spyra
12.06.04, 14:29
APSZICFAJER U TANTY
Jedni to pedzóm dycki, inksze za kómuny, a jeszcz inksze co to bóło downij.
Jo to padóm co to bóło jak w paketach kere prziłazióły z Rajchu szło trefić
bónkafyj, szokolada,
kakałszale, a jak kery mioł cufal to i haltry abo szczewiki na srogim
krómfleku (do babów),
a do chopów blank modny binder z Aldika. Joch wtedy szkucioł, ale pamiyntóm
to wszystko skiż tego,
co takich fajerów jak wtedy to dzisiej już nikaj niy mo.
W jedno niydziela pado mi muter cobych się fajnie oblyk bo jadymy na
apszicfajer do Tanty Kristy,
kero mo wartko do Rajchu pojechać. Joch to ani niy spomiarkowoł co to tyn
Rajch je,
ino żech pamiyntoł co to je kajś kaj mieli take fajne biksy, epy i szokolady
z orzechami,
kerych u nos eś niy mioł.
Jak mi muter pedziała tak-ech tyż zrobiół. Fajniech się oblyk, a jakech już
bół fertich, fater się wyfligowoł i muter zawarła chałpa, to my wszystkie
wyszli na plac, kaj mioł po nos ujek Ernst przijechać i zabrać do Tanty. Ujek
mioł Ziryjna, take blank fajne auto, w kerym żech nojbardzij mioł rod zic ze
zadku, bo się szło na nim fajnie siednónć - niy to co w autobusie, kaj zice
sóm ściorane i twarde. Fater się jeszcze ino przejrzoł w żdżadle, kere bóło
take srogie, coch i jo sie tam widzioł, choćżech siedzioł ze zadku.
Jak my już przijechali do Tanty - chałpy Wóm niy byda opisywoł, bo i niy ma
co, górnoślónski standard - to we siyni już się czuło jak woniół kafyj i
zista od Ciotki Rije. Ja! Wy się ale tego niy poradzicie zmiarkować czymu roz
pisza Tanta a roz Ciotka, pra? Moi roztomili ludkowie, toć jo sóm niy wiym
czymu. Takech już bół wyuczony i niych to Wóm styknie.
Izba w keryj nos posadzili bóła fajnie odstawiono - Tanta mioła wszystko z
Rajchu, tak mi muter padała. Wszystkie yni oglóndali fajne sztory i gardiny.
Ale joch to mioł we zocy te stare szranki, bifyj w kerym Tanta trzimała
besztek, stare zice, ryczki, hokry i szezlóng na kerym Opa się lubiół
legnónć. Tanty mioła tysz blank fajno kuchnia, kaj na bifyju stoły stare
szolki, pora szklónek, a na stole stary bunclok. Kuchnia niy bóła srogo, ale
joch jejij miołrod, a chyba nojbardzij żeleźniok kery stoł wele dźwiyrzy.
Dźwiyrza, jak padoł Opa, bóły jeszcze przedwojynne i mioły masingowe klamki.
Joch to durch oglóndoł i niy móg-ech się nadziwować co to ludzie piyrwyj tyż
niy poradzili machnónć! Tako robota to bóło ino piyrwyj myglich, tak padoła
Tanta. A jożech łaźiół i się ino dziwowoł. Ja, takich bół dziwny!
Opa (Tanty Krista bóła od Opy siostróm) sie zowżdy fajnie oblykoł i kożdy
padoł co wyglóndo choby byamter za Niymca. I po prowdzie, na beztydzień Opa
nosiół zowżdy fajne obleczynie. Na tyn fajer uzaś oblyk se szczewiki, kere
piyrwyj wyglancowoł gutalinym, galoty z ancugu, szykowny ancug i westa, a do
tego binder. Ostało mu sie to jeszcze z czasów jak robiół na grubie we
Zabrzu. Do roboty jeździół po prowdzie na kole, ale jak szoł na mszo we
niydziyla to dycki sie oblykoł coby bóło widzieć, że ón je porzóńdńy hajer, a
nie jakiś tam werbus. Óma skiż tego durch padała co jak Ópa jeszcze bół
bajtlym, a bół przeca gryfny z niego synek, to jak go inksze dziołchy
widziały iść, to niy bóło takij coby mu niy przajała. Wetło się ale Ómie, od
keryj Ópa jeszcze piyrwyj jak na wojna poszoł już bół szacym. Óma tyż bóła
szwarno, beztóż tak se myśla co óni się blank dobrze trefiyli co Óma mogła
być od Ópy libsta.
