Gość: Czapla01 Re: 3b_gr4 Podania ludowe,Legendy związane z reg IP: *.neoplus.adsl.tpnet.pl 14.01.14, 11:03 ŁEKNO Wieś w powiecie wągrowieckim, położona ok. 70 km na północny wschód od Poznania. Dawno temu do północnej Wielkopolski zawitali cystersi - zakonnicy w białych habitach. Przybysze wybudowali klasztor na cyplu Jeziora Łekneńskiego i rozpoczęli rządy twardą ręką. Uczyli miejscowych chłopów lepszej uprawy ziemi, połowu ryb, uprawy winorośli, ale żadnej z tych umiejętności nie można było wykorzystać na własny użytek, a jedynie na potrzeby klasztoru. Do chłopskich chat coraz częściej zaglądał głód i niedostatek. Pewnej nocy dwaj śmiałkowie, stary Jaksa ze swoim synem Spicygniewem nie bacząc na zakazy opata wyruszyli na nocny połów. Uwijali się jak w ukropie, by zakończyć pracę przed świtem i ujść czujnemu oku zakonnika strzegącego Łekneńskiego Jeziora. Niestety tym razem nielegalny połów zakończył się fiaskiem. Obaj zostali złapani na gorącym uczynku i trafili przed oblicze srogiego opata, który skazał winowajców na karę ciemnicy i chłosty przed kościołem, a co gorsza skonfiskował im łódź i wszystkie sieci. Strach zapanował wśród okolicznych chłopów i coraz większa zawziętość na niesprawiedliwe rządy, tym bardziej, że nowe prawa nie były równe dla wszystkich. Mieszkająca na skraju wsi Weronka z córkami nic sobie z zarządzeń nie robiła. Łowiła ryby, polowała w lesie, zboża i wszelkich płodów rolnych miała pod dostatkiem. Coraz głośniej się jednak mówiło, że nocą do jej chaty przychodzą na potajemne schadzki zakonnicy z klasztoru. Trudno było zdzierżyć tak jawną niesprawiedliwość. Pewnej nocy chłopi rozebrali środkową część mostu, po którym zakonnicy przechodzili do chaty Weronki, a następnie podłożyli ogień w klasztornych zabudowaniach. Na głos bijących na trwogę dzwonów mnisi ruszyli biegiem ratować swój dobytek. W ciemności nie zauważyli wyrwy w moście i potopili się w wodach jeziora. Ocalał jeden tylko zakonnik, stary już, który poruszał się wolniej niż pozostali. Kiedy zobaczył co stało się z jego towarzyszami przeklął mieszkańców Łekna do dziesiątego pokolenia, a wraz z klątwą cały klasztor zapadł się pod ziemię. Czasami tylko w ciemne noce słychać jęki pokutujących zakonników i jakby dzwony bijące na trwogę, których dźwięk dobywa się z głębin jeziora. Odpowiedz Link Zgłoś
Gość: Noddy 06 Re: 3b_gr4 Podania ludowe,Legendy związane z reg IP: *.neoplus.adsl.tpnet.pl 14.01.14, 11:03 lATANAZYN Wieś w powiecie chodzieskim, położona ok. 20 km na wschód od Chodzieży. W wiosce Atanazyn pod Szamocinem znajduje się okazały głaz o niezwykłym kształcie. Jego obecność tłumaczy legenda. Pewnego razu mistrz Twardowski musiał się udać z Krakowa do Nakła nad Notecią. Odległość duża, a czas nagli... Przywołał więc na pomoc moce piekielne. Już to w jednej chwili przed domem stanęła piękna kareta zaprzężona w szóstkę dorodnych koni. Nietrudno zgadnąć, że w konie przemieniły się biesy, będące na usługach piekła. Wsiadł Twardowski do karocy i ruszyli z kopyta w takim pędzie, że ledwo co pojazd kołami ziemi sięgał. Ale nawet moce piekielne po wysiłku odczuwają zmęczenie, tak że przed Nakłem jechali już coraz wolniej, coraz bardziej też kołysała się zaklęta karoca. W tym czasie jedyna droga przez Bagna Noteckie prowadziła groblą przez Szamocin. Przed północą czarci pojazd wpadł do wsi Atanazyn. Tak jak przed każdą jedną polską wsią stała święta figurka czy krzyż przydrożny, tak też było w Atanazynie. Twardowski nie bacząc na to, że diabły karocę ciągną, kiedy zobaczył kaplicę na skraju wsi przeżegnał się i wymówił boskie imię. Huk straszny się odezwał, bo i pękła moc czartowska. Diabły zamienione w rumaki uciekły,a karoca zamieniła się w kamień stojący w Atanazynie do dnia dzisiejszego. A miejscowa ludność ze względu na fantazyjny jego kształt, nazwała kamień Zaczarowaną Karocą. Odpowiedz Link Zgłoś
golonek98 Re: 3b_gr4 Podania ludowe,Legendy związane z reg 14.01.14, 11:08 ŚRODA WIELKOPOLSKA Miasto powiatowe położone 35 km na południowy wschód od Poznania, przy drodze do Kalisza. Jednonawową świątynię wzniesiono w l. 1423-28, staraniem proboszcza Bartłomieja, kanonika poznańskiego. W końcu XV lub na początku XVI w. dobudowano nawy boczne i podwyższono wieżę (wieńczącą ją attykę zrekonstruowano w 1926 r.). W 1423 r. podniesiono kościół do godności kolegiaty. Jest budowlą bazylikową, z węższym od nawy głównej, pięciobocznie zamkniętym prezbiterium. Od północy przylega do niego zakrystia, od południa – późnorenesansowa ośmioboczna kaplica grobowa Gostomskich, wzniesiona w latach 1598-1602. Prezbiterium przykrywa sklepienie krzyżowo-żebrowe z ok. 1423-28 r., kaplicę – kopuła z latarnią, a nawy – sklepienia gwiaździste z przełomu XV i XVI w. Polichromię wnętrza