Dodaj do ulubionych

Mennica w Jankowie

10.10.07, 12:44
Ciekawy art.źródło.Życie Kalisza.
Celtycka mennica na terenie gminy Blizanów?Bardzo możliwe.Wskazują
na to również najnowsze wykopaliska prowadzone w tym rejonie.Dwa
tysiące lat temu na naszej ziemi istniał silny ośrodek osadniczy,być
może nawet cywilizacyjne centrum dla wiele bardziej rozległego
obszaru.
Archeolodzy znależli m.in.piec-wapiennik zbudowany z kilku warstw
kamieni,a wokół niego fragmenty ceramiki kultury przeworskiej z
przełomu II i III wiekun.n.e.-Piec z okresu rzymskiego
prawdopodobnie użytkowany był przez ludność kultury przeworskiej.Ale
na tym pagórku jest wszystko:cmentarzysko łużycki i pomorskie osada
z czasów rzymskich i cmentarzysko z okresu wędrówek ludów.Uwagę
archeologów przyciągneła pewna złota moneta,której w okolicach
Kalisza się nie spodziewali.Razem znią znaleziono fragment złotej
sztabki i glinianego tzw placka.
Monetka znaleziona w Jankowie należe do najpóżniejszych emisji monet
celtyckich.jet to formalnie rzecz biorącmoneta złota o nominale
jednj ósmej statera.wybita została w ostatnich dziesicioleciach
przed narodzenim Chrystusa lub na początku naszej ery.Co znaleziono
jeszcze w Jankowie:Monety zokresu panowania Marka Aureliusza i
cesarza Trajana oraz Kommodusa i wspomnianą wyżej montę
celtycką.Oczywisce w artykuł jest obszerniejszy,ale nie chce mi sie
pisac.
Obserwuj wątek
    • kaliszman Re: Mennica w Jankowie 11.10.07, 12:52
      Joko ze ten artykuł wywołał takie zainteresowanie:) cieszę sie
      bardzo i na liczne prośby dorzucę drugą częsc artykułu.
      Starsze monety celtyckie w naszej częsci Europy,tj.w Czechach na
      Morawach,w płd-zach Słowacji i Polsce,wybijane przez plemię
      Bojów,wykonywane były niemal z czystego złota- wyjaśnia Marcin
      Rudnicki z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego.
      Jak dodaje mennictwo było dla celtów oznaka potegi i prestiżu.W
      czasach,o których mówimy,na ziemiach polskich wieksze grupy celtów
      zamieszkiwały jedynie okolice dzisiejszego Krakowa.Tam też odkryto
      ślady produkcji menniczej w postaci glinianych placków podobnych do
      tego,który odktyty zosatał w Jankowie.Służyły one jako foremki do
      odlewania monet.Potwierdzenie obecności mennicy celtyckiej w
      Jankowie,której istnienie wydaje sie bardzo prawdopodobne,bedzie
      ogromną sensacją.Obecność celtyckiego warsztatu pod Kaliszem nie
      tylko zmieni nasze pojecie o schyłkowej fazie mennictwa
      celtyckiego,ale także o samym osadnictwie tego ludu u schyłku jego
      historii.Bowiem na obecnym etapie wiedzy na temat osadnictwa
      cltyckiego w Polsce obecnosc wiekszych grup tego ludu
      poza,Śląskiem,Małopolską i dorzeczem górnego Sanu w ogóle nie
      wchodziła w rachubę.Ostateczne wniski badaczom powinna przynieśc
      analiza stopów metali,z których wykonano monetę i fragmenty szabki
      oraz tego co pozostał w wgłębieniach glinianej płytki.
      Sprawa mennicy celtyckiej potwierdza intensywność osadnictwa okresu
      rzymskiego na naszym terenie.Myśle ze w pobliżu misiało być
      teżmiejsce,w którym wytapiano zelazo.Cała dolina Prosny to
      swiadectwo ciądłosci osadniczej i potwierdzenie znaczenia tej rzeki
      jako szlaku handlowego.Trzeba tu podkreślić zwłaszcza role okolic
      Kalisza,co stanowic moze jeszcze jeden argument na poparcie
      twierdzeń tych,którzy w Ptomeleuszowej Kalisii dopatrują sie Kalisza-
      podsumowuje L.Ziąbka.
      Kaliscy archeolodzy maja nadzieje,że wprzyszłym rokubedą mogli
      kontynuować prace rozpoczete w Jankowie.Wójt Blizanowa Sławomir
      Musioł pospieszył już z obietnicą sfinansowania częsci
      przyszłorocznych wykopalisk.
      A więc wypada się tylko cieszyć z odkryć i mieć nadzieje ze znajdą
      sie pieniądze na dalsze badania.
      • wielkopolskawschodnia Re: Mennica w Jankowie 11.10.07, 15:06
        Nie degustuj się. :)

