korek222
12.02.10, 23:35
Szanowni Państwo przedstawiam opinię BAS ,która została wykonana na
moje zlecenie w zakresie prawnych możliwości blokowania stron w
Internecie. Informuję ,ze w wyniku treści zawartych w tej opinii
stosowne zapisy w tej sprawie zostały jednomyślnie usunięte przez
członków Podkomisji.
Sprawozdanie Podkomisji można uzyskać kierując maile na
janusz@piechocinski.pl
Janusz Piechociński wiceprzewodniczący Sejmowej Komisji
Infrastruktury ,WWW.piechocinski.pl
Warszawa, dn. 8 lutego 2010 r.
BAS WAUiP 68/10
Pan Poseł
Janusz Piechociński
Przewodniczący
Podkomisji nadzwyczajnej
do rozpatrzenia rządowego projektu
ustawy o wspieraniu usług
i sieci telekomunikacyjnych (druk nr 2546)
Opinia prawna w sprawie zgodności art. 7 ust. 4 pkt 3 projektu
ustawy o wspieraniu rozwoju i usług sieci telekomunikacyjnych (druk
sejmowy nr 2546) z Konstytucją RP
I. Tezy opinii
(1) Art. 7 ust. 4 pkt 3 projektu ustawy o wspieraniu rozwoju
i usług sieci telekomunikacyjnych (druk nr 2546) w części odnoszącej
się do blokowania dostępu do określonych treści zawartych w
Internecie jest niezgodny z art. 54 ust. 1
w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Prowadzi bowiem do
ograniczenia wolności pozyskiwania informacji zawartych na stronach
internetowych podlegających obowiązkowi blokowania w sposób, który
nie mieści się w konstytucyjnych standardach ograniczania wolności i
praw uregulowanych w art. 31 ust. 3 konstytucji.
(2) Opiniowany przepis jest również niezgodny z wyprowadzaną
z art. 2 konstytucji zasadą określoności przepisów prawa, gdyż
sformułowany został
w wyjątkowo nieostry sposób, znacznie utrudniający adresatom jego
stosowanie.
(3) Nie można stwierdzić niezgodności omawianego przepisu z
art. 54 ust. 2 konstytucji, gdyż art. 7 ust. 4 pkt 3 projektu nie
zawiera rozwiązań o charakterze cenzury prewencyjnej. Tymczasem art.
54 ust. 2 zakazuje w zdaniu pierwszym jedynie cenzury prewencyjnej
środków społecznego przekazu.
II. Przedmiot opinii
Przedmiotem niniejszej opinii jest ocena zgodności art. 7
ust. 4 pkt 3 projektu ustawy o wspieraniu rozwoju i usług sieci
telekomunikacyjnych (druk nr 2546)
z Konstytucją RP. Przepis ten odnosi się do warunków świadczenia
przez jednostkę samorządu terytorialnego usługi do dostępu do
Internetu na podstawie przepisów projektowanej ustawy. Zgodnie z
art. 7 ust. 1 projektu usługa ta może być świadczona bez pobierania
opłat lub w zamian za opłatę niższą niż cena rynkowa,
po spełnieniu wymagań, o których mowa w art. 3 ust. 2 i 5 oraz art.
6 ust. 1,
i uzyskaniu zgody Prezesa UKE. Z kolei opiniowany art. 7 ust. 4 pkt
3 określa niektóre elementy decyzji Prezesa UKE, w której zezwala
się na świadczenie tego typu usługi. Do elementów tych należy
określenie warunków świadczenia usługi dostępu do Internetu, w tym
maksymalny czas, po upływie którego następuje zakończenie
połączenia, oraz obowiązek blokowania dostępu do treści zakazanych
dla dzieci lub młodzieży lub sprzecznych z publicznym charakterem
zadań realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego.
Wątpliwości Zleceniodawcy dotyczą konstytucyjności
ustanawianego przez powyższą regulację obowiązku blokowania dostępu
do określonych stron internetowych. Konkretnie wskazane zostały
następujące potencjalnie naruszone normy konstytucyjne:
• art. 54 ust. 1, zgodnie z którym każdemu zapewnia się
wolność wyrażania swoich poglądów oraz pozyskiwania i
rozpowszechniania informacji,
• art. 54 ust. 2 zd. 1, zgodnie z którym cenzura prewencyjna
środków społecznego przekazu oraz koncesjonowanie prasy są zakazane,
• art. 2 w zakresie, w jakim regulacja ta ustanawia tzw.
zasadę określoności przepisów prawa.
