Dodaj do ulubionych

Nasze legyndy i bojki

13.10.05, 07:28
Tu cos napisane kedys przez Szwagra:

"Biouo dama ze starego zomku we Szauszy

Szausza to je jedna ze wsiow kere lezom niydaleko ode Glywic i kero mo tysz
jedna swoja legynda, kero sie potym zresztom w zycie obrucioua.
Bouo to downo tymu jak jeszcze "Pony" ze Szauszy we starym zomku miyszkali.
Zomek tyn postowiyli we roku 1781 a juz niydugo potym straszoua tam ta biouo
dama. Niykere niychcieli wierzyc ize ona tam naprowdy miyszko, tym sie ona
tysz zowdy za kara pokozywaua i ich straszoua. Bou roz dwiesta lot tymu jedyn
francuski oficyjer kery we tych napoleonskich fojnach trefiou do szauszy i
tam
miou spac. Tyn Francyjok za pierona niychciou wierzyc we ta "biouo dama" i
sie
podsmiywou kej mu o niyj rozprowiali przi jodle. Kej juz se pojod to poszou
do
odniego izby we tym starym zomku i chciou sie prawie legnonc, a tu naroz
drzwiyza sie roztwiyrajom i stowo we tyj izbie tako biouo mara. Ta mara to
boua ta biouo dama, a miaua na gowie taki biouy caun, choby gardina, i
obleczono boua blank coukym po biouymu. Tyn francuski oficyjer zaro uapsnou
pistoula i szczelou we nia, ale kula ino sie pokulaua po izbie i legua kole
klajdu od biouyj damy. On, tyn Francyjok, juzas nic ino za szabla uapsnou i
chciou niom machnonc, ale naroz mu sie ino gryf we rynce ostou, a szabla
lezaua juzas, tak jak kula od pistouli tysz, kole biouyj damy. Francyjok sie
zrobiou blady jak kyjza i sie obalou, bo dostou hercklekotow i hercszlagu.
Potym to ino policmajstry i syndzie wynodli ize to niy boua zodno mara ino
pokojowka ze zomku kero chciaua dac nauczka tymu wojokowi ze Francyji. A boua
ona tako szprytno i wysu'a przodki proch ze pistouli i rozmontowaua tysz
szabla kero Francyjok ostowiou lezec we izbie.
Tak to je ze niydowiarkami, kere niywierzom we mary i "bioue damy". Tyn zomek
mogecie se obejzec na obrozku kery namalowou inkszy wojok we 1810 roku,
kerymu
bouo Höcker i kery go namalowou tak coby bouo widac i okno ze tego cimra we
kerym miyszkou tyn wojok ze Francyji. Potym postowiyli we Szauszy nowy zomek
i
jakos sie ta "biouo dama" stracioua. Mozno sie jyj tyn nowy zomek wiyncyj
podobou i sie tam przekludzioua, pieron wiy. "
Obserwuj wątek
      • szwager_z_laband Re: Nasze legyndy i bojki 13.10.05, 10:03
        tego starego juz nima, tera je tam nowy zomek.

        A sam mom do wos blank nowo/staro legynda, a raczyj jeszcze jedna wersja o
        diobelskim kamiyniu. Tym razym ale w nawionzaniu do Toszka:)