        Dziękujemy, że napisałeś tak dużo, tym bardziej, że na stronie Życia
        Kalisza jest tylko notatka:
        www.zyciekalisza.pl/index.php?str=54&id=801
        Odkrycie jest istotne dlatego, że nie tylko dowodzi ciągłości
        osadniczej w dolinie Prosny, ale może także dowodzić celtyckiego
        pochodzenia nazwy miasta (o czym niedawno pisał Kalamata99).
    • ksiestwokaliskie Re: Mennica w Jankowie 12.10.07, 17:00
      Wyjątkowe odkrycie w podkaliskim Jankowie. Archeolodzy znaleźli monetę celtycką
      ze stopu srebra i złota oraz fragment pręta o podobnej do numizmatu wadze.

      Wiele wskazuje więc na to, że mógł on być przeznaczony do przetopienia. A to z
      kolei może świadczyć o tym, że w tym miejscu istniała mennica Celtów.

      Maleńka,miseczkowata , mająca niespełna 6 milimetrów celtycka moneta to unikat.
      W Polsce jest ich niewiele, a jedna właśnie trafiła do kaliskiego muzeum.

      Wszystko za sprawą odkrycia archeologicznego,które finansowo wspierał
      wielkopolski konserwator zabytków. Należy ona do najpóźniejszych emisji monet
      celtyckich .Według fachowców wybita została na przełomie wieków, prawdopodobnie
      było to w ostatnich dziesięcioleciach przed narodzeniem Chrystusa.

      Na razie nie wiadomo jeszcze, czy w Jankowie znajdowała się mennica celtycka.
      Wszystko mają potwierdzić specjalistyczne badania.

      W latach 50 -tych na tym samym stanowisku archeologom udało się odnaleźć
      glinianą płytkę, która mogła służyć do produkcji monet. Teraz, kiedy jest już i
      moneta , i płytka i siekaniec- czyli fragment pręta do przetopu -można to
      wszystko połączyć i przypuszczać, że w tym miejscu Celtowie wybijali monety.

      Oprócz monety celtyckiej archeolodzy znaleźli jeszcze wiele innych przedmiotów.
      Wśród nich jest kilkanaście monet rzymskich pochodzących z okresu II i III wieku
      naszej ery.

      Jest też wiele przedmiotów ozdobnych, jak choćby wykonane wyjątkowo precyzyjnie
      spinki do upinania odzieży. Większość przedmiotów jest dobrze zachowana.

      rc.fm

      a tu link do monet: www.rc.fm/!pliki/m1192200623fot3--monetka_celt.jpg
      • wielkopolskawschodnia Re: Mennica w Jankowie 12.10.07, 17:12
        W ułamku sekundy między informacją o celtyckiej monecie a informacją
        o miejscu jej przechowywania (MOZK w Kaliszu) dostałem prawie ataku
        wściekłości, bo już pomyślałem, że trafi do Muzeum Archeologicznego
        w Warszawie (albo nie daj Bóg do takiegoż w Poznaniewie).
    • ksiestwokaliskie Re: Mennica w Jankowie 12.10.07, 19:46
      To niesamowite, ale nawet poznańska TVP3 zainteresowała się znaleziskiem.
      Pokazali te piękne znaleziska, było też ujęcie pól koło Jankowa (chociaż
      archeolodzy ukrywają dokładne miejsce) oraz wywiady z panami Ziąbką i Splittem.
          • kaliszman Re: Mennica w Jankowie 24.10.07, 11:38
            Kolejne ciekawe znalezisko w Jankowie.
            Odkryto drugą monete celtycką.III-wieczne tzw.antoniany wykonane ze
            stopu bardzo słabego srebra uzupełnia jescze jedno znalezisko.To
            zoomorficzne zapinka z brązu z przedstawieniem smoka.Jest to jedno z
            pięciu tego typu znalezisk,datowane na II wiek n.e.
            • ok333 Re: Mennica w Jankowie 24.10.07, 12:30
              kaliszman napisał:

              > Kolejne ciekawe znalezisko w Jankowie.
              > Odkryto drugą monete celtycką.III-wieczne tzw.antoniany wykonane
              ze
              > stopu bardzo słabego srebra uzupełnia jescze jedno znalezisko.To
              > zoomorficzne zapinka z brązu z przedstawieniem smoka.Jest to jedno
              z
              > pięciu tego typu znalezisk,datowane na II wiek n.e.

