Do dziś nie powstał szlak kultury Żydów ...

IP: *.neoplus.adsl.tpnet.pl 20.11.04, 07:51
Jeśli zechcesz poszukać śladów po Żydach Śląska i Zagłębia, to czeka Cię
spore rozczarowanie. Po żydowskich zabytkach nie oprowadza żaden przewodnik,
ani szlak turystyczny. - Najlepiej by było, gdyby ktoś złożył u nas projekt w
tej sprawie - tłumaczą w Urzędzie Marszałkowskim.

Ślady po Żydach można odnaleźć w prawie każdym mieście regionu. To ponad 40
nekropolii, kilka budynków, w których niegdyś mieściły się synagogi, lub domy
zaprojektowane przez słynnych żydowskich architektów. Według statystyk Żydzi
z Izraela to druga po Niemcach grupa turystów odwiedzająca województwo
śląskie. Tyle że my niewiele mamy im do zaoferowania. W efekcie Żydzi
spędzają swój czas w muzeum w Oświęcimiu i na krakowskim Kazimierzu. Na
Śląsku nie potrafimy zatrzymać ich na dłużej.

- Jest turystyczny szlak architektury drewnianej, powstaje szlak architektury
przemysłowej. O śląskich Żydach nikt nie pamięta. Szkoda, bo omijają nas
turyści, a koło nosa przechodzą spore pieniądze - mówi Dariusz Walerjański,
historyk opiekujący się żydowskimi zabytkami. - Stworzenie takiego szlaku
wcale nie byłoby trudne, ani czasochłonne, bo o Żydach ze Śląska i Zagłębia
wiemy całkiem sporo, a zabytki są zinwentaryzowane. Trzeba przygotować
foldery w kilku językach, mapę zabytków i porządną stronę internetową -
dodaje Walerjański.

W Urzędzie Marszałkowskim rozkładają jednak ręce. - Na razie pracujemy nad
szlakiem przemysłowym. To dla nas priorytetowa sprawa. Gdy skończymy, być
może zajmiemy się i szlakiem judaików - mówi Janusz Raczek, dyrektor wydziału
promocji regionu, turystyki i sportu.

Tworzenie szlaku chce wspomóc ambasada Izraela w Polsce. - W publikacjach o
polskich Żydach Śląsk i Zagłębie są wyraźnie zaniedbywane. Czas to zmienić.
Możemy wam pomóc, np. wspólnie wydać publikacje - deklaruje Michał Sobelman,
attaché kulturalny ambasady. - Służymy wszelką możliwą pomocą merytoryczną -
dodaje Jan Jagielski z Żydowskiego Instytutu Historycznego z Warszawy.

Wojciech Zamorski, rzecznik Urzędu Marszałkowskiego: - Najlepiej by było,
gdyby zainteresowani złożyli u nas odpowiedni projekt. Pieniądze się znajdą,
bo mamy do dyspozycji kilka różnych funduszy. Szlak wcale nie musi powstawać
w urzędzie. Równie dobrze mogą go stworzyć np. instytucje pozarządowe.



Jak mógłby wyglądać szlak kultury żydowskiej w województwie śląskim, czyli co
i gdzie można zwiedzić:



Będzin: cmentarz żydowski, teren dawnego getta, nowo odkryta synagoga
Mizrachi

Bielsko-Biała: cmentarz z jednym z najpiękniejszych domów przedpogrzebowych w
regionie

Cieszyn: cmentarz z najstarszymi w regionie macewami

Czeladź: cmentarz. Na nagrobkach rekonstruowane są polichromie

Gliwice: dwa cmentarze żydowskie - stary i nowy. Podobno na jednym z nich
pochowana jest matka Karola Marksa. Poza tym na nowym cmentarzu spoczywają
dziadkowie Oscara Troplowitza, wynalazcy kremu Nivea, oraz rodzeństwo Edyty
Stein. Można też zobaczyć monument poświęcony gliwickim Żydom poległym na
frontach I wojny światowej. Są też plac po synagodze oraz ślady po zamożnych
żydowskich przemysłowcach: Oscarze Caro (willa Caro) oraz Friedlanderach
(jedna z kamienic na starówce). Wreszcie można też podziwiać Dom Tekstylny
Weichmanna, perełkę architektury autorstwa żydowskiego architekta Ericha
Mendelsohna

Katowice: cmentarz żydowski, plac po synagodze

Kromołów pod Zawierciem: cmentarz

Krzepice: ruiny synagogi, unikatowy cmentarz z XVIII w., a na nim ok. 100
żeliwnych macew