        Diobeski kamiyn ze Toszka

        Wiycie kaj je we Toszku zomek? Ja na zicher wiycie, a tera se przipomniec
        musiscie kaj som stare wauy obronne. Tosz zaroski kole nich je tako sztrasa, co
        za Niymca jeszcze mianowali Burgwallstrasse. Kedys miyszkou we niyj jedyn
        stolorz, kerymu bouo Cichy. Prziszou na nasze ziymie kedys czas biydy, i tymu
        stolorzowi tysz szuo blank ale to blank zle, juz niy wiedziou jak mo wyzyc.
        Cichy dugo myslou co mo zrobic coby wylys ze biydy, a jak juz niy widziou
        zodnego wynscia to se pomyslou, ize mozno dziobou mu ino pomoc moge, i tak
        zaczon kombinowac jak tego dziobua znonsc. Poszou roz kole dwanostyj we nocy do
        lasu i blank zadnymi przeklynstwoma wouou na dziobua. Za piyrszym razym nic
        sie niy pokozauo, we drugo nocka gynau tak samo, ale jak czeci roz we nocy to
        samo sprobowou, a boua to prawie nocka przed swiyntym Zwiastowania Maryi, to
        naroz gynau jak pizuo dwanoscie na wiezy we Toszku, zrobiou sie pieronowy
        wiater. Niy ino wiater ale sie zrobiou, naroz paczy a coroz blizyj ku niymu
        kulo sie ze daleka fojer, tak choby sroge kouo co sie poli. Wiela niy czekou a
        tyn fojer zaczimou sie tam kaj on stou i czekou na dziobua. Cichy ale sie niy
        wystraszou, a kole niego zrobiouo sie naroz cicho, co ani niy bouo suychac
        lisci na drzewach. Cichy za to zaczon godac a jak sie ino odezwou to tam kaj
        przedtym widziou fojer, tera stanou przed nim prawdziwy dziobou. Stolorz Cichy
        zaczon prosic dziobua coby mu pomog, a tyn mu na to padou, ize mu pomoge ale
        musi za to dostac za czi lata od niego duszyczka. Cichy podpisou swojom krwiom
        cyrograf i stanouo na tym, co za czi lata odniego dusza bydzie nolezec do
        dziobua. Od tego czasu Cichymu szuo richtik dobrze i bou coroski to bogatszy.
        Prziszou ale tyn czeci rok, i stolorzowi coroz to wiyncyj zol sie robiouo i
        stracha dostowou, bo wiedziou co dziobou sie przeca o swoje upomni. Tak
        prziszou Cichy ku tymu coby sie poradzic u jakegos poboznego czuowieka, mozno
        znod by sie do niego jeszcze jakis ratunek, pomyslou. Jak pomyslou tak i
        zrobiou, a za rada usuyszou, ize mo mocka piynindzy biydnym porozdowac, a kole
        zomka we Toszku mo postowic kloster/klasztor. Piyniyndzy porozdowou biydokow we
        Toszku a i kloster juz obsztalowou jak sie nolezy. Gynau jak skonczou sie czeci
        rok dziobou prziszou do stolorza Cichego, ale merknou jak tyn go wycwancigowou
        i ze zuosci wzion richtik srogi jak skaua kamiyn coby ciepnonc na dom od
        Cichego. Jak ale chciou ciepnonc to tyn kamiyn mu sie wyslizg ze rynki, gibko
        jeszcze kopnou go ze coukyj siouy nogom, ale kamiyn niy poleciou tak jak miou i
        sleciou we lesie pod Toszkym, tak ze zodnymu nic sie niy stauo. Tego klasztoru
        ale juz niyma, bo roz jak wojoki wlezli do Toszka to go zbulyli. A mozno zyjom
        jeszcze we Toszku ludzie co wiedzom kaj tyn klasztor stou i mozno nawet bydom
        sie one minowac Cichy abo jakos tak podobnie(?), pieron wiy ...
            • szwager_z_laband Re: Nasze legyndy i bojki 13.10.05, 10:53
              a jo sie zastanawiom eli to niy idzie ino o zaadoptowanie naszego
              glywickego "kamiynia" na poczeby Toszka(?)

              Dyc pamiyntom ize tym kamiyniow kery je np we parku Zakanauym(Stare Laband)
              tysz ludzie ze Laband wziynli i zrobiyli mu z tyj geszichty ze Sobiszowic swoja
              wuosno - pamiyntom jak jeszcze moja tanty mi ta "bojka" opowiadaua :)
                  • szwager_z_laband Re: Nasze legyndy i bojki 13.10.05, 13:09
                    :))

                    Rita obejz se jak wyglondo tyn ze tyj glywickyj legyndy naprowdy:

                    www.gliwiczanie.pl/Reportaz/las_lab/las_lab_01.html

                    a sam inksze z wersji tyj legyndy do przipomniynia:

                    schlesien.nwgw.de/46x5x0.xhtml
                    schlesien.nwgw.de/34x5x0.xhtml
                    O srogim kamiyniu ze lasa kole Laband

