m.maska UNIWERSUM 04.02.12, 02:54 Jesteśmy otoczeni pustym zimnym Universum. Na początku nie brzmi to zachęcająco, ale porównując to z tym co jest nam znane z Ziemi, to „tam na zewnątrz” rzeczywiście znajduje się niewyobrażalne „NIC” w którym tylko gdzieniegdzie obserwujemy wyspy materii. One stanowią tak fascynujące i zdumiewające, często dla naszego rozsądku dziwaczne zjawiska, że nie mamy innego wyboru jak tylko się dziwić. I zawsze trzeba pamiętać – sami jesteśmy dziećmi tego nieznanego nam Wszechświata. Z tego co ujawnia nam Universum, czym jest, wiemy niewiele. Nawet jeśli dzisiaj potrafimy już dokładnie opisać jego stan, pojedyncze aspekty a nawet poszczególne związki, to jego prawdziwe pochodzenie i „cel” pozostają nieznane. Wiele pytań dotyczących tego gigantycznego tworu, który nazywamy Kosmosem pozostają bez odpowiedzi i zapewne jeszcze długo pozostaną. Większość ludzi ignoruje Wszechświat. Ten czy ów spogląda w stronę gwiazd i jeśli chce wiedzieć więcej, musi szukać odpowiedzi. Chcę tutaj trochę opowiedzieć o tym, co dzieje się na firmamencie, nad naszymi głowami w tym wspaniałym świecie, którego jesteśmy maleńką, maleńką cząstką. Tym razem proponuje Wam „podróż do gwiazd”...astronomię. Co miesiąc pisałam dotychczas o tym co widzimy nad nami, jakie gwiazdy nas nami „krążą”, jakie planety można odnaleźć na niebie i kiedy dochodziło do szczególnych konstelacji. Wczoraj pokazałam mapę nieba – na ten jeden konkretny dzień...bo przecież nic we Wszechświecie nie stoi w miejscu, wszystko jest w nieustannym ruchu. Odpowiedz Link
m.maska Dlaczego niektóre gwiazdy iskrzą barwnie? 04.02.12, 02:59 Takie zjawisko nazywane jest scyntylacją. Słowo wywodzi się od łacińskiego scintillare a to oznacza: „iskrzyć” albo „migotać”. Pozorne szybkie zmiany jasności gwiazdy albo często towarzysząca temu gra kolorów są efektem przejścia światła przez atmosferę naszej planety. Wiatry i różnice gęstości naszej powietrznej powłoki sprawiają zmiany załamania promieni świetlnych. Dobre teleskopy wykorzystują optykę adaptacyjną która w miarę możliwości wyrównuje ten efekt. Efekt scyntylacji występuje szczególnie w przypadku obiektów znajdujących się blisko linii horyzontu. Księżyc czy planety, widoczne są przez teleskop nie jako niewielkie punkty, a jako powierzchnie, w końcu znajdują się dużo bliżej niż gwiazdy, przez co efekt ten jest wyraźnie zniwelowany. Dzięki temu możemy oglądać planety „gołym okiem” i rozpoznajemy, że „iskrzą spokojniej”. Odpowiedz Link
m.maska Co to takiego: rok świetlny? 04.02.12, 03:03 Pojecie Rok Świetlny wprowadza w błąd. W końcu nie chodzi w żadnym wypadku o odległość, którą światło(czy inna podobna fala magnetyczna) pokonuje w ciągu roku ziemskiego. Jeśli przyjmie się za prędkość światła wartość 299.792.458 metrów/sekundę, czyli zaokrąglając 300 000 kilometrów/sekundę, rok świetlny wyniesie 9.500.000.000.000 kilometrów albo krócej 9,5 bilionów kilometrów. Odległość między Ziemią i Słońcem razy 63 240. Pojęcie roku świetlnego ogólnie jest używane, a jednak nie jest to żadna międzynarodowa jednostka miary... ale ładnie brzmi, mimo, że nikt nie potrafi sobie tej odległości wyobrazić to działa na naszą wyobraźnię silniej niż niejedna kolumna cyfr. Odpowiedz Link
