynika to z
          nieznajomości miasta i słabej promocji turystyki w Bydgoszczy. Oczywiście
          Bydgoszcz nie jest drugim Krakowem, ale znajdują się tu interesujące miejsca i
          obiekty, których brakuje innym ośrodkom. Jeśli przyjąć oklepane pojęcie miasta
          turystycznego jakim jest wyłącznie ranga zabytków architektury, to Bydgoszcz
          ustępuje miastom pokrzyżackim i metropoliom krajowym.
          Jednak potencjał turystyczny to coś więcej – zabytki, muzea, atrakcje
          przyrodniczo-krajobrazowe, szlaki turystyczne piesze, wodne, rowerowe, warunki
          do rekreacji, atrakcje kulturalne, zabytkowe parki, orginalne niepowtarzalne
          obiekty, ścieżki ekologiczne itp
          W tak pojętym zakresie Bydgoszcz nie wypada najgorzej.
          Do potencjału samego miasta dochodzi otoczenie, które ma dużo do zaoferowania
          turystom, ale to jest temat na oddzielne potraktowanie.

          1. Co ma Bydgoszcz do pokazania na skalę ogólnokrajową

          * BYDGOSKI WĘZEŁ WODNY System kanałów i Wenecja Bydgoska
          Bydgoszcz od 1774 r. jest jednym z najważniejszych w kraju ośrodków żeglugi
          śródlądowej
          W mieście i okolicach znajduje się kilka kanałów przekopanych w XVIII i XIX w.,
          które stanowią Bydgoski Węzeł Wodny. Z Bydgoszczy można dotrzeć drogami wodnymi
          Wisłą do Bałtyku, Kaliningradu lub Krakowa, Notecią do Berlina, przez Górny
          Kanał Notecki, jezioro Gopło i Kanał Ślesiński do Warty.
          Jakie kanały wykonano w Bydgoszczy i okolicach:
          - Kanał Bydgoski o długości 25 km łaczący dorzecza Odry (Europy Zachodniej) i
          Wisły (Europy Środkowej i Wschodniej) przekopany w 1773 r.
          - Kanał Górnonotecki przekopany w XIX w. w celu polepszenia warunków
          żeglugowych na Noteci
          - Nowy Kanał Notecki przekopany w XIX, prowadzący wody Noteci do kanału
          bydgoskiego, co umożliwiło zwiększenie tonażu barek pływających kanałem
          bydgoskim oraz usprawniło transport wodny Notecią z terenów wschodniej
          Wielkopolski

          W mieście rozbudowany system jazów i podpiętrzeń Brdy sprawia, że oblewana
          wodami Młynówki jest Wyspa Młyńska, a szereg kamienic sąsiaduje z wodą,
          podobnie jak w Wenecji.
          Wenecja Bydgoska jest rozpoznawalnym miejscem Bydgoszczy. Wyspa Młyńska i
          Wenecja wymagają odrestaurowania, co ma szansę stać się w najbliższych latach.
          Nowe mosty i kładki na Brdzie i Młynówce dodają uroku temu miejscu, powstanie
          nowy kanał na Wyspie Młyńskiej, miejsce ożywi się. Dodatkowym atutem jest
          sąsiedztwo parku ze starodrzewem, Opery ze sceną letnią, katedrą, Starym
          Rynkiem.
          W Brdyujściu przez podpiętrzenie Brdy śluzami powstał Tor Regatowy oraz 2 wyspy
          oblewane ujściowymi odnogami rzeki.

          * SKUPIENIE ZABYTKOWYCH URZĄDZEŃ HYDROTECHNICZNYCH
          W mieście i okolicach znajduje się kilkanaście zabytkowych śluz.
          W mieście znajdują się:
          - 3 zabytkowe śluzy starego kanału zbudowane w 1773 r., przebudowane w 1804 r.,
          w latach 1988-94 gruntownie odnowione
          - 2 śluzy nowego kanału zbudowane w 1910-1915 r., w tym Śluza Miejska na starym
          mieście
          - 3 śluzy w Brdyujściu, w tym jedyny w Polsce jaz walcowy
          - jazy podpiętrzające na starym mieście
          - tama na Brdzie w Smukale podpiętrzająca rzekę, która tworzy zalew smukalski
          W bliskim otoczeniu Bydgoszczy znajdują się:
          - 4 śluzy na kanałach noteckich, w tym największa śluza w Dębinku z 1806 r.
          - śluza na kanale bydgoskim w Paterku
          - tamy na Brdzie w Tryszczynie i Samociążku z elektrowniami wodnymi –
          podpiętrzające Brdę, która tworzy w tych miejscach lokalne zalewy
          - tama w Koronowie, przyczyna powstania Zalewu Koronowskiego – wielkiego
          zbiornika wodnego o wyjątkowych walorach turystycznych
          Moc elektrowni wodnych sięga 26MW dla tamy w Koronowie, 2,7 MW dla tamy w
          Tryszczynie i 3 MW dla tamy w Smukale
          Tak duże nagromadzenie zabytkowych śluz, kanałów, jazów jest rzadko spotykane w
          kraju, tym bardziej w mieście wojewódzkim

          * PERŁA SECESJI
          Stare Miasto i Śródmieście Bydgoszczy ma szansę po odrestaurowaniu stać się
          wizytówką miasta. Już obecnie obszary odrestaurowanych kwartałów ulic są bardzo
          okazałe. Bydgoszcz może powrócić do przedwojennego miana perły secesji.

          2. Atrakcyjne turystycznie miejsca w mieście
          Zabytki bydgoskie, takie jak średniowieczne kościoły, czy monumentalne obiekty
          są warte zwiedzenia. Warto obejść Stare Miasto: Rynek, ul. Mostową, Długą,
          Farną, Batorego, Grodzką, Wenecję Bydgoską, Wyspę Młyńską. Po przejściu przez
          most Staromiejski można przejść bulwarami nad Brdą, zobaczyć nowy symbol
          Bydgoszczy jakim są „Nowe Spichrze” BRE oraz nowy symbol kulturalny jakim jest
          piękniejący gmach Opery. Warto przejść ul. Gdańską do dzielnicy muzycznej,
          zobaczyć odrestaurowane przykłady zabudowy secesyjnej.
          Ulicą Dworcową można dojść do dworca kolejowego podziwiając zwłaszcza
          monumentalny gmach Królewskich Dyrekcji Kolei Wschodnich. Wracajac warto
          przejść bulwarami nad Brdą w otoczeniu łabędzi, bądź odwiedzić Plac Piastowski
          z pięknym odrestaurowanym kościołem NSPJ pośrodku.

          DZIELNICA MUZYCZNA ma charakter miasta-ogrodu.
          Wśród parków i skwerów znajdują się zabytkowe obiekty, secesyjne kamienice przy
          ul. Słowackiego i Mickiewicza, gmachy Teatru, Filharmonii, Akademii Muzycznej,
          Szkoły Muzycznej, wille z początku XX w. W parkach znajdują się pomniki
          słynnych kompozytorów, pomnik Łuczniczki. W powietrzu rozlega się muzyka z
          pomieszczeń Szkoły i Akademii Muzycznej. Blisko stamtąd do SIELANKI, która jest
          skupiskiem neoklasycystycznych wilii w otoczeniu parkowym. Wyróżnia się
          monumentalny gmach Bazyliki zbudowany na wzór rzymskiego Panteonu oraz
          monumentalne gmachy VI Liceum i „Coperncanum” – dawnego Technikum Kolejowego. W
          ciągu al. Ossolińskich znajduje się Bydgoska Aleja Dębowa, poświęcona znanym
          osobom związanym z Bydgoszczą. Swoje dęby posadzili osobiście lub w zastępstwie
          m.in. papież Jan Paweł II, Jan Nowak Jeziorański, Tadeusz Mazowiecki, Jerzy
          Hoffmann, Marian Rejewski, Irena Szewińska i inni.
          Następnie przechodząc przez Park Ludowy można zatrzymać się w Amfiteatrze.
          Latem co tydzień odbywają się tam koncerty plenerowe. Na skraju Parku znajduje
          się Pałac Młodzieży. dalej przez Park Jagiełły można dojść do Brdy obserwując
          częste treningi wioślarzy na rzece oraz siedziby klubów wioślarskich na brzegu.

          Będąc na Wyspie Młyńskiej warto przejść bulwarem Młynówki (zbud. w 2002 r.)
          obserwując wartki nurt czystej rzeki i sąsiadujące kamienice. Ul. św. Trójcy
          obok kościoła, dalej monumentalnego gmachu Technikum Mechanicznego dochodzimy
          do Starego Kanału Bydgoskiego. Ścieżki spacerowe prowadzą wzdłuż kanału i
          pomnikowych drzew. Mijamy 230-letnie odrestaurowane śluzy na kanale z szumiacą,
          spadającą wodą.

          Na wyróżnienie zasługują 3 bydgoskie sanktuaria:
          - Sanktuarium M a t k i B o s k i e j P i ę k n e j M i ł o ś c i „Madonny
          Bydgoskiej” – patronki miasta i diecezji w katedrze. Obraz Matki Boskiej jest
          uznawany za jeden z piękniejszych w kraju, a ma rodowód średniowieczny. Na
          obrazie uwieczniono proszącego o opiekę starostę bydgoskiego z XV w. J.
          Kościeleckiego. Katedra z zewnątrz może nie imponujaca wielkością, zachwyca
          wspaniale utrzymanym i upiększonym wnętrzem. W ołtarzu króluje obraz MB, a
          ściany i sufit kapią złotem. Wnętrze jest przytulne i sprzyja skupieniu.
          Patronowie katedry św. Marcin i Mikołaj są uznawani za patronów Bydgoszczy.
          Zwłaszcza św. Marcin wg tradycji jest patronem miasta (podobnie Poznania).
          Warto zauważyć, że patronem Fordonu jest św. Mikołaj.

          - Sanktuarium N o w y c h M ę c z e n n i k ó w na Wyżynach, gdzie znajdują
          się pamiątki po ks. Popiełuszce, który tu odprawił ostatnią Mszę Św. oraz Izba
          Pamięci po wizycie Papieża Jana Pawła II w Bydgoszczy 7 VI 1999. Kosciół jest
          jednym z większych w Bydgoszczy, w formie amfiteatru.

          - Sanktuarium rodzinne M a t k i B o s k i e j P r z e d z i w n e j na
          Piaskach.
          Jest położone w spokojnym leśnym zakątku na
          • Gość: PIT Re: Dalej IP: *.internetdsl.tpnet.pl 11.03.05, 19:13
            - Sanktuarium rodzinne M a t k i B o s k i e j P r z e d z i w n e j na
            Piaskach.
            Jest położone w spokojnym leśnym zakątku na krawędzi doliny Brdy. Stanowi
            niewielki kościółek z przytulnym wnętrzem i obrazem MB, otwarty cały dzień.
            Jego powstanie sięga połowy lat 90.

            Warto wspomnieć o zabytkach sztuki inżynierskiej.
            Niewątpliwie są nimi niektóre bydgoskie MOSTY. Jedynie 2 mosty w rejonie
            Starówki przetrwały w stanie nienaruszonym II wojnę światową:
            - Most Królowej Jadwigi – z końca XIX w., konstrukcja żelbetowa
            - Most Kolejowy w ciągu ul. Zygmunta Augusta – ceglany łukowy z XIX w.

            3. Atuty przyrodniczo-krajobrazowe
            Jak opisano w poprzednich rozdziałach Bydgoszcz może poszczycić się atrakcyjnym
            położeniem geomorfologicznym i przyrodniczym.
            Najważniejsze atuty wynikające z tego to:
            - zróżnicowanie krajobrazów w mieście
            - położenie miasta na kilku poziomach
            - liczne punkty widokowe w strefach krawędziowych wysoczyzn
            - liczne jary, parowy i wąwozy na krawędziach wysoczyzn
            - zakole i pomorski przełom Wisły stanowiący unikalny na skalę ogólnokrajową
            krajobraz
            - cztery rzeki o zupełnie odmiennym charakterze i krajobrazach
            - zalesienie okolic największe spośród dużych miast
            - zróżnicowanie roślinności w obrębie różnych stref morfologicznych
            - jeden z najwiekszych w kraju udział obszarów prawnie chronionych w
            powierzchni miasta
            - 18 rezerwatów przyrody w odległości max 18 km od granic miasta
            - Park Krajobrazowy Dolnej Wisły zajmuje prawie 10% powierzchni miasta
            - strefy chronionego krajobarzu otaczają miasto ze wszystkich stron
            - duża liczba pomników przyrody (prawie 300 w mieście i powiecie, zdecydowanie
            najwięcej w województwie)
            - 9 ścieżek ekologicznych w mieście
            - skupisko ptaków wędrownych
            - powierzchnia parków spacerowo-wypoczynkowych mniejsza tylko od Warszawy
            - powierzchnia parków i zieleńców na mieszkańca – 3 miejsce w kraju wśród 40
            dużych i średnich miast
            - 830 ha Leśny Park Kultury i Wypoczynku z licznymi atrakcjami (ZOO, Ogród
            Botaniczny, Lunapark, kolejka wąskotorowa i inne) oraz strefą ciszy
            - kilkadziesiąt parków, z tego wiele zabytkowych
            - świetne warunki do wypoczynku niedzielno-światecznego w podmiejskiej okolicy
            - liczne ośrodki wypoczynkowe w okolicach
            - raj dla żeglarzy i wodniaków na Zalewie Koronowskim
            - wielkie obszary lasów wokoło, raj dla grzybiarzy
            - w odległości max 40m jest 5 dużych Parków Krajobrazowych
            - ośrodek wypoczynkowy na terenie miasta w leśnym zakolu Brdy
            - jeziora z ośrodkami wypoczynkowymi i campingami (Piecki, Chmielniki, Borówno)
            • Gość: PIT Re: Poznajemy naszą BYDGOSZCZ IP: *.internetdsl.tpnet.pl 11.03.05, 19:15
              3. Liczne trasy turystyczne piesze, rowerowe i wodne
              Atrakcyjność krajobrazowo-przyrodnicza oraz silne zalesienie okolic Bydgoszczy
              sprawia, że wytyczono na obszarze podmiejskim kilkadziesiąt znakowanych szlaków
              turystycznych.
              Zagęszczenie szlaków turystycznych w okolicy Bydgoszczy jest największe w
              regionie i większe niż w wielu innych dużych miastach.
              W nawiasie podano ocenę atrakcyjności szlaków w skali 5-gwiazdkowej.

              SZLAKI BRDY
              Szlaki dorzecza Brdy biegną na północ od Bydgoszczy głównie terenami leśnymi.
              Dzielą się na dwa rodzaje: szlaki najbliższych okolic Bydgoszczy oraz szlaki
              krajobrazowe okolic Zalewu Koronowskiego.

              - Szlak niebieski „Brdy” (*****) Bydgoszcz Brdyujście - Leśny Park Kultury i
              Wypoczynku – Smukała - Janowo – Samociążek – Koronowo - Romanowo – Sokole
              Kuźnica – Zamrzenica – Świt – Rudzki Most – Gołąbek – Woziwoda – Rytel –
              Swornegacie – Konarzyny (150 km) Szlak prezentujący walory krajobrazowe doliny
              Brdy i Borów Tucholskich. W okolicach Bydgoszczy najpiękniejszy jest odcinek w
              zakolu Brdy w Janowie.

              - Szlak żólty im. Leona Wyczółkowskiego (*****) Bydgoszcz Osowa Góra –
              sanatorium w Smukale - Smukała – Janowo - Tryszczyn - Wtelno - Gościeradz –
              Samociążek – Wilcze Gardło – Nowy Jasiniec – Wymysłowo – Wielonek – Sokole
              Kuźnica – Klonowo – Pruszcz. (73 km) Szlak m.in. obiegający po północnej
              stronie zakole Brdy w Janowie, biegnący wzdłuż wschodniej części Zalewu
              Koronowskiego, piękne pejzarze, ciekawa rzeźba terenu

              - Szlak zielony jeziora Koronowskiego (*****) Wudzyn - prom Sokole-Kuźnica –
              Samociążek – Stronno (77 km) Prezentuje walory okolic Zalewu – bukowe i sosnowe
              lasy, leśne ostępy, przyjeziorne nadbrzeża, sakralne zabytki

              - Szlak zielony im. inż. Ciesielczuka (****) Osielsko – Niemcz - most na
              Brdzie – Bydgoszcz Opławiec (14 km) Przebiega przez tereny leśne na północ od
              Bydgoszczy, następnie przekracza głęboką dolinę Brdy

              - Szlak czerwony turystów pieszych „Talk” (****) Bydgoszcz Fordon – Osielsko –
              Bydgoszcz Opławiec – Gościeradz (32 km) Przez wzgórza fordońskie, lasy,
              Osielsko, Żołędowo, wkracza do doliny Brdy.

              - Szlak czarny im. dr Meysnera (****) Leśny Park Kultury i Wypoczynku – Piaski -
              kładka na Brdzie - sanatorium w Smukale – Tryszczyn (16 km) Przebiega przez
              las jachcicki, następnie doliną Brdy

              - Szlak czarny „Białego węgla” (****) Maksymilianowo-Samociążek-Koronowo-
              Pieczyska (30 km) Szlak doskonale prezentujący walory krajobrazowe okolic
              Koronowa. Przebiega wzdłuż zalewów i elektrowni wodnych na Brdzie

              - Szlak Zamkowy (***) Serock - Nowy Jasiniec (6 km) Prezentuje okolice Zalewu
              Koronowskiego przy ruinach zamku kryżackiego w Nowym Jasińcu

              - Szlak żółty im. inż. Janickiego (**) Bydgoszcz Brdyujście – Zamczysko -
              Osielsko (9 km)
              Przez tereny leśne Północnego Pasa Rekreacyjnego Bydgoszczy
              • Gość: PIT Re: Poznajemy naszą BYDGOSZCZ IP: *.internetdsl.tpnet.pl 11.03.05, 19:16
                SZLAKI WISŁY
                Szlaki obejmują cztery krainy: Dolinę Dolnej Wisły, dorzecze dolnej Wdy,
                zachodnią część Pojezierza Chełmińskiego i północne krańce Puszczy Bydgoskiej

                - Szlak żółty „Rezerwatów Chełmińskich” (*****) Bydgoszcz Fordon – most przez
                Wisłę – rezerwat „Wielka Kępa Ostromecka” – Ostromecko - Reptowo - Gzin -
                Unisław - Płutowo – Starogród – Chełmno (48 km). Szlak przebiega przez
                rezerwaty przyrody południowej części Doliny Dolnej Wisły. Najatrakcyjniejszy
                szlak Pojezierza Chełmińskiego

                - Szlak czarny „Na Diabelce” (*****) Świecie – Sartowice (11 km)
                Krótki szlak prowadzący stromym wiślanym osuwiskiem

                - Szlak czarny w Unisławiu (*****) Szlak na krawędzi zboczowej Doliny Dolnej
                Wisły do punktu widokowego (2 km)

                - Szlak niebieski im. dr Władysława Łęgi (*****) Terespol – Laskowice (22 km)
                Bardzo interesujący szlak wiodący wokł dorzecza dolnej Wdy

                - Szlak zielony „Nadwiślański” (****) Bydgoszcz Osiedle Leśne - Zamczysko –
                Strzelce Górne - Gądecz – Trzęsacz - Kozielec - Topólno - Świecie (55 km).
                Trasa prowadzi południową częścią Parku Krajobrazowego Doliny Dolnej Wisły

                - Szlak „Orlich Gniazd” (****) Ostromecko – Kamieniec (15 km) Szlak biegnie
                wiślanym zakolem opodal Bydgoszczy

                - Szlak zielony „Starego Chełmna” (****) Atrakcyjny, bogaty w walory
                krajobrazowe, panoramy widokowe doliny Wisły i Chełmna (17 km)

                - Szlak czerwony Zamków i Martyrologii (****) Chełmno – Małe Czyste – Papowo
                Biskupie (zamek) – Kornatowo (16 km) Szlak prezentujący uroki Pojezierza
                Chełmińskiego – krainy położonej na wschód od Bydgoszczy.

                - Szlak czerwony „Zielonej Strugi” (****) Przyłubie – Rojewo (39 km)
                Jeden z ciekawszych szlaków wiodących terenami Puszczy Bydgoskiej, stromymi
                nadwiślańskimi skarpami, pagórami wydmowymi i bezkresnymi borami

                - Szlak żółty „Puszczański” (***) Bydgoszcz Lęgnowo - Żółwin - Siedmiogóry -
                Wypaleniska – Szwedzka Góra - Chrośna - Dąbrowa Mała - Osiek Wielki - Glinno
                Wielkie - Gniewkowo (44 km). Ciekawy szlak prezentujący walory krajobrazowe
                Puszczy Bydgoskiej, opodal wiślanej doliny

                - Szlak zielony im. Tadeusza Dolczewskiego (***) Solec Kujawski – centrum
                radiowo-nadawcze w Kabacie (Puszcza Bydgoska) - cmentarz menonicko-ewangelicki
                w Przyłubiu

                - Szlak czarny „Panoramy Chełmna” (***) Trasa biegnie po pagórkowatej rzeźbie
                okolic Chełmna (8 km)

                - Szlak czarny martyrologii w okolicach Płutowa (**) Szlak w okolicach mogiły
                ofiar II wojny światowej (2 km)

                - Szlak czerwony martyrologii Solecczan (*) Szlak po Solcu Kujawskim (9 km)

                • Gość: PIT Re: Poznajemy naszą BYDGOSZCZ IP: *.internetdsl.tpnet.pl 11.03.05, 19:17
                  SZLAKI NOTECI
                  Szlaki prowadzą dorzeczem Noteci, obejmując część etnicznych terenów Kujaw i
                  Pałuk, przez Bydgoskie Łąki Nadnoteckie oraz Puszczą Bydgoską krzyżując się w
                  okolicy Jeziora Jezuickiego.

                  - Szlak niebieski „Pałucki” (*****) Brzoza – Łabiszyn – pałac w Lubostroniu –
                  Chomiąża Szlachecka - Gąsawa (66 km) Ciekawy pod względem krajoznawczym szlak
                  turystyczny wiodący przez najciekawcze tereny Pałuk

                  - Szlak czerwony „Powstania Kościuszkowskiego na Kujawach” (*****) Bydgoszcz
                  Błonie – las „szubiński” – Trzciniec – Zielonka – Bydgoskie Łąki Nadnoteckie –
                  Kanał Notecki - śluza Dębinek – Noteć – Władysławowo – Pszczółczyn – Kąpie –
                  Łabiszyn (21 km)
                  Najciekawszy obok pałuckiego notecki szlak turystyczny okolic Bydgsozczy.
                  Prowadzi trasą przemarszu wojsk powstańczych gen. H. Dąbrowskiego w 1794 r.

                  - Szlak żółty im. Leszka Białego (*****) Biskupin – Gąsawka - Niestronno (22 km)
                  Szlak wiodący przez ciekawe krajobrazowo tereny Pałuk .

                  - Szlak czerwony „Piastowski” (*****) Żnin – Biskupin – Recz (24 km)
                  Szlak prowadzący agrarnymi terenami przy polodowcowych jeziorach

                  - Szlak żółty „Nadnotecki” (****) Bydgoszcz Prądy – Lisi Ogon – Głęboczek –
                  Tur - Potulice – Nakło - Lubaszcz – Samostrzel – Osiek – Białośliwie – Piła
                  Kalina (100 km).
                  Szlak prowadzi sosnowymi lasami ku otoczonej bezkresnymi łąkami Noteci.

                  - Szlak czarny „ Komputerków” (****) Bydgoszcz Wyżyny – lasy bielickie -
                  Stryszek - Piecki – Prądocin - Wypaleniska – Solec Kujawski (31 km). Szlak
                  prowadzi przez pagórkowate tereny Puszczy Bydgskiej, zahaczając o jezioro
                  Jezuickie

                  - Szlak czarny „Powstania Wielkopolskiego” (****) Bydgoszcz Prądy – Lisi Ogon –
                  Drzewce - Murowaniec – most przez kanał - Zamość - Rynarzewo (13 km). Ciekawy
                  krajoznawczo szlak, biegnacy przy kanale noteckim

                  - Szlak zielony „Relaks” (***) Bydgoszcz dworzec PKS – kładka na Brdzie –
                  Wzgórze Wolności – lasy bielickie - Piecki – Chmielniki (16 km). Szlak
                  turystyczny Puszczy Bydgoskiej prowadzący nad jezioro Jezuickie

                  - Szlak czerwony „ Wolnościowy” (***) Bydgoszcz Stare Miasto – Wzgórze
                  Dąbrowskiego – Glinki - lasy bielickie - Emilianowo - Piecki – Prądocin -
                  Dobromierz – Nowa Wieś Wielka (27 km). Szlak turystyczny Puszczy Bydgoskiej
                  prowadzący nad jezioro Jezuickie

                  - Szlak niebieski im. płk. I. Mielżyńskiego (***) Rynarzewo – Szubin (12 km)
                  Szlak uzupełniający czarny szlak Powstania Wielkopolskiego

                  - Szlak zielony im. „red. Wojciecha Rzeźniackiego” (**) Bydgoszcz Błonie –
                  las „szubiński” – Murowaniec - most na kanale – Zamość - Głęboczek - Żurczyn
                  (21 km). Szlak prowadzący po lasach na południowy zachód od Bydgoszczy

                  - Szlak żółty w okolicach Brzozy (*) Szlak łączący szlaki Puszczy Bydgoskiej ze
                  szlakiem pałuckim w Brzozie (2 km)

                  SZLAKI ROWEROWE
                  - Międzynarodowa Trasa Rowerowa R-1
                  Najdłuższy szlak rowerowy w Europie z Calais we Francji do Petersburga w Rosji.
                  Na odcinku podbydgoskim przebiega na trasie: Salno – Wtelno – Bydgoszcz Janowo –
                  Bożenkowo – Samociążek - Koronowo

                  - Szlak rowerowy czarny po Dolinie Dolnej Wisły
                  Cierpice – Solec Kujawski – Bydgoszcz – Świecie – Nowe – Gniew most k. Tczewa –
                  Kwidzyn – Grudziądz - Chełmno – Ostromecko – Zamek Bierzgłowski (480 km)
                  Wytyczony w 2001 r. prezentuje walory krajobrazowe doliny największej polskiej
                  rzeki od Kotliny Toruńskiej, aż po deltę.

                  - Szlak rowerowy dookoła Doliny Fordońskiej (89 km)
                  Osiedla Leśne - Las Gdański - Nowy Fordon – Topólko – Gruczno - Chełmno -
                  Ostromecko - Stary Fordon.

                  - Rowerowy Szlak Przyjaźni Bydgoszcz – Toruń – wytyczony w 2003 r. (57 km)
                  Bydgoszcz Dworzec Gł. PKP – Bydgoszcz Fordon – Ostromecko - Wałdowo Królewskie –
                  Wolumin – Skłudzewo - Zławieś Wielka - Zarośle Cienkie - Cegielnik - Rozgarty –
                  Toruń Plac Rapackiego

                  - Szlak Rowerowy BY 6001n (167 km)
                  Bydgoszcz-Leśna - Las Gdański - Piaski - Smukała - Janowo – Świekatowo –
                  Bysławek – Tuchola – Woziwoda – Rytel - Mylof - Swornegacie - Chojnice

                  - Miejskie szlaki rowerowe (razem 36 km – stan na 2003 r.)
                  I. Nad Starym Kanałem Bydgoskim
                  II. W rejonie osiedla Piaski
                  III. W rejonie Leśnego Parku Kultury i Wypoczynku
                  IV. Wzdłuż trasy „W-Z”
                  V. Nad Brdą i wzdłuż ul. Toruńskiej
                  VI. U podnóża Zbocza Fordońskiego

                  ZNAKOWANE ŚCIEŻKI SPACEROWE WOKÓŁ BYDGOSZCZY
                  Wytyczono dwa okrężne szlaki wokół Smukały, które dostosowane są do regulaminu
                  imprez IVV (Internationaler Volkssportverband). Oznakowane kwadratami z
                  przylegających podstawami trójkątów białego i kolorowego (niebieskiego lub
                  czerwonego).
                  1. Szlak niebieski 10 km
                  2. Szlak czerwony 18 km

                  • Gość: PIT Re: Poznajemy naszą BYDGOSZCZ IP: *.internetdsl.tpnet.pl 11.03.05, 19:19
                    4. Turystyka wodna
                    W pobliżu Bydgoszczy znajduje się wiele szlaków kajakowych. Na terenie miasta
                    znajduje się stanica wodna PTTK z ośrodkiem domków turystycznych. Można
                    wypożyczyć kajaki i dokonać spływu Brdą.