                    Downo tymu we Pyskowicach we jednyj gospodzie suepali razym dziobou i jedyn
                    gospodorz. Tyn gospodorz juz bou couki czerwony ze suepania po gymbie, a tyn
                    dziobou aze modry kichol dostou od gorzouy. Tak suepali i przi tym suepaniu tyn
                    gospodorz obiecou dziobuowi ize oddo mu swoja duszyczka jak tyn przitargo taki
                    jedyn srogi kamiyn’ ze kole Rybnika aze do Pyskowic. Warunek ino bou taki ize
                    tyn dziobou szafnie to od dwanostyj we nocy do czasu jak bydzie suychac rano
                    piyrszego kokota. Dziobou zaroski na to przistou a tegogospodorza zaro zaczon
                    strach chytac, i jak wyloz ze gospody to gibko poszou do Nowyj Wsi (Neudorf)
                    przi Glywicach i padou wszysko odniego kamratowi, kery obiecou ize mu pomoge.
                    Obgodali se oba ize jak tyn dziobou bydzie tyn kamiyn targou kole Glywic to go
                    wystrachajom tak coby mu tyn sleciou na ziymia, a wystrachac’ go wystrachajom
                    tak co kokotowi wyrwiom piyrza coby zaczon pioc’. No tosz we doma od tego
                    kamarada, a miyszkou on tam kaj potym Neudorferstr. trefiaua sie ze
                    Germaniaplatz(ym) juz wszysko narichtowali coby ino to klapuo, kokota czimali w
                    klotce coby za niym niy lotac’, a ta klotka postowiyli we kole okna. No tosz
                    kej tyn dziobou, couki zgrzony i zadychany, szou tam ze tym matnym kamiyniym,
                    to tyn kamarad wyrwou piyrze kokotowi ze ogona a tyn zaczon pioc’ choby mu
                    couke piyrze i jeszcze co inkszego wytargali. Tak tyn dziobou przegrou odnich
                    weta, i ze zuosci ciepnou tym kamiyniym we tyn dom kaj bouo suychac’ tego
                    kokota. Kamiyn niy trefiou jak miou i po drodze przihaczou we wieza od starego
                    koscioua we Szobiszowicach, ale poleciou konsek dalyj i sleciou we lesie kole
                    Laband. Jak tyn kamiyn rombnou o ziymia tak sie rozleciou tysz na wiyncyj
                    myn’szych kizlokow a te sie poroslotywauy i lezom do dzisiej jak pociepniynte
                    po coukich polach kole Laband. Nojwiynkszy konsek ostou sie we tym lesie kole
                    Laband i godajom na niego do dzisiej „diobelski kamiyn”, a wieza ze starego
                    kos’cioua we Szobiszowicach je do dzisiej myn’szo po tym jak tyn kamiyn jom
                    trefiou i zbulou.

                    Germaniaplatz - Plac Piastów


                    Neudorferstraße – ulica Boh. Getta Warszawskiego


                    Szobiszowice – Petersdorf - Sobiszowice


                    • szwager_z_laband ps 13.10.05, 13:20
                      a to je kamiyn we starym parku we Laband(Zakanauym) - tyn kamiyn podobno
                      wyciogli na wiyrch jak budowali kanau, ale ludzie ze Zakanau niydugo potym juz
                      przerobiyli legynda ze sobiszowic na "Zakanau" i juz tyn dziobou ciepou
                      kapiyniym we wieza ze starego kosciouy Zakanauym


                      to je stary kosciou Zakanauym:

                      zeus.polsl.gliwice.pl/~wojsl/woj_slaskie/m_gliwice/Labedy/nmp1.jpg
                      zeus.polsl.gliwice.pl/~wojsl/woj_slaskie/m_gliwice/Labedy/nmp.jpg
                      a to je tyn kamiyn w parku:

                      zeus.polsl.gliwice.pl/~wojsl/woj_slaskie/m_gliwice/Labedy/glaz.jpg
                    • rita100 Re: Nasze legyndy i bojki 13.10.05, 21:33
                      ogladam bardzo dokładnie , przez to pomalutku atek idzie , ale takie rzeczy to
                      nic na szybkiego i jeszcze musze sobie tłumaczyć.
                      "Zaczon ryczec jak to dziobuy majom moda, i kopnou we odniego kamiyn tym
                      konskim kopytym. Kamiyn od dziobua leciou bez luft i doleciou aze do lasa kole
                      Laband. Tam lezy do dzisiej i do dzisiej idzie na nim se oglondnonc odcisniony
                      slad od kopyta."

