Podkówka, высовыва

28.06.09, 20:35
Dzieciom w szkole, pod groźbą pały, radzi się
pisać "skuwka", "zasuwka" przez "U". Skąd ten wyjątek skoro odmienia
się na "O" (jak w tytule)?

Podkowa, высовываться
    • kotulina Re: Podkówka, высов 28.06.09, 20:45
      Coś tytuł się wziął i przyciął. uncertain
    • ewa9717 Re: Podkówka, высов 28.06.09, 21:23
      Bo to "u" w temacie wyrazu.
      • kotulina Re: Podkówka, высов 28.06.09, 21:29
        ewa9717 napisała:

        > Bo to "u" w temacie wyrazu.

        No dobrze, no oczywiście, że jest! Pytanie - czemu jest, skoro
        wymienia się na "O" w słowach pokrewnych?
        • ewa9717 Re: Podkówka, высов 28.06.09, 21:56
          Bo budowa wyrazu też ma wpływ na ortografię. Konsekwentnie trzeba by
          w i skóć, skoro skówka.
    • randybvain Re: Podkówka, высов 28.06.09, 22:29
      Skuwka powstała od czasownika skuwać, który utworzony został przez
      wdanie -wa do skuć.
      Podkowa pochodzi od starszej formy tego czasownika, czyli kować -
      kuję. Rdzeniem było kou-, które przed samogłoską zmieniło się w -ow,
      a przed spółgłoską w u.

      Różnica polega więc na różnym czasie, w którym powstały te derywaty.

      Jeżeli chodzi o zasuwkę, to nie sądzę, by powoływanie się
      na "wymianę" z językiem, który był podobny do polskiego jakieś 1000
      lat temu miało jakikolwiek sens. Równie dobrze można powiedzieć, że
      polskie a "wymienia" się na angielskie o w zestawieniu mać - motheruncertain

      Jednakowoż w polskim sunę - sunąć jest starsze i regularne, suwać
      zostało utworzone później. Takie wyrównywanie tematów ma miejsce np.
      wtedy, gdy zanikną oryginalne warunki fonetyczne i nie ma żadnej
      RJP, która sztucznie utrzymałaby archaiczny, nieprzystający do nowej
      rzeczywistości stan.

      Jeszcze w XVIII wieku używano wyrazu posowisty (Zabłocki, Krasicki).
    • reptar Podkówka i podkuwka 29.06.09, 14:50
      Podkówka wymienia się na podkowa i pisze się przez ó:
      so.pwn.pl/lista.php?co=podk%F3wka

      natomiast inna podkuwka jest od podkuwania i pisze się przez u:
      so.pwn.pl/lista.php?co=podkuwka
    • kotulina Re: Podkówka, высов 30.06.09, 20:56
      Dziękuję za odpowiedzi.

      Rzeczywiście, podkUwanie ma sens - powiem więcej, to wcale nie jest
      taki wyjątkowy wyjątek, jak się dzieciom w szkole przedstawia.
      Podobna reakcja zachodzi w pluciu (-> opluwanie), pruciu, obuciu, a
      więc to dość "regularny wyjątek".

      Natomiast skówka, moim zdaniem, nie powinna być przez nauczycieli
      zakreślana na czerwono tak, jak i dachówka zakreślana nie jest.

      Kartkówka - kartkować, dachówka - dachować, skówka - kować.

      Że "kować" zanikło? Pewnie każdy z Was zna jakieś popularne słowa,
      które pochodzą od innych, już nieużywanych. Na przykład zanika
      słowo "warzyć", ale istnieją wciąż "warzywa", które się gotuje. Wraz
      z "warzywami" zachowało się "RZ", które na wzór "skuwki", mogłoby
      np. być teraz zastąpione przez "Ż", a pochodzenie całego wyrazu
      wyprowadzane od ważenia przed zakupem.

      randybvain napisał:

      "Jeżeli chodzi o zasuwkę, to nie sądzę, by powoływanie się
      na "wymianę" z językiem, który był podobny do polskiego jakieś 1000
      lat temu miało jakikolwiek sens. Równie dobrze można powiedzieć, że
      polskie a "wymienia" się na angielskie o w zestawieniu mać -
      mother:/"