Mikołów: cmentarz

Pszczyna: cmentarz, stara synagoga (dziś kino)

Wielowieś: cmentarz z barokowymi nagrobkami, stara synagoga - dziś magazyn
zbożowy

gazeta wyborcza
    • Gość: anna Re: Do dziś nie powstał szlak kultury Żydów ... IP: *.neoplus.adsl.tpnet.pl 20.11.04, 21:00
      W Sosnowcu są dwa cmentarze żydowskie. Bardzo malownicze.
    • Gość: Blajpios Re: Do dziś nie powstał szlak kultury Żydów ... IP: *.neoplus.adsl.tpnet.pl 21.11.04, 01:33
      Trochę linków skopiowałem z jednej wypowiedzi na Nowym Sosnowcu - ale mam nadzieję, że nikt nie będzie za to ścigał. To trochę taki obraz, że jednak jest jakaś dokumentacja dotycząca Zagłębia.
      www.shtetlinks.jewishgen.org/Zaglembie/Zag000.html
      www.trekearth.com/gallery/Middle_East/Israel/Yerushalayim/photo35478.htm
      www.republika.pl/jonabedzin/
      www.jewishgen.org/yizkor/Sosnowiec/Sosnowiec.html
      www.jewishgen.org/yizkor/Zaglembia/Zaglembie.html
      www.trekearth.com/gallery/Middle_East/Israel/Yerushalayim/photo35478.htm
      jewish-history.haifa.ac.il/staff/aronen.html
      www.avihuronen.com/
      www.zchor.org/bedzin/liwer.htm
      www.zchor.org/czeladz/czeladz.htm
      www.zchor.org/olkusz/olkusz.htm
    • michaelus Re: Do dziś nie powstał szlak kultury Żydów ... 21.11.04, 12:07
      A dlaczego na liście brak Sosnowca???
      • Gość: olo Re: Do dziś nie powstał szlak kultury Żydów ... IP: *.neoplus.adsl.tpnet.pl 21.11.04, 13:28
        No właśnie! Przecież są dwa cmentarze (Pogoń, Modrzejów), getto, pomnik Braci
        Kożuchów, dom Szpilmana.
        • Gość: Robert Re: Do dziś nie powstał szlak kultury Żydów ... IP: *.j.pppool.de 21.11.04, 14:59
          Sosnowitz-Modrzejewska szególnie to była zydowskim Getto
          a Sosniwitz- Było Zydowska Wiocha mówił mój Grossvater z Kattowitz!!
          przed wojna 1 biegali na modrzejewskiej z loczkami zydki w czarnych kaftanach
          czapkami ozdobione futrem,mój Grossvater był Zegarmistrzem w Kattowitz z swoim
          zakładem jezdził tam po czesci do zegarków kupował u Zydków Mojsche,Sosnowitz
          była prowincja Cesarstwa Rosyjskiego wiec ceny na czesci do zegarków były
          tansze jak w panstwie Preussen-Kattowitz (Prussy),ukłony Robert
          • Gość: gnom Re: Do dziś nie powstał szlak kultury Żydów ... IP: *.neoplus.adsl.tpnet.pl 29.11.04, 12:02
            mnie się wydaje, że nie miał się kim tym zająć.przecież cmentarze sa zaniedbane-
            brak jest nawet jakies tabliczki ze tu i tu znajduje sie zmentarz itd. mozna by
            dlugo pisac o tym.
            poza tym wydaje mi sie
            ze sparwa Żydowska jest nadal nie wygodna i tyle!
    • Gość: art Re: Do dziś nie powstał szlak kultury Żydów ... IP: *.internetdsl.tpnet.pl 30.11.04, 20:28
      Jeszcze dojdzie kino przy Modrzejowskiej .
      • cover_wielki Re: Do dziś nie powstał szlak kultury Żydów ... 20.11.05, 20:35
        Po chwilowym zainteresowaniu na forum chyba w temacie nic się nie dzieje.
    • Gość: ulla25 Re: Do dziś nie powstał szlak kultury Żydów ... IP: *.icm.edu.pl / *.icm.edu.pl 21.11.05, 14:32
      na liście brak Sosnowca. W okresie od listopada 1942 do stycznia 1944 w
      dzielnicy Srodula było getto, obecnie jest tam tablica pamiątkowa
Inne wątki na temat:
Pełna wersja