                      Rózne watki tych legend macie , tak jak wszyscy,zdresztą ludzie przenosząc sie
                      z miejsca na inne miejsce zabierają także ze sobą legendy i tak legendy
                      warmińskie również zawędrowały ze Ślaska.

                      "majsterr ja potrrafie to zrrobic , tylko po smierrci musisz mi twojom
                      duszyczke oddac, rrr..." . Majster sie zgodziol , ino pod jednym warunkym , co
                      do dwonostyj wieza bydzie stoc gotowo . A jak niy , to "po ptokach" ze duszom
                      do dziobla . Dziobol se mysli , "toz mom cie duszyczko , rrr" i wzion sie do
                      roboty . Kosciol bol prawie colki skonczony ino ostatnio cegla jeszcze
                      zostala , kero mondry majster polol przodki swiynconom wodom . Spociol sie
                      dziobol i zrobiol blank czerwony ze zlosci , a cegly i tak niy umiol chycic .
                      Tak tyz dwonasto godzina prziszla . Wieza niy bola gotowo , a dziobol ze zlosci
                      wzion i kopnol kamiyniym we kosciol , ino za dobrze niy trefiol , to tyz
                      kosciol sie ostol , choc niy colkiym taki jaki miol byc . Kamiyn , kery tyn
                      dziobol kopnol , sleciol we labyndzkim lesie i idzie jeszcze dzisiej obejrzec
                      na nim slad nogi od dziobla . Majster zol dugo , szczynsliwie i bol szanowany ,
                      a ludzie dugo go spominali we colkich Sobiszowicach , Gliwicach a nawet we
                      Starych Labyndach , skond je pol mojyj familii . Tego dziobla idzie jeszcze
                      spotkac na colkim Gornym Slonsku . A poznocie go po tym , co dalyj kuleje od
                      tego kopniyncia w kamiyn . To je wszysko zywo prowda .

                      Meg_s, czy Laband czasmi nie kuleje, a może Ballest ? ;)))(tak sobie żartuje)
                      www.gliwiczanie.pl/Reportaz/las_lab/las_lab_01.html
                      Tu jest ten kamień - ale wiecie co, jestem zachwycona krajobrazem, niesamowita
                      wyprawa, bajeczna, natura, woda, las , komary i kleszcze. Raj , faktycznie raj.
                      Wspaniałą sobie wyprawę zrobiliście. Ja w byłam w Ojcowie, duzo kamieni sie
                      naoglądałam, ale ten Wasz diabelski kamień to jest w ukryciu , do niego trzeba
                      chyba przewodnika :) Ciekawe czy ten odcisk stopy diabelskiej tam jest, czy
                      czeka na Ballesta ;)))))))
                      Wspaniała legendarną wycieczke sobie zrobiliśmy :)
                      Jestem pod wrażeniem


