kotulina 30.04.10, 20:00 Z czego powstało słowa wziąć i zdjąć? Wyglądają jakby do wspólnej podstawy "jąć" dodano inne przedrostki. Dlaczego jednak w przypadku wziąć "z" się zmiękcza, a w przypaku "zdjąć" "d" nie zmiękcza się? Co to jest to samo "d"? Odpowiedz Link czytaj wygodnie posty
randybvain Re: Z czego powstało słowa wziąć i zdjąć? 01.05.10, 01:27 W pewnym momencie rozwoju języka prasłowiańskiego przed e- na początku wyrazu pojawiło się j. Wziąć pochodzi sprzed tego czasu, jest to vъz-ęti. Stąd normalna palatalizacja z. Inne czasowniki pochodne zostały już utworzone od jęti, więc mamy np. podjąć < podъ-jęti. Zdjąć pochodzić ma od jьz-jęti, ale nie mam pojęcia, dlaczego pojawiło się tu d. Powinno być *zjąć. Odpowiedz Link
kotulina Re: Z czego powstało słowa wziąć i zdjąć? 01.05.10, 08:01 Dziękuję. Wydaje mi się, że głoski "z" i "d" mocno oddziałują na siebie. Np. z jednej strony czeskie "pozdni", jako nasze "późny", z drugiej zanik "d" u nas, np: Gniez(d)no, Drez(d)no. Czesi wtącają "t" po "s", a przed "r" np: strzebro, strzeda. Ale tracą "d" w naszym "dz": Praze, cizi. Może w tym tkwi tajemnica "zdjęcia"? Odpowiedz Link
randybvain Re: Z czego powstało słowa wziąć i zdjąć? 01.05.10, 18:02 Dlatego mamy np. zdrajca zamiast *zradźca i zdrój zamiast *zrój. Jednak w późny, Gniezno czy Drezno, zd jest oryginalne, np. zdrobniale mamy Drezdenko. Wydaje mi się, że skoro prasłowiańskie połączenie zj daje w polskim ż, to jьzjęti powinno dać *jżąć, co uległoby przekształceniu w *żżąć, *żjąć, *zżjąć, *zzjąć, *zdzjąć aż do zdjąć. Albo stało się coś takiego jak z uć. Pochodzi od niego zuć, zuje, które uznano za osobny czasownik i zdublowano z: zzuć, zzuje. Może więc zdejmę pochodzi od zzejmę z prawie regularnego zejmę? (Uć oznacza "owinąć nogę": ob-uć, ob-uw-ie, on-u-ca) Odpowiedz Link
imponeross Re: Z czego powstało słowa wziąć i zdjąć? 01.05.10, 12:57 randybvain napisał: > W pewnym momencie rozwoju języka prasłowiańskiego przed e- na > początku wyrazu pojawiło się j. Wziąć pochodzi sprzed tego > czasu, jest to vъz-ęti. Stąd normalna palatalizacja z . > Inne czasowniki pochodne zostały już utworzone od jęti, więc > mamy np. podjąć < podъ-jęti. > Zdjąć pochodzić ma od jьz-jęti, ale nie mam pojęcia, > dlaczego pojawiło się tu d. Powinno być *zjąć. Ale porosyjsku jest wzjat... Odpowiedz Link
randybvain Re: Z czego powstało słowa wziąć i zdjąć? 01.05.10, 17:50 Prawda. Stąd ta wyjątkowość wziąć strasznie razi. Gdyby było vъz-jęti, to obecnie mielibyśmy *wżąć. Gdyby można było prześledzić zapisy tego wyrazu w manusjryotach i starodrukach, może to by rozjaśniło trochę jego genezę. Oprócz wziąść słyszy się wziąś, na pewno jest to fonetyczne, bo nikt tak nie pisze, więc pochodzenia tych form należy szukać w gwarach. Zwróć też uwagę, że zamiast regularnego weźmij mówimy weź . Odpowiedz Link
imponeross Re: Z czego powstało słowa wziąć i zdjąć? 01.05.10, 18:51 randybvain napisał: > Prawda. Stąd ta wyjątkowość wziąć strasznie razi. Gdyby było > vъz-jęti, to obecnie mielibyśmy *wżąć. Gdyby można > było prześledzić zapisy tego wyrazu w manusjryotach i starodrukach, > może to by rozjaśniło trochę jego genezę. > Oprócz wziąść słyszy się wziąś, na pewno jest to > fonetyczne, bo nikt tak nie pisze, więc pochodzenia tych form należy > szukać w gwarach. > Zwróć też uwagę, że zamiast regularnego weźmij mówimy weź > . Po rosyjsku jest wzjat moze dlatego, ze tam nie ma innej mozliwosci? Nie maja przeciez 'ź', maja tylko 'z' i 'ż', a w polskim jest 'z', 'ź' i 'ż'. W rosyjskim 'i' nie zmiekcza tak spolglosek jak w polskim. Odpowiedz Link
imponeross zdziąć i wziąć, albo zdjąć i wzjąć? 01.05.10, 12:55 kotulina napisała: > Z czego powstało słowa wziąć i zdjąć? > > Wyglądają jakby do wspólnej podstawy "jąć" dodano inne przedrostki. > > Dlaczego jednak w przypadku wziąć "z" się zmiękcza, a w > przypaku "zdjąć" "d" nie zmiękcza się? > > Co to jest to samo "d"? Wg ciebie powinno byc albo zdziąć i wziąć, albo zdjąć i wzjąć? Nielogiczne sa natomiast pary zdziąć i wzjąć, ani zdjąć i wziąć? Zauwaz tez, ze wiele osob mowi wziąść. Odpowiedz Link
mmslow Re: Z czego powstało słowa wziąć i zdjąć? 06.05.10, 18:51 kotulina napisała: > Z czego powstało słowa wziąć i zdjąć? > > Wyglądają jakby do wspólnej podstawy "jąć" dodano inne przedrostki. Tak. > > Dlaczego jednak w przypadku wziąć "z" się zmiękcza, a w > przypaku "zdjąć" "d" nie zmiękcza się? To jest "d" zmiękczone - d' Odpowiedz Link