Należy zauważyć, że autorzy projektu z druku nr 2546 w
uzasadnieniu
w ogóle nie odnoszą się do kwestii potrzeby oraz celu wprowadzenia
rozwiązania prawnego z art. 7 ust. 4 pkt 3. Zważywszy na szczególną
doniosłość tego przepisu, co ukazuje dalsza część opinii, ów brak
stanowi poważny mankament uzasadnienia. Znacząco utrudnia on
poznanie intencji projektodawców w zakresie przyjęcia omawianego
przepisu. Trzeba jednak zauważyć, że brak uzasadnienia
nie uniemożliwia dokonania oceny konstytucyjności art. 7 ust. 4 pkt
3.
Wydaje się, że wnioski płynące z niniejszej opinii zachowałaby
aktualność nawet wówczas, gdyby projektodawcy szczegółowo
uzasadniliby potrzebę wprowadzenia tego przepisu.
III. Problem wolności pozyskiwania informacji oraz zakazu cenzury
prewencyjnej
1. Uwagi ogólne
Rozpoczynając rozważania dotyczące zgodności art. 7 ust. 4
pkt 3 projektu
z druku nr 2546 z szeroką pojętą wolnością środków społecznego
przekazu, trzeba stwierdzić, że w porządku konstytucyjnym RP wolność
mediów posiada szczególne znaczenie. Art. 14 konstytucji, zgodnie z
którym Rzeczpospolita Polska zapewnia wolność prasy i innych środków
społecznego przekazu, wprowadza kwestię wolności mediów w krąg
podstawowych zasad ustrojowych Państwa. Jest to rozwiązanie
wyjątkowe we współczesnym konstytucjonaliźmie, gdzie za
wystarczający standard uznaje się gwarantowanie tej wolności w
katalogu praw i wolności jednostki .
I choć art. 14 – tak jak i inne zasady ustrojowe zawarte w I
rozdziale Konstytucji RP – nie posiada nadrzędnej mocy prawnej wobec
innych norm konstytucyjnych, to rzutuje na wykładnię powiązanych z
nim postanowień z konstytucyjnego rozdziału dotyczącego wolności i
praw, z których podstawową rolę odgrywa całość art. 54 . Dokonując
interpretacji tych przepisów, należy bowiem uwzględnić szczególną
doniosłość ustrojową wolności mediów w ustroju RP.
Druga z uwag wstępnych odnosi się do zakresu podmiotowego
pojęcia „środków społecznego przekazu”, którym posłużono się
konstruując zarówno art. 14, jak i art. 54 ust. 2 Konstytucji.
Problem dotyczy bowiem odpowiedzi na pytanie,
czy mieści ono w sobie również Internet, którego istnienia, jak
słusznie wskazano
w literaturze prawniczej, ustawodawca konstytucyjny wprost w tekście
konstytucji
nie przewidział . W doktrynie prawa brak jest pełnej zgodności w
zakresie definicji powyższego pojęcia, co oznacza, że wciąż jest ono
stosunkowo niejasne .
W orzecznictwie sądowym oraz w doktrynie generalnie preferuje się
jednak jego szeroką wykładnię, co pozwala uwzględnić Internet w
katalogu środków społecznego przekazu . B. Banaszak wskazuje nawet,
że cel publikacji internetowych
„jest z reguły analogiczny do publikacji prasowej”, postulując tym
samym rozciągnięcie na informacje rozpowszechniane w Internecie
szczególnych regulacji konstytucyjnych poświęconych wolności prasy.
Pomijam jednak komentarz do tego interesującego poglądu, gdyż
wykraczałby on poza ramy niniejszej opinii.
2. Problem zgodności z art. 54 ust. 1 konstytucji
Wyjaśnienie dwóch kwestii wstępnych pozwala przystąpić do
oceny
art. 7 ust. 4 pkt 3 projektu w świetle wolności pozyskiwania i
rozpowszechniania informacji zagwarantowanej w art. 54 ust. 1
konstytucji. Przypomnę, że opiniowany przepis stanowi, iż jednym z
elementów decyzji Prezesa UKE w sprawie wyrażenia zgody na
świadczenie usługi dostępu do Internetu w warunkach określonych w
art. 7 ust. 1, jest określenie obowiązku blokowania dostępu do
treści zakazanych dla dzieci lub młodzieży lub sprzecznych z
publicznym charakterem zadań realizowanych przez jednostki samorządu
terytorialnego. Nie ulega wątpliwości, że regulacja ta ogranicza
wolność pozyskiwania informacji. Zablokowanie dostępu do określonych
stron internetowych uniemożliwia bowiem zapoznanie się z
prezentowanymi na nich treściami. Tym samym art. 54 ust. 1
konstytucji stanowi adekwatny wzorzec kontroli konstytucyjności
opiniowanej regulacji.
Jakkolwiek art. 54 ust. 1 nie wspomina o ewentualnych
przesłankach ograniczania wolności pozyskiwania informacji, nie
oznacza to, że wolność ta