m.maska Niebo pełne gwiazd - marzec 2012 05.03.12, 02:28 Widok nieba w kierunku południowym 15 marca o północy. Na mapie nie zostały uwzględnione Wenus i Jowisz. Te widoczne są już o zmierzchu w kierunku zachodnim. Mapa pokazuje gwiazdy widoczne około północy – niebo już będzie w tym czasie „opanowane“ przez gwiazdozbiory wiosenne. Dokładnie w kierunku południowym widoczny jest gwiazdozbiór Lwa, na którego dolnej granicy znajdzie się czerwona planeta: Mars. Mars swoim blaskiem przyćmiewa nawet gwiazdę główną Lwa: Regulus. W kierunku południowo-wschodnim błyszczy para ciał niebieskich, to wyżej to pierścieniowa planeta Saturn, nieco poniżej Spica, główna gwiazda gwiazdozbioru Panny. Regulus i Spica wraz z jasną gwiazdą Arktur w gwiazdozbiorze Wolarza, tworzą „wiosenny trójkąt“. Jednak w tym roku, w pobliżu trójkąta znajdują się dwie planety, przez co nie będzie on tak wyraźnie widoczny. Wielki Wóz(część gwiazdozbioru Wielkiej Niedźwiedzicy) jest widoczny pionowo nad nami. Między nim i gwiazdozbiorem Lwa znajdują się mniej wyraziste gwiazdozbiory: Małego Lwa, Psów Gończych i Warkocz Bereniki. Podobnie między gwiazdozbiorem Lwa i horyzontem: tutaj wije się słabo świecący gwiazdozbiór Hydry, Sekstant jest niemal niewidoczny, co najwyżej można rozpoznać gwiazdozbiory Pucharu i Kruka ze względu na ich charakterystyczną formę. Fazy Księżyca w marcu 2012 Ruchy planet w marcu Merkury – jest dobrze widoczny do okolo 7.3. na zachodnim wieczornym niebie. Najlepszy czas obserwacji miedzy 18:45 i 19:15 Wenus – 27 marca osiągnie najdalszy punkt wschodni w stosunku do Słońca, widoczna jest wyraźnie jako „gwiazda wieczorna“. Między 11 i 13 marca będzie mijać Jowisza w odległości 3,5°. Mars znajdujący się w gwiazdozbiorze Lwa znajdzie się 3.3. w opozycji. Osiągnie wtedy jasność –1,2 mag(Magnitude), będzie miał wielkość około 14’’ i całą noc będzie widoczny. Jowisz wieczorem zbliża się do zachodniego horyzontu a tam Wenus „odbiera“ mu blask. 25 marca, Księżyc znajdzie się bardzo blisko Jowisza. Saturn jest planetą całej nocy, znajduje się w gwiazdozbiorze Panny, jego jasność osiągnie 0,3 mag. Uran znajdzie się 24 w koniunkcji ze Słońcem i nie jest w nocy widoczny. Neptun oddali się w kierunku zachodnim od Słońca i będzie nadal pozostawał nocą poniżej horyzontu. Odpowiedz Link
m.maska Niebo pełne gwiazd - kwiecień 2012 05.04.12, 23:31 Widok nieba o północy 15 kwietnia Około północy można zobaczyć nad południowym horyzontem gwiazdozbiór Panny wraz z jej najjaśniejszą gwiazdą o nazwie Spica. Tylko kawałek w górę połyskuje Arktur, najjaśniejsza gwiazda Wolarza. Patrząc w kierunku południowo-zachodnim zauważymy gwiazdę Regulus w gwiazdozbiorze Lwa. Te trzy: Spica, Arktur i Regulus – tworzą tzw. trójkąt wiosenny. Nieco powyżej wiosennego trójkąta widać niepozorny gwiazdozbiór: Warkocz Bereniki. Jednocześnie na wiosennym niebie wyraźnie widoczne są dwie planety: Mars w gwiazdozbiorze Lwa i Saturn w gwiazdozbiorze Panny. Jeśli ktoś w kwietniu będzie obserwował niebo przed północą, zauważy jeszcze kilka jasnych gwiazd; te już wkrótce nie będą widoczne. Dla odmiany pojawią się letnie gwiazdozbiory: na wschodnim niebie widoczna będzie Wega, najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Liry. A na linii łączącej jasne gwiazdy Wega i Arktur, znajdzie się niezbyt rzucający się w oczy, gwiazdozbiór Herkulesa. Fazy Księżyca w kwietniu Planety na kwietniowym niebie 2012 Merkury znajduje się tak nisko na południu, że nie jest widoczny. Venus jest nadal gwiazdą wieczorną. 3 kwietnia przesunęła się w pobliżu Plejad a w końcu miesiąca osiągnie swoją maksymalną jasność –4,7 mag. Mars jest niemal całą noc widoczny w gwiazdozbiorze Lwa. Jowisz w kwietniu jest widoczny we wczesnych godzinach wieczornych, ale wkrótce przestanie i jego "wyprzedzi" Słońce. Saturn znajduje się w gwiazdozbiorze Panny. Stwarza doskonałe warunki do obserwacji! Uran nie będzie w nocy widoczny. Neptun także nie będzie widoczny. Odpowiedz Link
