imiona ksiazat, krolow i ich rodzin

13.11.04, 17:30
bede zamieszczac tu ciekawe okazy na jakie trafilem wraz z ciekawszymi
informacjami na temat tych imion. postaram sie tez ustalic ich prawidlowe
polskie formy. uwaga czesc pogladow tu wyrazonych moze byc kontrowersyjna i
chetnie wyslucham konstruktywnej krytyki.
    • pejsaty Piast, Mieszko, Mieczysław 13.11.04, 18:05
      Zaczne od Piastow (uwaga: nazwa dynastii pojawila sie dopiero w XVIII wieku,
      pochodzi od jej mitycznego zalozyciela Piasta, ktorego imie pochodzi od
      slowa "piasta" <czesc kola u wozu> lub tez od slow "piastowac, piastun").

      Mieszko (inne formy: Mieszka, Mieszek, Mieszk)- mial tak na imie pierwszy
      wladca Polski (zm. 992, byl on ksieciem, a nie krolem), zwany jest tez niekiedy
      blednie Mieczysławem (imie Mieczysław zostalo po raz pierwszy uzyte przez Jana
      Długosza i zaczelo byc nadawane jako imie chrzestne dopiero na poczatku XIX
      wieku po tym jak zostalo umieszczone w kalendarzu pod data 1 stycznia przez
      ksiedza Floriana Jaroszewicza w 1767 roku; imie Mieszko jest raczej skrocona
      forma imienia Miecisław zapisywanego tez jako Miecsław czy Mietsław, imie to
      mozna tlumaczyc jako zyczeniowe "oby mial slawe" lub opisowe "majacy slawe"; sa
      tez inne hipotezy dotyczace tego zagadkowego imienia - np. wedle prof.
      Bańkowskiego imie to jest przydomkiem który powinien byc zapisywany Mieżka
      (oznacza osobe slabo widzaca, mruzaca oczy, slepaka; pochodzi od
      nieistniejacego juz w jezyku polskim czasownika "mżyć" <miec zamkniete oczy>wink,
      na potwierdzenie tej hipotezy podaje sie zapis legendy w kronice polskiej,
      wedle ktorej Mieszko mial urodzic sie niewidomy i dopiero w 7. roku zycia
      odzyskac wzrok <legenda ta nie jest jednak zbyt mocnym dowodem dlatego, ze
      legenda nawiazuje w czytelny sposob do przyjecia przez Mieszka
      chrzescijanstwa>:
      "Zaiste ślepą była przedtem Polska, nie
      znając ani czci prawdziwego Boga, ani zasad wiary, lecz przez
      oświeconego [cudownie] Mieszka i ona także została oświeconą,
      bo gdy on przyjął wiarę, naród polski uratowany został od śmierci
      w pogaństwie. W stosownym bowiem porządku Bóg wszechmocny
      najpierw przywrócił Mieszkowi wzrok cielesny, a następnie
      udzielił mu [wzroku] duchowego, aby przez poznanie rzeczy
      widzialnych doszedł do uznania niewidzialnych i by przez znajomość
      rzeczy [stworzonych] sięgnął wzrokiem do wszechmocy ich
      stwórcy."