    • szwager_z_laband Narzeczone z kamiynia 13.10.05, 14:25
      Niydaleko od Toszka som Gajowice, co sie kedys Giegowitz abo Steinrück
      mianowauy. Kole tyj wsi je trocha mauych gorkow i rosnie tam niy za wiela
      drzewow. Na jednyj z tych gorkow jeszcze moja tanty pamiynto taki drzewniany
      krojc a kole niego dwa sroge kamiynie. Tyn krojc postowiyli tam ludzie podobno
      kajsik 170 lot tymu, jak na Bauerow u nos ciynszke lata prziszuy, na polach nic
      niy chciauo rosnonc, i z tego czasu je to tysz ta geszichta.
      Downo tymu miyszkou we Gajowicach bogaty bauer, kery miou dwoch synkow i jedna
      tako richtik piykno cera. Ta cera boua jeszcze blank modo jak tyn fater umar, i
      ona nic niy chciaua suchac na mama i co jyj ino mama niy padaua to ona sie ze
      wszyskego smioua jak przemondrzauo i ku tymu boua rozpustno. Wszyske juz z
      czasym wiedzieli, ize ta cera tako je i ino kiwali gowami, ize tako fajno
      dzioucha a tako z niyj niyfajno pierona. Niydosc, ize i ta dzioucha boua
      rozpustno, to jeszcze poytm zapoznaua we somsiedniyj wsi szaca, kery juzas bou
      blank sporny i przepadzity. Tak sie oni oba dobrali, co dugo niy trwauo a boua
      z nich para. Jak mama od tyj dziouchy to wszysko widziaua to aze jom serce
      bolauo, i roz padaua tyj dziousze, ize lepiyj by bouo keby sie ona i tyn szac
      lepiyj we kamiynie zamiyniyli niz by mieli dalyj take byc jak som. Najprzod jak
      ta mamma tak padaua, to wyglondauo na to, co se ta cera do wzionua do serca,
      ale dugo to niy bouo. Prawie niydugo po tym we Sierotach(Sieroty, Schieroth,
      Schönrode) bou fajer i wszyske sie tam wybiyrali na tancowanie, no i te
      narzeczone tysz. Jak szli nazod w nocy do Gajowic, to przeuaziyli kole tego
      krojca na tyj gorce, smioli sie ze tego krziza i te tego co mama tyj cerze o
      nich padaua. Nazoz merknou tyn synek, ize odniego lipsta sie stracioua. Obejzou
      sie za sia i przed sia, wszyndzie kukou, ale lipsta boua wek, i ino srogi
      kamiyn stou kole niego. Tera dostou stracha i chciou uciykac, ale juz bouo za
      niyskoro, obalou sie i tysz sie zamiyniou we srogi kamiyn. Tak sie speuniouo to
      co im rzyczoua ta biydno matka. Kedys bouo jeszcze poznac na tych kamiyniach
      gymby od tych modych. Dzisiej juz mauo kery pamiynto ta geszichta, bo niy widac
      juz tych gymbow na tych kamiyniach, ale te kamiynie tam dalyj lezom jak downiyj.
    • szwager_z_laband Mora ze Wojtowyj Wsi 13.10.05, 19:40
      We Wojtowyj Wsi boua kedys gospoda we keryj w kozdo niydziela na wieczor
      tancowauo mocka ludzi. Tam tysz zawsze tancowaua jedna dzioucha i w zodno
      niydziela jyj niy zabrakuo. Jedyn synek ze Wojtowyj Wsi se jom upaczou i jak
      gupi za niom urgou. Tyn synek merknou tysz, ize zowdy we nocy, jak miauo na
      zygorze prawie pokozac dwanoscie, to ta dzioucha sie tracioua furt. Tego synka
      tak to tropiouo, ize roz wyloz raus jak jeszcze niy bouo dwanoscie i schowou
      sie za drzwiyrzami coby widziec kaj to ta dzioucha pondzie. No i tysz wiela niy
      czekou a ta dziouchy wylazua na plac i poleciaua furt. On zaroski poleciou
      gibko za niom i prawie chyciou jom za rynka, naroz ale ta dzioucha sie zrobioua
      blank sztywno i ze gymby wyleciaua jyj mauo mysz i sie stracioua kajs po
      ciymku, ajnfach niy bouo widac kaj. Tyn synek legnou ta dzioucha na trowie.
      Couko godzina tak lezaua ta dzioucha, az naroz przileciaua ta mysz nazod i
      wskoczoua jyj juzas nazod do gymby. Teroski wstanoua ta dzioucha i poszua gibko
      wek. Od tego czasu juz jom tyn synek, ani zodyn inkszy ze Wojtowyj Wsi niy
      widziou wincyj.

