Wiersze o potędze natury ???

IP: *.echostar.pl 09.11.04, 20:44
Hej,
Dosc pilnie poszukuje wierszy w których natura odgrywa jedną z wiodących ról.
Cos a'la "Topielec" "Pragnienie" "Ogród zaklęty" Lesmiana, albo "Ta trawa..."
Tetmajera.

Dzieki z gory
PZDR

    • iselin Re: Wiersze o potędze natury ??? 09.11.04, 21:43
      POEZJA LEŚMIANA





      GUSTAW HERLING-GRUDZIŃSKI



      W twórczości Leśmiana Łąka zajmuje miejsce najwybitniejsze, jest najwyższym
      wzniesieniem się jego talentu. Jeżeli pominąć Dziejbę leśną, która stanowi dość
      przypadkowo skomponowany tom puścizny pośmiertnej Leśmiana, Łąka (1920) ukaże
      się naszym oczom jako środkowe i najbardziej strzeliste ogniwo tryptyku
      poetyckiego z dwoma skrzydłami na bokach: Sadem rozstajnym (1912) i Napojem
      cienistym (1936). Leśmian bowiem nie wydawał tomów wierszy; Leśmian pisał
      książki poetyckie, które należy czytać tak, jak się czyta powieści, dzieła
      naukowe lub pamiętniki: nie na wyrywki, nie po kilka wierszy, ale w całości i
      systematycznie. Tak spojrzawszy na Łąkę, dostrzeżemy w niej coś więcej niż
      zbiór pięknych ballad, erotyków, baśni i poematów; dostrzeżemy w niej dzieje
      przygody poetyckiej człowieka, który zapragnął spojrzeć poza "krawędzie bytu,"
      przedłużyć chwilę porównania dnia i nocy, natężyć radość do granic bólu, otrzeć
      się rozpienionym życiem o śmierć.

      Kanwą, na której Leśmian dokonywa swej podróży do kresu istnienia, jest
      przyroda. Ortwin ostrzega jednak słusznie, by nie utożsamiać jej z krajobrazem.
      W Łące nie ma pejzażu utrwalonego opisowo w notatce poetyckiej, a próżno by też
      szukał w niej czytelnik subiektywnej i refleksyjnej liryki obcowania z naturą.
      Przyroda wkracza tu jako zachłanny żywioł ruchu, rozplenia się bujnie, wytryska
      zielonością, obejmuje ziemię miłosnymi splotami, dyszy nienasyceniem. Widać,
      jak soki wzbierają w drzewach, słychać, jak rośnie trawa. "Gdyby kwiat - pisze
      w Traktacie o poezji Leśmian - potrafił w słowach trafnych i odpowiednich na
      byle jakim liściu notować swój rozwój rytmicznie stopniowy od chwili, kiedy
      zapragnął być kwiatem, aż do chwili, kiedy się nim stał - ta jego drobna na
      pozór notatka byłaby cudownym utworem poetyckim."

      A przecież ta poezja tak na wskroś biologiczna, ta poezja szałów roślinnych i
      ruj zwierzęcych, daleka jest jednocześnie od hedonizmu. Nie dla zmysłowej
      jedynie rozkoszy zaprzepaszcza się Leśmian bez pamięci w przyrodzie, nie dla
      zachwycania oczu podkrada się "ciszej od snu i kota" do najbardziej
      niepochwytnych zjawisk natury, aby je podpatrzyć w momencie stawania się, nie
      dla przelotnej radości ciała oddycha tylko skórą, nie z ciekawości wytęża
      słuch, łowiąc strumiącą się muzykę życia lasów i pól. Za cóż więc gotów jest
      zapłacić ten poeta bluźnierczą cenę "odczłowieczenia"?

      Pragnie przestać być sobą, pragnie się zagubić i utonąć w przyrodzie, pragnie
      odkryć nowe światy czyste i nie skażone ręką ludzką, pierwotne i wypełnione po
      brzegi pogańskim nadmiarem istnienia. Czy żeby się unicestwić i rozpłynąć w
      duchu wszechświata? O, nie - aby "zatryumfować nad samym sobą, przedłużyć
      własną istotę w światy pozazwierzęce," zjednoczyć się duchowo z pięknem
      ponadczasowym i bezwymiarowym. Jakiż szalony zamiar! Komuż to udało się poczuć
      sam zapach, nie nazywając kwiatów, które pachną? Kto ujrzał kiedykolwiek samą
      zieleń, nie widząc liści, które się zielenią? Leśmian jakby wierzył, że można
      dotrzeć do praźródeł wszelkiego bytu, do chwili, w której Bóg nadawał cechy
      przedmiotom, znając piękno i sekret ich nie wcielonego trwania. Celem jego
      zdyszanej wędrówki jest dziewiczy kraj, gdzie spazm rodzącego się życia
      graniczy z pustką niebytu, a dzieło stworzenia wyłania się z mroków i plazmy
      pierwszego zamysłu Stwórcy. Pogańska poezja Leśmiana chce ukraść bogom
      tajemnicę tworzenia, "zwiedzić duchem na przełaj zieleń samą w sobie,"
      przeniknąć wzrokiem jądro światła i ciemności, zanim światło stanie się dniem,
      a ciemność nocą.

