institoris1
23.02.04, 20:56
By zrozumiec antyjudaizm zawarty w pasji wg. sw. Marka trzeba cofnac sie do
trzech wczesniejszych proroctw, ktore ewangelista wklada w usta Jezusa.
Znajduja sie one w 8,31; 9,31 i 10,32. Tresc proroctwa brzmi: Jezus udaje
sie do Jezusalem, by poniesc smierc z reki zydowskiej elity. Nawiazuja te
proroctwa do skomponowanego przez ewangeliste fragmentu 3,6 "A faryzeusze
wyszli i ze zwolennikami Heroda zaraz odbyli naradę przeciwko Niemu, w jaki
sposób Go zgładzić."
Powziety przez faryzeuszy plan ciagnie sie przez cala ewangelie jako nitka
intrygi (np.12,12).
W oparciu o powyzsze nie jest zaskoczeniem, ze to wlasnie kaplani, starszyzna
I uczeni w pismie skazuja Jezusa na smierc I wydaja go Pilatowi.
Pilat chce Jezusa uwolnic, bo nie znajduje w nim winy I rozpoznaje prawdziwy
powod dla ktorego Jezus zostal wydany (zazdrosc I obawa o wlasne wplywy).
Proba uwolnienia Jezusa konczy sie fiaskiem, bo podzegnuja oni przeciwko
Jezusowi tlum, ktory w efekcie zmusza Pilata do ukrzyzowania Jezusa. Wina za
smierc Jezusa zostaje przypisana calemu narodowi. I jesli Marek w swojej
ewangelii wielokrotnie rozroznial miedzy elitami zydowskimi, a calym Narodem
i moznaby przyjac, ze to elity sa odpowiedzialne za smierc Jezusa, to
zakonczenie Pasji stoi w wyraznej sprzecznosci do zajmowanego wczesniej
stanowiska. Wina Pilata zostaje umniejszona kosztem calego Narodu
zydowskiego, choc analizy historyczne o przyczynach smierci Jezusa mowia
zupelnie cos innego- odpowiedzialny jest Pilat, rodzaj smierci Jezusa
wskazuje, ze zostal on skazany przez sad rzymski i to jako przestepca
polityczny. Rola starszyzny zydowskiej ograniczyla sie do pomowienia Jezusa
przed Pilatem, intryga musiala byc natury politycznej, bo Rzymianie stosujac
liberalna polityke wzgledem miejscowych religi z pewnoscia nie wkroczyli by w
spor religijny. Juz jako Galilejczyk zaliczal sie Jezus do grupy podejrzanych
(patrz scena wyrzeczenia sie Jezusa przez Piotra) przy czym istotny jest
tutaj fakt, ze opis rozprawy przed Sanhedrynem to literacka fikcja stworzona
na podstawie opisu rozprawy przed Pilatem i majaca byc kompedium pojmowania
Jezusa przez ewangeliste jako wlasnie Chrystusa, Syna Czlowieczego i w koncu
Syna Bozego-istote boska , a wartosc historyczna tego opisu rowna jest zeru.
Przyczyny powowienia Jezusa przed Pilatem leza raczej w jego stosunku do
Swiatyni (11,15-19), gdzie to interesy elit sa bezposrednio zagrozone.
Analizy literackie dowodza, ze zarowno Mateusz jak i Lukasz w swoich opisach
pasji trzymali sie scisle wzoru jaki stanowil w tym wypadku starszy opis
autorstwa Marka.
Zmiany sa minimalne, a mowic mozemy jedynie o uzupelnieniach. Znamienne jest
przy tym, ze wszystkie te uzupelnienia maja charakter tendencyjnie-
antyjudaistyczny.
Uzupelnienia wprowadzone przez Mateusza:
1, Judasz, ktory dla 30 srebrnikow zdradzil Jezusa, zaluje swojego czynu
Mt.27 “

4) i rzekł: Zgrzeszyłem, wydawszy krew niewinną. Lecz oni odparli: Co
nas to obchodzi? To twoje sprawa. (5) Rzuciwszy srebrniki ku przybytkowi,
oddalił się, potem poszedł i powiesił się.”