wykonał w latach 1929-32 Stanisław Smogulecki. Wyposażenie przeważnie barokowe z XVII-XVIII w. Starszymi zabytkami są: gotycko-renesansowe stalle kanonickie z ok. 1520 r. w prezbiterium, renesansowa, kamienna płyta nagrobna Ambrożego Pampowskiego, zmarłego w 1510 r. starosty średzkiego, wybitnego polityka w służbie dworu Jagiellonów, ze stojącą postacią rycerza w zbroi oraz późnogotyckie rzeźby na belce tęczowej. W kaplicy Gostomskich znajduje się późnorenesansowy ołtarz z ok. 1600 r. oraz dwa wczesnobarokowe nagrobki. Wejście do kaplicy prowadzi przez portal ze wspaniałą późnorenesansową kratą z 1598 r. Średzka kolegiata zapisała się w historii polskiej demokracji. W 1496 r. sejm walny w Piotrkowie Trybunalskim ustanowił Środę miejscem obrad szlachty z województw poznańskiego i kaliskiego. Podczas odbywających się tu sejmików wybierano m.in. 12 posłów na sejm walny (po 6 z każdego województwa) oraz 4 deputatów do trybunału koronnego. W trakcie sejmików senatorowie obradowali wewnątrz świątyni, posłowie na trybunach ustawionych przed kościołem, sekretarz zaś – w kaplicy, oddzielony od nazbyt krewkich czasem dyskutantów metalową kratą. Więcej: www.kolegiata-sroda.pl Adres: plac Kościelny 1 63-000 Środa Wielkopolska Odpowiedz Link Zgłoś
golonek98 Re: 3b_gr4 Podania ludowe,Legendy związane z reg 14.01.14, 11:09 GIECZ Wieś w gminie Dominowo (powiat średzki), położona ok. 12 km na północny wschód od Środy Wielkopolskiej, przy drodze do Nekli. Znajduje się na terenie tzw. Grodziszczka – grodziska wczesnośredniowiecznego położonego na południe od wsi, stanowiącego obecnie rezerwat archeologiczny wchodzący w skład Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy. Wzniesiony przypuszczalnie w 1767 r., remontowany w latach: 1867, 1936, 1969 i 1987. Konstrukcji zrębowej, oszalowany. Orientowany. Jednonawowy z węższym, zamkniętym trójbocznie prezbiterium, przy którym od północy zakrystia. Przy zachodniej ścianie nawy niewielka kruchta. Dachy kryte gontami. Na kalenicy nawy wieżyczka na sygnaturkę zwieńczona hełmem ostrosłupowym. Wewnątrz stropy. Wyposażenie głównie rokokowe z ok. 1770 r., m.in.: ołtarz główny, dwa ołtarze boczne oraz ambona. W ołtarzu głównym obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem będący kopią cudownego obrazu zniszczonego podczas II wojny światowej. Na zasuwie obraz z przedstawieniem św. Józefa. Na wale grodziska drewniana dzwonnica konstrukcji słupowej. W sąsiedztwie kościoła odsłonięto pozostałości murowanej świątyni romańskiej z XI w. Odpowiedz Link Zgłoś
golonek98 Re: 3b_gr4 Podania ludowe,Legendy związane z reg 14.01.14, 11:10 Ratusz w Środzie Wielkopolskiej Miasto powiatowe położone ok. 35 km na południowy wschód od Poznania, przy drodze do Kalisza. Gotycki ratusz stał niegdyś na środku Starego Rynku, co potwierdzają plan miasta z 1783 i 1794 r. Rozebrano go w 1892 r. W 1836 r. na północ od rynku (przy obecnym pl. Zamkowym) wzniesiono budynek sądu. Stanął on na wschód od kościoła kolegiackiego pw. Najświętszej Marii Panny Wniebowziętej, w miejscu dawnego zamku starościńskiego. Od 1869 r. gmach ten był siedzibą władz miejskich. Około 1910 r. dobudowano doń od strony południowej boczne skrzydło z mieszkaniami służbowymi. Ratusz jest budynkiem podpiwniczonym, o dwóch kondygnacjach, wzniesionym na planie litery L. Korpus główny przykrywa dach dwuspadowy, skrzydło boczne – dach naczółkowy; oba kryte są dachówkami. Wewnątrz, w dwóch pomieszczeniach, zachowały się sklepienia krzyżowe. W budynku mieści się dziś Urząd Stanu Cywilnego, restauracja i mieszkania. Adres: ul. Plac Zamkowy 1 63-000 Środa Wielkopolska Odpowiedz Link Zgłoś
golonek98 Re: 3b_gr4 Podania ludowe,Legendy związane z reg 14.01.14, 11:11 Kościół pw. Wniebowzięcia NMP w Dębnie DĘBNO Wieś w powiecie średzkim, położona nad Wartą, 7 km na północny zachód od Żerkowa. Jednonawowy kościół wybudowano w latach 1444-47 z fundacji prymasa Wincentego Kota. Gruntownie restaurowany w latach 1900-10. Do północnej ściany prezbiterium przylega zakrystia, do południowej ściany nawy – neogotycka kruchta. Z boku fasady znajduje się okrągła wieżyczka mieszcząca schody. Wnętrze świątyni nakryto w 1900 r. stropem, w zakrystii zachowało się pierwotne sklepienie kolebkowe. W profilowanym portalu prowadzącym z prezbiterium do zakrystii znajdują się późnogotyckie drzwi dębowe, z okuciami o motywach roślinnych i starym zamkiem. W jednym z ołtarzy bocznych podziwiać można późnogotycki obraz Vir Dolorum z Matką Boską Bolesną w otoczeniu popiersi sześciu proroków, malowany na desce na początku XVI w. Zachowała się też kamienna tablica erekcyjna z herbem Doliwa, insygniami biskupimi i napisem odnoszącym się do fundacji świątyni przez Wincentego Kota. Adres: 63-040 Dębno tel. 061 287 41 59 i.regionwielkopolska.pl/gtx/debno-25-mini.1288077808.jpg" border="0" alt="https://i.regionwielkopolska.pl/gtx/debno-25-mini.1288077808.jpg"> Odpowiedz Link Zgłoś