      Środki wyrazu artystycznego są u Leśmiana w pełni dostosowane do tej zuchwałej
      wędrówki. Nie ufając samej tylko wyobraźni, daleki - rzecz prosta - od pokus
      nazywania rzeczy po imieniu, tworzy swoistą alchemię słowa i wśród cierpliwych
      ćwiczeń semantycznych zwraca pojęciom ich pierwotny blask, nie przesłonięty
      cieniem natrętnych sobowtórów z mowy potocznej. Nowotwory Leśmiana nie mają w
      sobie jednak nic z oszołamiającego kuglarstwa językowego Słopiewni Tuwima.
      Leśmian zmienia słowa i nadaje im nowy kształt tylko wówczas, gdy pragnie
      wiersz zdemonizować i zmitologizować na podobieństwo legend ludowych
      ("dziadyga," "bajdata," "dusiołek," "śpiewula"). Metodą antynomiczną zaś
      ("bezbrzaski," "bezśmiechy...... niedowcielenia," "zaniepatrzenia") i wymienną
      grą form gramatycznych, głównie zamianą rzeczowników na przymiotniki i
      czasowniki ("strumniały", "roztopolić się"), posługuje się, aby dotrzeć do
      pojęciowej zarodni słowa.

      W Traktacie o poezji zwraca uwagę, że słowa wiodą swój własny "byt biologiczny"
      i że raz wykolejone z rytmu wiersza czują się "bezoporne i bezbronne." W Łące
      natomiast tropi zawzięcie pojęciowe nasienie słowa, chwilę, gdy myśl po raz
      pierwszy została pomyślana i wyrażona, a przedmiot po raz pierwszy zobaczony i
      nazwany. Leśmian unika metafor. Zamiast kojarzyć odlegle pojęcia dosłuchuje się
      i dowierca w słowach ich najczystszych i najwierniejszych znaczeń, które, niby
      źródła głęboko ukryte w ziemi, szumią i pulsują pod namułem języka
      konwencjonalnego.

      Poezja Leśmiana tworzy organiczną i urzekająco piękną całość o dwóch stopniach
      wtajemniczenia. Toteż czytając Łąkę, obcuje się na pozór z dwoma Leśmianami.
      Jeden odświeża nieustannie język i upodabnia go do żywego organizmu, rządzonego
      prawami rozwoju biologicznego; to Leśmian działający najbardziej naskórkowo,
      Leśmian zmysłowej feerii Ballad, tropikalnej bujności wierszy o przyrodzie ( W
      zwiewnych nurtach kostrzewy), ekstatycznego zapamiętania się erotyków (W
      malinowym chruśniaku). Drugi konstruuje świat poetycki z czystych kryształów,
      oddziela kształt i barwę od przedmiotów, próbuje wytrącić rzeczywistość z
      łożyska czasu, sublimuje uczucia; to Leśmian tak rozkochany w świecie
      rzeczywistym i konkretnym, że gotów mu wydrzeć tajemnicę wiecznej młodości,
      Leśmian, który coraz rzadziej cieszy się materialnym pięknem, a coraz cześciej
      marzy o uchwyceniu jego abstrakcyjnej i ponadczasowej istoty. Dwa końcowe cykle
      Łąki - Noc bezsenna i Ponad brzegami - przynoszą już lirykę refleksyjnej
      zadumy, poezję dziwnie bezludną i owianą chłodem nieistnienia. Oczyszczona z
      ziemskich uroków, nie zapala się wbrew oczekiwaniom wiecznym płomieniem piękna,
      które przezwyciężyło czas, ale przeciwnie - gaśnie, zdmuchnięta zimnym powiewem
      próżni.

