eliot
19.11.04, 12:20
Dariusz Sieczkowski
(rok I, bohemistyka, zaoczne)
KALENDARIUM DZIEJÓW SŁOWIAN POŁABSKICH
http://www.slawistyka.ath.bielsko.pl/historia/slowianie02.html
Od autora:
Słowianie Połabscy należą do Słowian zachodnich. Jako, że ziemie ich
oddzielały terytoria plemion polskich od Niemiec, historia i władcy
omawianych plemion są często wykorzystywani w budowaniu ideologii
narodowościowej lub idei jednego państwa słowiańskiego przez ruchy o
charakterze narodowościowym. Autor zdecydował się na formę kalendarium aby
zminimalizować powtórzenia z dostępnych opracowań i uniknąć oskarżeń o
plagiat. W przypadku wczesnej historii powtórzeń, niestety, nie da się
uniknąć. Mimo suchych wykazów dat autor starał się zwrócić uwagę na
okoliczności zdarzeń.
Wprowadzenie:
Spośród plemion należących do Słowian Połabskich najczęściej możemy usłyszeć
o Obodrytach i Wieletach. Co prawda istniało plemię Obodrytów, lecz było ono
jedynie częścią Związku Obodryckiego utworzonego z plemion : Wagrów,
Połabian, Warnawów i Obodrytów. Ziemie tego Związku znajdowały się na
północy, od wschodu oddzielone ziemiami pomorskimi i polskimi, a od zachodu
Niemcami. Od północy otaczało plemiona te Morze Bałtyckie. Nietrudno się
domyślić, że dość duża część mieszkańców trudniła się rybołóstwem i
korsarstwem. Obodryci wiecznie rywalizowali ze Związkiem Wieletów, do którego
z kolei należały następujące plemiona: Chyżanie, Czrezpienianie, Tolężanie i
Redarowie. Okresowo przyłączali się doń Wkrzanie, Morzycy i Rzeczanie.
Antagonizmy obodrzycko-wieleckie wykorzystywali władcy sascy interweniując w
tamtejsze stosunki wewnętrzne, co prowadziło stopniowo do zależności
polityczno-ekonomicznej. Spośród grup plemiennych ważna jest też
grupa "serbsko-łużycka" - Łużyczanie, Miliczanie, Selpoli, Bieżuńczanie,
Serbowie, Żytycy, Koledzicy, Żyrmuntowie, Susłowie i Dalemińcy (Głomacze).
Jeżeli chodzi o pojedyncze plemiona początkowo nie skupione w żadnym ze
związków to istotną rolę w dziejach Słowian Połabskich odgrywali Stodoranie.
Inne mniejsze plemiona np. Sprewianie, Doszanie, Ziemczycy czy Drzewianie z
czasem zostały pochłonięte przez rosnące w siłę państwa związkowe lub dostały
się pod wpływy niemieckie. Powstawanie związków było naturalną koleją rzeczy
przy przeobrażeniach społeczno-ekonomicznych tamtego okresu.
Słowianie zasiedlili omawiane ziemie podczas "wędrówki ludów". Wtedy istniał
jeszcze wspólny język prasłowiański. Z czasem wyodrębniły się języki właściwe
dla danych regionów zaliczone do lechickiej grupy językowej. Języki Łużyczan -
dolno- i górnołużycki zostały zachowane i są dzisiaj krzewione przez
pasjonatów liczących przy okazji na zyski finansowe. Wymarł język słowiński i
połabski używany przez Obodrytów, najbliższy mu, wśród istniejących jest
język kaszubski - wskrzeszony, wszystko wskazuje, iż będzie przeżywał swój
renesans.
Słowianie Połabscy czcili bóstwa. Można przyjąć iż bóstwo było w pewnym
sensie symbolem niezależności danego plemiona, przy czym np. w Związku
Wieletów na całym terytorium głównym bóstwem był Swarożyc, u Rugian -
Świętowit oraz Rujewit, u Obodrytów dość dużą rolę odgrywał Czernoboh,
któremu nie składano jako ofiary przekleństwa i złorzeczenia. Istniał szereg
innych czczonych bóstw, opisy niektórych wierzeń typu "przepowiadający
przyszłość rumak" są dla nas czymś bezsensownym, jednak wtedy pogaństwo
trzymało się dobrze, nawet po przyjęciu chrześcijaństwa przez niektórych
książąt co jakiś czas wybuchały powstania pogańskie. Należy również zwrócić
uwagę, iż wczesne średniowiecze nie cechowało się takim fanatyzmem religijnym
jak czasy wypraw krzyżowych.
Na temat historii Słowian Połabskich istnieje tylko kilka opracowań w języku
polskim, szereg artykułów oraz materiał źródłowy w postaci "Kroniki Słowian"
autorstwa Helmolda. Kronika cechuje się mnóstwem wtrąceń z Biblii i
zapożyczeń z Kroniki Adama IV. Czasem można powoływać się na skąpe informacje
w sagach państw skandynawskich. Autor bazował głównie na literaturze Jerzego
Strzelczyka.