                    Od kwietnia do października kursuje tramwaj wodny. Rzeka Brda przepływa przez
                    centrum miasta i starówkę. Wiele arterii komunikacyjnych przebiega wzdłuż
                    rzeki. Umożliwia to wykorzystanie drogi wodnej jako naturalnego traktu, na
                    którym może kursować środek transportu miejskiego.
                    W sezonie kursuje co godzinę niewielki statek o cenie biletu niższej, niż
                    komunikacji autobusowej. Turystyka łączy się w tym przypadku ze względami
                    użytkowymi.
                    Wykorzystując Bydgoski Węzeł Wodny można dopłynąć do jezior pałuckich lub
                    Gopła, lub też Notecią na zachód aż do Odry.

                    SZLAKI KAJAKOWE
                    - BRDA – dostępna dla kajaków na długości 233 km, przebiega przez liczne
                    jeziora Pojezierza Pomorskiego, Bory Tucholskie, Zalew Koronowski, Bydgoszcz,
                    ujście do Wisły, jeden z najatrakcyjniejszych szlaków w Polsce. W latach 60-
                    tych spływał Brdą Karol Wojtyła. Przy rzece znajduje się dobra infrastruktura
                    turystyczna m.in. 5 stanic wodnych PTTK i liczne ośrodki wypoczynkowe.
                    Niezwykle urozmaicony, kręty bieg rzeki, rozległe lasy, malownicze jeziora,
                    pierwotna przyroda, liczne boczne szlaki, od lat ściągają na Brdę licznych
                    turystów wodnych.
                    Płynąc cicho przez leśne ostępy można natknąć się na schodzące do wodopoju
                    jelenie, sarny i dziki lub dostrzec czarne bociany. Atrakcją środkowego biegu
                    Brdy są przede wszystkim malownicze jeziora charakteryzujące się czystą wodą i
                    bardzo urozmaiconymi, przeważnie zalesionymi brzegami. Nad piaszczystymi, łatwo
                    dostępnymi brzegami rozlokowały się liczne ośrodki wypoczynkowe.
                    Na terenie Borów tucholskich, znajduje się zapora w Mylofie, kierująca część
                    wód rzeki do Wielkiego Kanału Brdy, imponującej budowli hydrotechnicznej z
                    połowy XIX wieku. Kanał ten, poprowadzony jest równolegle do Brdy, miejscami po
                    akweduktach, ponad kilkoma jej dopływami.
                    W okolicy Tucholi Brda tworzy malowniczy przełom z licznymi bystrzami zwany
                    Piekłem, stanowiący rezerwat przyrody.
                    Szlak kończy najpiękniejsze i największe na całym szlaku Brdy, Jezioro
                    Koronowskie o niezwykle urozmaiconej linii brzegowej, z licznymi, głębokimi
                    zatokami, otoczone niemal ze wszystkich stron lasami.
                    Poniżej Zalewu Koronowskiego na Brdzie wybudowano kilka zapór i elektrowni
                    wodnych.
                    Zbiornikami wyrównawczymi dla elektrowni są dwa mniejsze sztuczne zbiorniki,
                    jezioro Tryszczyn i jezioro Smukała. Zapora w Smukale, zbudowana w 1951 roku po
                    zniszczeniu poprzedniej w czasie wojny, leży już w granicach administracyjnych
                    Bydgoszczy.

                    - KANAŁ BYDGOSKI – szlak długości 25 km, od Brdy do ujścia Noteci, 6 śluz,
                    zbudowany w 1774 r.
                    - NOTEĆ – szlak długości 280 km, rzeka nizinna na terenie Kujaw i Wielkopolski,
                    największy dopływ Warty. W górnym biegu rozdziela się na 2 ramiona: Noteć
                    Wschodnią i Zachodnią, które łączą się w jez. Pakoskim. Spływ jest atrakcyjny w
                    górnym odcinku

                    - KANAŁ NOTECKI – szlak długości 25 km, dostępny dla kajaków i statków,
                    zbudowany w XIX w., łączy Noteć z Kanałem Bydgoskim

                    - GĄSAWKA – szlak długości 53 km, łatwy, miejsce rozpoczęcia spływu w Żninie
                    lub Biskupinie, zakończenie w ujściu do Noteci

                    - ŁOBŻONKA – szlak długości 28 km, łatwy, urozmaicony licznymi zakolami. Szlak
                    zaczyna się w Łobżenicy, jest malowniczy, wiedzie wąską doliną o stromych
                    brzegach, kończy się w ujściu do Noteci

                    5. Muzea
                    W Bydgoszczy znajduje sie wiele muzeów, z tego tylko Muzeum Okręgowe odwiedza
                    rocznie ok. 55 tyś. turystów. W województwie większa frekwencja jest w
                    Biskupinie, Golubiu-Dobrzyniu i Toruniu.

                    - Muzeum Okręgowe im. L.Wyczółkowskiego, użytkujące kilka obiektów, m.in. dawny
                    klasztor klarysek przy ul. Gdańskiej, Spichrze przy ul. Grodzkiej, Biały
                    Spichlerz na Wyspie Młyńskiej (ekspozycja „Rzemiosło Bydgoskie”), Czerwony
                    Spichlerz na Wyspie Młyńskiej oraz 3 domy na Wyspie Młyńskiej
                    - Pomorskie Muzeum Wojskowe
                    - Muzeum Dyplomacji i Uchodźstwa Polskiego
                    - Muzeum Farmacji przy Aptece "Pod Łabędziem"
                    - Muzeum Oświaty
                    - Ośrodek Muzealny Bydgoskiego Węzła Kolejowego
                    - Muzeum Misyjne Zgromadzenia Ducha Świętego
                    - Muzeum Fotografii przy Wyższej Szkole Gospodarki
                    - Muzeum fonografii
                    - Muzeum-wystawa dawnego sprzętu rolniczego z XIX w. – w zajeździe Stopka k.
                    Koronowa
                    • Gość: PIT Re: Poznajemy naszą BYDGOSZCZ IP: *.internetdsl.tpnet.pl 11.03.05, 19:20
                      6. Kąpieliska
                      (w nawiasie odległość od granic Bydgoszczy)

                      - BRDA – na terenie miasta kilka plaż niestrzeżonych od Janowa po Czyżkówko
                      - PIECKI – plaża nad zatoką jez. Jezuickiego. Na miejscu pełna infrastruktura
                      (4 km)
                      - CHMIELNIKI – plaża nad jez. Jezuickim. Na miejscu camping (11 km)
                      - BORÓWNO – kilka plaż nad czystym jez. Borówno. Pełna infrastruktura (11 km)
                      - SAMOCIĄŻEK – plaża nad jez. Białym – południowym krańcem zalewu
                      Koronowskiego. Na miejscu ośrodek wypoczynkowy i przystań (9 km)
                      - SALNO – kąpielisko nad jednym z wielu bardzo czystych jezior „Rynny
                      Byszewskiej” (15 km)
                      - PIECZYSKA - największa plaża w okolicach Bydgoszczy, nad Zalewem
                      Koronowskim. Na miejscu liczne ośrodki wypoczynkowe i przystanie żeglarskie (20
                      km)
                      - KRĘGIEL - rozległa czysta plaża nad zatoką Zalewu Koronowskiego. Na miejscu
                      ośrodek wypoczynkowy i pełna infrastruktura, przystań dla jachtów (22 km)
                      - ROMANOWO – plaża przy kempingu i przystani jachtowej nad zalewem Koronowskim
                      (20 km)
                      - WIERZCHUCIN – kąpieliska nad jeziorami Wierzchucineckimi (18 km)
                      - WĄSOSZ – plaża nad czystym jez. Wąsoskim na południowy zachód od Bydgoszczy
                      (29 km)
                      - WIKTOROWO – plaża ośrodka wypoczynkowego nad jez. Ostrowieckim na Pałukach
                      (38 km)
                      - CHOMIĄŻA SZLACHECKA – 3 plaże ośrodków wypoczynkowych (Relaks, Roma II,
                      Spomasz) nad jez. Oćwieckim i Chomiąskim na Pałukach (47 km)
                      - OĆWIEKA – plaża nad jez. Oćwieckim na Pałukach (50 km)
                      - PRZYJEZIERZE – kurort o znaczeniu regionalnym na Kujawach w kompleksie lasów
                      miradzkich nad czystym jez. Ostrowskim, 2 plaże, dobra infrastruktura
                      gastronomiczno-rozrywkowa, przybywają tu liczni turyści z Inowrocławia,
                      Bydgoszczy, Torunia, Poznania (69 km)

                      7. Nieodkryte miejsca
                      W Bydgoszczy znajdują się atrakcyjne dla turystyki miejsca i obiekty, które
                      dopiero w ostatnim okresie zostają udostępnione dla turystyki.

                      * PODZIEMNA TRASA TURYSTYCZNA NA TERENIE FABRYKI DAG
                      Pohitlerowska fabryka DAG, leży na zamkniętym terenie Zakładów
                      Chemicznych „Zachem”i jest odseparowana od 1945 r. Jest jednym z dwóch w Polsce
                      zabytków niemieckiej architektury przemysłowej. Jesienią 1939 r. Niemcy
                      rozpoczęli rękami ok. 40 tyś. pracowników przymusowych budowę zakładu
                      zbrojeniowego Dynamit AG Vorm Alfred Nobel & CO Bromberg ukrytego w lasach
                      Puszczy Bydgoskiej w Łęgnowie – dzisiaj w granicach Bydgoszczy. Wokół zbudowano
                      16 obozów pracy przymusowej, w których więziono ok. 2 tyś. jeńców radzieckich,
                      francuskich, angielskich, włoskich i jugosłowiańskich. Pracowały tu m.in. 2,5
                      tyś. kobiet żydowskich, które zwożono z obozu w Stuthofie, a po kilku
                      tygodniach morderczej pracy odwożono do KL Auschwitz. Do dzisiaj pozostało
                      kilkaset obiektów poprzemysłowych nierzadko połączonych podziemnymi tunelami,
                      kilkadziesiąt betonowych bunkrów przeciwlotniczych, i innych obiektów. Przez 60
                      lat obiekty były zamknięte dla dostępu osób postronnych, niewykorzystywane
                      przez Zachem. Porosły lasem podobnie jak bunkry Hitlera w Gierłoży k/Kętrzyna.
                      Charakter obiektów pozwala przyjąć z dużą pewnością, że w zakładach produkowano
                      trotyl, proch nitrocelulozowy, materiały inicjujące, heksogen oraz
                      dwunitrobenzen. Rosjanie i Ukraińcy byli kierowani do pracy w tzw. oddziałach
                      zamkniętych fabryki, gdzie nawet krótkie przebywanie groziło zapadnięciem na
                      ciężką chorobę, spowodowaną obecnością szkodliwych oparów z reakcji
                      chemicznych. Fabryka jest miejscem śmierci wielu ludzi. Części zbiorowych mogił
                      nie odnaleziono do dnia dzisiejszego.
                      Obiekty są w bardzo dobrym stanie, połączone podziemnymi tunelami o długości
                      blisko 2 km. Tunele budowano na czterech różnych głębokościach - w niektórych
                      miejscach przecinają się ze sobą. Są w tak dobrym stanie, że gdzieniegdzie
                      widnieją jeszcze niemieckie napisy eksploatacyjne oraz napisy i rysunki
                      wykonane przez więźniów. Niektóre budynki stoją przy skarpach pagórkowatego
                      terenu, więc podróż tunelem kończy się np. na czwartym piętrze innego obiektu.
                      Ze względów historycznych obiekty na Zachemie mają ogromną wartość poznawczą,
                      edukacyjną oraz turystyczną. Stanowią unikatowy w skali Europy przykład
                      hitlerowskiej fabryki zbrojeniowej z okresu II wojny światowej i miejsce
                      martyrologii.
                      To wspaniałe miejsce podziemnej trasy turystycznej, unikalnej na skalę krajową.

                      * LICZNE BUDOWLE POHITLEROWSKIE W LASACH BYDGOSKICH
                      W lasach wokół Bydgoszczy znajduje się wiele pohitlerowskich schronów
                      przeciwlotniczych,
                      Spacerujac po łęgnowskich lasach można spotkać wiele tajemniczych obiektów
                      wojennych – bunkrów, transzeji, schronów ze stropami porośniętymi trawą. Można
                      spotkać baraki mieszkalne dla więźniów, osiedle „awaryjne” dla dawnych
                      dygnitarzy hitlerowskich położone w środku lasu, pozostałości wież
                      strażniczych, dziesiątki kilometrów ramp kolejowych i dróg tzw „betonówek”.
                      W lasach Osowej Góry jako pozostałości po hitlerowskim zakładzie
                      Luftamunitionsanstalt 1/II Bromberg zwanym „Muna”, znajdują się 3 ogromne
                      zakopane w ziemi betonowe schrony. Mają dwa wejścia, dwa szyby wentylacyjne.
                      Wewnątrz schrony są dość wysokie - od podłogi do sufitu jest ok. 3,5 metra. W
                      podłodze, w regularnych odstępach, wmurowano pionowo stalowe rury. W czasach
                      wojny w zakładzie zajmowano się elaboracją amunicji pistoletowej i karabinowej
                      oraz przygotowywano bomby lotnicze nawet o wadze 2 ton
                      W lasach na południe od lotniska znajdują się wspólczesne obiekty wojskowe np
                      stacje radiolokacyjne, bazy paliwowe. W innych miejscach np na Jachcicach
                      znajdziemy ogrodzone tereny zamknięte.
                      • Gość: PIT Re: Poznajemy naszą BYDGOSZCZ IP: *.internetdsl.tpnet.pl 11.03.05, 19:21
                        * TAJNA WYRZUTNIA POCISKÓW RAKIETOWYCH
                        W lasach Osowej Góry na zamkniętym terenie znajdują się pozostałości fabryki i
                        miejsce wyrzutni hitlerowskich rakietowych pocisków przeciwlotniczych.
                        W tej części zakładów zatrudniano wyłącznie Niemców. Zakład zaopatrywano
                        ciężarówkami, które jeździły tylko nocą. Produkcja była ściśle tajna. W II
                        połowie 1944 r. wzbijały się w powietrze testowane pociski. W 1945 r. Armia
                        Radziecka wywiozła wyposażenie, a infrastruktura zniszczona.
                        Miejsce obecnie niedostępne jest potencjalnie atrakcyjne dla turystyki.

                        * WAŁ OBRONNY WOJSKA POLSKIEGO KRUSZYN-OSÓWIEC
                        Na zachodnich rubieżach Bydgoszczy i w gminie Sicienko na krawędziach pradoliny
                        Noteci znajdują się pozostałości wału obronnego zbudowanego przez polskie
                        wojsko w okresie międzywojennym. Zespół umocnień składa się z żelbetonowych
                        bunkrów dla stanowisk ogniowych broni ciężkiej piechoty oraz punktów dowodzenia
                        i łączności wraz z okopami.
                        Zachowane umocnienia i rowy strzeleckie znajdują się między stacją PKP
                        Zielonczyn a Kruszynem i ciągną się dalej w kierunku północno-wschodnim, w
                        okolice Osówca. 1-2 września 1939 bydgoska 15 dywizja piechoty wielkopolskiej
                        odpierała tu skutecznie ataki Wehrmachtu (grupy operacyjnej „Netze”). 3
                        września polska armia opuściła pozycje wskutek odgórnego rozkazu Naczelnego
                        Wodza

                        8. Miejsca martyrologii
                        W pobliżu Bydgoszczy znajduje się kilka miejsc masowych mordów dokonanych przez
                        hitlerowców.
                        Najbardziej znanym miejscem jest Dolina Śmierci, gdzie w październiku 1939 r.
                        hitlerowcy rozstrzelali kilka tysięcy inteligencji bydgoskiej, duchowieństwa,
                        radnych, członków organizacji niepodległościowych w odwecie za „krwawą
                        niedzielę”. Obecnie jest tam cmentarz, monumentalny pomnik, alejki spacerowe w
                        otoczeniu parkowym i atrakcyjnym ukształtowaniu terenu. Inne miejsca można
                        znaleźć w Lesie Gdańskim, Puszczy Bydgoskiej, Jachcicach, Tryszczynie, Smukale.
                        Również na Starym Rynku dokonano publicznych rozstrzeliwań.

                        Cmentarze martyrologiczne:
                        - Cmentarz Bohaterów Bydgoszczy – założony w 1946 r. na Wzgórzu Wolności (0,6
                        ha) 1,2 tyś. osób
                        - Cmentarz w Dolinie Śmierci - ul. Gen. Bołtucia – założony w 1946 r. (1,3
                        ha) 1,2 tyś. osób
                        - Cmentarz Bohaterów II Wojny Światowej - Smukała-Opławiec – (0,2 ha) 0,2 tyś.
                        osób

                        9. Atrakcje kulturalne
                        Bydgoszcz ma do zaoferowania wiele w zakresie kultury, ale to jest temat na
                        oddzielne potraktowanie.
                        W skrócie:
                        - dobrze rozwinięta kultura muzyczna, liczne festiwale, również międzynarodowe
                        (opera, filharmonia, Akademia Muzyczna, kluby muzyczne)
                        - spektakle i festiwale teatralne
                        - szeroka oferta filmowa w multikinie, festiwale filmowe
                        - clubbing
                        - rozwinięta kultura katolicka
                        - imprezy masowe i studenckie
                        - imprezy na Starym Mieście np Bydgoskie Impresje Muzyczne
                        - dobrze rozwinięta sieć klubów, kawiarni, restauracji
                        - imprezy kulturalne, niektóre o randze międzynarodowej

                        9. Liczne imprezy sportowe
                        Bydgoszcz wyróżnia się na tle kraju pod względem ilości i rangi rozgrywanych
                        imprez sportowych. Znajduje się tu kilka obiektów sportowych najwyższej klasy.
                        Rozgrywane są mecze reprezentacji Polski oraz mistrzostwa Polski lub Europy w
                        wielu dyscyplinach sportu.
                        To przyciąga kibiców sportowych nie tylko z regionu.

                        • Gość: PIT Re: Poznajemy naszą BYDGOSZCZ IP: *.internetdsl.tpnet.pl 11.03.05, 19:23
                          10. Znani bydgoszczanie
                          Co prawda nie urodziła się w Bydgoszczy osoba rangi Mikołaja Kopernika, ale za
                          to szereg innych znanych osób było związanych z miastem np:

                          Bartłomiej z Bydgoszczy (XVI w.)
                          bernardyn, opracował pierwszy w Polsce słownik łacińsko-polski

                          Jerzy Ossoliński (I poł. XVII w.)
                          wielki kanclerz koronny okresu „srebrnego wieku” Rzeczpospolitej, starosta
                          bydgoski, ufundował Kolegium Jezuickie

                          Maksymilian Antoni Piotrowski (1813-1875)
                          rodem z Bydgoszczy - malarz, profesor akademii w Królewcu. Spod jego pędzla
                          wyszło wiele kompozycji historycznych, obrazy rodzajowe i religijne oraz
                          portrety.

                          Marian Adam Rejewski (1905 - 1980)
                          matematyk, kryptolog, Przyczynił się czynnie do skrócenia II wojny światowej.
                          W 1932 r. samodzielnie rozszyfrował niemiecką maszynę szyfrującą "Enigma", a
                          następnie wraz z J. Różyckim i H. Zygalskim skonstruował maszynę do deszyfrażu
                          anty-enigmę. Alianci dzięki dziełu Rejewskiego znali z wyprzedzeniem wszystkie
                          zamierzenia Niemców, co zadecydowało o klęskach hitlerowskich w II fazie wojny.
                          Po wojnie mieszkał i pracował w Bydgoszczy.

                          Leon Wyczółkowski (1852-1936)
                          wielki malarz i grafik przełomu XIX i XX wieku, profesor Szkoły Sztuk Pięknych
                          (potem ASP) w Krakowie, twórca impresjonistycznych pejzaży, portretów, scen
                          rodzajowych, martwej natury i tek litograficznych m.in. poświęconych Pomorzu.

                          Adam Grzymała-Siedlecki (1876 – 1967) - dyrektor wielu polskich teatrów,
                          dramaturg i wykładowca Bydgoskiej Szkoły Dramatycznej w latach międzywojennych

                          Hieronim Konieczka (1920 – 1994)
                          słynny dramaturg bydgoskiego teatru w okresie powojennym

                          Jerzy Sulima-Kamiński (1928 – 2002)
                          prozaik, napisał m.in. powieść "Most Królowej Jadwigi" o Bydgoszczy okresu
                          przed- i powojennego

                          Apolonia Chałupiec
                          używająca pseudonimu artystycznego Pola Negri (1896-1987) - aktorka filmowa,
                          gwiazda amerykańskiego filmu niemego (od 1938 roku przebywająca w USA),
                          występująca też w filmach polskich.

                          Józef Weyssenhoff (1860-1932)
                          powieściopisarz, nowelista, poeta i krytyk literacki.

                          Adrianna Biedrzyńska - aktorka, urodziła się i uczyła w Bydgoszczy (VI LO)

                          Jan Nowicki - aktor, w latach szkolnych przebywał i uczył się w Bydgoszczy (VI
                          LO)

                          Jerzy Hoffman – reżyser, zekranizował „Trylogię” Sienkiewicza

                          Mariusz Max Kolonko – znany reporter telewizji polskiej w USA, urodził się i
                          wychował w Bydgoszczy (Siernieczek)

                          Jan Kulczyk – znany biznesmen, najbogatszy Polak

                          Mieczysław Wachowski – wieloletni współpracownik Lecha Wałęsy

                          Tomasz Sekielski – znany dziennikarz TVN

                          Leon Niemczyk – popularny aktor

                          Sławomir Jeneralski – dziennikarz, prowadził Wiadomości w TVP1

                          Marzena Słupkowska – prezenterka pogody w TVP1

                          Paulina Chylewska - prezenterka w TVP1

                          Jeremi Przybora
                          ...i wielu innych

                          SŁYNNI SPORTOWCY BYDGOSCY
                          Zbigniew Boniek (ur. 1956) - uznany najsłynniejszym piłkarzem w 80-letniej
                          historii PZPN, grał na mistrzostwach świata w piłce nożnej w Argentynie (1978),
                          Hiszpanii (1982), Meksyku (1986).
                          Tomasz Gollob (ur. 1971) - uznawany za najlepszego polskiego żużlowca,
                          wielokrotny mistrz Polski, wicemistrz świata i dwukrotnie brązowy medalista
                          mistrzostw świata na żużlu
                          Robert Sycz - dwukrotny złoty medalista olimpijski w kajakarstwie (Sydney 2000,
                          Ateny 2004), związany z klubem "Bydgostia-Kabel"
                          Zdzisław Krzyszkowiak (1930 – 2003) - złoty medalista olimpijski w lekkiej
                          atletyce (Rzym 1960)
                          Teresa Ciepły - złota i srebrna medalistka olimpijska w lekkiej atletyce (Tokio
                          1964)
                          Maciej Freimut - srebrny medalista olimpijski w kajakarstwie (Barcelona 1992)
                          Arkadiusz Onyszko - srebrny medalista olimpijski w piłce nożnej (Barcelona 1992)
                          Ivan Klementiev - srebrny medalista olimpijski w kajakarstwie (Atlanta 1996)
                          Brunon Bendig - brązowy medalista olimpijski w boksie (Rzym 1960)
                          Ryszard Kubiak - brązowy medalista olimpijski w wioślarstwie (Moskwa 1980)
                          Sławomir Zawada - brązowy medalista olimpijski w podnoszeniu ciężarów (Seul
                          1988)
                          Jacek Streich - brązowy medalista olimpijski w wioślarstwie (Barcelona 1992)
                          Pozostając przy sporcie należy wspomnieć o 15 mistrzach świata z Bydgoszczy
                          oraz kilkudziesięciu mistrzach Europy w różnorodnych dyscyplinach sportowych.
                          • Gość: PIT Re: Poznajemy naszą BYDGOSZCZ IP: *.internetdsl.tpnet.pl 11.03.05, 19:24
                            Dalej Walor 9: ATRAKCYJNE TURYSTYCZNIE OTOCZENIE

                            Zalesione okolice Bydgoszczy są atrakcyjne turystycznie i przyciągają wielu
                            osób z innych regionów Polski. Prym wiedzie gmina Koronowo, w której położony
                            jest wśród lasów wielki Zalew Koronowski. Znajduje się tam ok. 20 ośrodków
                            wypoczynkowych, niektóre o wysokim standardzie. Inne położone są nad jeziorami
                            bliskimi Bydgoszczy: Jezuickim i Borówno.
                            Sporo jest sezonowych campingów, pól biwakowych i gospodarstw agroturystycznych.
                            W samej Bydgoszczy w Janowie znajduje się ośrodek PTTK z 270 miejscami w
                            domkach turystycznych. Bliskość Zalewu Koronowskiego i rozwiniętej bazy
                            turystycznej sprawia, że bydgoszczanie mają świetne warunki do wypoczynku
                            niedzielnego i świątecznego.
                            Najbardziej popularnie kąpieliska letnie to Piecki, Chmielniki, Borówno, Zalew
                            Koronowski (Samociążek, Pieczyska, Kręgiel, Romanowo), jeziora Rynny
                            Byszewskiej (np Salno, Wierzchucin), jeziora pałuckie (np Wąsosz, Wiktorowo,
                            Chomiąża, Oćwieka), Przyjezierze.

                            1. Atrakcje turystyczne w okolicach

                            W pobliżu Bydgoszczy znajdują się pięknie utrzymane atrakcyjne zaspoły parkowo-
                            pałacowe:

                            Zespół p a ł a c o w o – p a r k o w y w O s t r o m e c k u
                            Znajduje się 3 kilometry od granic Bydgoszczy, na skraju zbocza doliny Wisły.
                            Kompleks ten to 2 pałace oraz okalające je parki w stylu angielskim i
                            francuskim z doskonale utrzymaną roślinnością. Przebywali tu: polski król oraz
                            cesarz pruski, powstańcy polscy, armia napoleońska oraz wojska pruskie.
                            Większy pałac (1832-48) to klasycystyczna rezydencja Jakuba Martina
                            Schoenborna – dzieło arch. K. F. Schinkla. Obecnie należy do Gminy Bydgoszcz.
                            Mniejszy pałac (XVIII w.) to rokokowa dwukondygnacyjna rezydencja Pawła Michała
                            Mostowskiego wojewody pomorskiego. Z jego okien rozpościera się wspaniały widok
                            na Wisłę. Obecnie jest własnością Filharmonii Pomorskiej
                            W parku ostromeckim zobaczyć można piękne okazy drzew, stawy, rzeźby,
                            naturalistyczne kompozycje parkowe. Około trzydziestu, dziś już przeszło
                            stuletnich drzew, oznaczonych jest jako pomniki przyrody.
                            W okresie wiosenno - letnim w parku odbywają się imprezy plenerowe: koncerty
                            muzyki poważnej i rozrywkowej, konkursy plastyczne, plenerowe spotkania z
                            poezją, imprezy rekreacyjno- sportowe.

                            Zespół p a ł a c o w o – p a r k o w y w L u b o s t r o n i u
                            Rezydencja rodu Skórzewskich „Perła Pałuk” położona nad Notecią w Lubostroniu
                            odległym ok. 25 km od Bydgoszczy. Pałac wybudował Fryderyk hrabia Skórzewski w
                            latach 1795-1800. Kopułę pałacu ozdobiła rzeźba Atlasa dźwigającego kulę
                            ziemską - dzieło rzeźbiarza Władysława Marcinkowskiego. Ponad 40 hektarowy
                            park angielski okalający pałac i zabudowania dworskie zaprojektował znakomity
                            ówczesny architekt ogrodów - Teichert.
                            Lubostroń stał się ostoją myśli patriotycznej i życia narodowego.

                            Zespół p a ł a c o w o – p a r k o w y w S a m o s t r z e l u
                            Rezydencja magnacka, własność rodu Bnińskich. Największy zespół pałacowy w
                            województwie kujawsko-pomorskim. Pałac zbudowany został z początku XVII wieku
                            przez ówczesnego właściciela Piotra z Bnina-Bnińskiego. Gościły tu słynne
                            postacie historyczne. Pałac był ośrodkiem kultury i polskości w czasie zaborów
                            i kwitnącą rezydencją w okresie międzywojennym.Otoczenie pałacu zajmuje
                            rozległy park położony na zboczu pradoliny Noteci, z tarasami widokowymi. Park
                            krajobrazowy typu angielskiego założono w 1825 r. wykorzystując płynącą w
                            głębokim parowie rzeczkę Rokitkę. Pod koniec XIX w. powstała orginalna
                            architektura ogrodu z tarasami włoskimi, pergolami, ozdobnymi balustradami na
                            wzór włoskiego renesansu oraz kopiami antycznych rzeźb. W 2004 r. pałac z braku
                            środków od lat nie remontowany został wyznaczony na siedzibę wypoczynkową
                            centrum szkoleniowego NATO w Bydgoszczy

                            Urokliwą jest wycieczka ulicą Wyzwolenia wzdłuż krawędzi doliny Wisły przez
                            Fordon, Strzelce Dolne do Trzęsacza. Krawędzie doliny porastają
                            charakterystyczne dla tych terenów Doliny Dolnej Wisły liczne sady drzew
                            owocowych, z których od wieków wyrabia się regionalne „Powidła Strzeleckie”,
                            smażone w wielkich kadziach bez użycia cukru. Czynione są starania o uzykanie
                            przez nie statusu „produktu regionalnego” uznawanego przez Unię Europejską.

