mrb4
11.04.03, 13:56
Proponuję - Drodzy Forumowicze - zająć się dla relaksu poszukiwaniem
prawidłowości historycznych. Poniżej przedstawiam dwa ciągi wydarzeń
odnoszące się do historii Europy. Spróbujmy odpowiedzieć na pytania: czy
dzięki szukaniu tego rodzaju podobieństw między epokami odkrywamy coś
rzeczywiście nowego, czy może w ten sposób uprawiamy raczej swobodną
żonglerkę faktami?
Ciąg pierwszy:
1. Od połowy XVI do XV w. p.n.e.: Powstanie kultury mykeńskiej po opanowaniu
Peloponezu przez Achajów. Jednocześnie ostatni okres rozkwitu przeżywała
kultura minojska na Krecie (odbudowa pałaców, m.in. w Knossos, po
wcześniejszych zniszczeniach), jednak wkrótce Achajowie podbili również Kretę
(prawdopodobnie przełom XV i XIV w.).
2. XIV - XIII w. p.n.e.: Największy rozkwit kultury mykeńskiej; rozbudowa
Myken.
3. XII - poł. XI w. p.n.e.: Kryzys cywilizacji w basenie Morza Śródziemnego
(wędrówki "Ludów Morskich"); upadek kultury mykeńskiej w wyniku kryzysu
wewnętrznego lub obcego najazdu (wędrówki Dorów). W XI w. kolonizacja
zachodnich wybrzeży Azji Mniejszej.
4. Poł. XI - X w. p.n.e.: "Ciemny okres" w historii Grecji; czasy względnej
stabilizacji na niskim poziomie gospodarczym, społecznym, politycznym i
kulturalnym po wcześniejszym kryzysie i obcych najazdach. Częste wojny między
drobnymi państewkami plemiennymi, zanik znajomości pisma, ale jednocześnie
początki stosowania żelaza; początek handlu z Fenicjanami. Elementy starej
kultury przetrwały m.in. w Attyce.
5. IX - VIII w. p.n.e.: Kształtowanie się w Grecji miast-państw rządzonych
przez arystokrację oraz swoistej "kultury rycerskiej" (Homer, igrzyska
olimpijskie). W drugiej połowie VIII w. początki wielkiej kolonizacji
greckiej o charakterze rolniczym.
6. VII - poł. VI w. p.n.e.: Apogeum wielkiej kolonizacji greckiej i rozwój
handlu. Kryzys gospodarczy i rozkład kultury arystokratycznej. Zaczątki nowej
kultury greckiej (prawo pisane; porządki architektoniczne; rzeźba
monumentalna; przemiany w poezji - Hezjod z Askry, Safona z Mityleny i
religii - orficy; początki filozofii - Tales z Miletu). Kształtowanie się
niewolnictwa klasycznego.
7. Poł VI - V w. p.n.e.: Ukształtowanie się demokracji greckiej (przede
wszystkim w Atenach); początki masowego wydawania książek za Pizystrata w
poł. VI w.; rozkwit kultury greckiej we wszystkich dziedzinach (demokratyczne
Ateny szkołą Hellady).
8. IV - III w. p.n.e.: Kryzys gospodarczy i polityczny po wojnie
peloponeskiej; opanowanie Grecji przez Macedonię i podbój imperium perskiego
przez Aleksandra Wielkiego. Migracja ludności z Grecji i Macedonii na nowo
zdobyte tereny, ukształtowanie się państw hellenistycznych i nowych ośrodków
kultury (Aleksandria, Pergamon, Antiochia). Dalszy rozwój różnych dziedzin
kultury greckiej, a szczególnie nauki, która oddzieliła się od filozofii.
9. II - poł. I w. p.n.e.: Apogeum ekspansji rzymskiej po drugiej wojnie
punickiej; kryzys państw hellenistycznych. Podbojom rzymskim towarzyszyły
gwałtowne przemiany społeczne (wzrost liczby niewolników, ubożenie znacznej
części ludności i bogacenie się nielicznych), zamieszki, wojny domowe i
powstania niewolników.
10. Poł. I w. p.n.e. - I w. n.e.: Apogeum rozwoju państwa rzymskiego w
początkach cesarstwa (epoka augustowska) i powstanie chrześcijaństwa.