Kalendarium obejmuje okres od pierwszej wzmianki w Kronice Fredegara do
upadku Arkony.
KALENDARIUM:
Od 2 poł VI w. - początek osadnictwa Słowian. Plemiona germańskie ekspandują
w tym czasie w kierunku granic Cesarstwa Rzymskiego.
Ok. 632 - w kronice Fredegara pojawia się pierwsza wzmianka o konkretnym
władcy Słowian Połabskich - Derwanie - księciu plemienia Surbiów (Serbów). Po
klęsce Franków pod Wogatizburgiem wciela on swój kraj do państwa Samona.
789 - wyprawa Karola Wielkiego na księcia zwierzchniego Wieletów - Dragowita.
Wojska Franków wspomagali Sasi, Fryzowie, Obodryci i Serbowie. Za panowania
Karola Wielkiego została wytyczona tzw. limes Saxoniae - granica obodrycko-
saska. Między Łabą a Zatoką Kilońską. Król, a później cesarz nie zmuszał
zależnych plemion do przyjęcia chrześcijaństwa. Zadowalał się trybutem i
sojuszem.
792 - powstanie antyfrankijskie Sasów połączone z wystąpieniem Wieletów.
795 - zamordowanie przez Sasów księcia obodryckiego Wiczana, będącego w
sojuszu z Karolem Wielkim, podczas kolejnego saskiego powstania
antyfrankijskiego. Książę miał wspomagać wojska króla w jego tłumieniu.
798 - książę obodrycki Drożko zwycięża Sasów w bitwie pod Święcianą.
805 - Frankowie najeżdżają kraj Dalemińców.
806 - Sorabowie uznają zwierzchnictwo Franków. 808 - najazd Duńczyków na
ziemie obodryckie. Równoczesne wystąpienie Wieletów. Smoleńcy i Linonowie
odłączają się od Związku Obodrzyckiego. Drażko uchodzi na wygnanie.
809 - powrót Drażka z wygnania. Wyprawa odwetowa na Wieletów, opanowanie
terytorium Smoleńców. W mieście Rerik książę zostaje zamordowany z rozkazu
króla duńskiego.
810 - wyprawa odwetowa Wieletów na ziemie obodryckie. Zniszczenie grodu
Franków Hohbuoki.
812 - wyprawa frankijska na ziemie wieleckie.
814 - śmierć Karola Wielkiego. Stopniowe zrzucanie zależności przez plemiona
Słowian Połabskich. Okres względnego spokoju
844 - Ludwik Niemiecki najeżdża Obodrytów. Podczas walki ginie książę
zwierzchni Gostomysł. Władza przechodzi w ręce naczelników plemiennych, co
powoduje osłabienie Związku jako organizmu państwowego.
928 - Henryk I po długim oblężeniu zdobywa Brandenburg - główny gród Stodoran.
929 - pod naporem dwudziestodniowego oblężenia wojsk niemieckich pasa Gana -
główny gród Dalemińców (Głomaczów). Wojska niemieckie urządzają rzeź ludności.
929 - powstanie Redarów. Kres powstaniu zadaje zwycięstwo niemieckie w bitwie
pod Łączynem 4 IX.
931 - kampania niemiecka przeciw Obodrytom. Jeden z tamtejszych władców
zmuszony do przyjęcia chrztu.
932 - wojska Henryka I atakują ziemie Łużyczan i Milczan.
934 - wyprawa niemiecka na ziemie Wkrzan.
936 - najazd Ottona I na Redarów.
939 - kampania niemiecka przeciw Obodrytom i Stodoranom. Silne wtedy plemię
Stodoran zostaje pokonane dzięki zdradzie wracającego, rzekomo, z niewoli
księcia Tęgomira.
939 - legendarna uczta u margrabiego Gerona zakończona zamordowaniem 30
naczelników plemion.
948 - pierwsze dwa biskupstwa w krajach Słowian Połabskich Brandenburg i
Hawelberg.
954 - Wkrzanie przyjmują zależność od Gerona.
954 - wielkie powstanie antyniemieckie koalicji obodrycko-wieleckiej. Niemców
wsparli Ranowie, Słowianie ponieśli decydującą klęskę nad Rzekienicą (16 X
955), kiedy zginął książę obodrycki Stojgniew. Niepokoje trwały aż do 960.
963 - margrabia Geron podbija Łużyczan i Milczan.
968 - powstanie biskupstw w Merseburgu, Żytycach i Miśni.
983 - kolejne wielkie powstanie Wieletów (od 29 VI). Zdobycie Hawelberga i
Brandenburga, powrót religii pogańskiej. Równolegle z powstaniem książę
obodrycki Mściwój najeżdża i puszcza z dymem Hamburg. Powstanie stłumione na
początku sierpnia.
990 - powstanie Obodrytów pod wodzą Mściwoja i Mścidraga. Wg. Helmolda
przyczyną owego powstania miało być nazwanie księci