                            Z innych atrakcyjnych miejsc w pobliżu Bydgoszczy znajdują się:
                            - muzeum archeologiczne w Biskupinie (rekonstrukcja grodu kultury łużyckiej) –
                            najbardziej oblegane muzeum w województwie (ok. 250 tyś. osób rocznie)
                            - uzdrowiska w Ciechocinku i Inowrocławiu
                            - miasta pokrzyżackie: Chełmno, Toruń, Świecie, Nowe, Grudziądz
                            - ruiny polskich zamków w Szubinie, Wenecji
                            - ruiny zamków krzyżackich na Ziemi Chełmińskiej, w Nowym Jasińcu k.Koronowa
                            - piastowskie zabytki w Kruszwicy, Inowrocławiu, Strzelnie
                            - Żnińska Kolej Powiatowa Żnin-Wenecja-Biskupin-Gąsawa (wąskotorowa)
                            - muzeum kolei wąskotorowej w Wenecji
                            - klasztor cystersów w Koronowie
                            - sanktuaria MB w Byszewie, Górce Klasztornej, Pieraniu, Markowicach
                            - drewniany kościół w Żołędowie z 1715 roku (dzwony z XVI w.)
                            - zespoły dworsko-parkowe w Żołędowie, Bożenkowie, Słupowie, Teresinie,
                            Wierzchucinku, Wojnowie, Augustowie, Gądeczu, Strzelcach Górnych, Gościeradzu,
                            Wtelnie,
                            - koscioły gotyckie we Włókach, Ostromecku, Czarżu, Koronowie
                            - kościoły neogotyckie w Cielu, Łochowie, Przyłękach, Solcu Kujawskim, Nowej
                            Wsi Wielkiej, Sicienku, Kruszynie, Dobrczu, Kozielcu, Wudzynie, Dąbrowie
                            Chełmińskiej, Łąsku, Mąkowarsku, Wtelnie
                            - wiatrak holenderski w Przyłękach
                            - Radiowe Centrum Nadawcze Polskiego Radia w Kabacie k. Solca Kujawskiego
                            - Pałac Myśliwski rodu Skórzewskich w Brzozie
                            - drewniany młyn wodny przy ul. Nakielskiej z połowy XIX w., zwany Diabelskim
                            Młynem, z zachowanym kołem młyńskim w Koronowie
                            - najwyższy w Europie most kolejki wąskotorowej na trasie Koronowo - Okole.
                            • Gość: PIT Re: Poznajemy naszą BYDGOSZCZ IP: *.internetdsl.tpnet.pl 11.03.05, 19:26
                              Z a l e w K o r o n o w s k i
                              Zalew leżący ok. 20 km od Bydgoszczy jest zapleczem letniego wypoczynku dla
                              bydgoszczan. Wielu z nich ma tutaj swoje letnie dacze, wielu żegluje na
                              akwenie.
                              Koncepcja budowy tamy i siłowni została opracowana już w 1928 r. W latach 1956-
                              62 zbudowane zostały zapora i hydroelektrownia w Koronowie i Tryszczynie.
                              Zbiornik powstał z podpiętrzonej Brdy oraz połączenia wielu jezior rynnowych.
                              Od tego czasu Zbiornik Koronowski stanowi atrakcyjny obszar turystyczno-
                              wypoczynkowy. Posiada powierzchnię ok. 1560 ha, ma kształt wydłużony, jego
                              długość wynosi 36 km, a maksymalna głębokość ok. 20 m. Długość linii brzegowej
                              sięga 102 km.
                              Charakteryzuje się występowaniem wielu głębokich zatok, wysp, dzikich nadbrzeży.
                              Obecnie jest uznawany za najbardziej atrakcyjny rekreacyjnie akwen na
                              południowym skraju polskich pojezierzy, w centrum między pojeziernymi krainami
                              Mazur i Pojezierza Pomorskiego. Zbiornik Koronowski otaczają zwarte i dorodne
                              kompleksy leśne.
                              Zalew i jego okolice są rajem dla uprawiających turystykę wodną, pieszą i
                              rowerową.
                              Od 1928 roku organizowane są międzynarodowe spływy kajakowe na Brdzie, a od
                              1965 roku również międzynarodowe zimowe spływy kajakowe. Turystykę żeglarską
                              promują liczne kluby żeglarskie posiadające przystanie, baseny, hangary,
                              pomosty, dźwigi do wodowania i załadunku jachtów. Corocznie w sierpniu
                              organizowane są regaty klasy turystycznej.
                              W okolicznych ośrodkach prowadzona jest turystyka jeździecka. Piechurzy i
                              kolarze znajdują tu ciekawe miejscowości i trasy, bogate w osobliwości
                              przyrodnicze, krajoznawcze historyczne. Zwiedzanie tego obszaru ułatwiają
                              szlaki turystyczne.

                              Rynna J e z i o r B y s z e w s k i c h
                              Poprzez rzekę Krówkę Zalew Koronowski łączy się z łańcuchem jezior byszewskich:
                              Stoczek, Piaseczno, Płotwice, Kadzionka, Staw Młyński, Tobolno Duże, Tobolno
                              Małe, Piekło, Długie, Krosna, Studzienne, Wierzchucińskie Małe, Wierzchucińskie
                              Duże oraz Słupowskie. Łańcuch biegnie niemal równolegle do Zalewu
                              Koronowskiego. Wszystkie jeziora są wąskie, wydłużone, głębokie, o wysokich
                              brzegach. W starych dokumentach jeziora te noszą wspólną nazwę Plitwica. Stąd
                              wniosek, że niegdyś stanowiły jedną rynnę odpływową wyżłobioną przez wody
                              lodowcowe. Na skutek obniżenia się poziomu wód rynna z czasem uległa podziałowi
                              tworząc łańcuch złożony z 16 uroczych jezior, ciągnących się na przestrzeni 30
                              km. Po utworzeniu Zbiornika Koronowskiego podniósł się poziom wód ostatnich w
                              łańcuchu jezior, przez co ponownie uległy połączeniu.
                              Obok Zalewu Koronowskiego jeziora rynny byszewskiej są obszarem budownictwa
                              rekreacyjnego bydgoszczan. Znajdują się tu liczne dacze i sezonowe działki.

                              Park "G r a b i n a" w Koronowie (23,7 ha)
                              Otacza on Koronowo od południowego zachodu skąd roztacza się rozległy widok na
                              meandrującą Brdę i leżące u podnóża miasto. Nazwa pochodzi od lasów grabowych
                              porastających wzgórza wokół miasta. Strome zbocza wysoczyzny morenowej
                              poprzecinane są głębokimi jarami. Najwyższe wzgórza to: "Grabina" - 109,1
                              m, "Wzgórze Łokietka" - 107,5 m, "Wzgórze Św. Jana" - 106 m i "Szańce" - 94 m.
                              Na obszarze tym zlokalizowane były dwa wczesnosłowiańskie grodziska (pierwsze
                              na "Wzgórzu Łokietka", drugie ok. 250 m na południe od grodu koronowskiego).

                              B o r y T u c h o l s k i e
                              Lasy Północnego Pasa Rekreacyjnego Bydgoszczy są południowym skłonem Borów
                              Tucholskich. Bory stanowią naturalny obszar eksploracji turystycznej
                              bydgoszczan.
                              Bory Tucholskie stanowią po Puszczy Białowieskiej największą powierzchnię leśną
                              w kraju. Obszar ten pod względem morfologicznym stanowi przeważnie mniej lub
                              bardziej płaską równinę sandrową, urozmaiconą licznymi rynnami, obniżeniami
                              wytopiskowymi, wydmami oraz dolinami rzek. Do ważniejszych dolin należą doliny
                              rzek Brdy, Wdy, Mątawy i górnego odcinka Wierzycy. Poza sandrami lasy Borów
                              Tucholskich porastają również pagórki i wzgórza moren czołowych.
                              Najbardziej malowniczym, typowym elementem dla obszarów polodowcowych są
                              jeziora. Spośród blisko 900 różnej wielkości jezior, występujących pojedynczo
                              lub w zwartych zespołach na obszarze Borów, aż 40 przekracza powierzchnię 1
                              km2. Do największych należą jeziora: Wdzydze, zwane potocznie Kaszubskim Morzem
                              o powierzchni 1455,6 ha, Charzykowskie (1363,3ha), Karsińskie (648,1 ha),
                              Kryszyńskie (461,3 ha), Kałębie (466.3 ha), Somińskie (433,1 ha) i
                              Borzechowskie (237,7 ha), a także sztuczne zbiorniki: Koronowski (1560 ha) i
                              Wdy w Tleniu (400 ha). Obok jezior rynnowych występują również zanikające,
                              niegłębokie jeziora, charakteryzujące się nieregularnym kształtem i łagodnymi
                              zboczami.
                              Środkiem Borów Tucholskich, w dolinach o wysokich i stromych brzegach, płyną
                              rzeki Brda i Wda odznaczające się szczególnie dużym spadkiem i stosunkowo
                              licznymi zwężeniami. Na trasach swego krętego biegu przepływają przez liczne
                              jeziora, stapiając je w naturalne, turystyczne szlaki wodne. Także mniejsze
                              rzeki i strugi jak: Kłoniecznica, Zbrzyca, Czerska Struga, Młosienica, Pielska,
                              Brzezianek, Niechwaszcz, Prusina, Kałębnica nadają się na znacznych odcinkach
                              do uprawiania turystyki kajakowej.
                              Duże fragmenty pierwotnej przyrody zostały objęte zarządzeniami ochronnymi jako
                              rezerwaty przyrody lub parki krajobrazowe. Do najciekawszych należy zaliczyć:
                              rezerwat cisów nad na jeziorem Mukrz koło leśnictwa Wierzchlas, rezerwat
                              archeologiczno-przyrodniczy Kręgi Kamienne w Odrach, rezerwat pierwotnego lasu
                              liściastego ze stanowiskami brekini Szczerkowo k. Tlenia, uroczysko Krzywe Koło
                              w nadleśnictwie Błędno, a nad rzekami i jeziorami rezerwaty ptactwa wodnego.
                              W ostępach leśnych i matecznikach wystepują rzadkie gatunki ptaków: orzeł
                              bielik, rybołów, żuraw, łabędź niemy, czapla siwa, głuszec, puchacz i bocian
                              czarny.
                              W 1996 r. utworzono Park Narodowy „Bory Tucholskie”. Na terenie Borów znajduje
                              się także 5 Parków Krajobrazowych: Wdzydzki, Tucholski, Zaborski, Wdecki i
                              Krajeński oraz kilkadziesiąt rezerwatów przyrody.

                              2. Rozwinięta baza turystyczna i noclegowa w powiecie
                              Powiat bydgoski posiada najlepiej rozwiniętą bazę noclegową w województwie:
                              Liczba miejsc noclegowych – stan 2003 r. (GUS)
                              1. powiat bydgoski: 2586
                              2. powiat tucholski: 2308
                              3. Bydgoszcz: 2036
                              4. powiat brodnicki: 1848
                              5. Toruń: 1836
                              6. Inowrocław: 1834
                              7. powiat aleksandrowski: 1819
                              8. powiat żniński: 1695
                              9. powiat świecki: 1692
                              10. powiat mogileński: 1621

                              Wyróżnia się szczególnie gmina Koronowo
                              Liczba miejsc noclegowych – stan 2003 r. (GUS)
                              1. Bydgoszcz: 2036

                              2. gm. Koronowo: 1861

                              3. Toruń: 1836
                              4. Inowrocław: 1834
                              5. Ciechocinek: 1731
                              6. gm. Osie: 1278
                              7. gm. Jeziora Wielkie: 1222
                              8. gm. Zbiczno: 1112

                              Również rozpatrując liczbę miejsc noclegowych całorocznych powiat bydgoski ma
                              dobre wyniki co świadczy o zncznym udziale ośrodków szkoleniowo-wypoczynkowych
                              całorocznych o wysokim standardzie.
                              Liczba miejsc noclegowych całorocznych – stan 2003 r. (GUS)
                              1. Inowrocław: 1806
                              2. Bydgoszcz: 1786
                              3. Toruń: 1427
                              4. Ciechocinek: 1499
                              5. powiat bydgoski: 1188

                              W powiecie korzysta z noclegów prawie 50 tyś. osób rocznie, z tego 2,5 tyś.
                              zagranicznych, co jest najlepszym wynikiem z powiatów ziemskich. Więcej
                              turystów nocuje tylko w Toruniu, Bydgoszczy i uzdrowiskach Ciechocinku i
                              Inowrocławiu.
                              • Gość: PIT Re: Poznajemy naszą BYDGOSZCZ IP: *.internetdsl.tpnet.pl 11.03.05, 19:28
                                OŚRODKI WYPOCZYNKOWE (niektóre):
                                - Ośrodek rekreacyjno-sportowy, Samociążek, gm. Koronowo
                                - Ośrodek wczasowo-wypoczynkowy, Prądocin gm. Nowa Wieś Wlk
                                - Ośrodek Wypoczynku Świątecznego OSIR - Borówno gm. Dobrcz
                                - Ośrodek Rehabilitacyjno-Wypoczynkowy Elton- Borówno gm. Dobrcz
                                - Wojskowy Dom Wypoczynkowy Łuczniczka- Borówno gm. Dobrcz
                                - Ośrodek Wypoczynkowy Polonez- Pieczyska gm. Koronowo – 130 miejsc
                                - WDW Żagiel - Pieczyska gm. Koronowo – 120 miejsc
                                - Ośrodek Wypoczynkowy Policji – Pieczyska gm. Koronowo – 148 miejsc
                                - OW Zacisze - Pieczyska gm. Koronowo – 100 miejsc
                                - OW TP Sircom Exploris - Pieczyska "Nad Zalewem" gm. Koronowo - 89 miejsc
                                - Ośrodek Relax – Pieczyska gm. Koronowo – 30 miejsc
                                - OW w Kręglu "EKOR" - Nowy Jasiniec gm. Koronowo - 157 miejsc
                                - Ośrodek Rekreacyjno-Wypoczynkowy JULIA – Samociążek gm. Koronowo - 68 miejsc
                                - OW Wrzos PKN Orlen – Wielonek gm. Koronowo - 170 miejsc
                                - OW Stomil - Tuszyny gm. Koronowo – 79 miejsc
                                - Ośrodek ZHP Krówka Leśna – Mąkowarsko gm. Koronowo – 150 miejsc
                                - OW Foton - Sokole Kuźnica gm. Koronowo – 90 miejsc
                                - OW Kuratorium Oświaty - Sokole Kuźnica gm. Koronowo – 160 miejsc
                                - OW Polon-Alfa - Sokole Kuźnica gm. Koronowo – 80 miejsc
                                - OW p. Kozikowski – Romanowo gm. Koronowo – 28 miejsc

                                CAMPINGI
                                - Camping, ul. Biwakowa, Bydgoszcz-Janowo
                                - Camping, ul. Nakielska, Bydgoszcz
                                - Camping, ul. Saperów, Bydgoszcz
                                - Camping nad jez. Jezuickim, Chmielniki, gm. Nowa Wieś Wlk

                                POLA BIWAKOWE
                                - Pole biwakowe, ul. Nadrzeczna 2, Bydgoszcz
                                - Pole biwakowe, ul. Nakielska, Bydgoszcz
                                - Pole biwakowe nad jez. Białym koło leśniczówki, Samociażek gm. Koronowo
                                - Pole biwakowe OSIR nad jez. Borówno, Borówno gm. Osielsko
                                - Pole biwakowe nad jez. Jezuickim, Prądocin, gm. Nowa Wieś Wlk
                                - Pole biwakowe nad jez. Jezuickim, Piecki, gm. Nowa Wieś Wlk
                                - Pole namiotowe nad Zalewem Koronowskim - Sokole Kuźnica – 250 miejsc
                                - Pole namiotowe nad Zalewem Koronowskim – Romanowo – 250 miejsc

                                AGROTURYSTYKA (bez nazwisk):
                                - Suponin gm. Dobrcz
                                - Strzelce Dolne gm. Dobrcz
                                - Aleksandrowo gm. Dobrcz
                                - Aleksandrowo gm. Dobrcz
                                - Wiskitno gm. Koronowo
                                - Buszkowo gm. Koronowo
                                - Wierzchucin Królewski gm. Koronowo
                                - Wierzchucin Królewski gm. Koronowo
                                - Mochle gm. Sicienko
                                - Nowy Jasiniec gm. Koronowo

                                Rozwinięta baza noclegowa i turystyczna (wypożyczalnie sprzętu, przystanie
                                żeglarskie itd) umożliwia łatwe zorganizowanie wypoczynku niedzielnego i
                                pobytowego.

                                3. Sąsiednie parki krajobrazowe
                                Z Bydgoszczy jest blisko do 6 Parków Krajobrazowych

                                Park Krajobrazowy D o l i n y D o l n e j W i s ł y (w granicach miasta)
                                Park obejmuje środkowy fragment doliny Dolnej Wisły z charakterystycznymi
                                utworami: korytem rzeki z ławicami piasku, lasami łęgowymi, starorzeczami,
                                wałami, wydmami, urwistymi zboczami i oczkami wodnymi
                                Wracając jeszcze do opisywanego wcześniej Zakola Wisły trzeba wspomnieć o
                                tworzących się corocznie latem podczas niskiego stanu wody naprzeciw Wyszogrodu
                                wielkich półwyspów piaszczystych. Można dojść na środek rzeki stąpając boso po
                                plażowym piasku w otoczeniu dzikich ptaków. Wielkie półwyspy piaszczyste na
                                rzece zawdzięczamy prawdopodobnie sile odśrodkowej gwałtownie zakręcającej
                                Wisły. Piasek niesiony przez rzekę osadza się na wschodnim brzegu.
                                Z drugiej strony Wisła podmywa zachodni wysoki brzeg, gdzie znajduje się
                                grodzisko „Wyszogród”. W ciągu 900 lat podmyła na tyle, że z grodziska
                                pozostało 1/5 pierwotnego obszaru.
                                Po wschodniej stronie zakola Wisły znajduje się kilometrowej szerokości pas
                                starorzeczy z lasem łęgowym - Mała Kępa Wiślana. Jest to dawne koryto rzeczne
                                zapełnione osadami rzecznymi – świadek tego, że zakole Wisły w ciągu wieków
                                przesunęło się na zachód.

                                projektowany P a ł u c k i Park Krajobrazowy (25 km)
                                Obszar obejmujący liczne jeziora rynnowe z terenu etnograficznych Pałuk.
                                Charakteryzuje się urozmaiconą rzeźbą terenu, występowaniem licznych wzgórz
                                morenowych, dolin a także wielogatunkowych lasów mieszanych. Zlokalizowano na
                                tym terenie sporo ośrodków wypoczynkowych. Dodatkowym atutem jest obecność
                                miejsc związanych z początkami państwa polskiego i kulturą prasłowiańską
                                (Biskupin).

                                K r a j e ń s k i Park Krajobrazowy (30 km)
                                Występują tu liczne, dobrze zachowane formy morfologiczne związane z glacjalnym
                                cyklem rzeźbotwórczym, takie jak: ozy (największe nagromadzenie w
                                województwie), drumliny, kemy, wzgórza morenowe i rynny jeziorne. Rzeźba terenu
                                jest bardzo zróżnicowana. Wzgórza morenowe osiągają znaczne wysokości (np. w
                                okolicy Więcborka, Jastrzębia).Park ma bogatą sieć hydrograficzną. Bierze stąd
                                początek 9 rzek, a 59 zbiorników wodnych układa się w ciągi rynnowe jezior
                                sypniewskich, więcborskich i sępoleńskich.

                                T u c h o l s k i Park Krajobrazowy (40 km)
                                Park położony jest w rozległym kompleksie Borów Tucholskich, na terenie 7 gmin.
                                Wraz z pozostałymi parkami Borów Tucholskich i obszarami chronionego krajobrazu
                                TPK tworzy zwarty system ekologiczny, składający się na unikatowy, bardzo cenny
                                obiekt przyrody, pretendujący do statusu rezerwatu biosfery.
                                Unikatowe obiekty tworzy zabudowa hydrotechniczna Wielkiego Kanału Brdy, m.in.
                                akwedukty, w tym najcenniejszy - w Fojutowie, z 1848 roku.

                                W d e c k i Park Krajobrazowy (45 km)
                                Park obejmuje jeden z najpiękniejszych fragmentów Borów Tucholskich. W dolinie
                                o wysokich i stromych zboczach płynie malownicza i wykorzystywana turystycznie
                                rzeka Wda, charakteryzująca się dużym spadkiem, licznymi meandrami i
                                zwężeniami. Typowym elementem krajobrazu są jeziora rynnowe: Piaseczno (44 ha),
                                Miedzno (24 ha) oraz wytopiskowe: Dury, Radolinek, Duży i Mały Trzebucz. Dużą
                                powierzchnię zajmuje sztuczny zbiornik wodny Żur, zwany Zalewem Żurskim (440
                                ha).

                                N a d g o p l a ń s k i Park Krajobrazowy (55 km)
                                Obszar obejmujący 9 pod względem wielkości w kraju Jezioro Gopło wraz z
                                otoczeniem. Miejsce licznych miejsc lęgowych ptactwa wodnego i błotnego oraz
                                pobytu ptaków przelotnych. Poza ochroną przyrody jednym z zadań Parku jest
                                chronienie wartości kulturowych i historycznych regionu, związanych z
                                początkami państwa polskiego oraz ochrona naturalnych wartości środowiska
                                przyrodniczego i swoistych cech krajobrazu.
        • Gość: PIT Re: Poznajemy naszą BYDGOSZCZ IP: *.internetdsl.tpnet.pl 14.03.05, 17:53
          Dalej Walor 10: STOŁECZNOŚĆ MIASTA

          1. Tradycje

          Bydgoszcz jest ośrodkiem admnistracyjnym od 230 lat. W tym czasie mniej lub
          więcej pełniła funkcję stołeczną dla regionu zbliżonego do obecnych granic
          województwa kujawsko-pomorskiego. W XIX w. znajdowały się tu instytucje
          niekiedy o szerszym zasięgu np. Dyrekcja Królewskich Kolei Wschodnich
          obejmująca sieć kolejową na wschód od Berlina, aż po Kłajpedę.
          W okresie międzywojennym w Bydgoszczy również znajdowły się urzędy ponadlokalne
          np. Izba Obrachunkwoa Poczty obejmująca zasięgiem cały kraj. Mimo statusu
          powiatowego w mieście miały siedzibę regionalne związki i stowarzyszenia
          sportowe, gospodarcze, ogólnie rzecz biorąc pozarządowe.
          W okresie powojennym znalazło siedziby w Bydgoszczy większosć instytucji
          wojwódzkich i stowarzyszeń o zasięgu regionalnym. Poza tym zlokalizowano
          instytucje wojskowe o znaczeniu krajowym. Pozostały z czasów przedowojennych
          niektóre centralne instytucje ogólnokrajowe jak Izba Obrachunkowa Poczty i Bank
          Pocztowy.

          2. Siedziba wielu instytucji regionalnych

          Bydgoszcz znajduje się w regionie kujawsko-pomorskim, gdzie istnieje podział
          władzy i instytucji między dwa ośrodki: Bydgoszcz i Toruń. Pojedyncze jednostki
          regionalne posiada również Włocławek.
          Wg ustaleń przy narodzinach województwa, w Bydgoszczy powinny znajdować się i
          powstawać instytucje i urzędy państwowe, a w Toruniu – samorządowe. W praktyce
          podział jest bardziej złożony. Już na samym początku istnienia województwa dwie
          instytucje wojewódzkie podległe wojewodzie przeniesiono do Torunia. Z kolei
          kilka jednostek regionalnych podległych marszałkowi znajduje się w Bydgoszczy.
          Dotychczas wszystkie nowe centra regionalne samorządu województwa lokowane są w
          Toruniu. Wyjątkiem jest Regionalne Centrum Innowacyjności w Bydgoszczy.
          Natomiast urzędy państwowe w większości znajdują się w Bydgoszczy i tutaj są
          lokowane nowe z kilkoma wyjątkami. O każdy nowy urząd państwowy oba ośrodki
          konkurują nie przebierając w środkach.

          W Bydgoszczy z racji dwustołeczności regionu urzędów i instytucji jest mniej,
          niż w porównywalnych ośrodkach krajowych np Szczecinie, czy Lublinie, a także
          mniejszych miastach: Opolu, Katowicach, Kielcach, Białymstoku, Olsztynie,
          Rzeszowie. Mimo tego znajduje się ich więcej, niż w jakimkolwiek ośrodku w
          województwie. Podział instytucji państwowych regionalnych między 2 ośrodki
          stołeczne jest proporcjonalny do wielkości obu miast. Natomaist podział
          instytucji samorządowych, w tym dokonujących podziału środków finansowych z
          Unii Europejskiej i budżetu państwa jest wyraźnie korzystniejszy dla Torunia.

          * INSTYTUCJE PODLEGŁE WOJEWODZIE:
          - KUJAWSKO-POMORSKI URZĄD WOJEWÓDZKI
          - Komenda Wojewódzka Policji
          - Kuratorium Oświaty
          - Wojewódzki Inspektorat Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych
          - Wojewódzki Inspektorat Farmaceutyczny
          - Wojewódzki Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa
          - Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska
          - Wojewódzki Inspektorat Inspekcji Handlowej
          - Wojewódzki Inspektorat Weterynarii
          - Wojewódzki Inspektorat Nadzoru Budowlanego
          - Państwowa Straż Rybacka Województwa Kujawsko-Pomorskiego
          - Centrum Zdrowia Publicznego
          - Wojewódzki Ośrodek Informatyki - Terenowy Bank Danych
          - Zakład Obsługi Kujawsko - Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego

          *INSTYTUCJE PODLEGŁE SAMORZĄDOWI WOJEWÓDZTWA (bez instytucji kulturalnych,
          służby zdrowia, edukacyjnych)
          - Wojewódzki Ośrodek Ruchu Drogowego
          - Zarząd Dróg Wojewódzkich
          - Wojewódzkie Biuro Geodezji i Terenów Rolnych

          *INNE INSTYTUCJE PAŃSTWOWE – ODDZIAŁY REGIONALNE
          - Regionalna Izba Obrachunkowa
          - Izba Skarbowa
          - Urząd Kontroli Skarbowej
          - Kujawsko-Pomorski Urząd Skarbowy (obsługa dużych podmiotów gospodarczych z
          całego województwa)
          - Bankowa Regionalna Izba Rozliczeniowa
          - Narodowy Bank Polski Oddział Okręgowy
          - PKO BP Oddział Regionalny
          - PZU SA Oddział Okręgowy
          - ZUS Inspektorat
          - KRUS Oddział Regionalny
          - Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego w Warszawie Delegatura
          - Agencja Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy
          - Agencja Rynku Rolnego Oddział Terenowy
          - Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Oddział Regionalny
          - Krajowy Rejestr Karny przy Sądzie Okręgowym Punkt Informacyjny
          - Najwyższa Izba Kontroli w Warszawie Delegatura
          - Instytut Pamięci Narodowej w Warszawie Delegatura
          - Okręgowy Urząd Miar
          - Obwodowy Urząd Probierczy
          - Inspekcja Weterynaryjna Zakład Higieny Weterynaryjnej
          - Państwowa Inspekcja Pracy Okręgowy Inspektorat Pracy
          - Polski Komitet Pomocy Społecznej Wojewódzki Zarząd Kujawsko-Pomorski
          - Regionalne Centrum Informacji Europejskiej
          - Pomorsko-Kujawskie Centrum Demokracji Lokalnej
          - Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Poznaniu Inspektorat
          - Urząd Dozoru Technicznego Oddział Regionalny
          - Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura
          - Urząd Regulacji Telekomunikacji i Poczty Kujawsko-Pomorski Oddział Okręgowy
          - Urząd Statystyczny Oddział Kujawsko-Pomorski
          - Wojewódzki Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej
          - Kujawsko-Pomorski Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia
          - Bydgoska Izba Lekarska
          - Okręgowa Izba Pielęgniarek i Położnych
          - Pomorsko-Kujawska Okręgowa Izba Aptekarska
          - Kujawsko-Pomorska Okręgowa Izba Architektów
          - Kujawsko-Pomorska Okręgowa Izba Inżynierów Budownictwa
          - Urząd Żeglugi Śródlądowej
          - Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy
          - Sąd Okręgowy
          - Sąd Rejonowy
          - Stały Polubowny Sąd Konsumencki
          - Prokuratura Okręgowa
          - Prokuratura Rejonowa Bydgoszcz-Południe
          - Prokuratura Rejonowa Bydgoszcz-Północ
          - Konsulat Honorowy Niemiec

          *INNE INSTYTUCJE SAMORZĄDOWE – REGIONALNE:
          - Regionalne Centrum Innowacyjności
          - Bydgoski Fundusz Poręczeń Kredytowych
          - Regionalne Centrum Diagnostyczne i Laboratoryjne **
          - Regionalne Centrum Kongresowo-Turystyczne **
          - Regionalne Centrum Wystawienniczo-Targowo-Kongresowe **
          ** w fazie projektów (zapisy w strategii rozwoju województwa i programach
          rozwojowych)

          Wiekszosć instytucji posiada delaegatury lub oddziały rejonowe w największych
          miastach województwa.