Ja, musza Wóm ale jeszcze jedno wyklarować, bo już czuja co mi sam pedzóm co
używóm ausdruki. O Tancie i ciotce toch Wom Już pisoł, terozki Wom yno powiym
jak to bóło z Ómom i Ópom. Joch to od małego yno tak godoł, ale żech się
blank dziwowoł jak Óma padała o swojij Ómie, bo inakszyj niy godała jak
starka, a na Ópy starzik. Joch siesięgo piyrwyj niy umioł wyforsztelować jak
Óma może być starkóm a Ópa starzikiym, ale mi to wartko ujek Ernst, tyn od
Ziryjny, wyklarowoł: Tak bóło piyrwyj, synek! Tela mi pedzioł i to mi stykło.
Takich bół pojyntny!
N'ale przeca zaczółech od fajeru. Piyrwyj, jak to u nos się robi, Tanta
prziniesła kafyj, kołocz i trocha bónbonów do dzieci. Pot'n, po słodkim
prziszły sznitki, wusztliki, a do tego mosztrych. Po tym zaś bóły sznity, ale
już z domowym fetym i sznitlochym. Do chopów Tanta prziniesła gorzoła, ale
niy coby się ożarli, ino coby się tak na smak wziyni. Joch to mioł rod jak
ujek Herbet groł na ciji - padóm Wom, robiół to choćby kapelmajster z
Hedwigsgruby na Borsigwerku. U Tanty we izbie stoł jeszcze klawiyr, ale skiż
tego co nikt niy poradziół na nim groć to ino stoł i szlus. No ja, tak po
prowdzie to ino ujek Alois jak się trocha piwa nasłepoł to siadoł na ryczce
przi klawiyrze i udowoł, że gro. Ón to myśloł co gro, yno że nikt niy
poradziół tego słuchać, beztóż my godali co ón udowo.
Jak już bóło po swaczynie i wszystkie pojedli, popiyli i ino szolka tyju już
stoła na stole, to się zaczynało coch mioł rod nojbardzij. Stare zaczynali
wspóminać jak to bóło piyrwyj.
A wspómnisz Ernst - zaczynoł Opa - jak my na gruba jeszcze jeździli?
Na to mu ujek odopowiadoł, że ja, że pamiynto. I tak się wspomniynia
zaczynały. Mie to ino dziwióło co oni tak narzekajóm na to co je dzisiej, a
wspóminajóm jak same szkucieli, choć przeca im tyż leko niy bóło. Opa jak
mioł szesnoście to już bół hajerym, a na gruba mioł ze osiym kilometrów. Do
dzisiej jeszcze pamiyntóm jak mi łosprawioł co mioł na kole. No ja, jak kożde
koło mioł lynksztanga, gypeker, keta i te richtich koła. Ale od Opy koło niy
bóło take ajnfachowe skiż tego co mioło jeszcze karbidka, nectasza (trocha
jak babskie koło) i zwónek.
Joch te koło jeszcze ale widzioł, ale łóne już niy bóło dobre.
Stare jako jo - padoł Opa
Jak już się pogodali, połosprawioli, a nos bajtli tyż trocha porobiyli za
błoznów, Tanty prziniosła wieczerzo. I już my chcieli zaczóńć, jak Tanty
pedziała:
Roztomili ludkowie. Już się tak skoro niy trefiymy, bo mojo rynta je tam
(kaj? Takech myślół - teroz żech się dopiyro zmiarkowoł) a sam to niy poradza
już długo sama (ja! Musza wóm pedzieć co chop od Tanty, ujek Anton pod na
grubie i skiż tego Tanta we srogij chałpie miyszkała blank samo). Niych tyn
apszicfajer bydzie takim łostatnim wspomniniym, trinknijcie sie chopy do
wieczerzy, a pamiyntejcie tyż o mnie jak już tam byda!
Joch to tak do kóńca niy wiedzioł o czym Tanta godo. Terozki już wiym, wiym
tyż co takich fajerów jak piyrwyj, z bónkafyjym z paketów i szklokami już niy
ma. Niy ma już starych kerzi fajnie poradzili łosprowiać, a kerych żodyn niy
słuchoł. Dzisiej mo fto słuchać, a niy ma fto łosprawiać.