golonek98 Re: 3b_gr4 Podania ludowe,Legendy związane z reg 14.01.14, 11:13 ŚRODA WIELKOPOLSKA Miasto powiatowe leżące na rzeką Moskawą na Równinie Wrzesińskiej, około 40 km na południowy wschód od Poznania. Nazwa miasta pochodzi od dnia tygodnia — środy, która w średniowieczu była dniem targowym. W Środzie jako duszpasterz pracował ksiądz, patriota i społecznik — Augustyn Szamarzewski (1832–1891). Historia Miasto zostało lokowane na prawie magdeburskim w XIII w., prawdopodobnie w 1261 r. W XV w. Środa była jednym z największych i najbogatszych miast w Wielkopolsce. Rozwijała się dzięki swojemu handlowemu charakterowi oraz rzemiosłu. Od roku 1454 w mieście odbywały się sejmiki szlacheckie, które mimo zawieruchy wojennej w 2 połowie XVII w. pozwalały na utrzymanie poziomu zamożności miasta. Podczas wydarzeń Wiosny Ludów (1848) zawiązał się tutaj duży oddział powstańczy pod dowództwem pułkownika Augustyna Brzeżańskiego (1789–1855). Po rozbiorach i krótkim epizodzie ukonstytuowania Księstwa Warszawskiego (1807–1815), miasto powróciło w granice Polski dopiero w toku wydarzeń Powstania Wielkopolskiego (1918–1919). W dwudziestoleciu międzywojennym Środa pełniła rolę ośrodka handlowego regionu rolniczego. Lata okupacji hitlerowskiej kończą się z dniem 11 lutego 1945 r. kiedy żołnierze radzieccy 1 Frontu Białoruskiego wyzwolili miasto. W 1967 r. dodano do nazwy Środa przymiotnik wielkopolski w celu odróżnienia od Środy Śląskiej. Obecnie Środa Wielkopolska jest ośrodkiem przemysłowym i usługowym. Warto zobaczyć Najważniejszym zabytkiem Środy jest późnogotycki kościół kolegiacki NMP Wniebowziętej z ok. 1423–1428 r., przebudowany w końcu XV w. W czasach nowożytnych przez trzy stulecia odbywały się tutaj sejmiki szlacheckie dla województw kaliskiego i poznańskiego. Świątynia posiada cenne wyposażenie, jak chociażby obraz włoskiego malarza Cathariniego Madonna z Dzieciątkiem, które podaje swej matce kwiatek. Na północ od rynku usytuowany jest ratusz, w którym mieści się obecnie Urząd Stanu Cywilnego. Pośrodku rynku stoi pomnik 700-lecia istnienia miasta z 1967 r. Przy placu Wiosny Ludów neoromański kościół poewangelicki Najświętszego Serca Jezusa z lat 1881–1888. Warto wspomnieć o pierwszym w Polsce pomniku konnym Jana Henryka Dąbrowskiego autorstwa Roberta Sobocińskiego. Monument został odsłonięty w 1997 r. w rocznicę 200-lecia hymnu narodowego. Więcej: Dzieje Środy Wielkopolskiej i jej regionu: praca zbiorowa, pod red. Stanisława Nawrockiego, Środa Wielkopolska 1990. www.środa.wlkp.pl Odpowiedz Link Zgłoś
golonek98 Re: 3b_gr4 Podania ludowe,Legendy związane z reg 14.01.14, 11:14 Środa Wlkp. powiat średzki Kąpielisko w Środzie Wlkp. przy ul. Plażowej 4, położone ok. 37 km na południowy wschód od Poznania. - kąpielisko strzeżone z ratownikiem i wyznaczoną strefą kąpieli dla dzieci - wydzielone miejsce na plaży dla dzieci (plac zabaw, piaskownica) - pomost - miejsce cumowania sprzętu wodnego - dostęp do bieżącej wody - toalety - przebieralnie - natryski - zakaz wprowadzania psów Odpowiedz Link Zgłoś
golonek98 Re: 3b_gr4 Podania ludowe,Legendy związane z reg 14.01.14, 11:16 KOSZUTY Koszuty leżą w powiecie średzkim, około 30 km na południowy wschód od Poznania i około 8 km na zachód od Środy. Prawdopodobnie nazwa miejscowości wywodzi się od słowa „koszut”, które w staropolszczyźnie oznaczało jelenia. W średniowieczu tutejsze ziemie należały do rycerskiego rodu Leszczyców, z którego wyłonili się późniejsi Koszutscy herbu Leszczyc. Majątek był w ich posiadaniu do początku XVIII w. W 1721 r. Antoni Koszutski, sprzedał wieś Stanisławowi Zbijewskiemu herbu Rola. W 1742 r. właścicielem dóbr był Józef Strzelecki herbu Oksza, który oddał w zastaw majątek Antoniemu Przyłuskiemu, a jego syn, Andrzej Strzelecki, sprzedał go około połowy XVIII w. Zabłockim herbu Łada. Nowy właściciel, Józef Zabłocki, starosta trzebisławski, ożeniony z Augustyną ze Śniegockich, zbudował w Koszutach nowy (postawiony być może w miejscu dawnej siedziby Koszutskich), barokowy, zachowany do naszych czasów dwór. W rękach Zabłockich posiadłość była do połowy XIX wieku, kiedy to Augustyn Zabłocki sprzedał Koszuty Napoleonowi Rekowskiemu herbu własnego, ożenionemu z Anielą ze Szwiszulskich. Napoleon Rekowski zmarł w 1879 r., jego żona w 1895 r., a jedyną spadkobierczynią była córka Maria, żona Witolda Kosińskiego herbu Rawicz. Wzniesiona w Koszutach około połowy XVIII w. siedziba Zabłockich, zachowana niemal bez zmian do naszych czasów, ma wszystkie cechy charakterystyczne dla polskiego, barokowego dworu, decydujące o jego