          3. Rozwinięta funkcja regionalna

          Oprócz urzędów, w Bydgoszczy znajduje się szereg innych jednostek regionalnych,
          wiele z nich ma charakter obsługujący cały region kujawsko-pomorski:
          - regionalne i okręgowe oddziały banków i instytucji finansowych
          - regionalne związki sportowe
          - okręgowe związki i stowarzyszenia gospodarcze
          - okręgowe związki i stowarzyszenia kulturalne i naukowe
          - regionalne izby i stowarzyszenia zawodowe i rzemieślnicze
          - instytucje wojskowe o wojewódzkim i centralnym zasięgu
          - oddziały regionalne ogólnopolskich firm i koncernów
          Szczegółowe wyszczególnienie tych oddziałów będzie miało miejsce przy innej
          okazji.

          Pod tym względem Bydgoszcz jest miastem o najbardziej rozwiniętej funkcji
          regionalnej w województwie i w efekcie spełnia rzeczywistą – wynikającą z
          realiów, a nie tylko rządowych przyporządkowań - rolę stolicy regionu.

          Najlepiej rozwinięta w Bydgoszczy sieć specjalistycznych szpitali sprawia, że
          leczą się tu mieszkańcy całego województwa. Podobnie w przypadku innych
          dziedzin: przyciąga do Bydgoszczy najlepiej w województwie rozwnięta sieć
          handlowa z wielkimi centrami handlowymi i wieloma specjalistycznymi sklepami,
          oferta kulturalna z jedynymi w regionie obiektami kulturalnymi jak opera, czy
          filharmonia, znaczące w kraju obiekty sportowe i międzynarodowe imprezy
          sportowe. Uczelnie o zróżnicowanym profilu, których nie ma w innych ośrodkach
          województwa przyciągają studentów z regionu, a nawet kraju. Podobnie
          szkolnictwo średnie, szkoły językowe, media regionalne. Wielu mieszkańców
          regionu przyjeżdza do Bydgoszczy chociaż kilka razy w ciągu roku, aby
          skorzystać z wyspecjalizowanej oferty, której próżno szukać w innych ośrodkach
          w regionie. Z kolei wiele firm i oddziałów firm zlokalizowanych w Bydgoszczy
          obs
          • Gość: PIT Re: Poznajemy naszą BYDGOSZCZ IP: *.internetdsl.tpnet.pl 14.03.05, 17:54
            Najlepiej rozwinięta w Bydgoszczy sieć specjalistycznych szpitali sprawia, że
            leczą się tu mieszkańcy całego województwa. Podobnie w przypadku innych
            dziedzin: przyciąga do Bydgoszczy najlepiej w województwie rozwnięta sieć
            handlowa z wielkimi centrami handlowymi i wieloma specjalistycznymi sklepami,
            oferta kulturalna z jedynymi w regionie obiektami kulturalnymi jak opera, czy
            filharmonia, znaczące w kraju obiekty sportowe i międzynarodowe imprezy
            sportowe. Uczelnie o zróżnicowanym profilu, których nie ma w innych ośrodkach
            województwa przyciągają studentów z regionu, a nawet kraju. Podobnie
            szkolnictwo średnie, szkoły językowe, media regionalne. Wielu mieszkańców
            regionu przyjeżdza do Bydgoszczy chociaż kilka razy w ciągu roku, aby
            skorzystać z wyspecjalizowanej oferty, której próżno szukać w innych ośrodkach
            w regionie.
            Z kolei wiele firm i oddziałów firm zlokalizowanych w Bydgoszczy obsługuje cały
            region.
            Tak wiec pracownicy często prowadzą prace w tzw „terenie”.
            • Gość: PIT Re: Poznajemy naszą BYDGOSZCZ IP: *.internetdsl.tpnet.pl 14.03.05, 18:05
              Dalej Walor 11: ZRÓŻNICOWANY CHARAKTER ZABUDOWY

              1. Rozwój terytorialny miasta
              Do początku XIX w. Bydgoszcz obejmowała miasto lokacyjne w obrębie murów
              miejskich oraz 3 przedmieścia: Gdańskie, Kujawskiei Poznańskie. Od czasów
              Księstwa Warszawskiego (pocz. XIX w.) zaludniło się kolejne przedmieście:
              Okole, gdzie zbudowano kanał bydgoski. Z kolei od 1820 r. rozpoczęto zabudowę
              przedmieścia gdańskiego, wytyczając ul. Gdańską. W połowie XIX po wybudowaniu
              kolei i budowie dworca głównego na Bocianowie zabudowa przedmieścia gdańskiego
              zintensyfikowała się. Wytyczono ul. Dworcową i przyległe, wzdłuż których
              budowano wysokie, efektowne mieszczańskie kamienice. Od połowy XIX zaczyna się
              rozwój terytorialny miasta. Przyłączano bliskie przedmieścia po północnej
              stronie Brdy w celu umożliwienia zabudowy. Żywiołowy wzrost zaludnienia
              przeżyły gminy podmiejskie: Szwederowo, Wilczak, Jachcice, Okole, Bielawy,
              Bartodzieje i inne. Terenów tych nie przyłączano do miasta aż do 1920, kiedy
              nastąpiło generalne 8-krotne zwiększenie powierzchni miasta. Przyłączono
              wreszcie tereny i tak od dawna związane z miastem, gdzie znajdowała się
              większość bydgoskich przedsiębiorstw przemysłowych i mieszkała większość
              pracowników.
              W 1939 r. na 143 – tyś. ludność miasta, tylko połowa mieszkała w centrum
              (dawnym terenie administracyjnym z 1910 r.)

              Jak przyłączano kolejne obszary:
              1851 - Bocianowo, Żupy (80 ha) – przyrost powierzchni miasta 45 %, teren
              dzisiejszego Śródmieścia

              1867 - Bocianowo II, Grodztwo (265 ha) – przyrost 103%, teren dzisiejszego
              Śródmieścia

              1876 - Jachcice, Ludwikowo, część Okola i Szwederowa, Błonie, Nowy Dwór,
              Bielice (283 ha) – przyrost 54%, najbliższe miastu przedmieścia od strony
              zachodniej i południowej

              1907 - reszta Okola i Szwederowa, Wilczak, Bielawy, Skrzetusko (42 ha) –
              przyrost 5%, najbliższe miastu przedmieścia ze wszystkich stron

              1920 - reszta Bielaw, Bartodzieje Wielkie i Małe, Zimne Wody, Fordonek, Czersko
              Polskie, Rupienica (5793 ha) – przyrost 685%, wszystkie związane z miastem
              przedmieścia i wsie robotnicze o zaludnieniu wówczas ok. 22 tyś. osób,
              generalne, prawie 8-krotne zwiększenie powierzchni miasta. Chwilowo Bydgoszcz
              była drugim miastem pod względem powierzchni w RP, potem w okresie
              międzywojennym plasowała się na 5 miejscu w kraju

              1954 - Opławiec, Prądy, Łęgnowo i Żółwin (4340 ha) – przyrost 65%,
              słabo zaludnione tereny zachodnich przedmieść i zalesione tereny niemieckiej
              fabryki DAG

              1959 - Osowa Góra (512 ha) – przyrost 5%, wieś – wówczas słabo zaludniona
              (dzisiaj osiedle 10 tyś. mieszk.)

              1961 - Janowo, Las szubiński, las przy Grunwaldzkiej (489 ha) – przyrost 4%,
              tereny leśne

              1973 - Fordon (830 ha) – przyrost 7%, miasteczko oraz tereny między
              Fordonem, a Brdyujściem o zaludnieniu łącznie ok. 9 tyś. osób, miejsce
              wyznaczone na Zespół Szkół Wyższych oraz nową dzielnicę mieszkaniową

              1977 - część terenów gmin Osielsko i Solec Kuj., Czarnówczyn, Łoskoń, Smukała
              Dolna, Łęgnowo, Plątnowo, Mariampol, część Wypalenisk, Myslęcinek, Niemcz,
              gminie Nowa Wieś Wlk oddano część lasu (4639 ha) – przyrost 36%, słabo
              zaludnione tereny w północnej części miasta, oraz dwie wsie w południowo-
              wschodniej części miasta. Celem było m.in. umożliwienie budowy wielkiej
              dzielnicy mieszkaniowej Nowy Fordon z obiektami towarzyszącymi: oczyszczalnią
              ścieków i elektrociepłownią

              Widać z powyższego zestawienia, że w 1920 r. Bydgoszcz przyłączyła wszystkie
              przedmieścia przemysłowe, powiększając swoje terytorium prawie ośmiokrotnie. To
              wtedy zyskała znaczne tereny, których zagospodarowywanie trwało do lat 80-tych
              XX w. Przyłączenie Fordonu o wojnie było uzasadnione koniecznością budowy
              dzielnicy mieszkaniowej, dla której nie było terenów na obszarze macierzystym.
              Przyłączony obszar Fordonu zamieszkiwało ok. 9 tyś. ludzi. Rozwój Bydgoszczy i
              budowa nowej dzielnicy sprawiła, że dzisiaj Fordon zamieszkuje 70 tyś. osób.
              Obecnie obszar miasta w stosunku do liczby ludności jest mniejszy od średniej,
              w porównaniu z innymi miastami. Taką samą gęstość zaludnienia posiada Wrocław i
              Poznań, a mniejszą mają m.in.: Zielona Góra, Olsztyn, Katowice, Kielce, Gdynia,
              Toruń, Gdańsk, Częstochowa, Gorzów Wlkp, Włocławek, Bielsko Biała, Szczecin,
              Opole i inne.

              2. Zabudowa

              W Bydgoszczy zabudowa ma charakter zróżnicowany. Wbrew obiegowym opiniom nie
              dominują blokowiska bardziej, niż w innych miastach.
              Wg spisu powszechnego z 2002 r. w Bydgoszczy zasiedlonych jest 127,4 tyś. lokali
              Z tego:
              - wybudowane przed 1944 r.: 20%
              - wybudowane w latach 1945-1970: 25%
              - wybudowane w latach 1971-1988: 41%
              - wybudowane w latach 1989-2002: 14%

              Udział mieszkań przedwojennych i starszych jest większy, niż w Toruniu i
              Włocławku.
              Natomiast mniejszy jest udział wielkiej płyty. Dla Bydgoszczy wynosi 41%, dla
              Torunia 44%, dla Włocławka 46%.
              Świadczy to o tym, że infrastruktura miejska Bydgoszczy w II połowie XIX wieku
              i okresie międzywojennym była bardziej rozbudowana niż w innych miastach
              regionu. Po II wojnie światowej Bydgoszcz rozwijała się intensywnie, ale nie
              bardziej od innych miast.
              Z kolei wśród gmin podbydgoskich szczególnie wyróżniają się: Osielsko, Białe
              Błota i Nowa Wieś Wielka, które mają najmniejszy udział starego budownictwa (14-
              23%) i największy budownictwa po 1989 r. (25-30%) .

              Jak w okresie po 1945 r. rozwijało się w Bydgoszczy budownictwo mieszkaniowe:
              - do 1949 – zbudowano tylko 171 lokali
              - lata 50-te - 29 tyś. izb (Leśne, Kapuściska, Skrzetusko, Błonie)
              - lata 60-te - 67 tyś. izb (Błonie, Skrzetusko, Bartodzieje, Wyżyny,
              Kapuściska, Leśne, Szwederowo oraz zespoły mieszkalne przy Nakielskiej,
              Chodkiewicza, Stromej, Powstańców Wlkp)
              - lata 70-te - 113 tyś. izb (Szwederowo, Wzg. Wolności, Wyżyny, Kapuściska,
              Bartodzieje)
              Zaczęły kończyć się wolne tereny pod budownictwo. Dlatego zaplanowano dzielnicę
              Fordon dolny na 80 tyś. mieszkańców i górny na następne 80 tyś. mieszkańców
              - lata 80-te budowano w Fordonie na osiedlach: Bohaterów, Bajka, Szybowników,
              Przylesie (ok. 40 tyś. izb) jak również zakończono rozbudowę na Szwederowie-
              Południe oraz Wzgórzu Wolności
              - w latach 1990-1995 kontynuowano budowy w Fordonie na os. Tatrzańskim i
              zaczęto budować os. Nadwiślańskie. Od 1992 r. budynki zaczęto wznosić metodą
              tradycyjną za pieniądze przyszłych właścicieli, bardziej urozmaicone, jak
              również domki szeregowe i wille. Intensywnie zabudowywała się Osowa Góra,
              wznoszono też budynki na tzw Nowym Szwederowie i Górzyskowie
              - w latach 1995-2004 zbudowano ok. 35 tyś. izb, większość w domach
              wielorodzinnych plombowych na kilkunastu bydgoskich osiedlach oraz w
              dzielnicach domów jednorodzinnych

              W całym okresie PRL budownictwo jednorodzinne stanowiło 15-20% ogółu
              wybudowanych mieszkań.
              W 1961 wyznaczono w zachodniej Bydgoszczy 2,5 tyś. działek budowlanych pod
              budownictwo jednorodzinne.
              Na osiedlach Miedzyń, Jary, Czyżkówko, Osowa Góra, Jachcice, Glinki, Piaski,
              Smukała i innych do dzisiaj nie ma ani jednego, bądź są tylko sporadyczne bloki
              wielorodzinne.
              W 1958-62 powstały osiedla domków jednorodzinnych Spokojne przy ul. Toruńskiej,
              spółdzielcze przy Nakielskiej i Kaplicznej.
              Obecnie co 3 mieszkanie w Bydgoszczy stanowi własność osób fizycznych,
              natomiast więcej niż połowa: spółdzielcze lub zakładowe.

              Obecnie na kilkadziesiąt osiedli w Bydgoszczy więcej niż połowa ma zabudowę,
              gdzie brakuje bloków mieszkalnych z lat PRL, a kilka osiedli zabudowano od
              podstaw po 1989 r. np. os. Tatrzańskie, Nadwiślańskie, Eskulapa, Piaski, część
              Osowej Góry. W wielu osiedlach po 1989 r. realizowano zabudowę plombową,
              głównie na Szwederowie, Górzyskowie, które zmieniło całkowicie charakter,
              Okolu, Wzgórzu Wolności, Wyżynach, Bartodziejach, Błoniu, Jarach, Bielawach,
              Kapuściskach, Fordonie, Czyżkówku, Osowej Gó
              • Gość: PIT Re: Poznajemy naszą BYDGOSZCZ IP: *.internetdsl.tpnet.pl 14.03.05, 18:06
                Obecnie na kilkadziesiąt osiedli w Bydgoszczy więcej niż połowa ma zabudowę,
                gdzie brakuje bloków mieszkalnych z lat PRL, a kilka osiedli zabudowano od
                podstaw po 1989 r. np. os. Tatrzańskie, Nadwiślańskie, Eskulapa, Piaski, część
                Osowej Góry. W wielu osiedlach po 1989 r. realizowano zabudowę plombową,
                głównie na Szwederowie, Górzyskowie, które zmieniło całkowicie charakter,
                Okolu, Wzgórzu Wolności, Wyżynach, Bartodziejach, Błoniu, Jarach, Bielawach,
                Kapuściskach, Fordonie, Czyżkówku, Osowej Górze, którą po 1989 co najmniej
                dwukrotnie rozbudowano. Budownictwo jednorodzinne rozwijało się na osiedlach
                zachodniej Bydgoszczy, Fordonie, a od połowy lat 90-tych zaczęto masową
                zabudowę przedmieść: Białych Błót, Osielska, Żołędowa, Maksymilianowa,
                Jarużyna, Brzozy, Prądocina, Osówca, Przyłęk, Ciela, Zielonki, Kruszyna i
                innych miejscowości. Obecnie sąsiadujące z Bydgoszczą od południowego-zachodu i
                północy osiedla stanowią jakby nowe samorzutnie tworzące się dzielnice
                mieszkaniowe.

                Reasumując:
                - Dzisiejszy obraz terytorium Bydgoszczy powstał w przybliżeniu już w 1920 r.
                - Bydgoszcz charakteryzuje duże Śródmieście z zabytkową zabudową
                - mniej niż 50% obszaru miasta ma zabudowę blokową wielorodzinną z okresu PRL
                - osiedla górnego tarasu mają atrakcyjną zabudowę blokową (rewitalizowane
                wieżowce na skarpie dodają atrakcji krajobrazowi)
                - cała zachodnia strefa miasta ma charakter budownictwa jednorodzinnego
                - przedmieścia willowe kształtują się samorzutnie na przedmieściach w
                sąsiednich gminach
                - kilka osiedli zbudowano od podstaw po 1989 r., a niektóre zmieniły charakter

                c.d.nastąpi jutro
                • Gość: PIT Re: Poznajemy naszą BYDGOSZCZ IP: *.internetdsl.tpnet.pl 15.03.05, 15:53
                  Dalej Walor 12: KORZYSTNE ASPEKTY DEMOGRAFICZNE

                  Demografia w Bydgoszczy jest typowa dla miast tej wielkości. Charakteryzuje
                  się: ujemnym przyrostem naturalnym oraz ujemną migracją zwłaszcza na rzecz gmin-
                  przedmieść. W sytuacji demograficznej Bydgoszczy znajdują się jednak pewne
                  aspekty pozytywne, wyróżniające ją spośród dużych miast, które będą wymienione
                  poniżej.

                  1. Duży udział dzieci i młodzieży

                  Duży jest udział dzieci i młodzieży w populacji miasta Bydgoszczy.
                  Oczywiście istnieją w Polsce miasta o znacznie lepszej strukturze
                  demograficznej, ale z reguły są to miasta mniejsze. Do miast ponad 100
                  tysięcznych o największym udziale dzieci i młodzieży należą: Radom, Tarnów,
                  Elbląg, Grudziądz, Włocławek, Płock oraz miasta śląskie jak Rybnik, Ruda
                  Śląska, Zabrze. Z miast wojewódzkich najlepsze wskaźniki mają: Białystok,
                  Rzeszów, Gorzów, Bydgoszcz i Toruń.

                  Porównanie struktury demograficznej Bydgoszczy z innymi miastami. Źródło: GUS
                  Odchyłki od proporcji w liczbie ludności Bydgoszcz / miasto w poszczególnych
                  grupach wiekowych. Dodatnia wartość odchyłki oznacza procentowo relatywnie
                  większą liczbę dzieci w Bydgoszczy.

                  DZIECI 0-9 lat:
                  Warszawa: +17,2%
                  Łódź: +22,0%
                  Kraków: +7,9%
                  Wrocław: +17,7%
                  Poznań: +10,2%
                  Gdańsk: +3,1%
                  Szczecin: +5,2%
                  Lublin: +1,7%
                  Katowice: +10,7%

                  MŁODZIEŻ 10-19 lat:
                  Warszawa: +28,1%
                  Łódź: +22,4%
                  Kraków: +10,5%
                  Wrocław: +13,8%
                  Poznań: +11,0%
                  Gdańsk: +8,9%
                  Szczecin: +9,3%
                  Lublin: +0,1%
                  Katowice: +1,4%

                  Spośród 10 miast powyżej 300 tyś. Bydgoszcz ma relatywnie najwięcej dzieci i
                  młodzieży. Wyprzedza pod tym względem nawet wiele mniejszych miast np. Gdynię,
                  Olsztyn, Kielce, Zieloną Górę, Koszalin, Opole, wiele miast śląskich.
                  To dobrze wróży przyszłości miasta.

                  2. Średni udział ludności starszej

                  Udział ludności starszej po 60-tce w populacji miasta Bydgoszczy jest średni w
                  porównaniu z innymi dużymi ośrodkami.
                  Najmniejszy udział ludności w wieku poprodukcyjnym w kraju mają: Tychy, Płock,
                  Rybnik, Dąbrowa Górnicza, a z miast wojewódzkich: Olsztyn, Gorzów, Rzeszów.

                  Porównanie struktury demograficznej Bydgoszczy z innymi miastami. Źródło: GUS
                  Odchyłki od proporcji w liczbie ludności Bydgoszcz / miasto w poszczególnych
                  grupach wiekowych. Ujemna wartość odchyłki oznacza procentowo relatywnie
                  mniejszą liczbę osób po 60-tce w Bydgoszczy.

                  OSOBY MAJĄCE 60 LAT I WIĘCEJ:
                  Warszawa: -14,8%
                  Łódź: -13,6%
                  Kraków: -2,3%
                  Wrocław: -5,5%
                  Poznań: +0,9%
                  Gdańsk: -1,9%
                  Szczecin: +0,2%
                  Lublin: +9,8%
                  Katowice: -8,2%

                  Spośród 10 miast powyżej 300 tyś. tylko Lublin ma relatywnie znacząco mniej
                  ludności starszej. Poznań, Gdańsk i Szczecin tyle samo, Kraków i Wrocław trochę
                  więcej, a Katowice, Łódź i Warszawa znacznie więcej. Jednak większość
                  mniejszych od Bydgoszczy miast ma korzystniejszą strukturę w tej grupie wieku.
                  Wyjątki stanowią: Gdynia, Częstochowa, niektóre miasta śląskie.
                  Spośród dużych miast regionu kujawsko-pomorskiego Bydgoszcz ma największy
                  udział ludności starszej. Problem w tym, że trudno porównywać miasta o dość
                  zróżnicowanej wielkości. W innych regionach trudno znaleźć przypadek, że
                  największe miasto nie posiada gorszej struktury wiekowej od pozostałych miast.

                  • Gość: PIT Re: Poznajemy naszą BYDGOSZCZ IP: *.internetdsl.tpnet.pl 15.03.05, 15:55
                    3. Bydgoszcz przyciąga ludność z innych miast

                    Saldo migracji kierunek miasto w latach 1996-2003 r. Źródło: GUS
                    1. Warszawa: +30,2 tyś.
                    2. Kraków: +12,4 tyś.
                    3. Wrocław: +12,2 tyś.
                    4. Poznań: +8,1 tyś.
                    5. Szczecin: +6,2 tyś.
                    6. Gdynia: +5,6 tyś.
                    7. Olsztyn: +4,6 tyś.
                    8. Białystok: +4,1 tyś.
                    9. Zielona Góra: +2,7 tyś.

                    10. Bydgoszcz : +2,6 tyś.

                    Spośród miast regionu tylko Bydgoszcz i Toruń mają dodatnie saldo migracji
                    ludności miejskiej. Znaczy to, że więcej ludności z innych miast i miasteczek
                    przesiedla się, niż ubywa do innych miast. Włocławek, Grudziądz, Inowrocław
                    mają saldo ujemne.
                    W kraju Bydgoszcz jest na 10 miejscu pod względem dodatniego salda migracji
                    ludności z miast.

                    4. Zaludnianie przedmieść

                    Saldo migracji kierunek wieś w latach 1996-2003 r.:
                    1. Poznań: -9,5 tyś.
                    2. Wrocław: -4,8 tyś.
                    3. Kraków: -3,9 tyś.

                    4. Bydgoszcz: -3,8 tyś.

                    5. Gdańsk: -3,4 tyś.
                    6. Kielce: -2,9 tyś.
                    7. Szczecin: -2,9 tyś.
                    8. Warszawa: -2,5 tyś.
                    9. Łódź: -2,3 tyś.
                    10. Radom: -2,3 tyś.

                    W latach 90-tych obserwuje się zmniejszanie liczby ludności Bydgoszczy oraz
                    powiększanie w gminach podmiejskich. Gminy Białe Błota i Osielsko od 1996 r.
                    powiększyły liczbę mieszkańców o 30%, Nowa Wieś Wielka o 15%, Sicienko o 10%,
                    Solec Kujawski o 5%.
                    Zmniejszanie się liczby ludności miast i powiększanie gmin otaczających jest
                    zjawiskiem typowym dla prawie wszystkich ośrodków w kraju. Zjawisko to
                    następowało u jednych ośrodków szybciej, u innych później. Bydgoszcz w szeregu
                    z Poznaniem, Wrocławiem i Krakowem, Gdańskiem notuje jedne z większych w kraju
                    ujemne saldo migracji na rzecz obszarów wiejskich.
                    Ujemny ruch migracyjny na wieś wskazuje na znaczną intensywność zaludniania
                    przedmieść, co jest typowym dla dużych miast pozytywnym zjawiskiem i świadczy o
                    zamożności znacznej grupy mieszkańców.
                    W przypadku Bydgoszczy proces jest powiększony przez dodatkowe czynniki:
                    - gminy Białe Błota i Osielsko są atrakcyjniejsze niż peryferyjne dzielnice
                    Bydgoszczy (mniejsza odległość do centrum, łatwiejszy dojazd)
                    - trudności w uzyskaniu atrakcyjnej działki w Bydgoszczy (najlepsze tereny są
                    zabudowane, dostępne są tereny peryferyjne o gorszej dostępności
                    komunikacyjnej)
                    - gminy nie są jeszcze zanadto zaludnione i zabudowane, jest jeszcze wiele
                    atrakcyjnych działek
                    - infrastruktura w gminach (drogi lokalne, kanalizacja) jest często lepsza, niż
                    w peryferyjnych dzielnicach miasta
                    - atrakcyjne środowisko przyrodnicze w gminach (wysokie zalesienie, atrakcje
                    krajobrazowe, czyste środowisko, spokój, cisza)
                    - nadeszła moda na przedmieścia, ceny nieruchomości wzrastają, co napędza popyt
                    na działki budowlane

                    5. Przyrost naturalny

                    Przyrost naturalny w Bydgoszczy jest ujemny, podobnie jak w większości innych
                    miast, zwłaszcza dużych. Nie jest to korzystny aspekt demograficzny, ale należy
                    wyjaśnić jego kontekst.
                    Spośród 40 miast powyżej 100 tyś. 24 posiadają ujemny przyrost z lat 1996-2003.
                    Natomiast spośród 10 miast powyżej 300 tyś. tylko Lublin posiada dodatni
                    przyrost z lat 1996-2003. Świadczy to o znacznie większej degresji wśród dużych
                    miast.

                    Przyrost naturalny w latach 1996-2003 na 1000 mieszkańców miast powyżej 300
                    tyś.:
                    1. Lublin: +2,33
                    2. Gdańsk: -5,59

                    3. Bydgoszcz: -7,40

                    4. Kraków: -11,10
                    5. Szczecin: -12,04
                    6. Poznań: -16,98
                    7. Wrocław: -17,56
                    8. Katowice: -25,33
                    9. Warszawa: -29,00
                    10. Łódź: -55,10

                    Z powyższego zestawienia wynika, że Bydgoszcz nie wypada najgorzej wśród dużych
                    miast.
                    Natomiast wśród 40 miast powyżej 100 tyś. Bydgoszcz jest w środku stawki.
                    Najlepsze wyniki przyrostu naturalnego na mieszkańca mają: Rzeszów, Płock,
                    Rybnik, Olsztyn, Radom, Gorzów, Białystok, najgorsze: Łódź, Chorzów, Warszawa,
                    Wałbrzych, Katowice, Sosnowiec, Częstochowa.
                    Czyli ujemny przyrost naturalny Bydgoszczy jest zjawiskiem typowym, a jego
                    rozmiar wcale nie jest duży w przełożeniu na wielkość miasta.

                    6. Największa w regionie liczba nowych małżeństw

                    Pod względem liczby zawieranych małżeństw Bydgoszcz nie odbiega od pozostałych
                    ośrodków krajowych i regionalnych. W regionie bezwzględna liczba małżeństw jest
                    najwyższa i wynosi 15,4 tyś. w okresie 1996-2003.

                    7. Korzystna demografia w powiecie

                    Powiat bydgoski charakteryzuje się korzystną strukturą demograficzną typową dla
                    obszarów podmiejskich dużych miast, gdzie osiedlają się ludzie młodzi lub w
                    średnim wieku.
                    Będziemy odnosić dane do powiatu poznańskiego – jednego z najlepiej
                    rozwijających się w kraju.
                    Udział ludności w wieku przedprodukcyjnym (0-18 lat) jest większy niż w
                    powiecie poznańskim i daleko lepszy niż w miastach. Natomiast udział ludności
                    starszej (powyżej 60 lat) jest mniejszy niż w powiecie poznańskim i najmniejszy
                    wśród powiatów regionu. Najniższą średnią wieku charakteryzują się gminy: Nowa
                    Wieś Wielka i Sicienko.
                    Saldo migracji jest dodatnie, zarówno z miast (+5,5 tyś. w latach 1996-2003),
                    jak i wsi (+0,6 tyś. z lat 1996-2003).
                    Największa dodatnia migracja (lata 1996-2003) dotyczy gmin:
                    Białe Błota (+2,2 tyś.)
                    Osielsko (+1,5 tyś.)
                    Nowa Wieś Wielka (+0,9 tyś.)
                    Sicienko (+0,7 tyś.)
                    Solec Kujawski (+0,5 tyś.)
                    Prognozy przyrostu mieszkańców dla powiatu są dobre. Za 15 lat liczba
                    mieszkańców ma sięgnąć 105-110 tyś.