              Kaliszman , a skad Ty masz takie informacje ???
        • kaliszman Re: Skarb z Jankowa 16.04.08, 12:00
          Może nie dotyczy Jankowa,ale regionu kaliskiego a dokładnie
          południowo-wschodniej Wielkopolski.
          Kaliski archeolog twierdzi,że okolice Kalisza były ważnym ośrodkiem
          cywilizacyjnym już 2800 lat temu.
          Do tej pory szczyciliśmy się naszą metryką sięgającą czasów
          Ptolemeusza,Szlaku Bursztynowego.Najnowsze badania pozwalają sięgnąć
          dalej w przeszłość.Dzisiejsze Kaliskie wraz z Dolnym Śląskiem i być
          może Kujawami stanowiło część wielkiego europejskiego kręgu
          kulturowego już we wczesnej epoce żelaza.
          Bardzo ciekawy artykuł,oczywiście dla wszystkich,których interesuje
          historia Kalisza i WW.
          Życie Kalisza.
            • gladki0 Re: Skarb z Jankowa 03.01.09, 13:53
              W poście z życzeniami noworocznymi to był OT, ale tutaj info o
              podsumowaniu wykopalisk w Jankowie za 2008 rok należy umieścić

              [quote]

              WYKOPALISKOWE PODSUMOWANIE
              ---------------------------------------

              Podsumowano prace wykopaliskowe prowadzone w 2008 roku w
              Jastrzębnikach koło Kalisza. Badania przyniosły interesujące wyniki.
              Na stanowisku w Jastrzębnikach odkryto relikty osadnictwa z okresu
              lateńskiego związanego z obecnością celtyckiego plemienia Bojów,
              okresu rzymskiego i wczesnego średniowiecza.

              O śladach pobytu Galów świadczą znaleziska monet, ozdób i elementów
              stroju oraz obiekty archeologiczne, w których znaleziono ułamki
              naczyń kultury lateńskiej pochodzących z przełomu er.
              "Spośród znalezionych w czasie badań monet, trzy można łączyć z
              mennictwem celtyckich Bojów" - mówi Sławoimr Miłek, z Muzeum
              Okręgowego Ziemi Kaliskiej. - "Część z nich prawdopodobnie została
              wybita w pobliskim Jankowie, gdzie jak ustalono ostatnio, istniała
              pod koniec I wieku p.n.e. mennica, wybijająca monety o wartości 1/8
              statera. Dwie z monet nawiązują zarówno wagą jak i sposobem
              wykonania, materiałem i stylistyką do numizmatów z Jankowa.
              Odnalezienie ich w Jastrzębnikach potwierdza hipotezę używania tych
              monet na rynku lokalnym. Trzecia z monet wagowo odpowiada wartości
              1/3 statera, ale została wykonana z brązu, a jej stylistyka
              nawiązuje do złotych monet bitych przez Bojów na terenach położonych
              na południe od dzisiejszej Polski. Możliwe, że wcześniej moneta
              pokryta była cienką warstewką złota, czyli mielibyśmy do czynienia z
              falsyfikatem z epoki.
              Znaleziska z okresu lateńskiego i rzymskiego w dolinie Prosny
              potwierdzają starożytną metrykę Kalisza - skupiska kilkunastu osad,
              który już na przełomie er stanowił bardzo ważny ośrodek
              dalekosiężnego handlu związanego z funkcjonowaniem szlaku
              bursztynowego."