niepowtarzalnym kształcie i wyrazie. Dwory takie wznosili właściciele średniej wielkości majątków ziemskich w Wielkopolsce. Większość z nich nie przetrwała i znamy je tylko z opisów. W Koszutach dwór przetrwał bez zmian, zmieniło się natomiast diametralnie jego otoczenie. Honorowy dziedziniec przed elewacją frontową, ujęty zapewne oficynami, oraz regularny ogród przed elewacją tylną, zastąpione zostały malowniczym krajobrazowym założeniem parkowym w typie angielskim. Dwór o murach konstrukcji szkieletowej wypełnianych gliną i cegłą, otynkowanych, jest niewielką parterową budowlą założoną na rzucie prostokąta, z wysuniętym półkoliście ryzalitem w środkowej części elewacji tylnej oraz drewnianym gankiem od frontu, łączącym się z trójosiową wystawką w wysokim łamanym dachu o gontowym pokryciu. Wystawka zwieńczona została oszalowanym deskami szczytem o falistych liniach spływów, obwiedzionym profilowaną listwą. W narożach dworu zbudowane zostały niewielkie, kwadratowe w rzucie, alkierze zwieńczone czterospadowymi dachami w formie baniastych hełmów. Wnętrze dworu było dwutraktowe, z obszerną sienią na osi frontowego traktu oraz położonym za nią reprezentacyjnym salonem, wysuwającym się ryzalitem w elewacji tylnej. W tylnym trakcie pierwotnie znajdowała się również kuchnia. Pozostałe wnętrza parteru oraz mieszkalnej części poddasza miały bardziej prywatny charakter. Obecnie w dworze w Koszutach znajduje się Muzeum Ziemi Średzkiej. Adres: Koszuty 27 63-000 Środa Wielkopolska tel. 061 285 10 23 Więcej: www.koszuty.pl Odpowiedz Link Zgłoś
golonek98 Re: 3b_gr4 Podania ludowe,Legendy związane z reg 14.01.14, 11:18 WINNA GÓRA Wieś w powiecie średzkim, położona około 3 km na zachód od Miłosławia. Jednonawowy kościół powstał w 1766 r. z fundacji biskupa Teodora Czartoryskiego. W 1912 r. rozbudowano go wg planów Stanisława Boreckiego, dostawiając obszerny transept i prezbiterium, utrzymane w duchu neobaroku. Wnętrza świątyni przykrywa strop. W rokokowym ołtarzu głównym z końca XVIII w. znajduje się obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem z 2. poł. XVI w., w srebrnej sukience z poł. XVIII stulecia. W transepcie wiszą dwa obrazy namalowane w latach 1810-18 przez Jana Gładysza na zamówienie gen. Jana Henryka Dąbrowskiego, Cud św. Kazimierza i Cud św. Kingi. Do zachodniej ściany nawy przylega sześcioboczna kaplica grobowa generała Dąbrowskiego, wybudowana w 1863 r. staraniem Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, wg projektu Seweryna Mielżyńskiego. Stoi w niej neoklasyczny grobowiec generała, wzorowany na rzymskim sarkofagu Scypiona Afrykańskiego. Secesyjną polichromie kaplicy wykonał w 1918 r. Stanisław Smogulecki. Odpowiedz Link Zgłoś
Gość: Czapla01 Re: 3b_gr4 Podania ludowe,Legendy związane z reg IP: *.neoplus.adsl.tpnet.pl 14.01.14, 11:11 Pierwsze ślady bytności ludzi na terenie dzisiejszej Wielkopolski pochodzą sprzed około 11 tysięcy lat p.n.e. z okolic Wschowy. Są to groty oraz ostrza łowców reniferów reprezentujących kulturę ahrensburską. Prawdopodobnie ludzie ci, trudniący się łowiectwem, zbieractwem i rybołówstwem przebywali na terenach Wielkopolski jedynie w sezonie letnim, zaś zimą wędrując na południe. Około tysiąca lat później pojawili się przedstawiciele innej zbieracko-łowieckiej kultury łowców reniferów zwanej świderską, której podstawę. W kolejnej fazie, około 8000 lat p.n.e., pojawili się ludzie reprezentujący kulturę komornicką, a po nich kulturę janisławicką. Obie te kultury należały do tak zwanej grupy "myśliwych z psem". Z czasów kultury janisławickiej pochodzą znaleziska Smolnie Wielkim oraz obozowisko odkryte w dolinie Głównej na poznańskim Janikowie. Pojawiali się również okazjonalnie przedstawiciele kultur zbieracko-łowieckich z terenu dzisiejszych północnych Niemiec (pozostawili po sobie ślady obozowiska na Komandorii w dolinie Cybiny). Na przełomie V i IV tysiąclecia p.n.e. półkoczownicze ludy zbieracko-łowieckie zastąpiły względnie osiadłe ludy rolnicze, stosujące metodę wypaleniskową. Były to ludy kultury ceramiki wstęgowej, początkowo rytej (osada na Szelągu), a następnie kłutej (osady na Dębcu). Ludność ta przybyła na tereny Wielkopolski przez Śląsk i Bramę Morawską z obszarów leżących w dolinie Dunaju. Ślady ich bytności odnaleziono między innymi na zachód od Konina i na Pałukach. Nie jest pewne, czy przedstawiciele tych kultur wywędrowali, zostali wyparci bądź wchłonięci przez następną falę osadników reprezentującą kulturę pucharów lejkowatych, która pojawiła się na tych terenach około 3500 roku p.n.e. W młodszym neolicie zastąpiła ją kultura amfor kulistych, której przedstawiciele zajmowali się głównie pasterstwem. Ludzie ci pozostawili po sobie resztki obozowisk w dolinach Warty i Bogdanki. W tym