                    • Gość: PIT Re: Poznajemy naszą BYDGOSZCZ IP: *.internetdsl.tpnet.pl 15.03.05, 15:57
                      Dalej Walor 13: KORZYSTNE POŁOŻENIE W SIECI KOMUNIKACYJNEJ

                      1. Tradycje ośrodka komunikacyjnego

                      Bydgoszcz swemu położeniu zawdzięcza fenomen rozwoju w ciągu wieków. Mimo
                      trudnych okresów, kiedy zostawała niemal doszczętnie zniszczona (XVIII w.),
                      odradzała się na nowo skutecznie konkurując z sąsiednimi ośrodkami.
                      W czasach prehistorycznych położenie na trakcie bursztynowym, umożliwiło rozwój
                      osady. Wszyscy, którzy chcieli uniknąć przekraczania Wisły przejeżdżali przez
                      Bydgoszcz.
                      W średniowieczu i okresie I Rzeczpospolitej dzięki położeniu nad Brdą i Wisłą
                      Bydgoszcz stała się centrum handlu zbożem. Z Krajny i Wielkopolski leżącej na
                      zachód od Wisły do Bydgoszczy było najbliżej. Dlatego też tutaj zwożono zboże.
                      Z kolei po budowie kanału bydgoskiego przez Bydgoszcz przechodziła znaczna
                      cześć towarów do Niemiec, które płynęły na zachód kanałem, Notecią i Odrą.
                      Umożliwiło to rozwój w mieście przemysłu i handlu. Gdy nadszedł czas budowy
                      kolei w Europie, Bydgoszcz była już rozwiniętym ośrodkiem gospodarczym. Dlatego
                      też tutaj zlokalizowano ważny węzeł kolejowy, jedne z większych warsztatów
                      kolejowych w Niemczech i siedzibę dyrekcji kolei. Zbudowano most przez Wisłę w
                      celu połączenia z Prusami Wschodnimi. Kolej spowodowała gwałtowny rozwój
                      miasta. Rozbudowano też drogi bite, m.in. do Inowrocławia (w średniowieczu
                      biegła przez Barcin). W 1915 r. zmodernizowano kanał bydgoski, który odtąd był
                      wykorzystywany w maksymalnym stopniu.
                      W okresie II Rzeczpospolitej polskie władze nadal powiększały rangę
                      komunikacyjną Bydgoszczy. Uruchomiono lotnisko i loty do Warszawy. W 1933 r.
                      zbudowano kolej „francuską” Herby-Inowrocław-Bydgoszcz-Gdynia. W rejonie
                      Brdyujścia zbudowano port przeładunkowy, gdzie z wagonów ładowano towary masowe
                      bezpośrednio na barki. Biegnący obok most kolejowy na Brdzie nazywa się po dziś
                      dzień „portowy”. Natomiast w rejonie stacji Bydgoszcz-Wschód zbudowano stację
                      przeładunkową, gdzie z wagonów ładowano towary na ciężarówki. Istniały plany
                      budowy autostrad. Z Gdyni miała biec autostrada do Poznania przez Bydgoszcz.
                      Podobne plany miały władze hitlerowskie. W pobliżu Bydgoszczy miały krzyżować
                      się 2 autostrady, a na terenie dzisiejszego Nowego Fordonu miał być zbudowany
                      port rzeczny oraz nowy obejściowy kanał bydgoski. Po wojnie ranga komunikacyjna
                      Bydgoszczy była nadal duża. Z punktu widzenia położenia w systemie
                      komunikacyjnym kraju sklasyfikowano Bydgoszcz na 5 miejscu (m.in. przed
                      Szczecinem, Trójmiastem, Krakowem, Łodzią, wg koncepcji Eberhardta z 1968). W
                      latach 60-tych ze względu na wymogi militarne (konieczność przygotowania tras
                      tranzytowych dla wojska) dokończono zaczętą w latach II Wojny Światowej
                      obwodnicę południową Bydgoszczy. Zelektryfikowano wszystkie linie kolejowe
                      biegnące przez Bydgoszcz.
                      W 1948 uruchomiono połączenia lotnicze z Gdańskiem i Warszawą, w 1957-69
                      zawieszone. Ruch lotniczy ponownie wznowiono w 1969 r. (z Warszawą i sezonowe z
                      Gdańskiem) do końca lat 70-tych. Wreszcie w latach 80-tych zaczęto budowę trasy
                      północ-południe przez miasto, która wg obecnych planów ma być wykorzystana na
                      ekspresową S-5.
                      W mieście zbudowano lub odbudowano kilka mostów m.in.:
                      przy ul. Ku Młynom (1948), przy ul. Spornej (1949), przy ul. Focha (1954 i lata
                      90-te), most Staromiejski (1961), Bernardyński (1963), Pomorski (1970),
                      Kazimierza Wielkiego (2001), św. Antoniego (2002), W. Hypszera (2002) oraz
                      kilka wiaduktów.
                      Obecnie Bydgoszcz została wpisana w strategię rozwoju kraju w sposób częściowo
                      uwzględniający jej aspiracje. Nie biegnie przez Bydgoszcz autostrada, gdyż
                      pobiegła przez korytarz, który umożliwi połączenie metropolii krajowych. Jednak
                      położenie autostrady będzie bliskie, a połączenie z nią drogami ekspresowymi.
                      Ważna jest droga S-5, która łączy Trójmiasto z Poznaniem, Wrocławiem i Pragą
                      czeską. Obecnie ekspresowa może w dalszej przyszłości zostać autostradą.
                      Ważne linie kolejowe i wodne nadal przebiegają przez Bydgoszcz. Obecnie mniej
                      wykorzystane niż kiedyś, nadal stanowią potencjalne atuty, które mogą być
                      wykorzystane.
                      Dziedziny, które nie zostały ujęte w planach centralnych rozwinęły się dzięki
                      inwencji władz lokalnych i polityków piastujących funkcje państwowe (port
                      lotniczy).

                      2. Położenie w sieci komunikacyjnej

                      Obecnie Bydgoszcz leży na szlakach międzynarodowych dróg: kołowych, kolejowych
                      i wodnych. Dodatkowym atutem jest regionalny port lotniczy.

                      3. Drogi
                      Przez Bydgoszcz przebiegają następujące trakty drogowe:
                      * TINA VIA droga międzynarodowa E281, krajowa nr 5: Nowe Marzy k. Świecia-
                      Bydgoszcz-Poznań-Wrocław-granica z Czechami. Odgałęzienie głównej trasy
                      tranzytowej północ-południe. Po tym trakcie poprowadzono trasę ekspresową S-5.
                      Jako korytarz międzynarodowy TEN uznano odcinek Poznań-Bydgoszcz-Nowe Marzy.
                      Natężenie ruchu w 2000 r.:
                      Świecie-Bydgoszcz: 10 tyś. pojazdów na dobę
                      Bydgoszcz-Stryszek: 15 tyś. pojazdów na dobę
                      Stryszek-Szubin: 9 tyś. pojazdów na dobę
                      Szubin-Gniezno: 7 tyś. pojazdów na dobę
                      Maksymalne natężenie panuje na odcinku Gniezno-Poznań – ok. 12 tyś., oraz w
                      okolicach Wrocławia – 18 tyś.

                      * TINA V droga krajowa nr 10: granica z Niemcami-Szczecin-Bydgoszcz-Toruń-
                      Płońsk (Warszawa). Po tym trakcie poprowadzono trasę ekspresową S-10
                      Jako korytarz międzynarodowy TEN uznano odcinek Toruń-Płońsk.
                      Natężenie ruchu w 2000 r.:
                      Piła-Bydgoszcz: 7 tyś. pojazdów na dobę
                      Obwodnica Bydgoszczy: 8 tyś. pojazdów na dobę
                      Bydgoszcz-Toruń: 7 tyś. pojazdów na dobę
                      Toruń-Lipno: 8 tyś. pojazdów na dobę

                      Inne główne trakty przebiegające przez Bydgoszcz mają rangę dróg krajowych:
                      * droga nr 25: Oleśnica-Ostrów Wlkp-Kalisz-Konin-Inowrocław-Bydgoszcz-Człuchów-
                      Bobolice (Koszalin). Łączy Dolny Śląsk i wschodnią Wielkopolskę z Pomorzem
                      Środkowym i wybrzeżem
                      Natężenie ruchu w 2000 r.:
                      Inowrocław-Bydgoszcz: 8 tyś. pojazdów na dobę
                      Bydgoszcz-Mąkowarsko: 6 tyś. pojazdów na dobę

                      * droga nr 80: Pawłówek-Bydgoszcz-Toruń-Lubicz – główny trakt łączący Bydgoszcz
                      z Toruniem
                      Natężenie ruchu w 2000 r.: ok. 8 tyś. pojazdów na dobę na terenach
                      pozamiejskich

                      Bydgoszcz jest ważnym przystankiem dalekobieżnych kursów zbiorowej komunikacji
                      samochodowej.
                      Polski Express posiada przystanki:
                      - przystanek MZK ul. Jagiellońska przy Piotrowskiego (przy Parku Witosa)
                      - ul. Fordońska na wysokości ul. Brzechwy
                      Autobusy kursują m.in. do Warszawy, Kołobrzegu, Szczecina, Gorzowa
                      Wielkopolskiego.

                      Komfort Bus ma przystanek przy ul. Fordońskiej, przystanek PKS przed zjazdem na
                      most fordoński.
                      kursuje w kierunkach: Warszawa, Koszalin-Kołobrzeg

                      Z kolei PKS utrzymuje komunikację dalekobieżną m.in.do miast: Łódź, Chojnice,
                      Słupsk, Koszalin, Grudziądz, Elbląg, Gniezno, Poznań, Wrocław, Płock,
                      Ostrołęka, Białystok, Warszawa, Ustka, Piła, Konin i innych.
                      Komunikacja regionalna: m.in. Unisław, Czarże, Chełmno, Chełmża, Dobrcz,
                      Inowrocław, Koronowo, Łabiszyn, Mrocza, Potulice, Nakło, Przyłęki, Solec
                      Kujawski, Szubin, Świecie, Toruń, Żnin i inne.

                      • Gość: PIT Re: Poznajemy naszą BYDGOSZCZ IP: *.internetdsl.tpnet.pl 15.03.05, 15:59
                        4. Kolej
                        Przed akcesją Polski do Unii uzgodniono 2 umowy obejmujące linie kolejowe:

                        W umowie europejskiej AGC o Głównych Międzynarodowych Liniach Kolejowych
                        ustalono linie do modernizacji i budowy. Nie ujęto w niej żadnej istniejącej
                        linii kolejowej przebiegającej przez region. Natomiast zaplanowano budowę nowej
                        linii przebiegającej z Prabut przez Jabłonowo Pom., Brodnicę, Sierpc, Płock do
                        Sochaczewa jako odgałęzienie linii C65 Gdańsk-Warszawa.

                        W umowie europejskiej AGTC o Ważniejszych Międzynarodowych Liniach Tranzytu
                        Kombinowanego i Obiektach Towarzyszących ustalono linie tranzytowe do
                        modernizacji i budowy. Do modernizacji zakwalifikowano magistralę węglową nr
                        131 (CE65) Katowice-Bydgoszcz-Gdynia. Modernizacja linii ma na celu osiągnięcie
                        prędkości 120 km/h dla pociągów towarowych.

                        Przez Bydgoszcz przebiegają:
                        - międzynarodowa linia tranzytu
                        nr 131 (CE 65/1): granica z Czechami – Katowice – Herby - Zduńska Wola –
                        Inowrocław – Bydgoszcz – Laskowice Pom. – Tczew – Gdańsk – Gdynia - port
                        morski, która jest alternatywnym i co ważne krótszym przebiegiem głównej linii
                        tranzytowej północ-południe w kolejowym transeuropejskim korytarzu VI Katowice-
                        Warszawa-Gdańsk.
                        Jest to jedyna linia kolejowa w regionie o randze międzynarodowej

                        - linia magistralna:
                        nr 18: Piła – Bydgoszcz – Toruń – Włocławek – Kutno

                        - linia drugorzędna:
                        nr 201: Nowa Wieś Wlk – Bydgoszcz – Kościerzyna – Gdynia

                        - linie lokalne:
                        nr 356: Bydgoszcz – Kcynia – Gołańcz – Poznań
                        nr 209: Bydgoszcz – Chełmża – Brodnica

                        W Bydgoszczy jest obecnie 15 dworców kolejowych (Główna, Leśna, Bielawy,
                        Wschód, Wschód Towarowa, Łęgnowo, Żółwin, Fordon, Akademia, Brdyujście, Zachód,
                        Osowa Góra, Rynkowo, Rynkowo Wiadukt, Trzciniec), ale nie wszystkie sa
                        wykorzystywane.

                        Bydgoszcz posiada połączenia pośpieszne m.in. z miastami: Częstochowa,
                        Katowice, Poznań, Wrocław, Kudowa Zdrój, Toruń, Włocławek, Inowrocław,
                        Warszawa, Białystok, Piła, Kołobrzeg, Gdańsk, Gdynia, Łeba, Łódź, Słupsk,
                        Koszalin, Olsztyn, Hel, Leszno, Lublin, Chełm, Gorzów Wlkp, Zielona Góra,
                        Szczecin, Kraków, Zakopane, Wałbrzych, Szklarska Poręba, Ostrów Wlkp, Kostrzyn
                        nad Odrą, Berlin.

                        Linia AGTC CE65 jest traktowana jako drugorzędna dla transportu pasażerskiego,
                        ponieważ omija aglomeracje miejskie Łodzi i Krakowa. Dlatego też będzie
                        zmodernizowana w ostatniej kolejności do prędkości pociągów towarowych powyżej
                        120 km/h.
                        Polska jest zobowiązana do rozwoju transportu intermodalnego, w którym ładunki
                        są przesuwane z dróg na kolej i drogi wodne, co przyczynia się do mniejszego
                        zatłoczenia dróg i ochrony środowiska
                        W strategii rozwoju tego transportu największe znaczenie mają kolejowe linie
                        AGTC, w tym przebiegająca przez Bydgoszcz linia CE65. Daje to potencjalne
                        szanse na budowę centrum logistycznego, ale w długim okresie czasowym. Da tez
                        impuls do modernizacji linii CE65.

                        5. Drogi wodne
                        Bydgoszcz jest doskonale połączona z ogólnokrajowym systemem dróg śródlądowych
                        poprzez unikatowy w skali kraju węzeł hydrograficzny, łączący Wisłę i Odrę,
                        będący jednocześnie centralnym punktem na drodze wodnej Berlin-Kaliningrad.
                        Bydgoski Węzeł Wodny stanowią: Wisła, Brda, Kanał Bydgoski oraz Stary Kanał
                        Bydgoski.

                        Wg porozumienia europejskiego AGN dwóm drogom wodnym przebiegającym przez
                        Bydgoszcz (na 4 w kraju) nadano międzynarodowe znaczenie:
                        - E-40 Dolna Wisła (Warszawa-Bydgoszcz-Gdańsk)
                        - E-70 Odra-Wisła (Kostrzyn-Bydgoszcz)

                        Droga wodna Odra – Wisła przez Bydgoszcz, łącząca europejskie drogi wodne w
                        relacji wschód-zachód nie jest obecnie eksploatowana ze względu na zbyt niskie
                        parametry techniczne.
                        Wg planów strategicznych modernizacja drogi wodnej Odra-Wisła ze względu na jej
                        stan techniczny i możliwości finansowe jest mało prawdopodobne do 2020 r. Co
                        najwyżej będą przeprowadzone inwestycje zapewniające tej drodze uzyskanie klasy
                        III, co pozwoli uruchomić przewozy lokalne i pasażerskie. Od 1997 r. obserwuje
                        się wzrost przewozów turystycznych. Bydgoszcz może na tym zyskać, szczególnie
                        po wpisaniu kanału bydgoskiego na listę UNESCO. Obecnie kursuje w sezonie na
                        Brdzie tramwaj wodny. Na kanale bydgoskim i Wiśle pływają okazjonalnie inne
                        jednostki pasażerskie. W sezonie organizuje się turystyczne spływy tratwą na
                        Wiśle. W latach 70-tych statki pasażerskie kursowały do Torunia, Chełmna oraz
                        na kanale bydgoskim.

                        6. Port lotniczy
                        Bydgoszcz posiada regionalny port lotniczy, jeden z 12 w kraju dzięki
                        wieloletnim staraniom i inwestycjom władz lokalnych. W 2004 r. oddano do użytku
                        nowoczesny terminal pasażerski. Bydgoski port lotniczy wyróżnia się w Polsce
                        położeniem bliskim centrum miasta (3,5 km), co jest wygodne dla pasażerów.
                        Lotnisko wykorzystywane jest również przez II Wojskową Bazę Lotniczą oraz
                        Wojskowe Zakłady Lotnicze nr 2.
                        W 2003 r. w ruchu uczestniczyło 10 tyś. pasażerów, odbyło się 3,3 tyś. lotów,
                        przewieziono 200 ton towarów. Pod względem znaczenia i przewozów jest na 9
                        miejscu w kraju.
                        W 2004 r. największą dynamiką wzrostu pasażerów charakteryzował się port
                        lotniczy w Katowicach: wzrost 122%, port bydgoski znalazł się na 7 miejscu ze
                        wzrostem 24%. Spadek liczby pasażerów zanotowały lotniska w Łodzi, Zielonej
                        Górze i Szczytnie. Bydgoski port był jednym z 7, gdzie funkcjonowały tanie
                        linie lotnicze.
                        Samoloty codziennie wylatują do Warszawy, kilka tygodni latały do Londynu (co
                        tydzień), odbywaja się liczne loty czarterowe.

                        Mobilność lotnicza ludności Polski wynosi obecnie 3%, wobec 25% w Europie.
                        Bazując na doświadczeniach krajów, które wstąpiły do Unii Europejskiej
                        (Hiszpania, Portugalia, Grecja), można spodziewać się dynamicznego wzrostu
                        przelotów i z tym związanego wzrostu znaczenia transportu lotniczego. Mobilność
                        lotnicza w Polsce jest 2x mniejsza niż na Węgrzech i 4x mniejsza, niż w
                        Czechach, a 7-8x niż w Niemczech, Francji. Świadczy to o dużych możliwościach
                        wzrostu rynku przelotów.

                        Prognozy ruchu lotniczego na rok 2020 zakładają wzrost liczby pasażerów ok.7
                        razy.
                        Dla portu bydgoskiego przewidywania są jeszcze bardziej optymistyczne: 11x
                        wzrost do poziomu ok. 350 tyś. osób rocznie. Liczba operacji lotniczych ma
                        wzrosnąć 5,5 x do poziomu 18 tyś. przelotów, a tonaż transportowanych towarów
                        11x do poziomu 3 tys. ton.
                        Natomiast bazując na wzroście notowanym w 2003 r. wzrost liczby pasażerów
                        mógłby wynieść nawet 15x, a więc jeszcze więcej.
                        Jednym z przedsięwzięć służących rozwojowi bydgoskiego lotniska będzie
                        wybudowanie terminala cargo.
                        Port lotniczy jest bardzo ważnym atutem Bydgoszczy dla rozwoju biznesu i imprez
                        międzynarodowych. Perspektywy rozwoju portu są dobre i jego obecność powinna
                        przyczynić się w znacznym stopniu do utrzymania atrakcyjności Bydgoszczy.

                        c.d.n.
                          • manitoba_moose Re: Poznajemy naszą BYDGOSZCZ - UWAGI 15.03.05, 18:54
                            Przejrzalem calosc pobieznie, bo wszystko od razu. Ale np. w notkach o ludziach
                            rzucily mi sie niescislosci. Jaskrawa to Hieronim Konieczka. Nie mozna go
                            nazwac wybitnym dramaturgiem, bo byl aktorem a nie autorem sztuk. Pracowal w
                            Bydgoszczy tak wiele lat, ze znajomi przeforsowali go dekade temu na patrona
                            teatru. Pomylka mogla wziac sie stad, ze poprzedni Teatr Miejski (ten spalony
                            w '45) mial za patrona istotnie dramaturga: H.Morstina (z Bydgoszcza
                            niezwiazanego).
                            Pod tym kątem przejrzyj raz jeszcze reszte notke o ludziach.
                            Ale zamysl przyblizania bydgoszczanom - z reguly niestety chetnie godzacym sie
                            z tym, ze nasze miasto to nic w porownaniu z ''lepszymi'' - historii i klasy
                            Bydgoszczy, to swietna sprawa.
                            Pozdrawiam

                            PS.
                            (pozornie nie na temat)
                            ...czy ktos tu jeszcze pamieta Pontusa? satora-arepo? fina spierajacego sie na
                            zrodla historyczne z atomskim?... ech...)
                          • ethanak Re: Poznajemy naszą BYDGOSZCZ 15.03.05, 20:38
                            Jeszcze raz gratulacje - na razie kopiuję sobie kolejne części przeglądając
                            pobieżnie - to ogrom informacji!!!Może pomysł drukowania tego typu opracowania
                            w dodatku GW miałby szanse na realizację? - założę się że więcej osób kupiłoby
                            GW gdyby zawierała coś takiego...+ zdjęcia - rewelacja!!!
                          • Gość: louis Re: Poznajemy naszą BYDGOSZCZ IP: *.neoplus.adsl.tpnet.pl 15.03.05, 22:17
                            Po raz kolejny - brawo, brawo i jeszcze raz brawo!!!!!
                            Mam ogromną nadzieję, że ta cała praca nie pójdzie na marne. To trzeba gdzieś
                            wydać! ( nie wiem jak to jest z prawami autorskimi ale sądzę, że problem do
                            przeskoczenia...
                            Jednak mam uwagi co do osób związanych z Bydgoszczą - raczej należałoby
                            rozgraniczyć te postaci, które tu się urodziły od tych z innych regionów a
                            silnie z miastem związanych, np;
                            Urodzeni w Bydg; Bartłomiej z Bydg, Ossoliński, itd jeśli chodzi o dalszą Historię
                            natomiast trzymajmy się bliższych nam czasów;
                            Urodzili się tutaj - Kulczyk, Kolonko, Biedrzyńska, Niemczyk, Rejewski, Preiss,
                            Pietraszak, Przybora (sportowców zostawmy w spokoju)
                            Mieszkali tu wiele lat - Pola Negri (ur. w Lipnie, jej matka była z Bydg.),
                            Irena Santor (ur.w Solcu Kuj.), Jan Nowicki (ur. w Kowalu), Jerzy Hoffman (ur.
                            gdzieś na Wołyniu) i wielu innych (np uwaga! - Mosze Dajan! - był tu w wojsku
                            przez długi czas).
                            Może Szanowny Panie PIT rozwinie pan ten wątek??? Gorąca prośba, podejrzewam, że
                            nie tylko moja...
                            • Gość: PIT Re: Poznajemy naszą BYDGOSZCZ IP: *.internetdsl.tpnet.pl 16.03.05, 18:00
                              Oczywiście można pogrupować postacie.
                              Wymaga to jednak solidniejszego podejścia do tego tematu.
                              Kto zna bliżej biografie tych osób może przedstawić na forum ich klasyfikację.

                              Pozwólcie, że raczej skupię się na kontynuacji dzieła.
                              Na zakończenie wrócę do starych wątków.
                              Poszczególne rozdziały mogą być nieco nieuporządkowane, a ich kolejność nieco
                              przypadowa, ale wynika to z tego, że dzieło powstaje na żywo i jeszcze gorące
                              jest załączane na forum.
                              Mogą też występować jakieś nieścisłości, mimo moich starań, aby informacje były
                              rzetelne i dokładne. Dokopanie się do wszystkich informacji m.in.
                              statystycznych zajęło mi kilka miesięcy. Studiowałem dziesiątki, jeśli nie
                              setki stron internetowych. Znam okolice Bydgoszczy z eskapad rowerowych, które
                              rozpoczynałem jako nastolatek. Lubię też odwiedzać miejsca mało pentrowane.
                              Stąd część informacji to moje własne spostrzeżenia.

                              Informacje można wykorzystywać. Prawa autorskie rzeczywiście nie są problemem.
                              Dobrze by było, gdyby powstała strona internetowa prezentująca walory
                              Bydgoszczy.
                              Zależy mi na promocji miasta, a raczej pokazaniu go w świetle faktów, a nie
                              dywagacji. Drugi cel to walka z mitami na temat Bydgoszczy.
                              Posiadam wiele zdjęć z internetu, które mógłbym załączyć. Wiele mozna zrobić.
                              Zbliża się wiosna. Wystarczy wyjść na miasto z aparatem cyfrowym.
                              Pozdr.
        • Gość: Hanna Re: Poznajemy naszą BYDGOSZCZ IP: *.telsten.com / *.telsten.com 15.03.05, 20:17
          Dodam jeszcze kilka słów. Pomysł przybliżenia dziejów i faktów z życia
          Bydgoszczy jest bardzo ambitny i należy sie Tobie wielka pochwała. Nie wiem czy
          jesteś profesjonalistą w pisaniu ale jest to opracowanie na wysokim
          poziomie.Tak trzymać! Jeśli o mnie chodzi jestem miłosniczką Bydgoszczy więc
          wszelkie informacje dotyczące Bydgoszczy przyciągają moją uwagę.Jeszcze raz
          gratuluję.Niech te parę słów z mojej strony będzie zachętą dla Ciebie do
          dalszego pisania.Pozdrawiam.
          • Gość: anita Re: Poznajemy naszą BYDGOSZCZ IP: 217.70.52.* 15.03.05, 20:59
            Ja również z całego serca popieram Twoją inicjatywę i czekam na każdy kolejny
            odcinek. Przy tym rzeczywiście, jak już zauważył ktoś powyżej, dobrze byłoby to
            umieścić na stronie, pogrupować poszczególne walory i dodać zdjęcia. Bardzo się
            cieszę, że mam już tyle informacji o mieście, do którego zawsze chciałam
            pojechać. Pozdrawiam!
              • Gość: PIT Re: Poznajemy naszą BYDGOSZCZ IP: *.internetdsl.tpnet.pl 16.03.05, 18:17
                Dalej Walor 14: ATRAKCJE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY

                W Bydgoszczy jest stosunkowo duży udział dzieci i młodzieży w populacji.
                Młodzi szukają rozrywki, zabawy i sportu. Mają takie możliwości w wielu
                dziedzinach.
                Poniżej są przedstawione różnorodne możliwości zaspokojenia potrzeb młodzieży.