m.maska Niebo pełne gwiazd - maj 2012 04.05.12, 02:12 Wiosenne gwiazdy i szybki Arktur. Wenus, będąca wiele tygodni „gwiazdą“ na zachodnim horyzoncie powoli będzie się wycofywać z wieczornego nieba, poza tym dominować będą gwiazdozbiory wiosenne. Warto spojrzeć na gwiazdozbiór Wolarza, którego gwiazda główna nie tylko jest częścią Wiosennego Trójkąta i jest wyjątkowo jasna, to jeszcze porusza się po niebie niezwykle szybko. Nocne majowe niebo opanowały zgodnie z porą roku i miejmy nadzieje wiosennymi temperaturami, gwiazdozbiory wiosenne: Wielki Wóz – w tym przypadku niezupełnie chodzi o gwiazdozbiór (ten nazywa się Wielka Niedźwiedzica), tylko o „podgwiazdozbiór” albo asteryzm – widoczny wysoko na niebie. Jeśli połączy się w Wielkim Wozie obie gwiazdy tworzące dyszel, linia ta wskazuje Gwiazdę Polarną, położoną na końcu dyszla Małego Wozu. Mały Wóz, którego oficjalna nazwa to Mała Niedźwiedzica, nie jest jednak asteryzmem. Inne mniej znane asteryzmy, to „Krzyż Północy” w gwiazdozbiorze Łabędzia albo „Pas Oriona” i „Miecz Oriona” w gwiazdozbiorze Oriona. Łatwy do znalezienia na niebie jest Trójkąt Wiosenny, który tworzą gwiazdy: Arktur w gwiazdozbiorze Wolarza, Spica w gwiazdozbiorze Panny i Regulus w gwiazdozbiorze Lwa. Ale na niebie widoczne jest już także lato: na (północnym-) wschodzie wyłania się Trójkąt Letni, w którego skład wchodzą gwiazdy: Deneb w gwiazdozbiorze Łabędzia, Wega w gwiazdozbiorze Liry i Altair w gwiazdozbiorze Orła . Wysoko na wschodnim niebie widoczny jest gwiazdozbiór Wolarza z główną gwiazdą Arktur. Ta gwiazda jest elementem Wiosennego Trójkąta. Gwiazdozbiór przypomina rożek z lodem. Lód wskazuje północny-wschód, Arktur znajduje się na czubku rożka. Arktur świeci na pomarańczowo i jest trzecią najjaśniejszą gwiazdą na niebie. To dlatego, że znajduje się relatywnie blisko, bo około 37 lat świetlnych, ponadto jego średnica jest około 25 razy większa niż średnica Słońca. To co go charakteryzuje, nie jest możliwe do uchwycenia gołym okiem: Arktur należy do najszybciej poruszających się gwiazd na niebie. Każdego roku przesuwa się o 2,3 sekundy kątowe w kierunku gwiazdozbioru Panny. Dla porównania: Księżyc w pełni, pokrywa na niebie około 1800 sekund kątowych, albo pół stopnia. Jeśli można skorzystać z lornetki, albo niewielkiego teleskopu, można spróbować odszukać na niebie kulistą gromadę gwiazd Messier 3 (M3), w gwiazdozbiorze Psów Gończych. Zalicza się ona do najładniejszych gromad gwiazd na północnym niebie i znaleźć ją można o około 12 stopni na północny zachód od Arktura na granicy gwiazdozbioru Wolarza. M3 została odkryta 3 maja 1764 roku przez Charles’a Messier i jest trzecim obiektem w katalogu Messier. Ta gromada gwiazd jest oddalona od Ziemi o około 34 000 lat świetlnych a w jej skład wchodzi ponad pół miliona gwiazd. Gromada ma średnicę około 200 lat świetlnych, ale połowa jej masy znajduje się w środku wewnętrznych 22 lat świetlnych. Na początek, będziemy się musieli w maju pożegnać z naszą sąsiadką Wenus, która w ostatnich miesiącach tak wyraźnie widoczna była na wieczornym niebie na zachodzie. Widoczność Wenus, wędrującej obecnie przez gwiazdozbiór Byka w końcu miesiąca wyraźnie się zmniejszy. Od połowy miesiąca nie będzie szczególnie wyraźna, a w końcu miesiąca, nie będzie widoczna wcale. Jeśli ktoś obserwowałby Wenus przez teleskop, zauważyłby, że jej kształt coraz bardziej przypomina sierp. Nasz kolejny sąsiad Mars, będzie nam w maju towarzyszył, chociaż pod koniec miesiąca już tylko do połowy nocy. Od opozycji Marsa minęło już nieco czasu, tak więc jego jasność też wyraźnie zmalała. Czerwona planeta wędruje obecnie przez gwiazdozbiór Lwa. Ogrom gazowy Jowisz, nie będzie w maju widoczny. Za to Saturn, kory w ubiegłym miesiącu znalazł się w opozycji do Słońca jest wyraźnym obiektem na niebie, widocznym przez całą noc w gwiazdozbiorze Panny. Polujący na meteory, niewiele będą mieli do oglądania w maju, o ile nie znajdą się na południowych szerokościach geograficznych. Tam będą widoczne Eta Akwarydy, które, można by sądzić „przybywaj” z gwiazdozbioru Wodnika, ten aktywny rój meteorów, osiąga maksimum 6 maja. Źródłem Eta Akwaryd była kometa Halley’a. Odpowiedz Link