      sa jeszcze inne hipotezy dotyczace tego imienia: wskazujace na podobienstwa ze
      slowem "mieszek" <worek, sakiewka> lub "mieszka" <mis, niedzwiadek>. jezeli
      jednak ktorakolwiek z tych hipotez mialaby byc prawdziwa, to czemu historia nie
      przekazala pelnego uroczystego imienia tak waznego wladcy, lecz nazywa go
      misiem czy slepakiem?
      jakby nie dosc zagadek Mieszko po przyjeciu chrzescijanstwa musial przybrac
      jakies imie chrzescijanskie, ale nie wiadomo jakie, w slynnym dokumencie Dagome
      Iudex (znany jest znieksztalcony odpis z 1080 roku) nazwany jest imieniem
      Dagome (czyzby chodzilo o Dagoberta???), lecz imie to pojawia sie tylko i
      wylacznie w tym dokumencie, a autor odpisu nie wiedzial nawet, ze pisze o
      wladcy Polski (myslal, ze opisuje wladce Sardynii smile. dosysc odwazne sa wiec
      proby laczenia Mieszka z Normanami na tak kruchej podstawie, lecz sa one jednak
      podejmowane przez niektore osoby.
      oprocz Mieszka I, istnialo wiele innych osob o tym imieniu w dynstii
      piastowskiej, np. krol Mieszko II, ksiaze Mieszko III Stary, Mieszko ksiaze
      kaliski czy tez Mieszko I Plątonogi.
      • claudia207 Re: Piast, Mieszko, Mieczysław 13.11.04, 18:40
        Bardzo ciekawy watek, ktory bede pilnie sledzic smile
        • abiela Re: Piast, Mieszko, Mieczysław 13.11.04, 19:30
          Swietny watek, dzieki pejsaty! Ja kiedys bardzo intensywnie zajmowalam sie
          tematem, zwlaszcza jesli chodzi o polskie krolowe - od tego czasu wlasnie
          jestem fanka imienia Konstancja oraz Maria Ludwika (od Marii Ludwiki Gonzagi).
          Czekam z niecierpliwoscia na ciag dalszy!
          • cysia.b Re: Piast, Mieszko, Mieczysław 15.11.04, 10:04
            abiela napisała:

            >
            > jestem fanka imienia Konstancja oraz Maria Ludwika (od Marii Ludwiki Gonzagi).
            W Polsce zwanej Ludwiką Mariąsmile
            Wątek bbb.ciekawy
            • abiela Re: Piast, Mieszko, Mieczysław 15.11.04, 10:32
              cysia.b napisała:

              > abiela napisała:
              >
              > >
              > > jestem fanka imienia Konstancja oraz Maria Ludwika (od Marii Ludwiki Gonz
              > agi).
              > W Polsce zwanej Ludwiką Mariąsmile

              Dokladnie, nie wiem czemu wpisalam na odwrot....
              • cysia.b Re: Piast, Mieszko, Mieczysław 15.11.04, 10:49
                abiela napisała:

                > cysia.b napisała:
                >
                > > abiela napisała:
                > >
                > > >
                > > > jestem fanka imienia Konstancja oraz Maria Ludwika (od Marii Ludwik
                > i Gonz
                > > agi).
                > > W Polsce zwanej Ludwiką Mariąsmile
                >
                > Dokladnie, nie wiem czemu wpisalam na odwrot....

                Bo ona naprawdę była Marią Ludwiką
                • abiela Re: Piast, Mieszko, Mieczysław 15.11.04, 13:19
                  cysia.b napisała:

                  > Bo ona naprawdę była Marią Ludwiką

                  Tak wiem, i wiem, ze w PL nazywana byla Ludwika Maria dlatego nie wiem czemu
                  pokrecilamwink
          • martuszkaw Re: Piast, Mieszko, Mieczysław 24.02.06, 16:51
            To odwrotnie jak u mnie. Odkąd pogrzebałam w życiorysie królowej Konstancji, to
            mi się imię przestało podobać. Wcześniej w ścisłej czołówce było. Pozdrawiam M.
      • gunka2 Re: Piast, Mieszko, Mieczysław 15.11.04, 17:06
        Sa tez teorie mowiace, ze Piast ma podobne pochodzenie co "piesc" (zamknieta
        dlon - niestety nie mam polskich znakow sad ) oznaczajac tego, ktory piastuje
        wladze - a mylnie wiazane z piastunem, czyli pieszczacym dzieci, choc wszystkie
        te slowa maja byc z soba jakos etymologicznie powiazane. Z kolei powazanie z
        kolem sugerowala by legenda o kolodzieju.
        • pejsaty Popiel, Chościsko, Rzepka (Rzepicha), Piast 16.11.04, 13:09
          wedle wspomnianej juz kroniki plemieniem Polan rzadzil ongi ksiaze Popiel,
          ktorego oraczem byl niejaki Chościsko, maz Rzepki (Rzepichy). Ich synem byl
          wlasnie Piast, zalozyciel dynastii. wszystkie te wymiona sa legendarne i mozna
          je tlumaczyc w rozny sposob.
          Popiel - przedstawiciel dynastii poprzedzajacej Piastow ukazany jest jako zly
          charakter, nie wnikajac w szczegoly jego istnienie jest nabardziej watpliwe,
          sadzic mozna, ze zostal wymyslony na poczatku XII wieku przez anonimowego
          kronikarza zwanego Galem, by jakos ubarwic powstanie nowej dynastii. imie to
          mozna wiazac ze slowem "popiol".
          Chościsko to imie mozna zapisac tez Kosisko - pochodzenie imienia wiaze sie z
          dlugimi, splecionymi wlosami.
          Rzepka, Rzepicha - to imie wyjasnic najaltwiej, wiaze sie z rzepa, bardzo wazna
          roslina jadalna dla dawnych Slowian.
          Piast - to imie mozna tez zapisac Past (po lacinie Patz) i laczyc ze slowami
          pastwa <czyli pasza>, pasowaloby wtedy do imienia zony pod wzgledem znaczenia.