Przeslanie- jesli apostol, ktory zdradzil Jezusa I nastepnie czynu tego
zaluje nie nie ma mozliwosci naprawienia swego go I w konsekwencji musi
umrzec, to o ile wieksza jest wina Kaplanow, ktorzy swojego czynu nawet nie
zaluja.
(wartosc historyczna przekazu rowna zeru)
2. Mateusz wprowadza do historii zone Pilata, kazac jej ostrzec Pilata Mt27”
19) A gdy on odbywał przewód sądowy, żona jego przysłała mu ostrzeżenie: Nie
miej nic do czynienia z tym Sprawiedliwym, bo dzisiaj we śnie wiele
nacierpiałam się z Jego powodu.”
Rzymska kobieta zostaje uniewinniajacym swiadkiem, podczas gdy Narod
zydowski, podjudzony przez swoje elity, domaga sie smierci Jezusa. Scena ta
jest czystym wynalazkiem ewangelisty I jest o tyle wazna, ze pozwala
zrozumiec motywy jego przekazu.
3.Kiedy Pilat spostrzega, ze Narod zydowski domaga sie bezwzglednie smierci
Jezusa Mt.27” 24)…, wziął wodę i umył ręce wobec tłumu, mówiąc: Nie jestem
winny krwi tego Sprawiedliwego. To wasza rzecz.”
Pilat potwierdza w tym momencie osad wlasnej zony: Jezus jako sprawiedliwy
jest niewinny, przez co podkresla jeszcze wine Zydow.
Ten biblijno-zydowski rytualt oczyszczenia(Dtn 21.6; Ps 26.6) dokonany przez
poganina jest charakterystyczny I demonstruje zamiar ewangelisty, by wine za
smierc jezusa przypisac narodowi zydowskiemu.
4. Powyzsza tendencja znajduje swoje ukoronowanie w nastepujacym zaraz po
scenie oczyszczenia sie przez Pilata, a wystepujacemu jedynie u Mateusza,
samoprzeklenstwu, jakie wypowiedzial Narod zydowski, biorac na siebie wine
za zamordowanie Jezusa. Mt 27 “

25) A cały lud (laos) zawołał: Krew Jego na
nas i na dzieci nasze.”
Ewangelista nawiazuje tutaj do 23,34-36 "Dlatego oto Ja posyłam do was
proroków, mędrców i uczonych. Jednych z nich zabijecie i ukrzyżujecie; innych
będziecie biczować w swych synagogach i przepędzać z miasta do miasta. (35)
Tak spadnie na was wszystka krew niewinna, przelana na ziemi, począwszy od
krwi Abla sprawiedliwego aż do krwi Zachariasza, syna Barachiasza, którego
zamordowaliście między przybytkiem a ołtarzem. (36) Zaprawdę, powiadam wam:
Przyjdzie to wszystko na to pokolenie."
W V.25 uzywa, w przeciwienstwie do V,24(ochlos) slowa „laos” na okreslenie
ludu zydowskiedo. Przyjelo sie uzywac slowo “laos” dla podkreslenia
szczegolnej roli Narodu zydowskiego jako ludu wybranego- uzycie tego slowa
oznacza, ze caly Izrael, jako wybrany przez Boga lud, bierze na siebie I na
przyszle generacje, wine za smierc Jezusa.
I choc to Pilat wydal rozkaz o ukrzyzowaniu Jezusa, to wina spada wylacznie
na Zydow, przez co traca oni bezpowrotnie swoja szczegolna, religijna role.
Zydzi musza, wg. Mateusza, tej perspektywie przytaknac, poniewaz przekonani o
winie Jezusa, wydali na siebie uwarunkowane przeklenstwo. Poniewaz jednak
Jezus jest niewinny, musza oni w pelni odpowiedziec za skutki, a krew Jezusa
spadnie na nich I na ich potomstwo- zgodnie z przeklenstwem, ktore
wypowiedzieli w przekonaniu o winie Jezusa.
(wartosc historyczna przekazu rowna zero)
Zadne inne antyjudaistyczne sformuowanie w Nowym Testamencie nie spowodowalo
tyle cierpienia i nedzy, nie bylo powodem tylu zbrodni, co wlasnie to.
(na podstawie Gerd Luedemann “The Unholy in Holy Scripture.The dark side of
the Bible”
i.