samym czasie tereny na wchód od Warty odwiedzali przedstawiciele niżej rozwiniętej kultury ceramiki dołkowo-grzebykowej, którzy przybywali z północnego wschodu. Około 2200 lat p.n.e. zaczęły pojawiać się grupy reprezentujące kultury ceramiki sznurowej, które przez niektórych badaczy uznawane są za pierwszą falę ludności o pochodzeniu indoeuropejskim. W początkach epoki brązu Wielkopolska znalazła się na północnym skraju obszaru objętego kulturą unietycką (z tego okresu pozostały groby na poznańskim wzgórzu św. Wojciecha), której centrum znajdowało się na terenie dzisiejszych Czech. Około 1500 roku p.n.e. miejscowa ludność zaczęła prezentować kulturę pounietycką, zwaną też kulturą przedłużycką. Od XIII w. p.n.e. rozwija się kultura łużycka. Była to pierwsza na tych terenach kultura epoki żelaza. Nie powstał co prawda żaden duży ośrodek hutniczy, jednak żelazo pozyskiwano na terenie całego regionu z rud darniowych. Do najbardziej znanych stanowisk tej kultury należy osada w Biskupinie. Około roku 500 p.n.e. miała miejsce pokojowa penetracja tych ziem przez północną, zamieszkującą dzisiejsze Pomorze Gdańskie, ludność reprezentującą kulturę pomorską. W ciągu około 100-150 lat obie grupy zasymilowały się. W tym czasie w Wielkopolsce wytworzył się szlak handlowy łączący Półwysep Apeniński z ujściem Wisły (w przebiegu odpowiadał on rzymskiemu szlakowi bursztynowemu). W IV w. p.n.e. tereny Wielkopolski zostały spustoszone przez najazdy mieszkających na południu Sigynnów, będących odłamem Scytów. Jednocześnie ze wschodu przybyła fala reprezentujących słabiej rozwiniętą kulturę wschodniołużycką. Istnieją hipotezy, że w rzeczywistości współdziałali oni ze Scytami. Nowi przybysze co prawda zdominowali dotychczasowych mieszkańców, lecz przejęli od nich sporo z ich kultury, łącząc ją z elementami własnymi. W ten sposób wykształciła się miejscowa odmiana kultury grobów kloszowych. W III w. p.n.e. zamarła wymiana z południem kontynentu, a poszczególne grupy etniczne zlały się ze sobą. Około roku 125 p.n.e. pod wpływem kultury przemieszczających się przez Kujawy i Śląsk Celtów oraz wpływów rzymskich wykształciła się w dorzeczu Warty i Wisły kultura przeworska. Kolejne wieki cechuje istnienie szlaku bursztynowego łączącego Rzym z południowym Bałtykiem. Docierały nim, głównie do wschodniej Wielkopolski, wpływy Rzymskie. W III i w. p.n.e. ze wschodu na zachód przez południową Wielkopolskę i Kujawy wędrowali Celtowie zaś z północy na południe wzdłuż szlaku bursztynowego różne plemiona germańskie (Skirowie i Bastarnowie w III w. p.n.e., Goci i Gepidowie oraz Burgundowie w III w. n.e.). Odpowiedz Link Zgłoś
Gość: Czapla01 Re: 3b_gr4 Podania ludowe,Legendy związane z reg IP: *.neoplus.adsl.tpnet.pl 14.01.14, 11:14 Sezonowe obozowiska świadczące o krótkotrwałym pobycie ludzi na ziemi średzkiej pojawiły się w okresie starszej epoki kamienia. Znane są stanowiska kultury świderskiej(m.in. Pięczkowo i Sulęcinek) oraz stanowiska mezolitycznych kultur komornickiej i janisławickiej (m.in. w Borowie, Bronisławiu, Garbach i Młodzikowie). Około 3700 r. p.n.e., w dorzeczu Maskawy, pojawiły się pierwsze grupy neolitycznych rolników przybyłe z południa Polski, prowadzące osiadły tryb życia, reprezentowane przez kulturę pucharów lejkowatych i nieco późniejszą kulturę amfor kulistych, której jedno z najsłynniejszych skupisk osadniczych odkryto przed II wojną światową w Szlachcinie[5]. 2000 lat p.n.e. Środę i okolice zamieszkiwały ludy umiejące już posługiwać się brązem. Na ślady kultury unietyckiej, wczesnej epoki brązu, natrafiono m.in. w Pięczkowie i Sulęcinku. W dolinie rzeki Miłosławki, funkcjonowała nieco późniejsza kultura trzcianecka. Kultura łużycka, funkcjonowała na terenie mikroregionu średzkiego od około 600 r. p.n.e., a jej trwałym owocem, było zagęszczenie sieci osadniczej, która wypełniła szczelnie dorzecze Maskawy i Miłosławki, dolinę Warty i okolice rynny jezior kórnicko-zaniemyskich. Jej stanowiska zlokalizowano m.in. w Środzie, Nadziejewie i Włostowie. Na przełomie er stanowiska te zastąpione zostały przez rozwijającą się kulturę przeworską, której rozmieszczenie wokół Środy określane jest jako „średzki zespół osadniczy”[5]. W Chłapowie odkryto cmentarzyska kultur: wschodniopomorskie i grobów podkloszowych, datowane na starszy okres lateński (400–250 p.n.e.), a jedno ze stanowisk zlokalizowano także w Środzie. Zagęszczenie sieci osadniczej oraz dogodność szlaku komunikacyjnego wzdłuż Maskawy sprawiły, że tędy właśnie wiodła jedna z nitek szlaku bursztynowego[5], czego pośrednim dowodem mogą być paciorki egipskie znajdowane min w Dębiczu, Nadziejewie i Środzie. Z okresu wpływów rzymskich znanych jest kilka skarbów monet m.in. ze Środy (1897 r.)