                1. Kultura

                Oferta k u l t u r a l n a:
                * balety dla dzieci w Operze Nova
                * przedstawienia dla dzieci w Teatrze Polskim
                * codziennie liczne filmy dla dzieci w 12-salowym Multikinie
                * występy gościnne teatrów lalkowych w Adrii
                * dziecięce teatry tańca np „Geścik” funkcjonujący w Wojewódzkim Ośrodku Kultury
                * teatr lalkowy „Graba” ” funkcjonujący w Wojewódzkim Ośrodku Kultury
                * dziecięce zespoły wokalne np „Sweet Boom Boom” w Wojewódzkim Ośrodku Kultury
                * chóry dziecięce, młodzieżowe i akademickie
                * orkiestry młodzieżowe oraz szkół średnich (np ZS Mechanicznych,
                Elektronicznych, Budowlanych)
                * cotygodniowe koncerty dla dzieci i młodzieży w Amfiteatrze Parku Ludowego,
                organizowane przez cały sezon wiosenno-letni przez Miejski Ośrodek Kultury
                * pięć dużych młodzieżowych domów kultury rozmieszczonych na bydgoskich
                osiedlach, organizujących liczne zajęcia dla dzieci
                * kilka osiedlowych domów kultury, klubów młodzieżowych
                * zajęcia kulturalne dla dzieci i młodzieży w Centrum Kultury
                Katolickiej „Wiatrak”. Centrum obejmuje stałymi formami zajęć ponad 2000
                uczestników miesięcznie. Działa 36 sekcji i kół zainteresowań, m. in. nauka
                języków: angielskiego i niemieckiego, kurs tańca towarzyskiego i nowoczesnego,
                koło dziennikarskie, teatralne, sekcje: szachowa, piłki nożnej, muzyczna,
                plastyczna.
                W formach okazjonalnych (np. koncerty, wystawy, festyny, konkursy, obozy letnie
                i zimowe) "Wiatrak" obejmuje kilka tysięcy dzieci i młodzieży. Była to
                działalność skierowana głównie do mieszkańców Bydgoszczy, choć często miała ona
                charakter regionalny, czy ogólnopolski.
                Obecnie w budowie Dom Jubileuszowy, w którym znajdzie się Katolickie Centrum
                Kultury m.in. z salą kinową i teatralną.
                * kilkadziesiąt kółek zainteresowań i rozmaitych zespołów dziecięcych i
                młodzieżowych w PAŁACU MŁODZIEŻY, który jest wielkim ośrodkiem kulturalnym
                wyspecjalizowanym w obsłudze dzieci i młodzieży.
                Pałac Młodzieży posiada basen, kino, halę sportową oraz kilkadziesiąt pracowni
                i ognisk, które niemal w pełni zapewniają rozwijanie zainteresowań dzieci i
                młodzieży m.in.:
                - Pracownia animacji teatralnej i plastycznej
                - Pracownia animacji filmowej
                - Pracownia imprez edukacyjnych
                - Pracownia imprez rozrywkowych, rekreacji i zdrowia
                - Pracownia reklamy, informacji i promocji
                - Pracownia siatkówki dziewcząt
                - Pracownia pływania dziewcząt i chłopców
                - Pracownia centrum rekreacji dzieci i młodzieży
                (zajęcia sportowe m.in. kajaki, koszykówka, siatkówka, pływanie, karate)
                - Zespół piosenki i ruchu - Dominutki
                - Zespół piosenki i ruchu - RytmisiE
                - Dziecięca grupa wokalna,
                - Grupa taneczno - wokalna.
                - Studio instrumentalno - wokalne (m.in. nauka gry na instrumentach muzycznych)
                - Zespół instrumentalno - wokalny
                - Zespół muzyczny "Duo gitarowe"
                - BIG BAND Pałacu Młodzieży
                - Zespół instrumentów klawiszowych "Muzyczny kadr"
                - Zespół jazzowy
                - Zespół saksofonowy
                - Grupa wokalna Big Bandu
                - Chór dziewczęcy "Camerati di gioia"
                - Zespół wokalny "Violinki"
                - Grupa piosenki "Małe solistki"
                - Zespół wokalny "Spare style choir"
                - Zespół wokalny "Mezzo voce"
                - Zespół tańca nowoczesnego "Sigma"
                - Grupa tańca towarzyskiego
                - Zespół taneczny "Arabesquea"
                - Zespół tańca "Brax"
                - Grupy baletowe (I i II rok)
                - Zespół Pieśni i Tańca Ziemi Bydgoskiej (grupa taneczna i kapela dziecięca)
                - Grupa tańca scenicznego
                - Warsztaty fotografii artystycznej
                - Grupa filmowa (technika video)
                - Program TV "Galeria"
                - Młodzieżowe Studio Fotografii
                - Młodzieżowa Szkoła Fotografii
                - Warsztaty Aktywności Twórczej
                - Klub filmowy "Zaczep"
                - Warsztaty reporterskie "Halo Pałac"
                - Pracownia teatralna
                - Teatr plastyczny "Witryna"
                - Teatr słowa "Bllum"
                - Salon Młodych Twórców "Pazur"
                - Studio Piosenki Aktorskiej
                - Teatrzyk Dziecięcy
                - Klub Konferansjera
                - Pałacowe centrum wyobraźni
                - Plastyczne grupy wiekowe
                - Przedszkolne warsztaty plastyczne
                - Galeria "Pałac"
                - Grupa studium rysunku
                - Grupa ceramiki artystycznej
                - Dziecięca Akademia SztukI
                - Dziecięca Akademia Umiejętności
                - Zajęcia psychoruchowe dla dzieci niewidomych i niedowidzących
                - Zajęcia psychoruchowe dla dzieci dyslektycznych
                - Zajęcia psychoruchowe dla dzieci z większymi deficytami rozwojowymi
                - Klub rozwijania aktywności dziecięcej "Promyczek"
                - Wolontariat "Zielony parasol"
                - Wolontariat korepetytorów
                - Pracownia języka angielskiego i krajoznawstwa państw anglojęzycznych "English
                Club"(m.in. grupy dziecięce, młodzieżowe, maturalne, Cambridge, kawiarenki
                internetowe z jęz. angielskim)
                - Pracownia lingwistyczno - humanistyczna
                (nauka języków: niemieckiego, włoskiego, francuskiego, hiszpańskiego)
                - Warsztaty historyczne
                - Grupa konferansjerów
                - Grupa dziennikarska
                - Redakcja kwartalnika społeczno-kulturalnego "Pryzmat"
                - Grupy artystyczno - lingwistyczne dla najmłodszych
                - Klub Miłośników Kultury Francuskiej
                - Pracownia komputerowa (m.in. nauka programowania, tworzenie stron www i inne)

                • Gość: PIT Re: Poznajemy naszą BYDGOSZCZ IP: *.internetdsl.tpnet.pl 16.03.05, 18:19
                  2. Festiwale dla dzieci i młodzieży

                  W Bydgoszczy organizowane są coroczne ogólnopolskie i regionalne
                  f e s t i w a l e dla dzieci i młodzieży np:

                  * Bydgoskie Impresje Muzyczne (lipiec)- organizowany przez Pałac Młodzieży,
                  spotkania zespołów muzyczno-tanecznych z całego świata, występy na Starym
                  Mieście
                  * Ogólnopolski Festiwal Młodych Organistów i Wokalistów - organizowany przez
                  Akademię Muzyczną
                  * Ogólnopolski Konkurs Młodych Instrumentalistów (maj) - organizowany przez
                  Wojewódzki Ośrodek Kultury
                  * Międzynarodowy Konkurs Młodych Pianistów - Artur Rubinstein in memoriam
                  (kwiecień) - organizowany przez Państwowy Zespół Szkół Muzycznych
                  * Ogólnopolski Konkurs Chórów a Capella Dzieci i Młodzieży (kwiecień)- od 23
                  lat najbardziej masowa impreza muzyczna w Polsce organizowana przez pałac
                  Młodzieży (przejęty w 1988 r. z Warszawy)
                  * Festiwal Laureatów Konkursów Muzycznych - organizowany przez Akademię
                  Muzyczną wspólnie z Mazowieckim Centrum Kultury i Sztuki, jest z założenia
                  imprezą promocyjną. Prezentuje najzdolniejszych młodych solistów i zespoły,
                  którzy zdobyli w ostatnim czasie laury na konkursach międzynarodowych bądź
                  ogólnopolskich.
                  * Ogólnopolski plener rzeźbiarski w Myślęcinku – organizowany dla młodzieży z
                  całej Polski. Prace zostają na stałe w parku i upiększają otoczenie
                  * Poranki Muzyczne dla dzieci niepełnosprawnych - organizowane przez Akademię
                  Muzyczną we współpracy z Polskim Towarzystwem Walki z Kalectwem
                  * Coroczne Powitanie lata na Różopolu w Myślęcinku (czerwiec)
                  * Coroczne Pożegnanie lata w Myślęcinku (wrzesień)
                  * Wojewódzki Przegląd Plastycznej Twórczości Dziecka „Kameleon” - organizowany
                  przez Wojewódzki Ośrodek Kultury
                  * Bydgoskie Artystyczne Lato (kwiecień-wrzesień) – cotygodniowe występy
                  regionalnych zespołów kulturalnych w amfiteatrze parku im. Witosa organizowane
                  przez Miejski Ośrodek Kultury
                  * Przegląd Amatorskich Zespołów Muzycznych "Muzyczny Ogród" (czerwiec-
                  wrzesień) - organizowany przez Wojewódzki Ośrodek Kultury
                  * Jesienne Spotkania Filmowe Dyskusyjnego Klubu Filmowego "Niespodzianka" –
                  organizowane przez Pałac Młodzieży
                  * Konfrontacje Teatrów Szkół Podstawowych „Pałacyk” - organizowane przez Pałac
                  Młodzieży
                  * Środowe Spotkania z Teatrzykami Dziecięcymi - organizowane przez Pałac
                  Młodzieży
                  * Ogólnopolski Konkurs Fotograficzny "Dziecko i jego świat"- organizowane przez
                  Pałac Młodzieży
                  * Ogólnopolskie Seminarium Filmowe - organizowane przez Pałac Młodzieży
                  * Miting Teatralny - organizowany przez Teatr plastyczny "Witryna"
                  * "Noc Świętojańska" w Myślęcinku
                  * Kino letnie organizowane w sezonie przez Multikino i Leśny Park Kultury i
                  Wypoczynku
                  * Coroczna inscenizacja Drogi Krzyżowej i misterium Męki Pańskiej w Dolinie
                  Śmierci
                  * Coroczna żywa szopka bożonarodzeniowa na Starym Rynku i w parafii MB Królowej
                  Męczenników
                  * Powitanie Pierwszego Dnia Wiosny (21 III) - organizowany przez Urząd Miasta
                  (Stary Rynek)
                  * Tysiąc Uśmiechów pod choinkę - organizowany przez Urząd Miasta (Stary Rynek),
                  połączony z obdarowaniem najmłodszych prezentami

                  Organizowane są również studenckie festiwale i imprezy np
                  * Studencki Festiwal Pianistyczny FORTE PIANO (maj) - organizowany przez
                  Akademię Muzyczną
                  * Konkurs na Fugę - organizowany przez Akademię Muzyczną dla studentów
                  * Juwenalia studenckie (maj) - organizowane wspólnie przez wszystkie uczelnie
                  bydgoskie
                  * Studenckie Warsztaty Operowe - organizowane przez Akademię Muzyczną
                  oraz imprezy organizowane przez kluby studenckie, kluby muzyczne (np „Mózg”),
                  imprezy taneczne i inne

                  3. Sport

                  W Bydgoszczy jest bardzo rozbudowana oferta s p o r t o w a.
                  W mieście znajduje się 8 dobrze utrzymanych stadionów, liczne hale sportowe i
                  gimnastyczne w tym hala „Łuczniczka” na 6 tyś. osób z kawiarnią i kręgielnią.
                  Funkcjonuje 82 klubów i stowarzyszeń sportowych, co roku odbywa się ok. 30
                  ogólnopolskich i międzynarodowych imprez sportowych.

                  Bogata infrastruktura sportowa sprawia, że w Bydgoszczy można uprawić wiele
                  dyscyplin sportu.
                  * kajakarstwo – 6 przystani na Brdzie, 5 klubów sportowych (Bydgostia, Astoria,
                  Łączność, Zawisza, Orzeł)
                  * kajak polo
                  * kajakarstwo górskie (tor w centrum miasta na Brdzie)
                  * wioślarstwo – 4 przystanie i kluby. W Janowie znajduje się ośrodek
                  wypoczynkowy PTTK, skąd można wypożyczyć kajaki do spływu Brdą
                  * żeglarstwo – 4 przystanie i kluby na torze regatowym oraz dobra
                  infrastruktura na Zalewie Koronowskim (Pieczyska, Romanowo, Kręgiel, Sokole-
                  Kuźnica i inne)
                  * tenis – ok. 45 kortów w różnych punktach miasta, w tym wiele pod dachem, ok.
                  7 klubów sportowych, niektóre zespoły szkół posiadają własne korty np w Fordonie
                  * żużel na „Polonii”
                  * speedrower – w Fordonie znajduje się tor do uprawiania tego sportu
                  * jeździectwo, w tym rehabilitacja dzieci – stadniny w LPKiW, Fordonie oraz
                  liczne w gminach podmiejskich (Strzyżawa, Mochle, Strzelce Dolne, Buszkowo,
                  Nowy Dwór, Wiskitno, Gliszcz)
                  * fitness (liczne kluby)
                  * kręgle - dwie profesjonalne kręgielnie: w hali „Łuczniczka” i Galerii
                  Pomorskiej
                  * pływanie (11 basenów)
                  * lekkoatletyka – kryta bieżnia o nawierzchni tartanowej (dł. 180 m, 6 torów,
                  szerokość 11 m) w Parku Sportowym „Zawisza”
                  * podnoszenie ciężarów – sala podnoszenia ciężarów z pełnym wyposażeniem w
                  sprzęt (428 m2) - w Parku Sportowym „Zawisza”
                  * boks – sala boksu na Zawiszy
                  * gry zespołowe: piłka nożna, koszykówka, siatkówka, piłka ręczna i inne na
                  licznych obiektach, w tym m.in. w hali „Łuczniczka”
                  * wschodnie sztuki walki (judo, karate, tekwondo i inne)
                  * strzelectwo
                  * łucznictwo (nowo zbudowany tor przy Łuczniczce)
                  * sporty motorowe np gokarty dla młodzieży. Na torze kartingowym rozgrywane są
                  corocznie ogólnopolskie zawody
                  * narciarstwo na sztucznie naśnieżanym stoku w Myślęcinku
                  * saneczkarstwo na sztucznie naśnieżanym torze w Myślęcinku
                  * jazda na łyżwach na Torbydzie oraz sztucznym lodowisku na Starym Mieście
                  * kolarstwo w klubach sportowych oraz turystyka rowerowa po zalesionych
                  okolicach Bydgoszczy
                  * kolarstwo ekstremalne – tor do zjazdów ekstremalnych w Myślęcinku, skate park
                  * paintball
                  * jazda na rolkach – w Parku myślęcińskim znajduje się tor dla rolkarzy
                  * golf – pole golfowe na wyspie we wschodniej części miasta oraz w gminach
                  podmiejskich
                  ... i inne, których nie sposób tu wymieniać

                  Liczne imprezy sportowe dużej rangi przyciągają młodzież np mecze reprezentacji
                  piłkarskiej Polski na Zawiszy, mecze reprezentacji Polski w koszykówce i
                  siatkówce w hali „Łuczniczka”, imprezy lekkoatletyczne rangi europejskiej i
                  światowej na Zawiszy i w hali „Łuczniczka”, Mistrzostwa Polski w
                  lekkoatletyce, kajakarstwie, tenisie, kajak polo, wyścig kolarski „Tour de
                  Pologne” i inne.

                  Z kolei młoda bydgoska widownia dopinguje bydgoskie drużyny występujące w
                  czołówkach polskich lig np „Polonia” na żużlu, „Astoria” w koszykówce, „Pałac”
                  i „Chemik” w siatkówce, „Polonia” w tenisie, drużyny wioślarskie, piłkarskie i
                  inne

                  4. Zabawa i rekreacja

                  Wiele a t r a k c j i dla dzieci i młodzieży oferuje myślęciński Park Kultury
                  i Wypoczynku np:

                  * stały lunapark czynny cały sezon, który posiada m.in. dmuchany "Pałac", gdzie
                  każdy może wyskakać się do woli, suchy "Chiński basen" z 50 tysiącami
                  piłeczek, "Ślizg Gigant", na którym z wysokości 10 metrów można zjechać z
                  zawrotną prędkością, „Autodrom”, gdzie można jeździć elektrycznymi mini
                  samochodami, kilka karuzel dla młodszych i starszych m.in. typu „Trabant”,
                  parasolowa, samolotowa, „Kolejka górska”, place zabaw dla dzieci, ogródek
                  jordanowski, resturacje.
                  * kolejka wąskotorowa o długości ok. 4 kilometrów wi
                  • Gość: PIT Re: Poznajemy naszą BYDGOSZCZ IP: *.internetdsl.tpnet.pl 16.03.05, 18:20
                    4. Zabawa i rekreacja

                    Wiele a t r a k c j i dla dzieci i młodzieży oferuje myślęciński Park Kultury
                    i Wypoczynku np:

                    * stały lunapark czynny cały sezon, który posiada m.in. dmuchany "Pałac", gdzie
                    każdy może wyskakać się do woli, suchy "Chiński basen" z 50 tysiącami
                    piłeczek, "Ślizg Gigant", na którym z wysokości 10 metrów można zjechać z
                    zawrotną prędkością, „Autodrom”, gdzie można jeździć elektrycznymi mini
                    samochodami, kilka karuzel dla młodszych i starszych m.in. typu „Trabant”,
                    parasolowa, samolotowa, „Kolejka górska”, place zabaw dla dzieci, ogródek
                    jordanowski, resturacje.
                    * kolejka wąskotorowa o długości ok. 4 kilometrów wiodąca w głąb parku
                    * ogród fauny polskiej – ZOO, 14 ha, specjalizuje się w hodowli zwierząt
                    krajowych. Ogród posiada w swojej kolekcji około 550 zwierząt, przedstawicieli
                    105 gatunków ssaków i gadów, z których 62 to gatunki objęte całkowitą ochroną.
                    Zwierzęta eksponowane są na fosowych wybiegach, w klatkach i wolierach
                    wkomponowanych w naturalne środowisko. W latach 90-tych udostępniono „mini-zoo”
                    dla dzieci, gdzie zwięrząt można dotknąć lub się z nimi pobawić. Od 2003 r. w
                    ogrodzie powstał dział „zwierzęta świata”, gdzie prezentowane są gatunki
                    zwierząt z całego świata np afrykańskie (zebra), australijskie (struś),
                    amerykańskie (lama i inne). W ogrodzie znajdują się m.in. niedźwiedzie, łosie,
                    żubry, jelenie, dziki, kozice, wilki, lisy, rysie, kuny, borsuki, liczne ptaki
                    m.in. orły, sokoły, sowy, bażanty i wiele innych.
                    * ogród botaniczny, 80 ha, wśród licznych wzniesień o różnym nachyleniu stoków
                    i wysokości poprzecinanych jarami, wśród 13 kaskadowych stawów, z siedliskami
                    różnych roślin
                    * alpinarium na terenie ogrodu botanicznego, gdzie zbudowano ściany skalne,
                    piargowiska i granie, dokąd prowadzą ścieżki górskie. Znajduje się tam sztuczny
                    strumień górski oraz stawy. Ze szczytów wzgórz można obserwować panoramę
                    Bydgoszczy
                    * ścieżki edukacyjne i przyrodnicze, m.in. leśna ścieżka
                    dydaktyczna "Zacisze", "Poznajemy ssaki", "Poznajemy drzewa", botaniczna
                    ścieżka dydaktyczna dla niewidomych, ścieżka dydaktyczna "Szuwary",
                    entomologiczna, ornitologiczna „Ptaki Leśnego Parku", agrobotaniczna
                    * liczne aleje dla młodych rowerzystów i rolkarzy, wiodące wokół 15-hektarowego
                    stawu parkowego, terenów wystawowych, uroczyska „Zacisze, polany „Różopole”,
                    ogrodu botanicznego, stadniny koni, lunaparku oraz w jary i wąwozy, gdzie rosną
                    piękne lasy bukowe, grabowe i dębowe, z możliwością zjazdów ekstremalnych

                    Oprócz tego na terenie miasta znajduje się wiele innych atrakcji np:
                    * centra zabaw rodzinnych np Family Park, gdzie w atrakcyjnych zaaranżowanych
                    halach znajdują się place zabaw dla dzieci z takimi atrakcjami jak: figloraj,
                    ściany wspinaczkowe, bowling, bumper, laserowe przygody, a obok kawiarnie dla
                    rodziców
                    * statki wycieczkowe na Brdzie: „Bydgoszcz”, „Bzura”, „Orlik”
                    * kąpieliska podbydgoskie nad jeziorami: Jezuickim i Borówno
                    * place zabaw dla dzieci w większych hipermarketach jak Galeria Pomorska, Tesco
                    czy Auchan
                    * place zabaw na wszystkich osiedlach, z tego kilka bardzo rozbudowanych np
                    integracyjne na Wyżynach, w parku Kaz. Wielkiego i na os. Leśnym, nad kanałem
                    bydgoskim i inne

                    • Gość: PIT Re: Poznajemy naszą BYDGOSZCZ IP: *.internetdsl.tpnet.pl 16.03.05, 18:35
                      Dalej Walor 15: WAŻNY OŚRODEK WOJSKOWY

                      1. Tradycje wojskowe

                      W czasach s t a r o p o l s k i c h załoga wojskowa przebywała na zamku
                      starościńskim. Od 1657, kiedy zamek uległ zniszczeniu, bezpieczeństwa miasta
                      strzegła milicja rekrutująca się z mieszkańców.

                      Stały g a r n i z o n wojskowy umieścili w Bydgoszczy Prusacy w 1772 r. W
                      1773 r. wybudowano koszary huzarskie w miejscu dzisiejszej Poczty Głównej, a w
                      1790 r. Prochownię na Wzgórzu Dąbrowskiego. Obiekty te nie zachowały się.
                      W 1847 r. usytuowano w Bydgoszczy sztab 4 dywizji piechoty, któremu podlegały 4
                      brygady piechoty i 4 brygady kawalerii. W związku z tym wybudowano w
                      Bydgoszczy okazałe gmachy wojskowe:
                      - willa przy ul. Czartoryskiego jako siedziba sztabu
                      - szpital garnizonowy 1850-52 na rogu Jagiellońskiej i 3 Maja (dzisiaj
                      Collegium Medicum UMK)
                      - koszary rynkowskie na Londynku 1873 (dzisiaj mieszkania)
                      - kompleks koszarowy w czworoboku ulic (Zygmunta Augusta, Sowińskiego,
                      Sobieskiego i Warszawskiej) 1874-76
                      - koszary przy ul. Gdańskiej i Artyleryjskiej 1883-85 (obecnie jednostka
                      wojskowa)
                      - pomieszczenia dowództwa i baterii przy ul. Powstańców Warszawy 1913 (obecnie
                      jednostka wojskowa)
                      - monumentalny gmach Szkoły Wojennej 1914 (obecnie siedziba Pomorskiego Okręgu
                      Wojskowego)
                      - lotnisko 1916-19 (pole wzlotów, 10 hangarów, koszary 13 pułku lotniczego)
                      - poligon strzelniczy na Jachcicach

                      W Bydgoszczy stacjonowały pruskie jednostki wojskowe:
                      - sztaby 4 dywizji piechoty i 7 brygady piechoty
                      - 4 brygady kawalerii
                      - 4 brygady artylerii polowej
                      - Inspektor Wojsk Obrony Terytorialnej
                      - 14 i 148 pułk piechoty
                      - 3 pułki artylerii polowej
                      - 1 pułk kawalerii
                      - 13 pułk lotniczy (na pocz. XX w.)

                      W okresie m i ę d z y w o j e n n y m Bydgoszcz była siedzibą jednego z 42
                      ważnych garnizonów wojskowych w kraju, ale posiadała również instytucje
                      ponadlokalne.
                      Użytkowano pruskie koszary i budowle wojenne. Zbudowano koszary przy ul.
                      Szubińskiej. Na obszarze dzisiejszego osiedla Błonie znajdowało się pole
                      ćwiczeń kawaleryjskich. Dokończono budowę koszar przy ul. Powstańców Warszawy.
                      Stacjonowały w mieście następujące jednostki wojskowe:
                      * 15 dywizja piechoty wielkopolskiej
                      W jej skład wchodziły:
                      - 61 i 62 bydgoski pułk piechoty (tradycja z powstania wielkopolskiego i wojny
                      polsko-radzieckiej 1920)
                      - 15 pułk artylerii lekkiej (tradycja j.w.)
                      - 8 pluton żandarmerii
                      - 15 kompania telegraficzna
                      - 15 dywizjon artylerii ciężkiej
                      - bateria artylerii przeciwpancernej
                      - 82 kompania czołgów TK
                      - 15 batalion saperów
                      - 15 bateria przeciwlotnicza
                      - kawaleria dywizyjna
                      - kompania kolarzy
                      Ponadto w skład jednostki wchodził inowrocławski 59 pułk piechoty.

                      * Pomorska Brygada Kawalerii (przeniesiona z Torunia w 1934 r.)
                      - 16 pułk ułanów wielkopolskich (tradycja z powstania wielkopolskiego i wojny
                      polsko-radzieckiej 1920)
                      - 11 dywizjon artylerii konnej
                      - 10 szwadron pionierów
                      - 4 szwadron łączności

                      * 8 dywizjon samochodowy (od 1936 8 baon pancerny)
                      * 2 eskadry bojowe lotnictwa wojskowego (1920-21) na lotnisku

                      Szkoły wojskowe:
                      - Szkoła Podchorążych (1920-38) w pięknym i ogromnym gmachu Pruskiej Szkoły
                      Wojennej przy ul. Gdańskiej (2,5 tyś. absolwentów), od 1938 Szkoła Podchorążych
                      Marynarki Wojennej (przeniesiona z Torunia)
                      - Centrum Wyszkolenia Lotnictwa nr 2 – przy lotnisku (kształcili się piloci i
                      mechanicy lotnictwa)
                      - Wojskowy Ośrodek Spadochronowy (1939)
                      - Szkoła Szybowcowa na wzgórzach Fordonu (od 1933)

                      Inne instytucje wojskowe:
                      - Składnica Materiału Intendenckiego
                      - Garnizonowa Izba Chorych (jedna z 13 w kraju)
                      - Wojskowy Sąd Rejonowy (jeden z 30 w kraju)
                      - Delegat Sztaby Głównego przy Okręgowej Dyrekcji Kolei Państwowych (jeden z 9
                      w kraju)
                      - Rejonowy Inspektorat Koni (jeden z 54 w kraju)
                      - Powiatowa Komenda Uzupełnień – Bydgoszcz Miasto
                      - Powiatowa Komenda Uzupełnień – Bydgoszcz Powiat
                      - Parafia Wojskowa Obrządku Rzymsko-Katolickiego (jedna z 72 w kraju)
                      - 2 placówki wywiadowcze Wojska Polskiego

                      W 1920 r. przy Placu Bernardyńskim ustawiono płytę pamiątkową ku czci
                      Nieznanego Powstańca Wielkopolskiego. 15 IX 1937 r. po wielkich manewrach w
                      rejonie Wągrowca-Szubina-Kcyni-Żnina do miasta przybyło 50 tyś. żołnierzy.
                      Przedefilowali na Placu Wolności przed Naczelnym Wodzem Edwardem Rydzem-
                      Śmigłym. Pokazy oglądało 200 tyś. osób z całego regionu.
                      Dowódca 15 dywizji piechoty gen. Wiktor Thommee była postacią barwną, która
                      wiele wnosiła do życia miasta. Był inicjatorem budowy bulwarów prez.
                      Narutowicza i powiększenia zakola Brdy obok Wyspy Młyńskiej.

                      W 1939 r. powstały 2 jednostki pospolitego ruszenia: konna formacja „Krakusy” i
                      Bydgoski Batalion Obrony Narodowej „Bydgoszcz”. Batalion wsławił się obroną
                      miasta do końca, nawet po opuszczeniu Bydgoszczy przez Wojsko Polskie 4
                      września 1939 r. Dowódcy i kadra Batalionu zostali rozstrzelani przez Niemców
                      jesienią 1939 r.
                      W czasie kampanii wrześniowej 1939 r. 15 bydgoska dywizja piechoty
                      wielkopolskiej obsadziła umocnienia wału obronnego na zachód od Osowej Góry. 1
                      i 2 września 1939 r. odpierała skutecznie ataki III niemieckiego korpusu
                      armijnego sładającego z grup bojowych: 50 dywizji piechoty Wehrmachtu oraz
                      brygady "Netze". 3 września opuściła pozycje na rozkaz Naczelnego Wodza i
                      wycofała się w kierunku Inowrocławia. 11-17 września 1939 brała udział w Bitwie
                      nad Bzurą ponosząc duże straty. Ok. 1500 żołnierzy zdołało przebić się do
                      Warszawy. Po kapitulacji stolicy nieliczni żołnierze dotarli na wschodnie
                      krańce Rzeczpospolitej biorąc udział w walkach z sowieckim agresorem. Część
                      oficerów zginęła w Katyniu.

                      P o w o j n i e w mieście zlokalizowano siedzibę Pomorskiego Okręgu
                      Wojskowego w gmachu przedwojennej Szkoły Podchorążych. Uruchomiono Wojskowe
                      Zakłady Lotnicze nr 2. Na obszarze pohitlerowskiej fabryki DAG uruchomiono w
                      latach 50-tych Zakłady Produkcji Materiałów Wybuchowych. Przedwojenne
                      zakłady „Belma” ukryte w lasach Miedzynia produkowały miny i zapalniki.
                      Znaczenie sfery militarnej było w tych latach duże.
                      Dzięki ważnej funkcji wojskowej Bydgoszczy, w latach 50 wybudowano 2 duże
                      osiedla: Leśne dla kadry POW oraz Kapuściska dla pracowników Zakładów
                      Chemicznych produkujących głównie na rzecz wojska.
                      W latach 50 zbudowano stadion piłkarski „Zawisza” na 20 tyś. miejsc siedzących.
                      W latach 60-tych budowę dokończono. Ostatecznie powstał Park Sportowy Wojska
                      Polskiego „Zawisza” ze stadionem, boiskami treningowymi, krytą bieżnią, salą
                      boksu, podnoszenia ciężarów, strzelnicą, kortami tenisowymi, hotelem z
                      restauracją, amfiteatrem.
                      W latach 1968-72 oddano wojskowy hotel „Garnizonowy” na os. Leśnym. Wybudowano
                      również gmach muzeum POW.
                      Osiedle to po dzień dzisiejszy jest ostoją pracowników wojska. W północnej
                      części miasta znajdują się siedziby instytucji i jednostek wojskowych, koszary,
                      osiedle wojskowe. Drugim obszarem zainwestowania wojskowego jest osiedle Błonie
                      i okolice lotniska.

