horatio_valor
30.08.12, 18:53
Są takie wyrazy, które są zbudowane jak inne typowe derywaty, ale ich części składowe z różnych przyczyn straciły swoje pierwotne znaczenie. Myślę tu konkretnie o elemencie "nie-", który zwykle oznacza proste przeczenie, ale są wyrazy, gdzie "nie-+X" nie oznacza w istocie "nie X", a wręcz "X". Dwa przykłady:
1. "nieopodal"
Ciekawe, że jest to praktycznie synonim przysłówka "opodal". Czy jest między nimi jakaś różnica? Co najwyżej stylistyczna: "opodal" wydaje mi się nieco bardziej literackie.
2. "niesławny"
Gdyby analizować ten przymiotnik jak inne przymiotniki tego typu, na przykład 'niewesoły', 'niejasny' albo 'niedrogi' (czyli "nie będący wesołym" itd.), to musiałby oznaczać "nie będący sławnym". A tymczasem 'niesławny' oznacza... "sławny", ale w negatywnym sensie - znany z czegoś złego. Można się domyślić, że przymiotnik ten urobiono od rzeczownika "niesława", który zresztą sam w sobie też nie jest szczególnie logiczny - chyba że przyjmiemy, że w dawniejszych stadiach języka "sława" oznaczała w istocie "DOBRĄ sławę".
Może ktoś zna inne derywaty typu "nie-"+X, które nie oznaczają "nie X", ale "X"?