[5][6] Pierwsi Piastowie: zręby państwowości i Środa[edytuj | edytuj kod] Dominującym ośrodkiem administracyjnym, we wczesnym średniowieczu na terenie mikroregionu średzkiego był Giecz[7]; gród pełniący w czasach plemiennych rolę czoła opola. Badania dendrochronologiczne wału grodu w Gieczu potwierdziły tezą o jego plemiennym pochodzeniu, a więc z czasów, gdy zręby państwa Piastów nie były jeszcze kształtowane[8]. Pozostający w dogodnym położeniu geograficznym gród znalazł się w centrum piastowskiego patrymonium, co przyczyniło się do jego dalszej rozbudowy i umocnienia w początku X w. Giecz, jako jeden z istotnych elementów administracyjnych zrębów państwa Piastów (grodów centralnych), wymieniany jest w kronice Galla Anonima, jako jeden ze znaczniejszych grodów[9]. Niektórzy badacze wyróżniają już w tym okresie południową część opola gieckiego, w której dominującą rolę uzyskała Środa, handlowa osada otwarta, położona przy zbiegu dzisiejszych ulic Dąbrowskiego i Lipowej[10]. Prawdopodobnie w początku XI w. w centrum osady stanął kamienny kościół pw. św. Idziego[11]. Po interwencji Brzetysława czeskiego w 1039 r. gród w Gieczu został stosunkowo szybko odbudowany, a już prawdopodobnie pod koniec XI w. stał się siedzibą kasztelanii. W drugiej połowie XI w. następuje wzrost znaczenia Środy i stopniowe przemijanie znaczenia Giecza, co związane było z wzrastającym znaczeniem handlu, krzepnięciem administracyjnych podziałów oraz zmianą głównych szlaków komunikacyjnych. Środa od Piastów do rozbiorów[edytuj | edytuj kod] Dokładna data lokacji Środy pozostaje dziś nieznana, ale powszechnie przyjmuje się, że nastąpiła ona pomiędzy 1253 a 1281 r.[12] Choć nie zachował się dokument lokacyjny można dziś domniemywać, że lokacja nastąpiła na tzw. „prawie magdeburskim” lub jego zmodyfikowanej formie zastosowanej po raz pierwszy w Środzie Śląskiej (tzw. „prawo średzkie”[12]. Środa lokowana była na „korzeniu”, bez wpływu poprzedzającej sieci osadniczej. Pozwoliło to od samego początku rozplanować miejsce położenia rynku i sieć ulic. Nie bez wpływu na lokację pozostawała topografia terenu oraz układ szlaków komunikacyjnych, istniejących od zarania w pobliżu osady handlowej. Lokacja miasta, którego centrum stanowił plac o bokach 70 m nastąpiła w odległości ok. 550 m na zachód od dawnej osady. Wzniesienie na północ od placu zajęła drewniana fara miejska, a wzgórze sąsiednie – zamek starosty, którego istnienie datuje się w dokumentach pisanych dopiero na okres walk z Krzyżakami w 1333 r. Założenie miejskie obwarowano murem, którego istnienie potwierdzone jest w dokumentach dopiero w 1411 r.[13], przypuszczać jednak należy, że ufortyfikowanie grodu nastąpiło już pod koniec XIII stulecia, wraz z przejmowaniem funkcji militarnych Giecza. W obrębie murów zlokalizowany był także kościół pw. św. Krzyża wraz z klasztorem dominikańskim, którego fundatorem (wzmianka z 1418 r.) był biskup chełmski Jan z Opatowca[14]. Miasto posiadało trzy bramy położone na głównych szlakach, za którymi rozwinęły się przedmieścia: pyzdrskie z kościołem św. Idziego, poznańskie z kościołem szpitalnym pw. św. Ducha i Wszystkich Świętych z kościołem pod tym wezwaniem[15]. W konsekwencji odbytego w 1253 w Gieczu wiecu dzielnicowego Środa znalazła się, jako tzw. królewszczyzna wraz z całą kasztelanią giecką w księstwie kaliskim, należącym do Bolesława Pobożnego. Zarządcą królewszczyzny był starosta tenutowy, spośród których najbardziej znanymi byli m.in. A. Pampowski z Pępowa h. Gozdawa (?-1510), dyplomata i dworzanin królewski oraz H. Gostomski h. Nałęcz (około 1555–1609), wojewoda poznański, początkowo aktywny protestant, od 1589 r. równie aktywny katolik, orędownik jezuitów, dworzanin Zygmunta Augusta i Zygmunta III Wazy, rotmistrz królewski, twórca sandomierskiego Collegium Gostomianum. Fundatorem nowej fary, zbudowanej w latach 1423–28, niemalże natychmiast podniesionej do rangi kolegiaty, był Władysław Jagiełło. Jednonawowe, murowane założenie z prezbiterium zostało później powiększone o trzy kaplice, dwie nawy boczne i masywną wieżę[16]. Z 1422 r. pochodzą wzmianki o kolegiackiej szkole[17]. Odpowiedz Link Zgłoś