                      • Gość: PIT Re: Poznajemy naszą BYDGOSZCZ IP: *.internetdsl.tpnet.pl 16.03.05, 18:37
                        2. Siedziba instytucji

                        Obecnie Bydgoszcz jest ważnym ośrodkiem wojskowym w kraju, zwłaszcza w zakresie
                        wojsk lądowych, ale także lotniczych.

                        *POMORSKI OKRĘG WOJSKOWY
                        Główna jednostka organizacyjna Wojsk Lądowych. W kraju funkcjonują tylko 2
                        okręgi wojskowe: Pomorski w Bydgoszczy i Śląski we Wrocławiu.
                        Dowództwom dwóch okręgów wojskowych, pod dowództwem narodowym, powierzone są
                        zadania związane z logistyką stacjonarną, administracją wojskową, obroną
                        terytorialną oraz wypełnianiem obowiązków państwa gospodarza (HNS)

                        *1 KORPUS ZMECHANIZOWANY
                        Główna jednostka organizacyjna Wojsk Lądowych. W kraju funkcjonują tylko 2
                        Korpusy Wojsk Lądowych: 1 Korpus Zmechanizowany w Bydgoszczy i 2 Korpus
                        Zmechanizowany w Krakowie

                        Z innych ważnych i n s t y t u c j i w Bydgoszczy mają siedziby:
                        *Wojewódzki Sztab Wojskowy w Bydgoszczy - ul. Warszawska 10;
                        (jeden z 16-stu w kraju)
                        *Wojskowa Komenda Uzupełnień - ul. Szubińska 1
                        (jedna z 122 w kraju)
                        *Wojskowy Sąd Garnizonowy w Bydgoszczy - ul. Dwernickiego 1;
                        (jeden z 10 w kraju)
                        *Wojskowa Prokuratura Garnizonowa w Bydgoszczy - ul. Dwernickiego 1;
                        (jedna z 13 w kraju)
                        *Oddział Żandarmerii Wojskowej w Bydgoszczy - ul. Zygmunta Augusta 20a,
                        podlegają mu placówki żandarmerii w Toruniu, Grudziądzu i Inowrocławiu
                        *Pełnomocik dowódców Okręgów Wojskowych ds. Rekonwersji
                        *Pełnomocnik ds. Rekonwersji przy WSzW - ul. Warszawska 21
                        *Wojskowe Biuro Emerytalne - ul. Zygmunta Augusta 20
                        (jedno z 16-stu w kraju)
                        *Agencja Mienia Wojskowego Oddział Terenowy w Bydgoszczy
                        (jedna z 9 w kraju, obejmuje województwa kujawsko-pomorskie i pomorskie)
                        *Wojskowa Agencja Mieszkaniowa Oddział Regionalny w Bydgoszczy - ul. Gdańska
                        160
                        (jeden z 11 oddziałów w kraju)
                        od 2004 buduje domy wielorodzinne przy ul. Tymiankowej Osielsku k. Bydgoszczy
                        na 158 mieszkań
                        * Ośrodek Dowodzenia i Naprowadzania – tajny, położenie poufne

                        Wojskowe instytucje k u l t u r a l n e:
                        *Orkiestra Reprezentacyjna Pomorskiego Okręgu Wojskowego - ul. Obrońców
                        Warszawy 1;
                        (jedna z 8 w kraju orkiestr wojskowych)
                        *Muzeum Tradycji Pomorskiego Okręgu Wojskowego - ul. Czerkaska 2;
                        (jedno z 11 w kraju muzeów wojskowych)
                        Ponadto w pałacu w Samostrzelu znajduje się ośrodek konferencyjny i rekreacyjny
                        Centrum Szkoleniowego NATO.

                        J e d n o s t k i wojskowe w Bydgoszczy:
                        * 2 Brygada Radiotechniczna w Bydgoszczy - święto 18 marca
                        * 2 Baza Lotnicza w Bydgoszczy – święto 2 maja
                        * 1 Pomorska Brygada Logistyczna im. Króla Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy -
                        święto 30 czerwca
                        * 2 Korpus Obrony Powietrznej w Bydgoszczy – święto 6 lipca
                        * 4 Bydgoski Pułk Dowodzenia w Bydgoszczy - święto 12 sierpnia
                        * 2 Brygada Radiotechniczna w Bydgoszczy – święto 20 sierpnia
                        * 8 Batalion Radiotechniczny w Lipowcu 2 Brygady Radiotechnicznej w Bydgoszczy -
                        święto 14 sierpnia
                        * 34 Batalion Radiotechniczny w Chojnicach 2 Korpusu Obrony Powietrznej w
                        Bydgoszczy – święto 29 września
                        W całym regionie jest zlokalizowanych 12 jednostek, z tego 6 w Bydgoszczy, 3 w
                        Toruniu, 2 w Inowrocławiu i 1 w Brodnicy.

                        Wojskowa s ł u ż b a z d r o w i a:
                        *10 Wojskowy Szpital Kliniczny ul. Powstańców Warszawy 5
                        zbudowany w latach 80-tych, obecnie wysoko oceniany, z NATO-wskimi certyfikatami
                        W regionie znajduje się jeszcze jeden szpital wojskowy:
                        22 Wojskowy Szpital Uzdrowiskowy w Ciechocinku z oddziałem dziecięcym

                        H o t e l e wojskowe:
                        *Apollo - ul. Ikara 18
                        Inne hotele wojskowe w regionie to „Ułan” w Grudziądzu i „Kopernik” w Toruniu

                        Ośrodki życia r e l i g i j n e g o
                        *Parafia Wojskowa przy kościele pw. NMP Królowej Pokoju (garnizonowy – kościół
                        średniowieczny z XVI w.)

                        Z a k ł a d y wojskowe lub produkujące na rzecz wojska:
                        *Nitrochem S.A. – produkcja materiałów wybuchowych, uczestniczy w offsecie
                        związanym z zakupem samolotów F16
                        *Wojskowe Zakłady Lotnicze Nr 2 - krajowy lider w dziedzinie kompleksowej
                        modernizacji sprzętu lotniczego, kompleksowe remonty samolotów MiG-29, Su-22,
                        TS-11 Iskra, naprawy samolotów PZL-101 Gawron, PZL-110 Koliber, PZL-104 Wilga,
                        w zakładzie remontowane były niemal wszystkie typy samolotów bojowych używanych
                        w polskim lotnictwie, z usług korzystali odbiorcy z Syrii, Egiptu, NRD, RFN,
                        Indii. W ramach offsetu zakłady mają być centralną bazą obsługową i logistyczną
                        dla nowo wybranego samolotu wielozadaniowego F-16 oraz mają obsługiwać małe
                        samoloty cywilne dla LOCKHEED MARTIN.
                        *Belma S.A. Bydgoskie Zakłady Elektromechaniczne - zakład NATO-wski, produkcja
                        elektrycznych urządzeń przeznaczonych do pracy w strefach zagrożonych wybuchem,
                        wyrobów dla potrzeb przemysłu zbrojeniowego (miny, zapalniki)
                        *Cecomm S.A. – projektowanie oraz wdrażanie urządzeń i systemów z dziedziny
                        telekomunikacji, firma między innymi wdrożyła i uruchomiła ogólnokrajowy system
                        komunikacji dla sił zbrojnych RP, który działa nieprzerwanie od 7 lat, i od 2
                        lat w strukturach organizacyjnych policji.
                        *Intermag Centrala Zaopatrzenia Mundurowego - produkcja odzieży mundurowej

                        Poza tym w okolicach Bydgoszczy znajduje się szereg ukrytych, bądź tajnych
                        obiektów, m.in. bazy paliwowe, magazyny, stacje radiolokacyjne, bunkry
                        dowodzenia. Na niektóre z nich można natknąć się spacerując w lasach na
                        południe od lotniska, bądź w okolicy Osowej Góry.

                        3. Centrum Szkoleniowe Sił Połączonych NATO

                        Sojusznicze Centrum Szkolenia Sił Połączonych NATO (Joint Forces Training
                        Center) utworzono w 2004 roku w Bydgoszczy. Do połowy 2006 r. osiągnie pełną
                        gotowość i zdolność operacyjną.
                        W tym celu do połowy 2007 r. MON wyda 340 mln zł (połowa środków z NATO).
                        Zadaniem Centrum będzie szkolenie oficerów z krajów wchodzących do NATO i
                        współdziałających w ramach Partnerstwa dla Pokoju. Będzie w nim pracowało ok.
                        85 osób stałej kadry, ok. 70 wykładowców, a jednorazowo szkoleniu zostanie
                        poddanych ponad 400 żołnierzy.
                        Przy okazji powstawania Centrum Szkolenia, w Bydgoszczy utworzona będzie strefa
                        eksterytorialna. Oznacza to, że wojskowi obcokrajowcy i ich rodziny będą
                        zwolnieni z płacenia w Polsce cła i akcyzy, z podatków będą się rozliczać w
                        swoich krajach, a dowódcy ośrodka zyskają uprawnienia dyplomatów
                        Bydgoszcz stanie się po Warszawie drugim polskim miastem o tak dużej liczbie
                        osób podlegających odrębnym regulacjom prawnym.

                        Inwestycje będą obejmować:
                        - Hotel (****) z zapleczem rekreacyjnym spółdzielni turystycznej Gromada – 7-
                        piętrowy budynek, z 300 pokojami i 30 apartamentami, w tym 10 z aneksem
                        kuchennym, basenem, sauną, salonem odnowy, siłownią, bowlingiem, polem golfowym
                        i podziemnym parkingiem. Hotel będzie dostępny dla cywilnych gości
                        - Wielki kompleks szkoleniowy na terenie byłej jednostki wojskowej przy ul.
                        Szubińskiej – 206 mln zł (z hotelem)
                        - Unowocześnienie Ośrodka Dowodzenia i Naprowadzania. - tajny obiekt,
                        odnowienie m.in. bunkrów i systemu do łączności radiowej – 24 mln zł
                        - Budowa mieszkań dla żołnierzy i ich rodzin (459 mieszkań) – 15 mln zł
                        75 mieszkań – ul. Gdańska 147, 32 mieszkania – ul. Cisowa/Topolowa, 32
                        mieszkania – adaptacja bud. biurowego na mieszkalny przy ul. Gdańskiej 147/45,
                        320 mieszkań – osiedle Kwatera w Osielsku
                        - Przerobienie na ośrodek konferencyjny i rekreacyjny pałacu w Samostrzelu – 30
                        mln zł
                        - Modernizacja infrastruktury w I Brygadzie Logistycznej – 20 mln zł
                        - Modernizacja szpitala wojskowego w Ciechocinku, m.in. kryty basen – 25,5 mln


                        Lokalizacja centrum szkoleniowego NATO jest czynnikiem miastotwórczym dla
                        Bydgoszczy. W mieście znajdą się setki oficerów z krajów NATO z rodzinami,
                        którzy będą tu mieszkać i kształcić swoje dzieci. Ożywi się ruch na lotnisku,
                        miasto dozna nowego kolorytu.

                          • Gość: Bydgoszczak Re: Poznajemy naszą BYDGOSZCZ IP: *.66.15.5.161.gte.net 16.03.05, 19:42
                            Bydgoszcz potrzebuje natychmiast:

                            1. 4-pasowa autostrade do Berlina przez Poznan
                            2. 4-pasowa autostrade do Gdanska
                            3. 4-pasowa autostrade do portu na Wisle w Fordonie
                            4. 4-pasowa autostrade i n o w a linie koleji InterCity do Torunia
                            5. linie szybkiej koleji Transrapid do Berlina
                            6. zawarcie formalnej i rzeczywistej przyjazni z niemieckimi patriotami
                            7. zalozenie bezplatnch miejsc studiow dla kilku tysiecy studentow na
                            uczelniach niemieckich
                            8. zorganizowanie politycznej, planowej wspolpracy z Polonia
                            9. zalozenie przemyslu turystycznego dla turystow niemieckich, zwlaszcza z
                            Berlina

                            Odbudowanie:
                            10. fabryki automatow tokarskich dla podwykonawstwa czesci do obrabiarek metalu
                            11. fabryki wykrojnikow i wzorow
                            12. fabryki pilnikow
                            13. fabryk i warsztatow instrumentow muzycznych
                            14. przeksztalcenie bylej prochowni na zaklad chemiczny, np. sproszkowanego
                            wegla do drukarek komputerowych
                            15. zwolnienie malych przedsiebiorstw i warsztatow od podatku "warszawki"
                            16. innych obiektow

                            Fabryka Sommerfeld robila pianina.
                            Fabryka Pfefferkorn - meble artystyczne.
                            Fabryka Blumwe - czesci do maszyn.

                            Czy mozna je zrekonstruowac? Pewnie, ze mozna.

                            ------------------

                            NIe badz oportunista, nie licz na prace wolnego najmity w Ameryce.
                            Ameryka sie skonczyla takze dla Amerykanow.

                            Licz na siebie na miejscu, ale pilnuj, zeby zydowski zlodziej Ci tego nie
                            odebral swoimi gierkami finansowymi.

                            Niemieckie fabryki sprowadzaja polprodukty przez morze. Autostrada i szybka
                            kolej do Berlina zmniejszylaby cene polproduktow z Bydgoszczy.

                            Zapomogami w Bydgoszczy jeszcze niczego nie zbudowano.
                            Zapomogi wszystko rujnuja.
                            Zapomogi to wskrzeszenie zbankrutowanej zydokomuny.

                            Zydzi, jak Stolzman, i ich serwilisci przygotowali sobie stolki w Brukselce.
                            Kopnij ich w zadki tak mocno, zeby nie zatryzmali sie blizej niz w Palestynie.

                            Zydzi w PL-u stworzyli konspiracyjne panstwo w panstwie, zmierzajac do
                            utworzenia podstepem Judeopolonii i oni uwazaja Palestyne za ich ojczyzne.

                            Kiedy zacela sie Intyfada, odpowiedznik "Wypadkow Poznanskich" w 1956 roku, w
                            Palestynie, Marek Krol, wlasciciel gazety "Wprost", napisal w artykule
                            redakcyjnym, ze on jest dumny, iz jest obywatelem "Izraela" w Palestynie i ze
                            on popiera mordowanie prawowotych wlascicieli tamtej ziemi.

                            Niechaj wiec taki Marek Krol "wraca" do "ojczyzny" i jako ochotnik wcieli sie
                            do ludobojczego wojska i morduje dzieci rzucajace kamieniami.

                            Jezeli z nim wyniosa sie inni z morderczej nacji, to Polacy z wielka ochota
                            zwroca im koszt niepowrotnego biletu do Palestyny i pozwola im zabrac z soba
                            pieniadze i bogactwa, ktore nabyli w Polsce kolektywnym zlodziejstwem.


                            • Gość: PIT Re: Poznajemy naszą BYDGOSZCZ IP: 83.238.70.* 17.03.05, 17:28
                              Dalej Walor 16: POLSKIE TRADYCJE

                              1. Miasto rdzenie polskie

                              Bydgoszcz jest rdzennie polskim miastem. Od swego zarania była osadą należącą
                              do państwa Polan na północnych krańcach terytorium graniczącym z obszarem
                              Pomorzan.
                              Najwybitniejszy polski król Kazimierz Wielki wydał 19 IV 1346 r. lokację miasta
                              na prawie magdeburskim. W całym okresie staropolskim Bydgoszcz pełniła funkcję
                              handlową na styku Wielkopolski, Krajny, Kujaw i Prus Królewskich. Charakter
                              zabudowy był polski. Mury miejskie o wątku polskim, kościoły gotyckie o
                              charakterze typowym dla dzielnicy wielkopolsko-kujawskiej. Ludność polska z
                              koloniami obcokrajowców: Niemców, Szkotów i Holendrów (mennonitów) we wsiach
                              nadwiślańskich Łęgnowie i Otorowie.

                              2. XIX-wieczna walka o polskość

                              Bydgoszcz jako rozwijające sie miasto i znaczny ośrodek administracyjny miała
                              stawać się wg wysiłków Niemców ośrodkiem niemczyzny. Już od 1774 r., kiedy
                              zbudowano kanał bydgoski władze pruskie usłowały przekształcić Bydgoszcz na
                              swoją modłę. Przymuszano niemieckich rozbotników, aby zostali i kolonizowali te
                              ziemie. Rozbierano skwapliwie zabytki staropolskie, kasowano zakony. Cegła z
                              zamku posłużyła do budowy koszar i bulwarów. Rozebrano mury miejskie, baszty i
                              bramy, kilka kościołów i klasztorów. Rzadko które miasto polskie zostało tak
                              okaleczone ze spuścizny staropolskiej, jak Bydgoszcz. Nie udawało się jednak
                              złamać ducha polskiego, mimo wszelkich wysiłków. W Bydgoszczy istniały silne
                              środowiska polskie. Z rozwojem przemysłu do miasta masowo przybywała ludność
                              polska z okolicznych wsi, która była pracownikami licznych fabryk i zasiedlała
                              przedmieścia. Niemcy obawiali się wzrostu polskości miasta, dlatego nie
                              zdecydowali się na zlokalizowanie Uniwersytetu, mimo starań niemieckich władz
                              miejskich. Natomiast rozwijali intensywnie infrastrukturę, aby Bydgoszcz nie
                              ustępowała pod względem warunków życia i dostępu do kultury innym ośrodkom
                              Rzeszy. Miało to przyciągnąć przybyszy z głębi Niemiec. Przykładem była budowa
                              monumentalnego Teatru Miejskiego – większego i piękniejszego niż w wielu dużych
                              miastach Niemiec. Renoma Bydgoszczy jako miasta pruskiego „drugiego Berlina”
                              miała wzrastać.

                              Tymczasem to polskość ciągle wzrastała czego wyrazem było wiele inicjatyw:
                              - polska „Gazeta Bydgoska” od 1898 r.
                              - polski „Dziennik Bydgoski” od 1908 r. Jana Teski
                              - budowa z polskich składek Domu Polskiego w 1906 r., gdzie koncentrowała się
                              działalność polskich stowarzyszeń (E. Warmiński)
                              - w 1906 r. w szkołach bydgoskich wybuchł strajk szkolny po usunięciu religii w
                              jęz. polskim ze szkół
                              - założenie Polskiego Banku Ludowego (1869)
                              - polskie stowarzyszenia gospodarcze np Towarzystwo Przemysłowe, założone przez
                              T. Magdzińskiego
                              - polskie stowarzyszenia kulturalne np Towarzystwo Śpiewu „Halka”(1883)
                              propagującego pieśń polską i czystość mowy ojczystej
                              - polskie stowarzyszenia sportowe np Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” (1886)
                              wywierające poważny wpływ na rozwój życia polskiego w mieście
                              - polskie towarzystwa pomocowe i oświatowe

                              Polskie tradycje umożliwiły naturalny powrót Bydgoszczy w polskie granice i
                              wybuch patriotyzmu po wkroczeniu wojsk polskich na bydgoski rynek w 1920. Wielu
                              bydgoszczan uczestniczyło w Powstaniu Wielkopolskim.

                              4. Fenomen okresu międzywojennego

                              Od 1920 r. rozpoczął sie masowy exodus Niemców. W 1921 r. stanowili 25%
                              ludnosci, a w 1939 r. tylko 8%. Razem odpływ Niemców w całym okresie
                              miedzywojennym sięgnął 30 tyś. osób. Od połowy lat 20, Bydgoszcz obok Poznania
                              należała do najbardziej polskich miast. Żydzi stanowili niewielką grupę i
                              utożsamiali się raczej z Niemcami. Przejęto w ręce polskie większość zakładów
                              przemysłowych, hurtowni, składów, firm handlowych. Rozwijały się organizacje
                              niepodległościowe.
                              W 1928 zburzono tzw. Wieżę Bismarcka zbudowaną na pocz. XX w. przez władze
                              miejskie w parku na Wzgórzu Wolności. Ustawiona na wzgórzu, skad rozpościerał
                              się widok na całe miasto, miała stanowić symbol niemieckiej siły i panowania.
                              Dzisiaj w tym miejscu znajduje się Cmentarz Bohaterów Bydgoszczy. Złożono tam
                              szczątki ofiar pomordowanych w Dolinie Śmierci i innych miejscach martyrologii.
                              Tuż przed wybuchem wojny sformowano Bydgoski Batalion Obrony Narodowej, który
                              składał się z pospolitego ruszenia mieszkańców miasta.

                              3. Krwawa niedziela

                              1 i 2 września miasto przygotowywało się do odparcia ataku wojsk niemieckich.
                              Na zachodnich rubieżach miasta walczyła bydgoska 15 dywizja piechoty
                              wielkopolskiej. 3 września zaczeły przejeżdzać przez Bydgoszcz z północy na
                              południe cofające się oddziały polskie z Borów Tucholskich. Zostały zaatakowane
                              przez dywersantów niemieckich. Była to próba opanowania Bydgoszczy przez
                              Niemców przed wkroczeniem niemieckich wojsk regularnych. Akcję przygotowała
                              Abwehra przy udziale Gestapo i NSDAP, a wykonawcami byli głównie członkowie
                              Selbstschutzu (Niemcy z Gdańska, Bydgoszczy).
                              Wówczas wojsko i cywile samorzutnie stłumiły niemiecką prowokację. Walkę
                              podjęły oddziały WP, Obrony Narodowej i ochotnicy, m.in. harcerze. Do 5
                              września straty polskie wynosiły ok. 240 żołnierzy, straty niemieckie ok. 300
                              osób (zabitych w walce i rozstrzelanych na mocy wyroku sądu). Zapewne
                              mieszkańcy zdawali sobie sprawę, że za kilka dni miasto zostanie zajęte i
                              możliwa jest zemsta Niemców. Mimo tego Straż Obywatelska walczyła z
                              wkraczającymi oddziałami niemieckimi, nawet po opuszczeniu miasta przez Wojsko
                              Polskie.
                              Od 5 do 19 września trwała pacyfikacja miasta w celu uśmierzenia powstania
                              wywołanego przez Polaków-cywilów, którzy z bronią w ręku wystąpili przeciwko
                              oddziałom niemieckim.
                              Niemcy po wkroczeniu do miasta, 9 i 10 września zabili, m.in. w egzekucjach
                              ulicznych, kilka tysięcy Polaków. W październiku i listopadzie 1939 r. w
                              Dolinie Śmierci Niemcy rozstrzelali śmietankę bydgoskiej inteligencji i osób
                              parających się działalnością patriotyczną. 11 listopada 1939 r. rozstrzelano
                              przedwojennego prezydenta miasta Leona Barciszewskiego. W niemieckiej
                              propagandzie wydarzenia 3–5 września nazwano krwawą niedzielą (Bromberger
                              Blutsonntag), fałszując ich przebieg (rzekome polskie okrucieństwo) i liczbę
                              ofiar (58 tyś. osób).

                              4. W mieście w czasie wojny działały organizacje niepodległościowe.

                              Od początku niemieckiego panowania organizowano masowe wysiedlenia Polaków do
                              Generalnego Gubernatorstwa, rugowanie z mieszkań, wywożenie na roboty
                              przymusowe w głąb Rzeszy i do obozów koncentracyjnych. W mieście funkcjonowało
                              tajne nauczanie z zakresu szkoły powszechnej i średniej. Od początku 1940 r.
                              powstawały zalążki tajnych organizacji. Do końca 1941 powstała komenda Okręgu
                              Pomorskiego Związku Walki Zbrojnej. Bydgoszcz była ważnym ośrodkiem podziemnego
                              harcerstwa. W 1942 r. powstała Konspiracyjna Szkoła Małoletnich Lotnictwa ZHP
                              pod dowództwem kaprala-pilota Benedykta Dąbrowskiego. W tym samym roku bydgoska
                              Grupa Operacyjna AK "Bałtyk" ujawniła wyrzutnię rakiet V-1 w Borach
                              Tucholskich oraz doświadczalnej bazy rakietowej (Luftwaffe-Versuchanstalt) w
                              Peenemünde na wyspie Uznam koło Szczecina, co umożliwiło jej zniszczenie przez
                              RAF.
                              Od początku gestapo w Bydgoszczy zwóciło uwagę na niepokorność bydgoszczan.
                              Zwłaszcza Szwederowo zyskało w oczach Niemców „bandycką” sławę. Np kreisleiter
                              (nadburmistrz) miasta Werner Kampe pisał: „Zostałem poinformowany przez
                              rozmaitych Volksdeutschów, że stan niepewności w południowej dzielnicy miasta
                              utrzymuje się w dużym stopniu. Szwederowo zostało mi przedstawione jako
                              dzielnica zbrodniarzy, w której mieszkają radykalne elementy”.
                              W październiku 1943 r. przy gestapo w Bydgoszczy utworzono specjalną komórkę do
                              walki z narastającym ruchem oporu, a od lutego 1944 rozpoczęto masowe
                              aresztowania członków Polskiej Armii Powstania oraz Pomorskiego Okręgu Armii
                              Krajowej. Ocenia się
                              • Gość: PIT Re: Poznajemy naszą BYDGOSZCZ IP: 83.238.70.* 17.03.05, 17:31
                                W październiku 1943 r. przy gestapo w Bydgoszczy utworzono specjalną komórkę do
                                walki z narastającym ruchem oporu, a od lutego 1944 rozpoczęto masowe
                                aresztowania członków Polskiej Armii Powstania oraz Pomorskiego Okręgu Armii
                                Krajowej. Ocenia się, że w 1944 w Bydgoszczy było ok. 5 tyś. członków AK.
                                Istniała podziemna Okręgowa Delegatura Rządu RP.
                                Liczne są przykłady sabotażu praktykowanego w niemieckich fabrykach np DAG w
                                Łęgnowie, Warsztatach Kolejowych czy „Muna” na Osowej Górze. Kilka obiektów w
                                DAG zostało zniszczonych przez wybuchy, które celowo spowodowali polscy
                                pracownicy przymusowi. Z kolei w 1941 r. zorganizowano akcję sabotażową
                                grupy "Szarych Szeregów" pod dowództwem Leona Stobrawy i Józefa Wroneckiego w
                                Zakładach Amunicyjnych na Osowej Górze.


                                Dalej Walor 17: MIESZKAŃCY

                                1. Wykształcenie mieszkańców

                                Wykształcenie ludności w Polsce w 2002 r. Źródło: Spis powszechny GUS z 2002 r.

                                Kraj – kujawsko-pomorskie – kujawsko-pomorskie miasta:
                                wyższe : 9,9% - 8,6% - 11,4%
                                średnie: 31,5% - 30,0% - 35,9%
                                zasadnicze zawodowe: 23,2% - 28,0% - 25,9%
                                podstawowe: 29,8% - 30,1% - 23,8%
                                podstawowe nieukończone: 3,6% - 2,1% - b.d.

                                W Bydgoszczy wykształcenie wyższe posiada 14% mieszkańców, czyli więcej od
                                średniej krajowej i średniej dla miast województwa. Stanowi to ok. 55 tyś.
                                grupę ludzi w Bydgoszczy z wyższym wykształceniem, więcej niż w jakimkolwiek
                                ośrodku regionu.

                                2. Miasto otwarte

                                Jak wspomniano poprzednio: Bydgoszcz jest raczej mozaiką ludzi o różnych
                                odcieniach kulturowych.
                                Jednym z efektów takiego stanu jest to, że miasto jest otwarte i nie utrudnia
                                asymilacji osób pochodzących z innych regionów.
                                Zauważa się podkreślanie „bydgoskości”. Większość osób identyfikuje się raczej
                                z miastem, niż konkretną krainą etnograficzną.

                                Ciekawe są wyniki spisu przedwojennego, co do pochodzenia ludności
                                (źródło „Historia Bydgoszczy”):
                                - przybysze z Wielkopolski: 32%
                                - rodzimi bydgoszczanie: 29%
                                - przybysze z Pomorza: 13%
                                - przybysze z Kongresówki: 7%
                                - przybysze z Galicji: 3%
                                - mniejszości narodowe: 15%
                                - inne: 1%
                                Odsetek osób z Kongresówki i Galicji w okresie II RP wynosił w Bydgoszczy: 8-
                                10%. Dla porównania w Poznaniu 6,5%, Toruniu 5%.
                                Co 3 osoba pochodziła z Wielkopolski, co 3 była rodzimymi bydgoszczanami, co 7
                                osoba pochodziła z Pomorza, co 10 z Kongresówki lub Galicji.

                                Podobnie było po wojnie: 2/3 przybyszów pochodziło z Pomorza i Wielkopolski, co
                                ilustrują spisy z lat 1947-49.

                                Obecnie miasto można uznać raczej za gościnne, otwarte i przyjazne bez
                                szowinizmu i manii wywyższania się kosztem prowincji.
                                Miasto nie szuka za wszelką cenę dowartościowania kosztem innych. Dostrzega
                                się wszystkie ośrodki regionu.
                                Niedowartościowanie Bydgoszczy w okresie międzywojennym i próby kwestionowania
                                jej roli po wojnie i w latach 90-tych wywarły pewien wpływ na mentalność
                                mieszkańców.

