ignorant11
27.02.05, 06:12
Sława!
Ukraina w rodzinie euroatlantyckiej
Podpisanie Planu Działań UE-Ukraina w ramach Europejskiej Polityki Sąsiedztwa
(Bruksela, 21 lutego), udział prezydenta Wiktora Juszczenki w posiedzeniu
Komisji NATO-Ukraina na szczeblu szefów państw i rządów (Bruksela, 22 lutego)
i jego wystąpienie na forum Parlamentu Europejskiego (Strasburg, 23 lutego)
stanowią z pewnością ważne wydarzenia w polityce zagranicznej Ukrainy oraz w
relacjach Kijowa z UE i z NATO. Zarazem nie stanowią w nich przełomu.
Jednoznacznej deklaracji nowych ukraińskich władz o zamiarze pełnej
integracji Ukrainy z Unią Europejską i z Sojuszem Północnoatlantyckim,
towarzyszyła konkretna, lecz niewygórowana oferta współpracy ze strony tych
organizacji oraz powściągliwość ich przedstawicieli w formułowaniu planów na
przyszłość.
Nową jakością w stosunkach Ukrainy z Zachodem jest natomiast klimat zaufania
związany z bardzo dobrą opinią, jaką sam Wiktor Juszczenko i nowe ukraińskie
władze cieszą się na Zachodzie.
Nowy klimat
Prezydent Juszczenko przyjmowany był w Brukseli i w Strasburgu jak herold
wolności i demokracji. W ciągu trzech dni spotkał się z czołowymi politykami
UE oraz z prezydentem USA George'em Bushem, który porównał go do Jerzego
Waszyngtona oraz przyjął zaproszenie do odwiedzenia Kijowa. W Strasburgu
Parlament Europejski przywitał, a następnie pożegnał prezydenta Ukrainy
owacją na stojąco. Przemówienie, w którym Juszczenko nazwał parlamentarzystów
ojcami chrzestnymi nowej demokratycznej Ukrainy i zapewniał, że europejska
przestrzeń wolności sięga teraz Kijowa, Lwowa, Charkowa i Odessy, było
kilkakrotnie nagradzane oklaskami. Z kolei przewodniczący PE Josep Borrell,
przewodniczący Komisji Europejskiej Jose Manuel Durao Barroso oraz wysoki
przedstawiciel UE Javier Solana zapewniali o poparciu Unii dla Ukrainy,
podejmującej dzieło reform.
Stosunki z UE - sąsiedztwo z widokiem na integrację
Mówiąc o wydarzeniach w stosunkach UE-Ukraina w dniach od 21 do 23 lutego,
należy dokonać rozróżnienia między dwustronnie przyjętymi zobowiązaniami a
jednostronnymi deklaracjami władz ukraińskich.
Dwustronnym zobowiązaniem jest Plan Działań UE-Ukraina. Podpisany na okres
trzech lat dokument zawiera zbiór około 300 punktów odnoszących się do
kilkudziesięciu sfer funkcjonowania państwa, w których Ukraina winna podjąć
wysiłek dostosowania do norm i standardów obowiązujących w UE lub zgodnych z
normami międzynarodowymi. Obejmuje on m.in. kwestie umocnienia demokracji i
poszanowania rządów prawa, przeprowadzenia reformy prawa i systemu
sprawiedliwości, efektywnej walki z korupcją, zapewnienia wolności mediów,
przeprowadzenia głębokich reform strukturalnych, liberalizacji gospodarki i
handlu oraz współdziałania z UE w sferze polityki zagranicznej i
bezpieczeństwa. Wypełnienie zapisów AP ma umożliwić Ukrainie
nawiązanie "stopniowo coraz bliższych relacji [z UE], wykraczających poza
współpracę ku stopniowej integracji ekonomicznej i pogłębieniu współpracy
politycznej". Będąc instrumentem Europejskiej Polityki Sąsiedztwa adresowanej
do państw, które w przewidywalnej przyszłości nie staną się członkami Unii,
AP nie zawiera perspektywy członkostwa dla Ukrainy.