      Ależ tak właśnie dzieciom tłumaczy się ortografię w nieodmiennej
      praktycznie "górze" i "rzece". Wskazuje się np. na przykład
      rosyjskiej "gory" i "rieki"

      Mnie regularności odmiany pomagały w nauce czeskiego. Dzięki
      zjawisku, które dla Ciebie nie ma sensu, łatwiej mi było trafnie
      wykombinować brakujące słowo.

      randybvain napisał:

      "Jednakowoż w polskim sunę - sunąć jest starsze i regularne, suwać
      zostało utworzone później. Takie wyrównywanie tematów ma miejsce np.
      wtedy, gdy zanikną oryginalne warunki fonetyczne i nie ma żadnej
      RJP, która sztucznie utrzymałaby archaiczny, nieprzystający do nowej
      rzeczywistości stan."

      Hmmm... domyślasz się może, jakie warunki fonetyczne zanikły w tym
      przypadku?

      Skoro RJP utrzymuje jakiś stan, to chyba właśnie w trosce o nową
      rzeczywistość?


      randybvain napisał:

      "Jeszcze w XVIII wieku używano wyrazu posowisty (Zabłocki,
      Krasicki)."


      Czyli posówać może się zasadniczo wybronić?!


      Moim zdaniem, to źle, że Polacy często próbują się wyrywać z
      dalszych powiązań i wszelkie zdarzenia odbierają bardzo osobiście.

      Tego zasługa, to on obalił u nas komunizm, ten mądrze gadał i nas
      wprowadził do UE, a ten do NATO.

      Tylko jak się spojrzy na to z góry, to widać, że powyższe zmiany są
      ogólnoregionalne i jednocześnie dotyczą naszych sąsiadów.


      Kotulina Kłodska





      • randybvain Re: Podkówka, высов 06.07.09, 19:43
        Ja nie mam nic przeciwko porównywaniu polskiego np. z czeskim, z
        którym mamy po sasiedzku przez ponad 1000 lat albo nawet ukrainskim,
        ktory wplywal na staropolski dialekt malopolski. Ale rosyjski to
        zostal nam narzucony od zaborow w czesci kraju, a pozniej za
        okupacji radzieckiej i nie mial wplywu na rozwoj staropolszczyzny.

        Posówac sie nie wybroni, gdyz dlugie o, od ktorego pochodzi dzwiek
        ó, powstalo jesli w nastepnej sylabie zanikl jer lub przed r.
        Anomalie typu mrówa to neologizmy oparte na rdzeniu fonetycznym
        (mruf-ka - mruwa).

        Mysle, ze do pewnego momentu, w wyrazach typu kuje, kowal, wymawiano
        u i ow tak samo, jako ou. Moglo to wystepowac nawet w poznym
        sredniowieczu. Gdy z ou zrobilo sie u, zapomniano o wspolnej
        odmianie i urobiono nowa. Zobacz, ze podobnie stalo sie z odmiana
        czasownika psuje, psowac (od pies).
        • kotulina Re: Podkówka, высов 09.07.09, 11:42
          Dziękuję, przekonałeś mnie smile

          > Mysle, ze do pewnego momentu, w wyrazach typu kuje, kowal,
          wymawiano
          > u i ow tak samo, jako ou. Moglo to wystepowac nawet w poznym
          > sredniowieczu. Gdy z ou zrobilo sie u, zapomniano o wspolnej
          > odmianie i urobiono nowa.

          Ciekawe...

          Może stąd czeskie "koupit" a polskie "kupić" - nie "kąpić", bo z
          niemieckiego "kaufen".

          Może dlatego czesi mają dopełniaczowe "u" z kółkiem (jakby
          długie "u", b.często odpowiednik naszego "ó") np. "psu - psów"

          Może stąd niemieckie Glogau, Krakau, Breslau.

          Psuć od pies - no tak! zastanawiało mnie to nietypowe "s" po "p".
          Oto odpowiedź!

          Nie w temacie, ale może wiesz skąd się wzieło "f" w "ufać"?
          Ponoć "ufać" to słowiańskie słowo, a "f" występuje zawsze w słowach
          obcego pochodzenia - przynajmniej tak wynika z moich obserwacji.
Pełna wersja