                                Dostrzega się upośledzenie społeczne miasta. Polega ono na tym, że atrakcyjność
                                społeczna Bydgoszczy (w wyobrażeniach mieszkańców kraju) pozostaje w tyle za
                                miejscem jakie zajmuje na społeczno-gospodarczej mapie Polski.
                                Jest to nie tylko sprawa prestiżowa, ale problem społeczny o wielkim znaczeniu
                                dla rozwoju społeczno-kulturalnego, społecznej tożsamości i identyfikacji jego
                                mieszkańców. Jest też istotnym elementem społecznej motywacji do działań w
                                wielu sferach życia.
                                Ten swoisty kompleks niedowartościowania jest zauważalny od lat przedwojennych.
                                Jednym z czynników, które go wywołały było zmarginalizowanie administracyjne
                                Bydgoszczy w okresie międzywojennym. Tam, gdzie nie ograniczano rozwoju, miasto
                                było bardzo dynamiczne w tym okresie np w zakresie gospodarki, handlu, sportu.
                                Natomiast brak prestiżu miasta stołecznego, na który Bydgoszcz zasługiwała,
                                skutkował ograniczeniem aspiracji naukowych i kulturalnych.
                                Pozycja największego miasta regionu od 150 lat i jego rozwój na przekór
                                wszelkim przeszkodom dodaje pewnej dozy spokoju w zachowaniu elit i
                                mieszkańców.
                                Rozumieją, że znaczenie miasta nie zmienia się mimo przejściowych niepowodzeń i
                                zmian koniunktury, a nawet niekorzystnego postrzegania przez innych. Dostrzega
                                się coraz bardziej, że jedną z najważniejszych spraw jest umiejętna promocja
                                miasta i walka z mitami krzywdzącymi Bydgoszcz.

                                O tym, że Bydgoszcz ma przyjazne oblicze świadczy reakcja wielu ludzi, który z
                                reguły są pozytywnie zaskoczeni po zapoznaniu się z Bydgoszczą. Nie oczekiwali
                                drugiego Krakowa. Dobrze. Zauważają jednak, że Bydgoszcz to nie zapadła
                                prowincja. Zaskakuje ich wielkość i uroda secesyjnego śródmieścia, spory
                                potencjał miasta. Zauważają, jak traci Bydgoszcz na braku restauracji
                                zabytkowych budynków.
                                Również dzielnica muzyczna, odnowione elewacje najpiękniejszych kamienic i
                                stare miasto robią pozytywne wrażenie. Dziwią się, że miasto jest tak mało
                                znane. Z reguły dominuje pozytywne zaskoczenie.
                                Na imprezach sportowych, znanych zawodników nieraz zaskakuje frekwencja, dobra
                                organizacja i kulturalne zachowanie publiczności. Takie wrażenie odnosi wielu
                                działaczy sportowych, którzy chętnie tu organizują ponowne imprezy np. I.
                                Szewińska (lekkoatletyka) czy C. Lang (Tour de Pologne). Zauważają, jak wielką
                                motywację mają działacze, aby zawody, imprezy, festiwale wypadły jak najlepiej
                                i rozsławiały miasto.
                                Elity dostrzegają konieczność promocji Bydgoszczy, zbyt mało znanej w kraju.

                                            • Gość: PIT Re: Poznajemy naszą BYDGOSZCZ IP: *.internetdsl.tpnet.pl 18.03.05, 17:34
                                              Dalej Walor 18: BAZA SPORTOWA

                                              Bydgoszcz wyróżnia się na tle kraju pod względem liczby i rangi rozgrywanych
                                              imprez sportowych, a także pod względem bazy sportowej.
                                              Szczególnie silną dziedziną jest w Bydgoszczy w i o ś l a r s t w o i
                                              k a j a k a r s t w o. Na Brdzie w sezonie przez cały dzień widuje się
                                              dziesiątki trenujacych wioślarzy i wioślarek.
                                              Stanowi to dodatkowy urok i punkt charakterystyczny dla Bydgoszczy: intensywny
                                              ruch osad wioślarskich i kajakarskich na Brdzie w centrum miasta.
                                              Było tak już od XIX wieku. W mieście są doskonałe warunki do uprawiania twgo
                                              sportu. Nic dziwnego, że największe sukcesy sportowe bydgoszczanie odnosili
                                              właśnie w tych dyscyplinach.

                                              Inne silne dyscypliny sportu to:
                                              *ż u ż e l
                                              Polonia Bydgoszcz jako jedyny klub w Polsce nigdy nie opuścił ekstraligi, jest
                                              wielokrotnym drużynowym mistrzem Polski, rodzimym klub Tomasza i Jacka Gollobów
                                              *k o s z y k ó w k a
                                              Męska drużyna Astoria Bydgoszcz w ekstralidze
                                              *s i a t k ó w k a
                                              Żeńska drużyna Pałacu Bydgoszcz od wielu lat gra w ekstralidze, jest
                                              wielokrotnym mistrzem i wicemistrzem Polski
                                              *t e n i s
                                              Drużyna Polonii od wielu lat zajmuje miejsce na podium rozgrywek
                                              *l e k k o a t l e t y k a
                                              Doskonałe warunki do uprawiania tego sportu w Parku Sportowym „Zawisza”, kilku
                                              bydgoskich lekkoatletów wywalczyło medale olimpijskie
                                              *f i t n e s s
                                              Bydgoszczanki są czołowymi zawodniczkami tego sportu w Polsce

                                              Liczą się także inne dysypliny sportu: piłka ręczna, piłka nożna, kolarstwo,
                                              speedrower, kajak polo, łucznictwo, boks, podnoszenie ciężarów

                                              W przeszłości bydgoska drużyna piłkarska „Zawisza” przez wiele lat występowała
                                              w I lidze, np w 1990 r. zajmując 4 miejsce. W ostatnich latach notuje się
                                              kryzys bydgoskiej piłki, skutkiem czego najlepsza drużyna bydgoska występuje w
                                              III lidze.

                                              1. Tradycje sportowe

                                              Przed 1920 r. w mieście istniały kluby i stowarzyszenia sportowe niemieckie.
                                              Zaborcy tolerowali tylko kilka polskich stowarzyszeń takich jak:
                                              - Towarzystwo Gimnastyczne Sokół od 1886 r.
                                              - Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży
                                              - Towarzystwo Terminatorów (od 1918 r. „Gwiazda”)
                                              - harcerstwo (od 1917 r.)

                                              Po 1920 r. niemieckie towarzystwa sportowe zjedoczyły sie w Zwiazek
                                              Niemeickich Towarzystw Gimnastycznych w Polsce (siedziba w Bydgoszczy). Sport
                                              wyczynowy bydgoskich niemców koncentrował się w klubach:
                                              - Ruder-Club „Frithjof” (wioślarstwo)
                                              - Soprtbruderverein (poiłka nożna i tenis)
                                              - Tennis-Club „Palastra” (tenis)
                                              - Klub „Tornedo” (kolarstwo)
                                              Dwójka podwójna wioślarzy niemieckich osiągnęła klasę pozwalającą na
                                              wystepowanie w reprezentacji Polski.

                                              Polskie organizacje z zcasów zaborów nadal prowadziły działalność:
                                              - Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” (12 gniazd)
                                              - Harcerski Klub Sportowy (od 1925 r.)
                                              - Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży

                                              W 1933 r. powstał Wojskowy Klub Sportowy. W mieście istniało 32 klubów
                                              jednosekcyjnych i 23 wielosekcyjnych oraz liczne zakładowe (170 klubów i kół
                                              sportowych)
                                              Renomę ogólnopolską, a nawet międzynarodową zdołały sobie wywalczyć:
                                              kluby jednoskcyjne:
                                              - Bydgoski Klub Wioślarek (od 1927)
                                              - Kolejowy Klub Wioślarski (od 1928)
                                              - Klub Atletyczny „Siła” (od 1921)
                                              - Bydgoski Klub Motocyklowy (od 1925)
                                              - Bydgoskie Towarzystwo Cyklistów (od 1922)
                                              - Bydgoski Klub Sportowy – skcja tenisa (od 1924)

                                              kluby wielosekcyjne:
                                              - Bydgoski Klub Sportowy „Polonia” (od 29 IX 1920)
                                              - Klub Sportowy „Astoria” (od 1 IV 1924)
                                              - Klub Sportowy „Brda” (od 18 III 1924)
                                              - Klub Sportowy „Gwiazda” (od 25 IV 1920)

                                              W mieście w okresie międzywojennym pobudowano wiele obiektów sportowych:
                                              - 4 boiska piłkarskie
                                              - Stadion Miejski (otwarty 3 VIII 1924 przy obecności prezydenta RP S.
                                              Wojciechowskiego), zawierał 6 boisk treningowych, urzadzenia lekkoatletyczne,
                                              dzisiaj KS „Polonia”
                                              - tor łuczniczy na Stadionie Miejskim
                                              - 7 przystani wioślarskich z szałasami w części odziedziczonych po okresie
                                              zaborów
                                              - 2 pływalnie na Brdzie z woda bieżącą
                                              - ponad 30 kortów tenisowych, w tym 2 kryte
                                              - 10 sal gimastycznych
                                              - tor sportów konnych na Kapuściskach Małych (na Bydgoszcz Wschód, dzisiaj nie
                                              istnieje)
                                              - strzelnica sportowa na Jachcicach i przy ul. Toruńskiej (po zaborcy)
                                              - tory saneczkowe w Myślęcinku

                                              W latach 20 rozbudowano odziedziczony po zaborcy tor regatowy w Brdyujściu
                                              (poszerzono, dobudowano kryte trybuny, szatnie i hangary). Tor był największym
                                              obiektem w Polsce.
                                              W 1929 r. w Bydgoszczy na torze regatowym rozegrano Mistrzostwa Europy w
                                              wioślarstwie. Bydgoska załoga zdobyła brązowy medal.
                                              Pod wzgledem rozwoju bazy sportowej Bydgoszcz w okresie międzywojennym
                                              dorównywała większemu Poznaniowi.

                                              Wyniki sportowe:
                                              Największe sukcesy odnosili w i o ś l a r z e i w i o ś l a r k i
                                              (wielokrotni mistrzowie Polski, medaliści mistrzostw Europy, brązowy medal
                                              bydgoskiej załogi wioślarskiej BTW na olimpiadzie w Amsterdamie 1924). W 1937
                                              r. BTW był najwyżej sklasyfikowanym klubem wioślarskim w Polsce, a w 1938
                                              Kolejowy Klub Wioślarski.
                                              Inne dyscypliny, gdzie odnoszono sukcesy to:
                                              - łucznicy (bydgoszczanin F. Majewski mistrzem świata w 1937 r., tytuły
                                              mistrzów Polski)
                                              - kolarstwo (bydgoszczanin F. Więcek wygrywa w 1928 r. Tour de Pologne)
                                              - lekkoatletyka (Mistrzostwa Polski w lekkoatletyce żeńskiej 1930, męskiej
                                              1933, liczni medaliści mistrzostw Polski)
                                              - tenis (rozegrano w Bydgsozczy kilka turniejów o Mistrzostwo Polski oraz
                                              międzynarodowych, w barwach BKS grali czołowi polscy zawodnicy)
                                              - boks (bydgoszczanin wicemistrzem Polski w 1927)
                                              - piłka nożna (KS „Polonia” uzyskiwał tytuły mistrzów Pomorza)

                                              W Bydgoszczy pomimo rangi miasta powiatowego znajdowały się siedziby licznych
                                              związków sportowych:
                                              - Pomorski Okręgowy Związek Lekkoatletyczny (od 1930)
                                              - Pomorski Okręgowy Związek Kajakowy (od 1935)
                                              - Pomorski Okręgowy Związek Piłki Nożnej (od 1927)
                                              - Pomorski Okręgowy Związek Pływacki (od 1927)
                                              - Pomorski Okręgowy Związek Kolarski
                                              - Pomorski Okręgowy Związek Łuczniczy

                                              Po wojnie kontynuowano świetne tradycje przedwojenne.
                                              W latach 50-tych wybudowano stadiony Zawiszy i Brdy, stadion hokejowy Torbyd,
                                              stadion leśny. Rozpoczęto budowę ośrodka i Parku Sportowego Wojska
                                              Polskiego „Zawisza”. Zorganizowano 2 ogólnodostępne baseny.
                                              W latach 60-tych rozbudowano stadion i tor żużlowy Polonii, rozbudowano Torbyd,
                                              Park Sportowy „Zawisza”, zbudowano kompleks sportowy Astorii. W latach 70-tych
                                              zbudowano m.in tor kartingowy i wiele innych obiektów.
                                              Pod koniec lat 70-tych w mieście było:
                                              - 7 stadionów, w tym 4 duże
                                              - 10 pływalni, w tym 4 kryte
                                              - 91 sal gimnastycznych (78 szkolnych)
                                              - 17 przystani sportów wodnych (wioślarskie, kajakarskie, żeglarskie)
                                              - sztuczne lodowisko (Torbyd)
                                              - duża hala sportowa (Astoria)
                                              - tor żużlowy i kartingowy
                                              - korty, strzelnice

                                              Drużyny piłkarskie Polonii, a potem Zawiszy wiele lat grały w ekstraklasie.
                                              Klub żużlowy „Polonia” jako jedyny nigdy nie opuścił ekstraklasy. Z Bydgoszczy
                                              wywodziło się wiele medalistów olimpijskich m.in:
                                              Rzym 1960 – złoty medal Zdzisław Krzyszkowiak (lekka atletyka), brązowy medal
                                              Brunon Bendig (boks)
                                              Tokio 1964 - złoty i srebrny medal Teresa Ciepły (lekka atletyka)
                                              Moskwa 1980 – brązowy medal Ryszard Kubiak (wioślarstwo)
                                              Seul 1988 - brązowy medal Sławomir Zawada (podnoszenie ciężarów)
                                              Barcelona 1992 – srebrny medal Maciej Freimut (kajakarstwo), srebrny medal
                                              Arkadiusz Onyszko (piłka nożna), brązowy medal Jacek Streich (wioślarstwo)
                                              Atlanta 1996 - srebrny medal Ivan Klementiev (kajakarstwo)
                                              Sydney 2000 – złoty medal Robert Sycz (kajakarstwo)
                                              Ateny 2004 – złoty medal Robert Sycz (kajakarstwo)

                                              Należy wspomnieć, jak rozwijał się sport w F o r d o n i e.
                                              W 1923 r. powołano w miasteczku pierwszy klub sportowy „Bałtyk” (pote
                                              • Gość: PIT Re: Poznajemy naszą BYDGOSZCZ IP: *.internetdsl.tpnet.pl 18.03.05, 17:36
                                                Należy wspomnieć, jak rozwijał się sport w F o r d o n i e.
                                                W 1923 r. powołano w miasteczku pierwszy klub sportowy „Bałtyk” (potem nazwę
                                                zmieniono na Fordoński Klub Sportowy). Organizacją imprez sportowych zajmowały
                                                się liczne stowarzyszenia np. Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży,
                                                organizacje „Strzelca” i „Sokoła”. W 1932 r. ukończono budowę boiska i
                                                strzelnicy. Dzięki staraniom LOOP w 1933 r. założono na terenie podmiejskim
                                                Fordonu na stokach Czarnej Góry (obecnie nazywana Górą Szybowników) bydgoską
                                                szkołę szybowników. Na terenie szybowiska zamontowano wyciągi i chwiejnicę,
                                                wzniesiono budynek administracyjny i gospodarczy oraz hangary, w których w 1939
                                                r. znajdowało się ok. 20 szybowców. Od 1936 r. szkoła uzyskała nazwę Okręgowa
                                                Szkoła Szybowcowa w Fordonie.
                                                W 1957 reaktywowano klub sportowy, tym razem pod nazwą „Wisła”. W 1962-67 r.
                                                wybudowano stadion „Wisła”. Tereny wokół stadionu planowano przeznaczyć pod
                                                kompleks sportowo-rekreacyjny m.in. z basenem i hotelem, czego jednak nie
                                                zrealizowano.

                                                2. Świetna infrastruktura sportowa

                                                Bydgoszcz wyróżnia się w kraju pod względem bogactwa i rangi infrastruktury
                                                sportowej.
                                                Znajdują się tu niektóre obiekty sportowe rangi krajowej m.in. 2 stadiony ze
                                                sztucznym oświetleniem: żużlowy i piłkarski, narodowy stadion lekkoatletyczny,
                                                jedna z nowocześniejszych hal w Polsce, tor regatowy, tor kajakarstwa
                                                górskiego, tor kartingowy i inne.

                                                STADIONY
                                                *WKS Z a w i s z a im. Z. Krzyszkowiaka - ul. Gdańska 163 – zbudowany w 1955-
                                                64 r., 18 tyś. miejsc siedzących i 30 tyś. stojących , sztuczne oświetlenie,
                                                tablica świetlna, kryta trybuna główna. uznawany za czołowy stadion
                                                lekkoatletyczny w Polsce, jeden z większych stadionów piłkarskich w Polsce

                                                *BTŻ P o l o n i a - ul. Sportowa 2 – zbudowany w 1920 r.
                                                20 tyś. miejsc, sztuczne oświetlenie, tablica świetlna, kryta trybuna główna
                                                uznawany za czołowy polski stadion żużlowy, od 5 lat miejsce rozgrywania
                                                Indywidualnych Mistrzostw Świata na Żużlu - Grand Prix Polski.

                                                * BKS Chemik - ul. Glinki 79 , powyżej 10 tyś. miejsc
                                                * KKP Brda - ul. Powstańców Warszawy 4
                                                * Budowlany Klub Sportowy - ul. Jaskółcza
                                                * MZKS Gwiazda - ul. Bronikowskiego 45
                                                * WKS Zawisza - ul. Sielska 12 - Fordon
                                                * ZM TKKF - ul. Słowiańska 7

                                                DUŻE HALE SPORTOWE
                                                *Hala Sportowo-Widowiskowa "Ł u c z n i c z k a" - ul. Toruńska 56
                                                6.100 miejsc siedzących stałych, do 8.000 przy wykorzystaniu powierzchni areny,
                                                zbudowana w 2002 r., uznawana za jedną z 6 największych i najpiękniejszych w
                                                kraju. Dodatkowym atutem jest położenie hali w Parku Miejskim, nad Brdą w
                                                otoczeniu zadbanej zieleni, stawów i infrastruktury sportowej (kryte korty, tor
                                                łuczniczy, przystań)

                                                *KS Start - Astoria - ul. Kr. Jadwigi 23
                                                *BKS Chemik - ul. Glinki 79
                                                *Klub Uczelniany AZS Akademii Bydgoskiej - ul. Sportowa 2

                                                TOR R E G A T O W Y - ul. Witebska 26, Brdyujście, największy i najbardziej
                                                prestiżowy w kraju po poznańskiej Malcie, z trybunami i pełną infrastrukturą,
                                                szerokość ok. 300 m, długość 2 km (60 ha), najstarszy obiekt w Polsce (tradycje
                                                przedwojenne)

                                                TOR Ł U C Z N I C Z Y - ul. Babia Wieś, nowoczesny, zbudowany w 2002r. w Parku
                                                Miejskim nad Brdą

                                                TOR K A R T I N G O W Y – ul. Fordońska 116, z trybunami, położony w uroczym
                                                zakolu Brdy wśród zieleni

                                                TOR KAJAKARSTWA G Ó R S K I E G O – na rzece Brdzie koło jazu farnego – jedyny
                                                tor w Polsce położony w centrum Starówki. Stanowi symbol orginalnego uroku
                                                bydgoskiej starówki jakim jest połączenie wody z zabytkowymi budowlami

                                                WAŻNIEJSZE HALE GIMNASTYCZNO-SPORTOWE
                                                *KU AZS – ATR - ul. Ks. Kordeckiego 20
                                                *KU AZS – AB - ul. Chodkiewicza 30
                                                *KKP BRDA - ul. Powst. Warszawy 4
                                                *Budowlany Klub Sportowy - ul. Żupy 4
                                                *MZKS Gwiazda - ul. Bronikowskiego 45
                                                *Pałac Młodzieży - ul. Jagiellońska 27
                                                *WKS Zawisza - ul. Gdańska 163
                                                - sala sportowa,
                                                - sala gimnastyczna,
                                                - sala lekkoatletyczna,
                                                - sala ciężarowa
                                                *UKS "Lawina" przy ZS nr 28 - ul. Kromera 11

                                                BASENY KRYTE
                                                *Basen przy Zespole Szkół nr 5 - ul. Berlinga (Fordon)
                                                *Basen "Sardynka" - ul. Sardynkowa (Osowa Góra)
                                                *Basen "Bryza" - ul. Goszczyńskiego 3 Szwederowo)
                                                *Basen Pałacu Młodzieży - ul. Jagiellońska 27
                                                *Basen "Astoria" - ul. Królowej Jadwigi 23
                                                *Szkoła Pływania "Delfin" - ul. Swarzewska 10 (Bartodzieje)
                                                *Basen "Polonia" - ul. Sportowa 2
                                                *Basen "Laguna" - ul. Glinki 117 (Wyżyny)
                                                *Basen „Perła” na Wyżynach - ul. Grzymały-Siedleckiego (ze sztuczna rzeką,
                                                zjeżdżalnią)
                                                *Basen przy SP w Fordonie - ul. Duracza (Fordon)
                                                *Klub Sportowy "Start-Astoria" - ul. Kr. Jadwigi 23 (odkryty)
                                                *Basen na os. Łęgnowo (nieczynny)

                                                PRZYSTANIE WODNE-KAJAKOWE
                                                *KS Start "Astoria" - ul. Kr. Jadwigi 23
                                                *KS Łączność - ul. Babia Wieś 3
                                                *RTW "Bydgostia-Kabel" - ul. Żupy 4
                                                *WKS "Zawisza" - ul. Mennica
                                                *TKKF "Orzeł" - ul. Nadrzeczna 2
                                                *Regionalny Oddział - "PTTK Szlak Brdy" - ul. Biwakowa 8, Janowo

                                                PRZYSTANIE WODNE-WIOŚLARSKIE
                                                *Bydgoskie Towarzystwo Wioślarskie - ul. Żupy 2
                                                *RTW "Bydgostia-Kabel" - ul. Żupy 4
                                                *Bydgoski Klub Wioślarek - ul. Babia Wieś
                                                *WKS "Zawisza" - ul. Mennica

                                                PRZYSTANIE WODNE-ŻEGLARSKIE
                                                *KS Start "Astoria" - ul. Witebska
                                                *Yacht Klub Polski - ul. Witebska 14
                                                *KS Zjednoczeni - ul. Witebska
                                                *Klub Żeglarski "Szkwał" - ul. Witebska
                                                *Klub Żeglarski "Wind" – Romanowo gm. Koronowo
                                                *Bydgoski Okręgowy Związek Żeglarski – Pieczyska gm. Koronowo

                                                KORTY TENISOWE
                                                *AZS Akademii Bydgoskiej - ul. Sportowa 2 - 10 kortów
                                                *Budowlany Klub Sportowy - ul. Żupy 2 - 2 korty
                                                *WKS Zawisza - ul. Gdańska 163 - 5 kortów
                                                *TKKF Śródmieście - ul. Markwarta 10a - 4 korty
                                                *TKKF Zjednoczeni - ul. C. Skłodowskiej 33b - 5 kortów
                                                *TKKF Zjednoczeni - ul. Kalinowa - 1 kort
                                                *TKKF Świt - ul. Nakielska 70 - 4 korty
                                                *TKKF Orzeł - ul. Abrahama 2a - 4 korty
                                                *Ośrodek Sportu i Rekreacji - ul. Nakielska 86
                                                *Towarzystwo Gimnastyczne SOKÓŁ II - Osiedle Bajka (Fordon) - 3 korty
                                                *Zespół Szkół nr 5 - ul. Konfederatów Barskich - 2 korty
                                                *Zespół Szkół nr 5 - ul. Zygmunta Berlinga - 2 korty
                                                *Bydgoskie Towarzystwo Tenisowe - ul. Żupy - 3 korty
                                                *Salvadore Tennis Club - ul. Powstańców Warszawy 4

                                                • Gość: PIT Re: Poznajemy naszą BYDGOSZCZ IP: *.internetdsl.tpnet.pl 18.03.05, 17:37
                                                  STRZELNICE
                                                  *WKS "Zawisza" - ul. Gdańska 163
                                                  *Liga Obrony Kraju - ul. Toruńska 30
                                                  *Bydgoskie Towarzystwo Strzeleckie "KALIBER" - ul. Śniadeckich 32
                                                  *Zespół Szkół nr 13 "Copernicanum" - ul. Kopernika 1

                                                  JEŹDZIECTWO
                                                  *Ośrodek rekreacji Konnej – ul. Konna 10 w Parku Kulturu i Wypoczynku
                                                  *Jeździecki Klub Sportowy Leśnego Parku Kultury i Wypoczynku w Myślęcinku
                                                  ul. Gdańska 173-175
                                                  *Harcerska Baza Jeździecka województwa kujawsko-pomorskiego, ul .Tatrzańska 21
                                                  *Janiszewski Andrzej Gospodarstwo Agroturystyczne- ul .Pod Skarpą 5
                                                  *JERMIR Przedsiębiorstwo Gastronomiczno-Hotelarskie w Strzyżawie k.Bydgoszczy -
                                                  stadnina koni, przejażdzki bryczkami
                                                  *Klub Jeździecki „Deresz”- Nowy Dwór gm. Koronowo
                                                  *Ośrodek Jeździecki - Buszkowo gm. Koronowo
                                                  *Agroturystyka Tadeusz Zamłyński - Strzelce Dolne 27 gm. Dobrcz
                                                  *Agroturystyka Maria Borowicz - Wiskitno gm. Sicienko
                                                  *Stadnina Koni Krystyna i Tadeusz Drzeweccy - Mochle 3 gm. Sicienko - stadnina
                                                  koni ras małych i kuców szetlandzkich oraz mini ZOO
                                                  *Stadnina Koni p. Gotowskich - Gliszcz gm. Sicienko

                                                  SIŁOWNIE KLUBY FITNESS SOLARIA (niektóre)
                                                  *Studio Yogi Ewy Szpreger
                                                  *SP nr 89 - Pl. Kościeleckich
                                                  *Klub Aerodynamicznych Ćwiczeń - ul .Strzelecka 3 - tel. 379 22 61
                                                  *Gabinet Odnowy Biologicznej "Słoneczna Kapsuła" - ul. Focha 4
                                                  *Centrum Zajęć Ruchowych i Wypoczynku "Cezar" - ul. Dworcowa 100
                                                  *Fitness Clan - ul. Konopnickiej 18a
                                                  *Ośrodek Sportowo-Rehabilitacyjny "Fitline" - ul. Koronowska 14
                                                  *Fitness Club Budokan - ul. Fromborska 18
                                                  *Salon Odnowy Biologicznej Mega Klub - ul. M. Curie-Skłodowskiej 14
                                                  *Studio Odnowy Biologicznej "Wenus" - ul. Broniewskiego 1
                                                  *Fitness Studio Paradise - ul. Ujejskiego 61
                                                  *Fitness Studio - ul. Brzozowa 28
                                                  *Fitness Club "Gracja" - ul. Widok 39a

                                                  INNE OBIEKTY
                                                  *Kryte lodowisko TORBYD - ul. Chopina 11a, w 2004 r. zostało zamknięte, od
                                                  2006 r. ma być wybudowane nowe w okolicy hali Łuczniczka
                                                  *Tor żużlowy - BTŻ "Polonia" - ul. Sportowa 2
                                                  *Lotnisko Aeroklubu Bydgoskiego - ul. Biedaszkowo 30
                                                  *Wyciąg narciarski, tor snowbordowy i saneczkowy – Leśny Park Kultury i
                                                  Wypoczynku
                                                  *Pole Golfowe – ul. Sporna (w organziacji na wyspie rzecznej)
                                                  *Regionalne Pole Golfowe – Olszewka k. Nakła
                                                  *Kręgielnia „Olimpic Bowling Center” - ul. Toruńska 59 (Hala "Łuczniczka")
                                                  *Centrum Rozrywki Kręgielnia XL Bowling - ul. Fordońska 141(Galeria Pomorska)
                                                  *Tor do zjazdów ekstremalnych - Leśny Park Kultury i Wypoczynku w Myślęcinku
                                                  *Skate Park - Leśny Park Kultury i Wypoczynku w Myślęcinku
                                                  *Sala boksu (350 m2) – w Parku Sportowym „Zawisza”
                                                  *Sala podnoszenia ciężarów z pełnym wyposażeniem w sprzęt (428 m2) - w Parku
                                                  Sportowym „Zawisza”
                                                  *Kryta bieżnia o nawierzchni tartanowej (dł. 180 m, 6 torów, szerokość 11 m) -
                                                  w Parku Sportowym „Zawisza”