Dodaj do ulubionych

Czeska Wielkanoc

05.03.04, 20:49

oto tekst< wiecej informacji w linku na dole
pozdr.T

Czeska Wielkanoc

Przez długie lata ustroju socjalistycznego tradycja Wielkiejnocy częściowo
zanikła. Wraz z nowym ustrojem, powoli wracają tradycyjne święta. Czeska
Wielkanoc to przede wszystkim pisanki, judasze, rózgi, drewniane figurki,
drewniane kołatki i kolęda. Według sondy ( agencji Sofres-Factum)
zamieszczonej w Mladá fronta Dnes z piątku 29 marca (strona 6) wynika, że 96
procent Czechów obchodzi święta Wielkiejnocy. Prawie 80 % nie ma zamiaru iść
do kościoła, 75% oczekuje odwiedzin kolędników, 66% maluje jajka, a niecała
jedna trzecia kolęduje.

Zamiast palmy

W Palmową Niedzielę powszechnym zwyczajem polskim jest święcenie palm, w
Czechach natomiast święci się, o ile ktoś to robi, bazie. Niektórzy robią
nawet z nich wianki. Oczywiście po czesku w nazwie niedzieli rozpoczynającej
Wielki Tydzień nie będzie przymiotnika palmowa, ale kwiatowa, Kvetná Nedele)
Minęły czasy kiedy przestrzegano ludowych obyczajów. Kiedyś po przyjściu z
kościoła Czesi wkładali bazie za święty obrazek lub krzyż, gdzie stały przez
cały rok. W niektórych miejscowościach łykano bazie, żeby ustrzec się od bólu
gardła. Przestrzegano też zakazu pieczenia, żeby "nie zapiec kwiatu na
drzewach."

Wielki Tydzień - tydzień barw

Czeskie nazwy dni w Wielkim Tygodniu różnią się od polskich. U nas dominuje
przymiotnik wielki (np. Wielki Czwartek, Wielki Piątek). Po czesku wielki
jest tylko piątek, reszta dni ma w nazwie odpowiedni kolor i tak,
poniedziałek jest niebieski (Modré pondelí), wtorek żółty (Žluté úterý),
środa czarna (Cerná streda, rzadko używane), czwartek zielony (Zelený
ctvrtek), sobota biała (Bílá sobota)

Jarmark

Do tradycji należy organizowanie świątecznych jarmarków, gdzie można
zaopatrzyć się w świąteczne produkty: pisanki, słodycze, ozdoby takie jak:
drewniane figurki, kołatki, i tak zwaną pomlázka czyli splecioną z
wierzbowych witek rózgę na Poniedziałek Wielkanocny.

Środa (Škaredá streda)

Na Wielką środę Czesi mają najwięcej nazw. Najczęstsze z nich to škaredá i
sazometná, rzadziej smetná lub cerná. Ze względu na to, że škaredit se
oznacza dąsać się, wierzenia ludowe zabraniają się tego dnia dąsać. Kto nie
posłucha tej dobrej rady będzie dąsał się co środę przez cały rok.
Druga nazwa wskazuje na stary zwyczaj czeski; w ten dzień Czesi wymiatali
sadzę z komina.

Czwartek (Zelený ctvrtek)

Kolor zielony w nazwie czwartku według etymologii ludowej pochodzi od tego,
że Pan Jezus modlił się na zielonej łące. W rzeczywistości nazwa ta związana
jest z katolicką liturgią. Tego dnia milkną też dzwony, które zabrzmią
dopiero w Wielką Sobotę. Dla zapewnienia sobie dostatku dobrze jest wraz z
ostatnim biciem dzwonów zabrzęczeć monetami.
Kiedyś w Wielki Czwartek gospodynie wstawały rano, żeby mieć zamiecione
jeszcze przed wschodem słońca. Aby w domu nie było pcheł, śmieci należało
wynieść na skrzyżowanie lub za klepisko.
Z tej bogatej tradycji wielkoczwartkowej do dzisiaj przetrwały przede
wszystkim tzw. judasze. Są to ciastka z drożdżowego ciasta, przypominające
biblijnego Judasza. Podaje się je z miodem.

Piątek (Veliký pátek)

Starym zwyczajem było przed wschodem słońca umyć się w potoku, co miało
chronić przed chorobami. Niektórzy musieli się porządnie natrudzić, żeby
uchronić się przed bólem zębów. Młodzi mężczyźni wyciągali ustami z potoku
kamień, a następnie lewą ręką przerzucali go za głowę.

Wielkanoc (Velikonoce)

Kiedyś chodzono do kościoła święcić jedzenie, a następnie spożywano je w
gronie rodzinnym. Dzisiaj, ze względu na laicyzację tych Świąt, oprócz
wystroju domowego, raczej nic specjalnego się nie dzieje. Jest to dzień wolny
od pracy. Większość Czechów wyjeżdża na działki, gdzie odpoczywają na świeżym
powietrzu. Do tradycyjnego jedzenia należą przeróżne ciasta często w
kształcie baranka. No i oczywiście judasze, ciastka zrobione z drożdżowego
ciasta, przypominające biblijnego Judasza. Podaje się je z miodem. W
niektórych domach można znaleźć typowy dla tych Świąt wystrój: pisanki,
figurki z drewna w kształcie gołąbków i baranków oraz drewniane kołatki.
W miejscowościach gdzie tradycja nie zginęła lub tam gdzie powoli wraca od
rana chodzą kolędnicy z kołatkami i piszczałkami. Za pieśni dostają jedzenie
a nieraz nawet pieniądze.

Poniedziałek Wielkanocny

Tego dnia w zwyczaju jest pomlázka. Chłopcy z rózgami ganiają dziewczyny i
smagają je po nogach. W zamian dostaną pisanki, kolorowe wstążki lub coś do
jedzenia.

Przygotowała: Milena Hebal

Dziękuję pani Alenie Karlovej i Łucji Nowak za pomoc w przygotowaniu artykułu.

Żródła:
K. Pejml, Ceský lid ve svých názorech, obycejích a poverách, Praha, 1941, s.
55-64.
Mladá fronta Dnes, 29. 03.03, s. 6 "Velikonocní koleda se vrátila do...".

www.pk.i7.pl/asp/ppk.asp?dzial=16&artykul=Czeska_Wielkanoc
--
Odmówic wypicia piwa, to grzech równie wielki jak wyrzucanie chleba.
copyright: Albrecht1
zapraszam wszystkie slonie i zyrafy do powaznych i mniej powaznych dyskusji.
Obserwuj wątek

Popularne wątki

Nie pamiętasz hasła

lub ?

 

Nie masz jeszcze konta? Zarejestruj się

Nakarm Pajacyka