              "W Jastrzębikach dokończono również eksplorację
              wczesnośredniowiecznego skarbu denarów krzyżowych, który został
              ukryty w ziemi w czasach panowania Władysława Hermana" - mówi Adam
              Kędzierski, z Instytutu Archeologii i Etnologii PAN w Warszawie: -
              "Dzięki środkom finansowych pozyskanym z Ministerstwa zabezpieczono
              rozwleczony przez orkę na dużym obszarze depozyt i uratowano go
              przed nielegalną eksploracją. Zespół kruszcowy z Jastrzębnik jest
              jednym z najciekawszych znalezisk monet wczesnośredniowiecznych na
              terenie Wielkopolski w ostatnich latach."
              W sumie odkryto 836 zabytków, w większości były to denary krzyżowe,
              monety obiegowe w XI-wiecznej Polsce. Badania wskazują, że skarb
              został zakopany około roku 1090.

              Prace wykopaliskowe były prowadzone w ramach grantu Ministerstwa
              Kultury i Sztuki. Jest jeszcze sporo do zrobienia. Staramy się o
              kolejne środki na dalsze badania" - mówi Leszek Ziąbka z Muzeum
              Okręgowego Ziemi Kaliskiej: -
              "Znaleziska z okresu lateńskiego i rzymskiego w dolinie Prosny
              potwierdzają starożytną metrykę Kalisza - skupiska kilkunastu osad,
              który już na przełomie er stanowił bardzo ważny ośrodek
              dalekosiężnego handlu związanego z funkcjonowaniem szlaku
              bursztynowego."

              Do tej pory udało się przekopać jedną piątą stanowiska
              archeologicznego.

              wojtys@rc.fm
              [/quote]

              Zródło : www.rc.fm/kulturalne/wykopaliskowe-podsumowania.html
              • ok333 Re: Skarb z Jankowa 07.06.09, 12:19
                Upuje dodając ,,archeowieści:

                '' Kolejne ślady Celtów spod Kalisza
                Pozostałości osadnictwa z okresu lateńskiego, związanego z
                obecnością celtyckiego plemienia Bojów oraz z okresu rzymskiego i
                wczesnego średniowiecza, odkryto w ubiegłym roku podczas badań w
                dolinie Prosny w Jastrzębnikach pod Kaliszem.

                O pobycie w tym rejonie Celtów świadczą monety, ozdoby i elementy
                strojów oraz obiekty archeologiczne, w których znaleziono ułamki
                naczyń kultury lateńskiej pochodzących z przełomu er – poinformowali
                w środę PAP Sławomir Miłek i Leszek Ziąbka z kaliskiego Muzeum
                Okręgowego oraz Adam Kędzierski z miejscowej stacji Instytutu
                Archeologii i Etnologii PAN.

                Trzy ze znalezionych monet można łączyć z mennictwem celtyckich
                Bojów. Dwie z nich nawiązują wagą, sposobem wykonania, materiałem i
                stylistyką do numizmatów z podkaliskiego Jankowa, gdzie najpewniej
                istniała pod koniec I wieku p.n.e. celtycka mennica, wybijająca
                monety o wartości 1/3 statera.

                Archeolodzy znaleźli także kilka monet rzymskich, w tym rzadko
                odkrywany na ziemiach polskich denar Republiki Rzymskiej z 83/84
                roku przed Chrystusem. Na monecie widać kontrmarki w kształcie
                greckich liter. Oznacza to, że zabytek dotarł do Wielkopolski z
                któregoś z państw hellenistycznych.

                Na podstawie depeszy PAP opublikowanej w gazeta.pl.

                ~ przez Wojciech Pastuszka w dniu 1.01.2009.

                Napisane w Archeologia, Nauka, Polska
                Tagi: Celtowie, Kalisz

                Odpowiedzi: 17 to “Kolejne ślady Celtów spod Kalisza”
                Chyba nie znalazłyby się argumenty przeciw istnieniu Celtów, albo
                przynajmniej ich kultury, w pobliżu Kalisza. Tym bardziej, że Kalisz
                jest już na początku naszej ery, a Słowianie nie. Na mapach
                przedstawiających zasięg Celtów jest pokazane, że byli obecni nawet
                w Azji Mniejszej i na Ukrainie. Rzymskie monety pewnie pochodzą z
                handlu bursztynem.

                jakiś tam maciek powiedział 1.01.2009 @ 13:46 | Odpowiedź

                jakiś tam maciek powiedział 1.01.2009 @ 13:46

                W Twoim poście zakładasz tożsamość między ludźmi i przedmiotami?