Gość: Czapla01 Re: 3b_gr4 Podania ludowe,Legendy związane z reg IP: *.neoplus.adsl.tpnet.pl 14.01.14, 11:16 23 I 1945 r., około południa, od strony Kostrzyna na średzki rynek wjechał pierwszy patrol Armii Czerwonej. Rozpoczęło się organizowanie nowych władz w duchu PKWN, oraz parcelacja ziemi i podział infrastruktury mieszkalnej. Pierwszym burmistrzem został L. Kaźmierczak. Choć początkowo panowały ogólnie euforystyczne nastroje, niemalże natychmiast dał o sobie znać mechanizm represji związany z nową władzą, stąd większość żołnierzy AK pozostawało nadal w podziemiu, tworząc Wielkopolską Samodzielną Grupę Ochotniczą „Warta” zastępującą poznański okręg AK. Postrach budził Powiatowy Urząd Bezp. Publicznego, który już w lutym 1945. rozpoczął masowe przesłuchania żołnierzy AK powracających z niemieckich więzień i zatrzymywanych w terenie[44]. W trakcie Poznańskiego Czerwca 1956. poległ w ulicznej demonstracji mieszkaniec Środy, student Politechniki Poznańskiej M. Dąbrowicz (1933–56)[45]. Po II wojnie światowej Środa, jako stolica powiatu znalazła się w województwie poznańskim. W 1949 r. znacjonalizowano kolejkę wąskotorową i w całości włączono w skład PKP. Odtąd zaczyna się jej powolny upadek, rozpoczęty wstrzymaniem ruchu osobowego na odcinkach normalnotorowych w 1968. W latach 1976–79 całkowicie zlikwidowano torowisko[46]. Prym wśród zakładów przemysłowych nadal wiodła cukrownia. Zniszczony w czasie wojny zakład wielokrotnie modernizowano i rozbudowywano, także i po 1990. W latach 1966–70 powstał nowy zakład, Fabryka Galanterii Metalowej, który wkrótce po uruchomieniu zmienił nazwę na „Stomil”; a głównym przedmiotem produkcji były zawory do dętek. W połowie lat 70., nastąpiła jego znaczna rozbudowa i modernizacja. Wznowiona produkcja w tkalni pozwoliła na wykonanie tutaj pierwszego powojennego ożaglowania „Daru Pomorza”. Wśród innych średzkich firm okresu PRL-u wymienić także warto „Przedsiębiorstwo Budownictwa Rolniczego”, „Państwowy Ośrodek Maszynowy”, mleczarnię, „Zakłady Mięsne”, Przedsiębiorstwo Sprzętu i Transportu Wodno-Melioracyjnego, powstałe w 1968 r. oraz filię poznańskich Zakładów Przemysłu Odzieżowego „Modena” (powstała w czasie okupacji Fabryka Konfekcji). W końcu lat 70. w Kijewie, zlokalizowano jedną z filii zrzeszenia „Hortex”. 70% produkcji obejmował eksport. Wielka industrializacja okresu PRL-u doprowadziła do stagnacji w sektorze rzemieślniczym. Funkcję akceleracyjną powstawania nowej, ciągłej zabudowy spełniały, podobnie jak w innych miastach, ciągi komunikacyjne takie jak: ul. 20 Października, w całym jej przebiegu, ale również ul. Zamoyskich, Niedziałkowskiego i Kórnicka. Największymi inwestycjami budownictwa wielorodzinnego były dwa osiedla mieszkaniowe: Osiedle Młodych (2 poł. l. 70.) oraz znacznie większe, osiedle XXX – lecia PRL (od 1 połowy lat 80., obecnie Jagiellońskie,). Lata 70. to także intensywny rozwój budownictwa jednorodzinnego w przedwojennych dzielnicach „parcelki” i „korbole”. Rozwój zabudowy mieszkalnej w stronę przeciwną następował wzdłuż szlaku komunikacyjnego do Gniezna, ale także na naturalnym przedłużeniu traktów na Pyzdry i Nowe Miasto. W latach 1963–64 zrealizowano budowę nowej szkoły, tysiąclatki zlokalizowanej przy ulicy 20 października (noszącej imię A.Zawadzkiego), zaś w latach 1985–87 rozbudowano SP nr 1 (im. Gen. K. Świerczewskiego) oraz SP nr 3 (1987). Naukę po II w. św]. kontynuowano także w budynku SP nr 2 (im. J. Krasickiego) i gimnazjum (od 1949. Liceum Ogólnokształcące im. Powstańców Wielkopolskich), a także w szkole rolniczej, od 1959. funkcjonującej jako Technikum. Szkoła od 1978. prowadziła proces dydaktyczny w nowym kompleksie zlokalizowanym w pobliżu przedwojennego internatu. Kilka razy swą lokalizacje zmieniała także szkoła zawodowa (od 1983 im. Hipolita Cegielskiego)[47], by ostatecznie w 1991, znaleźć się w nowym kompleksie szkolnym w pobliżu technikum rolniczego. W kompleksie tym zlokalizowano także pływalnie i halę sportową. Odpowiedz Link Zgłoś
Gość: Czapla01 Re: 3b_gr4 Podania ludowe,Legendy związane z reg IP: *.neoplus.adsl.tpnet.pl 14.01.14, 11:17 Ważnym wydarzeniem w życiu miasta były obchody 700-lecia Środy zainaugurowane 14 IX 1967. W związku ze zbliżającymi się obchodami tysiąclecia państwa, już w 1949. w Gieczu rozpoczęto program badań wykopaliskowych, których wynikiem były cenne odkrycia, skutkujące utworzeniem rezerwatu archeologicznego[48]. Wybudowano także łaźnię miejską i dworzec PKS. Gruntownej przebudowie poddany został także dworzec PKP. W tymże roku dodano do nazwy miasta słowo „Wielkopolska” dla odróżnienia od Środy Śląskiej. W 1972 roku budową zapory betonowo – ziemnej na Maskawie (d. Źrenicy) w 29 km biegu rzeki utworzono zalew retencyjny, także o walorach rekreacyjnych. Powstanie kąpieliska nad zalewem średzkim przyczyniło się do powolnego upadku infrastruktury kompleksu basenów (tzw. „łazienek”, których budowę na północy miasta rozpoczęto jeszcze przed wybuchem II w. św, a dokończono w trakcie okupacji. Godnym kontynuatorem przedwojennych tradycji sportowych okazał się średzki klub sportowy Polonia, który święcił triumfy w hokeju na trawie na przestrzeni lat 50, 60 i 70, zdobywając najwyższe laury w skali kraju. Szpital miejski im. Józefa Dietla, po zakończeniu działań wojennych pozostawał własnością szarytek, jednak w 1949. został przejęty przez skarb