          wiecej na temat poczatkow dynastii piastowskiej i roznych hipotez na ten temat
          tutaj:
          www.nowe-panstwo.pl/02_2002_miesiecznik/02_2002_historia.htm
          • pejsaty autokorekta 16.11.04, 13:46
            > wszystkie te wymiona sa legendarne i mozna
            > je tlumaczyc w rozny sposob.

            to jakas zlosliwa literowka. smile

            > Piast - to imie mozna tez zapisac Past (po lacinie Patz) i laczyc ze slowami
            > pastwa <czyli pasza>, pasowaloby wtedy do imienia zony pod wzgledem zna
            > czenia.

            nie zony a matki.
      • gaudencja Re: Piast, Mieszko, Mieczysław 17.11.04, 00:28
        pejsaty napisał:

        > Mieszko (inne formy: Mieszka, Mieszek, Mieszk)- mial tak na imie pierwszy
        > wladca Polski (zm. 992, byl on ksieciem, a nie krolem), zwany jest tez
        niekiedy
        >
        > blednie Mieczysławem [...]
        imie Mieszko jest raczej skrocona
        > forma imienia Miecisław zapisywanego tez jako Miecsław czy Mietsław,

        Wziąwszy pod uwagę to, ze imię Mieczysław to błędnie odczytany właśnie ów
        Miecsław czy Mietsław, wszystko się zgadza!
        • pejsaty Re: Piast, Mieszko, Mieczysław 03.03.05, 08:57
          imiona Miecisław, Mietsław, Miecsław pochodzą jednak najprawdopodobniej od
          czasownika "mieść", "miotać", oznaczajacego 'rzucać, ciskać'. Mieczysław jest
          wiec znieksztalcona postacia wyzej wymienionych imion, a Mieszko ich
          zdrobnieniem.
          • aga-ta Re: Piast, Mieszko, Mieczysław 23.03.05, 22:06
            czy to koniec opowieści o imionach władców?
            • gunka2 Re: Piast, Mieszko, Mieczysław 31.03.05, 20:03
              No to ja dodam pare imion z rodziny ksiazat pomorskich:

              Bogusław, Dobiesław, Jan, Jaromir, Mściwoj, Przybysław, Racibor, Sambor,
              Siemomysł, Sobiesław, Świętopełk, Warcisław,

              Damroka, Eufemia, Eufrozyna, Gertruda, Jadwiga, Katarzyna, Małgorzata,
              Mirosława, Salomea, Sulisława, Witosława, Zwinisława
              • gaudencja Re: Piast, Mieszko, Mieczysław 23.02.06, 19:58
                Eufemia zdrabniana jako Ofką to jedna z moich faworytek z tego towarzystwa.
              • martuszkaw Książęta Pomorscy 24.02.06, 16:55
                Podrzucam linka na rodzinę książąt pomorskich - Gryfitów. Jeżeli ktoś jest
                bardzo zainteresowany to odsyłam do Włodzimierza Dworzaczka "Genealogia" tom II
                - kanonicznej pozycji polskiej genealogii, dostępnej we wszystkich większych
                czytelniach, niestety tylko czytelniach i uniwersytetach.
                genealogy.euweb.cz/pomer/pomer1.html
                Osnośnie Damroki już się wypowiadałamwink Pozdrawiam M.
      • martuszkaw Mieszko I i perwsi Piastowie 25.02.06, 22:41
        pejsaty napisał:

        > jakby nie dosc zagadek Mieszko po przyjeciu chrzescijanstwa musial przybrac
        > jakies imie chrzescijanskie, ale nie wiadomo jakie, w slynnym dokumencie Dagome
        >
        > Iudex (znany jest znieksztalcony odpis z 1080 roku) nazwany jest imieniem
        > Dagome (czyzby chodzilo o Dagoberta???), lecz imie to pojawia sie tylko i
        > wylacznie w tym dokumencie, a autor odpisu nie wiedzial nawet, ze pisze o
        > wladcy Polski (myslal, ze opisuje wladce Sardynii smile. dosysc odwazne sa wiec
        > proby laczenia Mieszka z Normanami na tak kruchej podstawie, lecz sa one jednak
        >
        > podejmowane przez niektore osoby.


        Mieszko I po przyjęciu chrztu mógł faktycznie przybrać inne imię. Przypisywany
        mu Dagobert pozostaje jednak w sferze domniemań, bo nie ma innych źródeł to
        potwierdzających. Jest jeszcze teoria twierdząca, że Dagome Iudex jest błędem
        kronikarskim polegającym z transformacji słów EGO MISCO DUX. Zważywszy, że
        kronikarz raczej przepisywał, niż sam tworzył, jest to dość logiczne, biorąc pod
        uwagę treść dokumentu.

        Mieszko Dagobert wszedł do historiografii bardziej na zasadzie późniejszych
        ustaleń historyków niż faktycznego stanu rzeczy. Imiennictwo pierwszych Piastów
        przedstawia się następująco:

        Mieszko I Dagobert (jeżeli Dagobertem był to na cześć królów Merowińskich)

        Bolesław Chrobry - drugiego imienia brak - imię wprowadza Dobrawa po swoim ojcu
        Bolesławie

        Mieszko II Lambert - wyboru imienia dokonał ojciec chrzestny

        Kazimierz I Karol Odnowiciel - imię Karol zawdzięcza królowej Rychezie, miało
        wskazywać aspiracje dynastyczne, Kazimierza natomiast wprowadziła Emnilda

        Bolesław II Smiały - tylko jedno imię, ponownie Bolesław występuje sam

        Władysław I Herman - brak danych

        Bolesław III Krzywousty - znowu jedno imię, od tej pory Piastowie rezygnują z
        zestawu słowiańskie plus germańskie

        M.
        • Gość: martuszkaw W kwestii Hermana IP: *.chello.pl 08.06.07, 20:09
          martuszkaw napisała:

          > Władysław I Herman - brak danych

          Imię Herman nosił brat królowej Rychezy arcybiskup Kolonii. Władysław dostał
          imię po nim w spadku, prawdopodobnie z inicjatywy własnej babki która jeszcze
          żyła w momencie jego urodzin, szerzej w książce Besali. M.
    • badziul Re: imiona ksiazat, krolow i ich rodzin 01.04.05, 17:03
      witam po przerwie nieco dłuższej smile
      jako fanka Piastów najbardziej ceniłam sobie panów o imieniu Bolesław (które
      zreszta do tej pory jest w mojej czołówce). Wersja BOLKO wydaje mi sie bardziej
      inetresująca. Niektórzy uważają, że to maniactwo zwarzywszy, że mieszkam na
      ulicy Chrobrego smile))))))
      z innych imion piastowskich co prawda nie władców, ale troszę obok podoba mi
      sie imię RADZIM
      Pozdrawiam serdecznie - specjalne pozdrowienia dla Gaudencji (napisz mi prosze
      na priva imię syneczka)
      causki
      badziul
    • abiela podciagam 24.08.05, 10:14
      moze pejsaty cos jeszcze dopisze?
      • claudia207 Re: podciagam 26.09.05, 01:49
        ja tez rozgladalam sie za tym watkiem. Pejsaty juz tutaj chyba nie zaglada.
        • abiela Re: podciagam 26.09.05, 10:42
          claudia207 napisała:

          > ja tez rozgladalam sie za tym watkiem. Pejsaty juz tutaj chyba nie zaglada.