                Pierwsze zdanie ostrożne:
                “Chyba nie znalazłyby się argumenty przeciw istnieniu Celtów, albo
                przynajmniej ich kultury” – czyli oni albo ich kultura? OK
                Ale już drugie zdanie – w archeologicznym stylu – jest twierdzące, a
                nie przypuszczające:
                “Na mapach przedstawiających zasięg Celtów jest pokazane, że byli
                obecni [ oni czyli LUDZIE] nawet w Azji Mniejszej i na Ukrainie.”
                A skąd to wiemy? Z map – zrobionych na podstawie dystrybucji
                przedmiotów przez archeologów.
                Czy dobrze to wszystko zrozumiałem.
                I co mają do tego Słowianie???
                A Kartagina musi zginąć? Czy o to chodzi koledze: jakiś tam maciek?
                A GDZIE TU CZŁOWIEK?

                domorosły logik powiedział 1.01.2009 @ 16:45 | Odpowiedź

                >>A skąd to wiemy? Z map – zrobionych na podstawie dystrybucji
                przedmiotów przez archeologów.

                nie tylko. W przypadku Azji Mniejszej – ze źródeł historycznych. Nie
                pojawili się tam na chwilę, ale rządzili środkiem Anatolii
                (=Galacją) przez kilkaset lat! Na oczach świata!

                eptesicus powiedział 1.01.2009 @ 18:51 | Odpowiedź

                Ciekawe co na to genetyka, odpowiem przewrotnie ;)
                Zachowały się jakieś kompletne szkielety, by można było
                przeprowadzić choć badania porównawcze?

                lavinka powiedział 1.01.2009 @ 19:06 | Odpowiedź

                >>Zachowały się jakieś kompletne szkielety, by można było
                przeprowadzić choć badania porównawcze?

                nie wiem, ale co ma tu genetyka? Celtowie to etnos, nie “rasa” czy
                populacja… Galatowie mówili po celtycku, ich władcy nosili celtyckie
                imiona, organizację społeczną mieli celtycką, broń i inne zabawki
                celtyckie. Co więcej przyszli z Europy, wiadomo dokładnie kiedy.
                Chyba nie jest to przedmiotem sporu…

                ale chodzi ci o Galatów, czy o te “ślady Celtów spod Kalisza”? Bo tu
                rzeczywiście trudno byłoby pewnie dowieść, że wszystkie te
                przedmioty nie pojawiły się tam drogą handlu…

                >>A GDZIE TU CZŁOWIEK?

                a na cóż nam człowiek do szczęścia? ;-)

                eptesicus powiedział 1.01.2009 @ 20:37 | Odpowiedź

                Gratuluję dobrego zrozumienia postu.
                No cóż, wiesz wszystko. Czapka z głowy!

                domorosły logik powiedział 2.01.2009 @ 1:08 | Odpowiedź

                ciekawy styl dyskusji, oparty o pretensje do wszystkich, półsłówka i
                zagadki :-)

                eptesicus powiedział 2.01.2009 @ 14:47 | Odpowiedź

                No widzę, że mój post wzbudził same kontrowersje. Jeżeli chodzi o
                Słowian: Jest tu na Archeowieściach temat “Od kiedy Słowianie żyją
                nad Wisłą?”, który podważa fakt bycia Słowian na terenie Polski
                przed V-VI wiekiem n.e., zestawiłem to z Kaliszem, o którym jest
                wzmianka w I w.n.e. albo i wcześniej, czyli nie założyli go
                Słowianie, a Celtowie, których nawet znaleziono monety, o czym jest
                w tym artykule. A to że pisałem raz o kulturze Celtów, a raz o nich
                samych, jest uproszczeniem. Jak chcesz domorosły logiku, to
                wstawiaj “kulturę Celtów” i “Celtowie”, gdzie Ci pasuje, żeby nie
                było, że brakuje mi rozeznania. Nie chciałem też pisać od strony
                genetycznej, bo zostałbym skrytykowany, że badania genetyczne
                utożsamiam z badaniami archeologicznymi, a już mi tu wygarnięto, że
                służą one różnym sprawom.