      Świat, rozbity na czyste kryształy barw, kształtów i uczuć, zaczyna się
      rozchwiewać i zacierać w swych zarysach, zaludnia się cieniami i zjawami.
      Leśmian traci stopniowo poczucie realności i materialności, porusza się wśród
      swych widm niepewnie i po omacku. Miejsce bujności i zachłanności zajmuje w
      Napoju cienistym znikliwość i nijakość. Poza "krawędziami bytu" rozpościera się
      bezludna i wymarła pustka. Kwiaty, którym odebrano "zieleń samą w sobie,"
      więdną.

      Jakież tragiczne widowisko! Jakiż smutny koniec wielkiej podróży poetyckiej!
      Nasycony i napojony życiem ponad miarę, lecz oto "topielec zieleni," "widemko
      niemrawe," uczeń czarnoksięski, który wyzwolił czystą urodę świata i przekonał
      się, "że poza granicami czasu i przestrzeni to ona, ona właśnie, jest martwotą
      i śmiercią.
      • yanga Re: Wiersze o potędze natury ??? 14.11.04, 12:20
        "W Szwajcarii" Słowackiego, "Kroniki olsztyńskie" Gałczyńskiego.
    • iselin topielec 09.11.04, 21:44
      W zwiewnych nurtach kostrzewy, na leśnej polanie,
      Gdzie się las upodobnia łące niespodzianie,
      Leżą zwłoki wędrowca, zbędne sobie zwłoki.
      Przewędrował świat cały z obłoków w obłoki,
      Aż nagle w niecierpliwej zapragnął żałobie
      Zwiedzić duchem na przełaj zieleń samą w sobie.
      Wówczas demon zieleni wszechleśnym powiewem
      Ogarnął go, gdy w drodze przystanął pod drzewem,
      I wabił nieustannych rozkwitów pośpiechem,
      I nęcił ust zdyszanych tajemnym bezśmiechem,
      I czarował zniszczotą wonnych niedowcieleń,
      I kusił coraz głębiej - w tę zieleń, w tę zieleń!
      A on biegł wybrzeżami coraz innych światów,
      Odczłowieczając duszę i oddech wśród kwiatów,
      Aż zabrnął w takich jagód rozdzwonione dzbany.
      W taką zamrocz paproci, w takich cisz kurhany,
      W taki bezświat zarośli, w taki bez brzask głuchy,
      W takich szumów ostatnie kędyś zawieruchy,
      Że leży oto martwy w stu wiosen bezdeni,
      Cienisty, jak bór w borze - topielec zieleni.
    • iselin a w maju - leśmian 09.11.04, 21:46
      a w maju utopimy ją w stawie, pod wierzby
      czarnymi korzeniami, tam gdzie chodzą wiedźmy
      modlić się o nieszczęścia. zastygli w sitowiu,
      będziemy mieli ręce zbrukane księżycem
      aż po łokcie, słowikiem pulsujące skronie.

      nic się potem nie stanie. pójdziemy ukradkiem
      pachnącymi ścieżkami na wschód i na zachód,
      by spotkać słoneczne sady i polany kwitnące.
    • Gość: Sambady Re: Wiersze o potędze natury ??? IP: *.echostar.pl 09.11.04, 21:51
      Dzieki wszystkim, ale ja Lesmiana znam swietnie :-)
      Poszukuje innych wierszy, mogą byc zupelnie "nielesmianowskie", byle było tam
      duzo natury.
      • iselin Re: Wiersze o potędze natury ??? 09.11.04, 21:56
        Nie określilaś/ eś tego dokładnie, że znasz. O tym trzeba pisać.
        Proszę bardzo:-)
    • pax_tibi Re: Wiersze o potędze natury ??? 10.11.04, 21:46
      "Sonety krymskie" A. Mickiewicza
      "Nad wodą wielką i czystą" z "Sonetów odeskich" też Mickiewicza oczywiście
    • Gość: :) Re: Wiersze o potędze natury ??? IP: *.icm.edu.pl / *.icm.edu.pl 10.11.04, 23:36
      No a "Ballady i Romanse" Mickiewicza? A wiersze Goethe'go? Wystarczy siegnac do licealnego podrecznika z romantyzmu :)
    • Gość: dium Re: Wiersze o potędze natury ??? IP: *.lama.net.pl / *.lama.net.pl 11.11.04, 15:24
      Maria Pawlikowska-Jasnorzewska
      między innymi "Samobójstwo dębu", "Cud nietoperza", "My, konie", "Jesień" i
      wiele wiele innych.
      Obok wierszy o miłości można znaleźć dużo o tematyce przyrodniczej.
Pełna wersja