          A szkoda...sad
          • gaudencja Re: podciagam 26.09.05, 14:32
            Pejsaty już chyba w ogóle nie zagląda na forum gazety, a nawet wyrejestrował
            swój nick (chyba)...
    • martuszkaw Piastowie w statystyce 14.03.06, 15:12
      1. Bolesław 45 - imię wnosi Dobrawa z Czech w X w.
      2. Henryk 31 - imię wnosi Salomea z Bergu żona B. Krzywoustego w. XII w.
      3. Konrad 22 - popularyzacja w linii Piastów śląskich
      4. Władysław 20
      5. Kazimierz 19
      6. Mieszko 13
      7. Janusz, Wacław 12
      8. Jan, Przemysław, Siemowit 10
      9. Leszek 7
      10. Fryderyk 6
      11. Ludwik, Mikołaj 5
      12. Bernard, Jerzy 4
      13. Albert, Jarosław, Otton, Rudolf, Rupert, Stefan, Siemomysł, Trojden - 2
      14. Aleksander, August, Baltazar, Bezprym, Dytryk, Ernest, Krystian, Joachim,
      Lambert, Odon, Stanisław, Świętopełk, Zbigniew, Zygmunt - 1

      15. podwójne: Adam Gotard, Adam Wacław, Fryderyk Kazimierz, Fryderyk Wilhelm,
      Krystian Adam, Krystian Albert, Krystian August, Krystian Ludwik, Jan Jerzy, Jan
      Krystian, Jan Krzysztof, Janusz Albert, Jerzy Ernest, Jerzy Fryderyk, Jerzy
      Rudolf, Jerzy Wilhelm, Joachim Fryderyk, Mieszko Chościsko, Wacław Adam - 1

      W zależności jak zaklasyfikujemy imiona z ostatniego przedziału, może ulec
      zmianom układ w tabelce, ponieważ przykładowo wzrośnie wtedy liczba Janów o 3.
      Byłoby więc wtedy Janów trzynastu a nie dziesięciu. Przyjęłam zasadę, że imiona
      podwójne z okresu wczesno piastowskiego typu Kazimierz Karol, Mieszko Lambert
      liczę jako Kazimierza i Mieszka. Od czasów rozbicia dzielnicowego uwzględniam
      zawsze dwa imiona.

      Może nieznacznie wahać się ilość osób noszących to samo imię. Niekiedy trudne
      jest do ustalenie imię dziecka płci męskiej zmarłego w dzieciństwie. Jeśli
      pozostał po nim tylko jeden zapis, nie potwierdzony w innym źródle, często jest
      problem z odczytem i np. nie wiadomo do końca, czy był to Jan czy Janusz itp.

      Pozdrawiam M.
    • martuszkaw Piastówny w statystyce 14.03.06, 15:53
      1. Anna 29
      2. Jadwiga 26
      3. Agnieszka, Elżbieta 20
      4. Katarzyna 17
      5. Eufemia 15
      6. Małgorzata 12
      7. Zofia 10
      8. Salomea 8
      9. Konstancja 7
      10. Judyta, Barbara 6
      11. Eufrozyna, Kunegunda 5
      12. Gertruda, Ludmiła 4
      13. Adelajda, Helena, Magdalena, Maria, Rycheza 3
      14. Beatrycze, Berta, Anna Maria, Joanna Elżbieta 2

      15.
      1 - Aleksandra, Amalia, Anastazja, Bolesława?, Beata, Cymbarka, Dorota, Eleńcza,
      Emilia, Eudoksja, Fenenna, Jolanta, Karolina, Ludwika, Matylda, Olga, Regelinda,
      Scholastyka, Świętosława, Wieńczysława?, Wierzchosława

