tawnyroberts
21.01.10, 12:02
Ten temat był już kiedyś na, wtedy jeszcze Darinowym,
forum "Bircza", ale przypomnę go jeszcze raz, bo wydaje mi się, że
zamieszczenie takiego gniota na oficjalnym portalu Urzędu Gminy w
Birczy jest po prostu wstydem. Oczywiście mam tutaj na myśli
rozdział zatytułowany "Bircza w walce z bandami UPA". Pomijam już
brak obiektywizmu w opisie konfliktu, bo tego raczej w Birczy trudno
się spodziewać. Ale te błędy stylistyczne, interpunkcyjne,
poprzekręcane nazwy miejscowości, oddziałów i dowódców UPA, zawyżone
straty po stronie UPA, a przede wszystkim ten zapiekły język,
ocierający się nawet momentami o gloryfikację tzw. "władzy ludowej" -
to wszystko dzisiaj po prostu nie uchodzi.
Wydarzenia o których mowa, na chwilę obecną są obiektywnie opisane
przez współczesnych historyków i naprawdę nie ma już potrzeby
sięgania do Ginalskiego. To nie jest żadna tajemna wiedza, wystarczy
trochę przysiąść i poczytać. Tak jak pisałem, nie spodziewam się
tutaj sprawiedliwego osądu tamtych lat, ale uczciwego przedstawienia
faktów chyba mam prawo oczekiwać.
Póki co, przeżyjmy to jeszcze raz: historia walk z ukraińskim
podziemiem według portalu Gminy Bircza. Tekst jak w oryginale.
Zapraszam!
"Bircza w walce z bandami UPA"
Mimo zakończenia działań wojennych reakcje podziemne a szczególnie
nacjonalistyczne ugrupowania ukraińskie podejmują walkę z władzą
Ludową. Region Birczy znajduje się w zasięgu działań UPA, które nie
chcą normalizacji, walczą o "Samodzielną Ukrainę" w
tzw. "Zakerzońskim Kraju".
Odbudowa zniszczeń wojennych.
Ludność Birczy po odzyskaniu niepodległości podejmuje odbudowę
zniszczeń wojennych. W dniu 20 listopada 1945 roku banda UPA
dokonuje napadu na posterunek MO w Wojtkowej. Zostaje zabitych 15
milicjantów i 20 cywili.
Napady UPA na polskie wsie.
W nocy z 15 na 16 czerwca 1945 roku banderowscy napadają na wieś
Łodzinkę Górną w Gminie Bircza gdzie palą budynki mieszkalne,
gospodarcze, niszczą mienie i dobytek ludności. Giną mieszkańcy wsi.
Pierwszy napad na Birczę.
Kureń "Podkarpacie" pod dowództwem "Pruta" i okolicznych oddziałów
dokonuje w dniu 22 października 1945 roku napadu na Birczę, zginęło
szereg żołnierzy WP z 28 p.p.
Napad UPA na Kuźminę.
22 października 1945 roku banda "Burłaha" napada na sztab 30 p.p. i
samodzielne oddziały pułkowe w Kuźminie. Posterunek MO w Birczy
melduje, że w okresie od 29 września do 6 października 1945 roku w
Kotowie, Jaworniku, Żohatynie bandy spaliły 143 gospodarstwa.
Drugi napad na Birczę.
29 listopada 1945 roku banda UPA z sotni "Burłaka" napada na Birczę.
W miasteczku stacjonował w tym czasie oddział 17 dywizji piechoty. W
wyniku walk spalono kilkanaście zabudowań w Starej Birczy i
sąsiednich wsiach, Birczy Starej, Boguszówce, Hucie Brzuskiej,
Rudawce.
3 grudzień 1945 roku.
Pluton operacyjny dowodzony przez ppor. F. Bielaha udał się w
okolice Birczy na 7-dniową akcję przeciwko UPA. Zabito w czasie walk
16 banderowców, 2 raniono, 30 aresztowano i przekazano do dyspozycji
władz radzieckich. Oddziały LWP przeprowadziły w rejonie Birczy
śmiałe operacje wojskowe. W wyniku dwóch niszczących działań w
Lachowie i Łomnej zlikwidowano dwie silne bandy ukraińskich
nacjonalistów. W Lachawie w wyniku starcia banderowcy stracili 56
zabitych i 12 jeńców.