Do tekstu głównego AP dołączony został specjalny aneks, opracowany przez
stronę unijną. Stanowi on swego rodzaju odpowiedź na pomarańczową rewolucję i
na zwiększone aspiracje nowych ukraińskich władz, określających jednoznacznie
integrację europejską jako strategiczny cel polityki państwa. Aneks jest
listą "miękkich" zobowiązań Unii służących wsparciu reform i zbliżeniu
Ukrainy do UE. Unia zobowiązuje się do rozpoczęcia wczesnych konsultacji na
temat Umowy o pogłębionej współpracy mającej zastąpić Umowę o Partnerstwie i
Współpracy, której ważność wygasa w 2008 roku. Bruksela zamierza też
współpracować ściślej z Ukrainą w sferze polityki zagranicznej i
bezpieczeństwa, w tym zwłaszcza w kwestii pokojowego uregulowania konfliktu
wokół Naddniestrza. Unia jest skłonna przyznać Ukrainie status państwa z
gospodarką rynkową oraz wspierać nadal starania Ukrainy o przystąpienie do
WTO. W sferze szczególnie ważnej dla Ukrainy - reżimu wizowego - Unia
zapowiada możliwość ułatwień w otrzymywaniu wiz, uzależniając to od postępu w
negocjacjach dotyczących umowy o readmisji. Bruksela zamierza też mocniej
wspierać wymianę młodzieży, studentów, naukowców i specjalistów. Zapowiada
także wsparcie dla reform na Ukrainie, w tym pomoc techniczną w dostosowaniu
ustawodawstwa do unijnego oraz wydzielenie przez Europejski Bank Inwestycyjny
kredytu dla Ukrainy w wysokości do 250 mln euro.
Stanowisko oficjalnego Kijowa wyraźnie wykracza poza horyzont nakreślony w
Planie Działań. Podczas przemówienia w Strasburgu prezydent Ukrainy ocenił
wprawdzie AP jako ważny etap współpracy z UE, zdystansował się natomiast od
polityki sąsiedztwa jako nieadekwatnej podstawy stosunków Ukrainy i
UE. "Celem mojego kraju, głównym zadaniem mego rządu i moim osobistym jest
wstąpienie Ukrainy do Unii Europejskiej" - zadeklarował jednoznacznie
Juszczenko. Ukraina pragnie, by rezultatem realizacji AP było podpisanie
europejskiej umowy o stowarzyszeniu i jest gotowa rozpocząć rozmowy o
wstąpieniu do UE już w 2007 roku.
Podczas konferencji prasowej prezydent Ukrainy nakreślił też etapy "mapy
drogowej" obejmującej otrzymanie od UE statusu gospodarki rynkowej (I
półrocze 2005), zakończenie procedur w celu przystąpienia do WTO (listopad
2005), a następnie rozpoczęcie rozmów o strefie wolnego handlu z UE i o
liberalizacji reżimu wizowego dla wybranych kategorii obywateli Ukrainy.
Nieliczne do tej pory komentarze ukraińskie ostrożnie traktują ambicje nowych
władz. Ukraińska Prawda (24.02.2005) zauważa, że głównym problemem
europejskich polityków będzie albo powstrzymanie integracyjnej retoryki
ukraińskich władz, albo maksymalne rozciągnięcie w czasie realnej integracji
Ukrainy z UE, tak by zajmowało się nią już następne pokolenie europejskich
urzędników. Zadaniem Ukrainy jest natomiast przekonanie Berlina, Paryża,
Londynu i Brukseli, że nie mają się czego obawiać i przyzwyczajenie ich do
myśli, że Ukraina będzie członkiem UE.
Stosunki z NATO - otwarte drzwi Sojuszu
Również w stosunkach z NATO deklaracje Ukrainy wykraczają poza ramy obecnych
wzajemnych relacji.
Podczas posiedzenia Komisji NATO-Ukraina, z udziałem Wiktora Juszczenki,
sekretarz generalny NATO Jaap de Hoop Scheffer podkreślił, że Sojusz jest
zdecydowany pogłębiać efektywną współpracę z Ukrainą w ramach szczególnego
partnerstwa. Zadeklarował też polityczne wsparcie NATO dla ambitnego programu
demokratycznych reform i powitał ukraińskie aspiracje na rzecz integracji
euroatlantyckiej. Przypomniał, że NATO stosuje politykę otwartych drzwi w
stosunku do wszystkich państw demokratycznych, spełniających standardy
członkostwa.
Scheffer ogłosił dwa konkretne projekty wsparcia dla Ukrainy. Pierwszym jest
realizacja projektu w ramach Trust Fund Partnerstwa dla Pokoju, którego celem
jest zniszczenie ukraińskich zapasów amunicji oraz zasobów broni lekkiej.
Drugi to zobowiązanie Sojuszu dostosowania Action Plan dla Ukrainy do planów
reform przedstawionych przez prezydenta Juszczenkę w Brukseli, by pomóc w
realizacji określonych w nich priorytetów.
W wystąpieniu na forum Komisji prezydent Ukrainy akcentował zerwanie z
polityką wielowektorowości prowadzoną przez poprzednie władze. Zadeklarował
jednoznacznie, że "kurs na integrację europejską i euroatlantycką będzie
odtąd określał strategię i taktykę naszej polityki", a "uczestnictwo i
zaangażowanie Ukrainy w północnoatlantyckiej wspólnocie demokratycznych
narodów umocni pokój i bezpieczeństwo na kontynencie europejskim". Zaś
podczas konferencji prasowej Juszczenko powiedział: "Chcielibyśmy widzieć
Ukrainę zintegrowaną z Unią Europejską i z Sojuszem Północnoatlantyckim".
Poinformował t