      1 Anna Elżbieta, Anna Krystyna, Anna Ludwika Elżbieta, Anna Sybilla, Anna
      Sydonia, Barbara Agnieszka, Dobroniega Ludgarda, Dorota Elżbieta, Dorota
      Sybilla, Elżbieta Lukrecja, Elżbieta Magdalena, Elżbieta Wiola, Katarzyna Zofia,
      Maria Katarzyna, Maria Sydonia, Maria Zofia, Sabina Barbara, Sybilla Małgorzata,
      Świętosława Sygryda, Wierzchosława Ludmiła, Zofia Magdalena

      Uwagi jak w poście wyżej.
      Ponadto:

      - imiona ze znakami zapytania niepewne, trudne do ustalenia
      - przynajmniej 7 Piastówien do dnia dzisiejszego pozostaje bezimiennymi
      - pewne imiona trudno klasyfikować, ponieważ czasem się tak zdarza, że np.
      Helena i Jolanta używane są zamiennie przez jedną osobę. Inne takie pary to
      Jutta i Judyta, Beata i Beatrycze, Kunegunda i Kinga, Adela i Adelajda, Rycheza
      i Ryksa itp. Tutaj za wyjątkiem Beaty wnuczki Łokietka trzymam się jednej formy.
      - Olga, występuje w tekstach z epoki jako Alga, dopiero później jako Olga.
      Biorąc pod uwagę pochodzenie jej matki z Rurykowiczów i analizując imiona
      rodzeństwa, można a dużą dozą pewności przyjąć, że chodzi o Olgę.
      - Eleńcza lub Elencza - doprawdy nie wiem - czekam na opinie
      - Cymbarka - rozwikłane
      - zastanawia brak imion Rzepicha, Dobrawa, Emnilda - jakby nie było założycielek
      dynastii? U mężczyzn wprowadzono analogicznie Siemomysła, Siemowita i Leszka,
      nie ma to jak patriarchatwink Ciekawe, że wypędzona Rycheza imienniczo nie poszła
      w odstawkę?

      Pozdrawiam M.
      • gaudencja Re: Piastówny w statystyce 19.03.06, 13:54
        martuszkaw napisała:

        > - Eleńcza lub Elencza - doprawdy nie wiem - czekam na opinie

        W Słowniku staropolskich nazw osobowych jest tylko Elena, Elenka → Helena.
        • martuszkaw Re: Piastówny w statystyce 15.08.06, 14:27
          gaudencja napisała:

          > W Słowniku staropolskich nazw osobowych jest tylko Elena, Elenka → Helena
          > .
          >
          Jednakże w tekstach z epoki występuje zawsze jako Elencza, żaden kronikarz nie
          podaje formy obocznej Helena. W historiografii do dnia dzisiejszego pisze się o
          Eleńczy. M.
          • annajustyna Re: Piastówny w statystyce 11.01.07, 22:16
            Czcibor - waleczny brat (kuzyn?) Mieszka spod Cedynii. I cala gama imion
            Gryfitow: Barnim, Warcislaw...
            • martuszkaw Re: Piastówny w statystyce 12.01.07, 15:19
              Zgadza się, wspomniany Czcibor występuje w źródłach i uważany jest za brata
              Mieszka. Liczenie rozpoczęłam od Mieszka I, nie uwzględniając również imion jego
              przodków Siemowita, Leszka, Siemomysła. Pozdrawiam M.
      • annajustyna Re: Piastówny w statystyce 11.01.07, 22:18
        A Swietoslawa Sygryda jest takze znana jako Storradasmile))).
        • martuszkaw Re: Piastówny w statystyce 12.01.07, 15:23
          annajustyna napisała:

          > A Swietoslawa Sygryda jest takze znana jako Storradasmile))).

          Owszem, ale Storrada funkcjonowało jako przydomek do Sygrydy, oznaczający
          "dumna". M.
Inne wątki na temat:
Pełna wersja