6/7 styczeń 1946 roku.
Trzeci napad na Birczę rozpoczął się o 2:30 i trwał do 8 rano.
Uczestniczył w nim Kureń "Konyka" sotnie "Zgruba" i "Orshiego". W
wyniku z tego rozpoznania ze strony UPA, kontraktu dwóch batalionów
WP 28 p.p. 30 p.p. napad odparto. Straty WP 8 zabitych żołnierzy UPA
poniosło straty 140 zabitych, do niewoli wzięto 12 banderowców.
W nocy z 6 na 7 stycznia około godziny 3:00 bandy UPA uderzyły
jednocześnie ze wszystkich stron na Birczę. Banderowcy byli tak
pewni swojego zwycięstwa, że szli wielkimi masami czyniąc przy tym
wielki hałas w celu zastraszenia załogi Birczy. Dla lepszej
orientacji po drodze zapalili kilka budynków na skrajach miasteczka.
Spotkała ich przykra niespodzianka i garnizon okazał się nie tylko
silny, ale i czynny. Pierwszy atak bandy został odparty ogniem broni
maszynowej, z dużymi stratami dla banderowców. Zaskoczeni i wściekli
na skutek poniesionych strat banderowcy uderzyli powtórnie na Birczę
i znów na przedpolu zatrzymał ich silny ogień. Zaczęta walka ogniowa
trwała do Świtu. (D. Ginalski)
14 stycznia 1946 roku.
Dowódca 9 DP dokonał w Birczy przeglądu oddziałów i udekorował
odznaczeniami najdzielniejszych podoficerów i szeregowców za odwagę
ukazaną w walce.
10 wrzesień 1946 roku.
Spalenie przez Sotnię "Kryłacza" wsi Witryłów, Łodzina i Głowńcza
powiat Przemyśl. W walce z bandami UPA w rejonie Birczy na terenie
dawnego powiatu przemyskiego poległo: żołnierzy WP - 167;
Milicjantów, funkcjonariuszy - 57; ORMO, członków milicji
Pomocniczej - 18.
28 Pułk Piechoty- Zginęli w obroni Birczy:
kpt. Hryniewicz Witold, sierż. Polak Stanisław, kpr. Chynuk Jan,
kpr. Ryndziewicz Aleksander, szer. Bohdanowicz Władysław, szer.
Cieszko Konstanty, szer. Nowak Aleksander, szer. Ugarenko Piotr,
plut. Stacewicz Czesław, st. sierż. Pietkun Piotr, szer. Nowak
Zygmunt, st. szer. Skrzypczyk Józef, szer. Bartóg Jan, sierż. Bury
Jan, szer. Cholewiński Tadeusz, szer. Dobrowski Bogdan, szer.
Cieślik Henryk
Funkcjonariusze MO i ORMO polegli w latach 1944- 1947 w regionie
Birczy:
Kalinowski Antonii, Kalinowski Jan, Kalinowski Stanisław Michalski
Aleksander, Nachman Albin, Oleniach Andrzej, Pank Zbigniew,
Penlakowski Józef, Polaczek Władysław, Rodzeń Dominik, Flader
Wincenty, Kołcz Tadeusz, Olejarz Władysław, Kasimor Stefan,
Linczowski Jan
W obronie referendum.
W czasie głosowania w rejonie Birczy znajdowały się liczne bandy,
które chciały odebrać urny z głosami. Około godziny 20 urny zostały
zabrane z Birczy samolotem i dostarczone do Przemyśla. Samolot
został silnie ostrzelany przez biwakujących w lesie banderowców,
którzy domyślali się celu tego lotu. (D Ginalski str. 331)
Społeczeństwo Birczy uczciło pamięć poległych żołnierzy,
milicjantów, ormowców poprzez wystawienie pomników. Dużej pomocy w
rozgromieniu band UPA udzieliły Oddziały Armii Radzieckiej. Wielu
oficerów Armii Radzieckiej walczyło w polskich jednostkach
wojskowych spełniając poważna funkcje kierownicze jak np.: płk
Pepko, płk Aleksander Wygnański, mjr Jacenko i mjr Teodor Czenkaszyn.
www.bircza.pl/asp/pl_start.asp?typ=14&sub=5&menu=43&strona=1