11. II - III w.: Zastój w różnych dziedzinach gospodarki, polityki i kultury,
a następnie kryzys cesarstwa rzymskiego. Wzrost absolutnej władzy cesarzy,
zanik racjonalizmu i rozwój mistycyzmu.
12. IV - poł. V w.: Wykorzystanie chrześcijaństwa do wzmocnienia władzy
cesarzy rzymskich. Zwalczanie ostatnich pozostałości samorządu i wolności
ludzkiej jednostki. Upowszechnienie w całym cesarstwie etatystycznych zasad
zarządzania gospodarką, charakteryzujących dotychczas Egipt. Kształtowanie
się nowej kultury bizantyjskiej z ośrodkiem w Konstantynopolu. Początki
wielkiej wędrówki ludów i przekroczenie przez barbarzyńców rzymskiego limesu.
Podział cesarstwa na część wschodnią i zachodnią i szybki upadek tej
ostatniej.
Ciąg drugi:
1. Poł. V - VI w.: Powstanie państw germańskich na gruzach cesarstwa
zachodniorzymskiego. Rozkwit cesarstwa bizantyjskiego za Justyniana
Wielkiego, jednak już w drugiej połowie VI w. doszło tam do głębokiego
kryzysu we wszystkich dziedzinach i w połowie VII w. znaczna część tego
państwa dostała się w ręce Arabów.
2. VII - VIII w.: Rozwój Państwa Franków, które okres rozkwitu przeżyło w
czasach Karola Wielkiego.
3. IX - poł. X w.: Rozpad Państwa Franków, najazdy Normanów i Węgrów na
Europę i kształtowanie się systemu feudalnego.
4. Poł. X - XI w.: Okres względnej stabilizacji politycznej po wcześniejszych
najazdach. Częste wojny między feudałami w okresie postępującego rozbicia
dzielnicowego państw europejskich.
5. XII - XIII w.: Stopniowy rozwój gospodarczy i kulturalny Europy. Renesans
intelektualny XII w. Rozwój kultury rycerskiej (turnieje rycerskie, "Pieśń o
Nibelungach") i filozofii kościelnej (Bernard z Clairvaux, Tomasz z Akwinu).
6. XIV - poł. XV w.: Kryzys gospodarczy i upadek kultury rycerskiej. Okres
wojen (wojna stuletnia), powstań ludowych (żakeria) i kryzysu Kościoła
(niewola awiniońska papieży, wielka schizma zachodnia). Początki kultury
renesansowej we Włoszech (Petrarca, Giotto, Brunelleschi).
7. Poł. XV - XVI w.: Rozkwit kultury renesansowej we Włoszech a następnie w
całej Europie. Początki indywidualizmu. Wynalazek prasy drukarskiej.
Reformacja. Nowe, ważne także dla fizyki, odkrycia w astronomii - Mikołaj
Kopernik. Pierwsze podboje kolonialne Hiszpanii i Portugalii.
8. XVII - XVIII w.: Kryzys gospodarczy, społeczny i polityczny w XVII w.
Wojna trzydziestoletnia. Wzrost migracji do nowych kolonii (przede wszystkim
angielskich w Ameryce Północnej, które wkrótce się uniezależnią). Dalszy
rozwój różnych dziedzin kultury, a przede wszystkim powstanie nowej nauki
(Galileusz, Newton).
9. XIX - poł. XX w.: Apogeum kolonialnej ekspansji europejskiej,
niepodległość państw Ameryki Łacińskiej, następnie gwałtowny rozwój Stanów
Zjednoczonych Ameryki. Ekspansji i początkom kapitalizmu towarzyszyła znaczna
destabilizacja wewnętrzna (wojny, rewolucje, powstania, strajki) od początku
Wielkiej Rewolucji Francuskiej do końca Drugiej Wojny Światowej.
Ukształtowanie się systemów totalitarnych.
10. Poł. XX - XXI w.: Okres największego rozkwitu Europy Zachodniej i Ameryki
Północnej. Upadek systemów totalitarnych i początki ekspansji kosmicznej.
11. XXII - XXIII w.: ?
12. XXIV - poł. XXV w.: ?