państwa. Postępujące w latach 80. trudności gospodarcze uniemożliwiły budowę nowego budynku szpitala. W 1956 w średzkim krajobrazie medycznym pojawiła się stacja pogotowia ratunkowego, a w 1972 r. oddano do użytku nowy budynek ośrodka zdrowia. Dobre warunki wegetacyjne na ziemi średzkiej o charakterze stałym takich jak dobra jakość gleb, sprzyjający klimat. Pozwoliły zlokalizować w 1966 w Słupi Wielkiej pod Środą Centralny Ośrodek Badania Odmian Roślin Uprawnych. Na niwie kultury w powojennej historii Środy wyróżniały się: dom kultury, Średzkie Towarzystwo Kulturalne i biblioteka powiatowa. Animacja życia kulturalnego w ramach Domu Kultury skupiała się głównie na organizacji sekcji i zespołów, spośród których największy sukces osiągnął zespół teatralny wystawiając w 1955 r. spektakl „Krakowiacy i Górale”[49]. Na początku lat 70., oddano do użytku nowe pomieszczenia OK. Biblioteka Publiczna prowadziła aktywne studia o regionie i kultywowała regionalną tożsamość mieszkańców. Szczególną rolę odgrywało i odgrywa zawiązane w 1964 r. Średzkie Towarzystwo Kulturalne, skupiające miłośników regionu średzkiego. Towarzystwo brało aktywny udział w animacji życia kulturalnego, organizując serie wykładów i sesji naukowych poruszających tematykę historii ziemi średzkiej. Organizowano także wystawy, prelekcje i spotkania z postaciami życia publicznego oraz publikowano cenne materiały przybliżające historię i współczesność ziemi średzkiej. Od 1998 pod egidą Towarzystwa ukazuje się Średzki Kwartalnik Kulturalny, pismo o charakterze popularyzatorskim, przybliżające i definiujące pojęcie regionalnej i kulturowej tożsamości mieszkańców środy i jej regionu. W r. 2009 Kwartalnik wyróżniony został znakiem „Dobre, bo Polskie”. ŚTK jest laureatem konkursu „Ambasador Powiatu Średzkiego” realizowanego cyklicznie przez Starostwo Powiatowe. W 1966 na bazie kilku pomieszczeń SP w Koszutach, we wnętrzu dworku z XVIII w. otwarto Muzeum Ziemi Średzkiej, którego podstawą stały się zbiory prywatne regionalisty F. Kosińskiego (1908–1980). Liczba mieszkańców miasta osiągnęła stan z 1939 dopiero w 1949, odrabiając straty demograficzne okresu wojny[50]. Do 1968 liczba ludności zwiększyła się niemalże o 50% co było jednak głównie wynikiem dodatniego bilansu urodzeń – zgonów. Kolejny wzrost liczby mieszkańców, z 15 do 19 tys. w 1985, był wynikiem zwiększającej się roli ruchu migracyjnego ze wsi do miast, związanego głównie z oddaniem do użytku dużych zakładów przemysłowych. Odpowiedz Link Zgłoś
Gość: Noddy 06 Re: 3b_gr4 Podania ludowe,Legendy związane z reg IP: *.neoplus.adsl.tpnet.pl 14.01.14, 11:18 Powierzchnia: 207 km2 w tym miasto 18 km2, a wieś 189 km2 Ludność: 30.615 w tym miasto 22.082, wieś 8.533 Żródło: GUS-Bank Danych Regionalnych - 2010 rok. Ludność: stan na 31.12.2010 r. wg stałego miejsca zameldowania. Środa Wlkp. jest stolicą powiatu średzkiego oddaloną od stolicy województwa wielkopolskiego –Poznania – tylko o 33 km. Miasto to jest centrum życia gospodarczego i kulturalnego regionu oraz liczącym się w skali województwa wielkopolskiego ośrodkiem przemysłowym z wykształconą i sprawnie funkcjonującą infrastrukturą organów administracji samorządowej gminnej i powiatowej. Gmina ma charakter rolniczy. Na terenie miasta zlokalizowanych jest natomiast wiele zakładów przemysłowych. W przemyśle rozwijają się branże: metalowa, motoryzacyjna, stolarska, odzieżowa i chemiczna. Dbałość samorządu o zdrowe warunki życia mieszkańców zaowocowała rozbudową infrastruktury i podejmowaniem działań o charakterze ekologicznym. Gmina posiada: sieć wodociągową i telefoniczną (zrealizowane potrzeby w 100%), zmodernizowane w 100% linie energetyczne, rozwiązane w 80% problemy dotyczące gospodarki wodno-ściekowej, sieć gazu ziemnego, nowoczesne wysypisko śmieci oraz oczyszczalnię ścieków. W gminie realizowany jest program budowy oczyszczalni przyzagrodowych na terenie wiejskim. W mieście i gminie prężnie rozwija się działalność artystyczna, kulturalna i sportowa. W listopadzie 2001 r. do użytku została oddana kryta pływalnia. Na terenie gminy znajduje się wiele bardzo interesujących obiektów zabytkowych. Odpowiedz Link Zgłoś
Gość: Czapla01 Re: 3b_gr4 Podania ludowe,Legendy związane z reg IP: *.neoplus.adsl.tpnet.pl 21.01.14, 10:46 1.jpg Odpowiedz Link Zgłoś
golonek98 Re: 3b_gr4 Podania ludowe,Legendy związane z reg 21.01.14, 10:51 www.google.pl/imgres?hl=pl&biw=1440&bih=779&tbm=isch&tbnid=tuWwDuPCQSSlDM%3A&imgrefurl=http%3A%2F%2Fsrodawlkp1890.republika.pl%2Fpliki%2Fswpm_lit.html&docid=dhlEem5p30SCTM&imgurl=http%3A%2F%2Fsrodawlkp1890.republika.pl%2Fpliki%2Fswpm_lit_pliki%2Fimg088.jpg&w=350&h=242&ei=0kLeUoqwO8WNtAbEpIGgAQ&zoom=1&ved=0CGIQhBwwBQ&iact=rc&dur=641&page=1&start=0&ndsp=30 Odpowiedz Link Zgłoś