                jakiś tam maciek powiedział 2.01.2009 @ 15:32 | Odpowiedź

                twój post maćku nie wzbudził wcale “samych kontrowersji”, tylko
                wybuch zgorzknienia i irytacji u niejakiego “domorosłego logika”.
                BTW, trzeba przyznać, że rzadko kiedy internauta może poszczycić się
                równie celnie dobranym nickiem ;-)

                eptesicus powiedział 2.01.2009 @ 15:43 | Odpowiedź

                Jeżeli chodzi o mój nick, to właśnie już wcześniej chciałem
                zaznaczyć, że nadałem go sobie spontanicznie, bo nie wiedziałem, że
                będę wracał na Archeowieści, ale zauważyłem, że ta strona jest
                dynamiczna, co 2 albo i 1 dzień nowy artykuł. Na szbykiego trzeba
                było coś dać, żeby nie być Anonimem.

                jakiś tam maciek powiedział 2.01.2009 @ 16:04 | Odpowiedź

                >>Jeżeli chodzi o mój nick

                nie mówię o tobie, tylko o “domorsłym logiku” ;-)

                eptesicus powiedział 2.01.2009 @ 16:34 | Odpowiedź

                Zastanawiałem się, skąd tu tylu ewidentnie różnych Anonimów i chyba
                rozumiem.
                Czy jeśli nie wypełni się rubryki “Identyfikator”, automatycznie
                wpisywane jest “Anonim”?

                Anonim powiedział 4.01.2009 @ 10:36 | Odpowiedź

                Tak! To tak działa!

                Anonim powiedział 4.01.2009 @ 10:37 | Odpowiedź

                tutaj szla trasa bursztynowa, celtowie trudnili sie nie tylko
                rzemioslem,( epoka brazu,zelaza) ale tez handlem tymi przedmiotami
                ich pracy i nietylko. Ich uczestnictwo na takiej trasie bylo pewnnie
                w tamtych czasach calkiem normalne. Znali sie swietnie w terenie,
                pozniej ich miejsce przejeli tutaj w Europie czesciowo zydzi i
                arabowie.Zydzi zaczeli sie osiedlac, to dalej jest ciekawe i tez
                typowe dla Kalisza.

                Anonim powiedział 4.01.2009 @ 16:59 | Odpowiedź

                Może Żydzi to kulturowi Celtowie? A Arabowie?
                Opowieść Anonima jak z Galla Anonima (sic!)? I biedni teraz ludzie z
                Kalisza. Nic dalej nie kopcie.

                domorosły logik powiedział 5.01.2009 @ 18:01 | Odpowiedź

                Mysle nie raz, ze nie tylko kopanie odtwarza historie, jak bedziemy
                tylko na archeologow liczyc to jej sie nie doczekamy.Mysle ze
                powinno duzo wiecej ludzi zajac sie jej badanie.Ale nie tylko ci co
                umieja pisac, bo moze ci tylko to umieja.
                Jedno moge powiedziec,ze pochodze z ziemi kaliskiej i moja rodzina
                ma juz 400 letnia historie.Cos w tym jest?, Ale oni zawsze zabierali
                wiadomosci do grobu i co ciekawe pobierali sie w rodzinach, pewnie w
                obawie przed obcym.Moze takie analizy bylyby konstruktywne? Pochodze
                ze starej kaliskiej kultury agralnej.

                Anonim powiedział 5.01.2009 @ 18:27 | Odp.

                Znalezione monety i ich wytwarzanie jest juz jakims dowodem
                istnienia w kaliskim celtow, ale nie tylko.Takie mennic
                • ok333 Re: Skarb z Jankowa 07.06.09, 12:28
                  ... i dalej kontynuując ( bo mi obcięło :) ) :

                  ,,Takie mennice i takie pieniazki nie byly wyczynem zeby je zrobic,
                  zeby mowic juz o osiedleniu. Ale to sa juz pewne elementy,bo tu juz
                  jest typowy przedmiot znany w innych regionach Europy.To jest juz
                  mozna powiedziec jakis pisany element.Ciekawy jest takze ten grob
                  kowala pod Debem, juz dawno znaleziony z takim napisami i
                  wyposazeniem grobu.Nie przygladalam sie tym eksponatom dokladnie,
                  ale te zaliczylabym do tej samej kultury-celtow.''

                  żródło : archeowiesci.wordpress.com/2009/01/01/kolejne-slady-
                  celtow-spod-kalisza/

                  Kto mi podpowie coś więcej na temat tego kowala z Dębego ?

Nie pamiętasz hasła

lub ?

 

Nie masz jeszcze konta? Zarejestruj się

Nakarm Pajacyka