zna ktoś może etymologię

06.03.11, 17:00
słowa 'szpeje' (nb. w gwarze krakowskiej pluralia tantum, a w niektórych gwarach środowiskowych singularia tantum 'szpej')?
    • jarkoni Re: zna ktoś może etymologię 11.03.11, 19:00
      To że to starocia i jakieś niepotrzebne rzeczy, ale skąd to się wzięło?
      Ani w niemieckmi, ani w angielskim, ani w rosyjskim tego nie ma..
      Skąd mogło przywędrować?
      Czeski?
      • aqua48 Re: zna ktoś może etymologię 24.04.11, 12:22
        Szpeje to nie są ani starocie, ani niepotrzebne, to właśnie rozmaite "przydasie" leżące sobie spokojnie w jakiejś skrzynce i czekające na zużytkowanie. Nie wiem czemu, ale u mnie w domu zwykle metalowe. Przypuszczam, że to jednak z niemieckiego, a może jidysz?
        • tymon99 Re: zna ktoś może etymologię 24.04.11, 21:37
          może, ale od czego??
          • quasi.modo Re: zna ktoś może etymologię 13.05.11, 17:55
            U nas też są szpeje. W zależności od kontekstu albo "przydasie" albo porozrzucane narzędzia, zwykle lekko pejoratywnie.
            Podejrzewam, że to śląskie, podobnie jak nieśmiertelny tatowy "wihajster". Ale z którego języka się to wzięło, to nie mam pojęcia. Może od niemieckiego "in szpe" (łac. in spe)?
            • tymon99 Re: zna ktoś może etymologię 15.05.11, 21:56
              quasi.modo napisała:

              > Podejrzewam, że to śląskie, podobnie jak nieśmiertelny tatowy "wihajster"

              to już dawno ustaliliśmy, że wihajster śląski nie jest. przyszedł z niemieckiego via jidisz za pośrednictwem popularnego przed wojną szmoncesu.
              • mol22 Re: zna ktoś może etymologię 16.05.11, 21:20
                Wihajster wziął się z niemieckiego i jest to szereg adaptacji fonetyczno-morfologicznych od niem. pytania: "Wie heisst?" - 'jak się nazywa'. Chyba po prostu trudno było nazwać owo coś, więc zostało wihajstrem.
                • tymon99 Re: zna ktoś może etymologię 16.05.11, 21:43
                  yhy. królowa bona nie żyje.
                • bokertov1947 Re: zna ktoś może etymologię 18.03.12, 19:07
                  Nie jestem jezykoznawca, ale pare jezykow w zyciu swym opanowalem.
                  Twierdze, ze mol22 prawie trafil. Wihajster - uzywany nie tylko na Slasku - to przeniesienie z niemieckiego ...wie heiss der...jak (ten) sie nazywa?
                  Tutaj jako slowo posilkowe dla okreslenia nieokreslonego przedmiotu, lub okreslonego - jak na przyklad narzedzia - w momencie, gdy nie ma sie jego nazwy "na jezyku".
                  W Jiddisch raczej nieuzywany - ale niewykluczone, ze w srodowisku rzemieslnikow zydowskich na przyklad w Zaglebiu Ruhry - mogl byc w uzyciu.
                  Zman podobne okreslenie uzywane w Zaglabiu Ruhry do dzisiaj - moze w troche szerszym znaczeniu. Gdy nie ma sie na jezyku pasujacego slowa - mowi sie...sag schnell...powiedz szybko.
                  Czy okreslenioe szpej/szpeje ma etymologie - moze nie. Moze jest "wynalazkiem" jezykowym regionu malopolskiego - jak chocby slowo "pinkle"?
                  Pozdrowienia z Tel Avivu!
                  • tymon99 Re: zna ktoś może etymologię 18.03.12, 23:51
                    otóż mylisz się, i to całkowicie. pozwolę sobie zacytować:

                    "Pragnę Ci jednak wyznać, że najucieszniejsze nawet facecje nie zawsze zapisywałem z uśmiechem na wargach. Często zawisała nad nim mgiełka bardzo rzewnych wspomnień, a niejedno śmieszne wydarzenie oznaczało dla mnie powrót do kraju dzieciństwa.

                    Wiedz bowiem, że przyszedłem na świat w małym galicyjskim miasteczku, gdzie kozy zwykły się pasać na placu targowym, a trzy latarnie uliczne użyczały naftowego światła tylko w bezksiężycowe noce. Włodarzem tego grodu był mój wuj, który już w owych latach potrafił zerwać z lisią czapką i tradycyjnym chałatem, a z nonszalancją angielskiego dyplomaty nosił dostojny, jedwabiem lamowany surdut i czarny, błyszczący cylinder. Gospodarzył w moim rodzinnym miasteczku kilkanaście lat i, jak świadczą kroniki magistrackie, nie najgorzej.

                    Co prawda, miał pewne trudności z polszczyzną i ze znajomością polskiej literatury. Wsławił się zwłaszcza krótką oracją, jaką wygłosił w setną rocznicę urodzin Adama Mickiewicza. Nadając z tej okazji pustej ulicy, biegnącej od zabudowań gminnych do staroświeckiego browaru, imię i nazwisko Wieszcza, wyrzekł pamiętne słowa:

                    — Moje panowie! Od dżyszaj ta ulica będzie się nazywacz ulica Adama... Adama...

                    Tu przerwał i zwrócił się do radnych żydowskich z kłopotliwym pytaniem:

                    — Wi hajst der goj?"

                    (w google sobie sprawdź pod horacy safrin)
    • fuiio Re: zna ktoś może etymologię 16.03.12, 16:53
      <b> nie wiem czy warto <b>
Pełna wersja