      Do tego czasu mocka ludzi ze Wojtowyj Wsi mynczoua Mora. Jak spali to ciynszko
      im sie dychauo, cos ich cisuo i gniotuo tak ze cinszko dychali jak spali i
      zodyn niy wiedziou co na to poradzic. Ale od czasu jak sie ta dzioucha
      stracioua tak sie i to straciouo. Widac boua to richtik Mora ...
        • rita100 Re: Mora ze Wojtowyj Wsi 14.10.05, 20:51
          O Morach , ktore męczą ludzi będzie jutro, ale o tym , ze myszka wskakuje i
          wyskakuje z ust to słysze po raz pierwszy, teraz będe szkryfować na temat, daj
          pozor, bo będzie długie i bardzo ważne spostrzeżenie. Przeczytaj spokojnie i
          nie śpiesz się.
          Już wklejam.
          • rita100 Re:Wstęp 14.10.05, 20:56
            Mam taką fajną legendę o bezbożnikach ;)
            Napisana gwarą warmińską. Odkąd czytam te bajeczki i legendy pokochałam tą
            gwarę, odkąd poznałam historię ludu Prus jestem do nich w ogromnej pokorze.
            Poznaje tajniki tego ludu i powiem Ci szczerze, że takiego cierpienia narodu
            Prusów chyba mało kto poznał, a ja zaczynam odkrywać ich tajemnice. Ogromne
            wrażenie wywarły na mnie Kamienne Baby Pruskie. Tylko popatrz na nie, nic nie
            mów , a sam kształt ust tych Kamiennych Bab Pruskich Ci wszystko powie. To jest
            ich cierpienie.
            perkuns.fm.interia.pl/Galerie/bk01.html
            klikaj dalej i dalej i patrz na twarze tych Bab Pruskich i zastanów się co one
            mówią.
            My wszyscy, którzy poznaliśmy tajniki ich losów chylimy głowę.
            Laband , tego nie komentuj, tego się nie da komentować.
            Tego się nie da porównywać z losem Slązaków.

            A teraz czas na nasze fantastyczne legendy , tu możemy nawet pofantazjować :)
            Muszę Ci jeszcze coś powiedzieć, wiesz, że interesować się legendami zaczełam
            po przeczytaniu Twoich legend śląskich. Ja już dawno na nie zwróciłam uwagę,
            tylko jeszcze tak nie rozumiałam gwary, leżały na wątku , a wątek uciekał i
            pewnego razu , niedawno klikłam na księgarnię internetową w goglach i
            wyskoczyła taka pozycja 'Bajki i legendy W i M'. Natychmiast zamówiłam
            telefonicznie, pan powiedział mi , że to jest jedyna pozycja i natychmiast mi
            wysłał. Kiedy książeczka przszła i zobaczyłam , ze napisana jest w gwarze
            warmińskiej , wydana w 1953 roku tak pot mnie oblał i ręce drzały - nie
            wierzyłam , że unikat gwary już zapomnianej wpadł mi w moje ręce. Postanowiłam
            zamieścić te legendy na internecie w przekonaniu , że i kogoś jeszcze uciesze.
            Kiedy ją skończę publikować, ksiązkę wyślę do Olsztyna - tam jest jej miejsce.
            W tłumie moich książek zginie, a ta pozycja musi być dla przyszłego pokolenia.
            Bije ona sercem Warmii i Mazur.
            • rita100 Re:Wędrująca góra w Lidzbarku Warmińskim 14.10.05, 21:00

              W Lidzbarku bezbożność panowała, zamiast kościoła to poszli do lasu na spacerek
              i na muzyki. Tedy Pon Bóg żidzioł, co miorka sia dopełniuła na to bezbożność.
              To buło, co taka góra srogo zaczeła naprzeciwko mniasta iść. Tedy noród
              westchnoł do Boga o ratunek, tedy przypomniał sobzie, co to jest licho. I tedy
              tlo buło mózione: "Chto nieżinny (niewinny) mniał iść tej górze naprzeciwko z
              przenaświętszem sakramentem". To sia nicht nie nalaz aż jena panna, co swojej
              nieżinności nie straciła, co buła godzien tego nieść. I wyszli z procesyjo
              przeciwko tej górze. I tam ksiądz odprażiuł mszo świanto. Naród sia poprażiuł
              (poprawił), ta góra została stoić. I dotychczas bywało, że w jeden dziań w roku
              nabożenstwo pod ta góre pod krzyżam sia odprażiało i szła procesyjo ze
              wszystkiemi fanami (chorągwiami) z kościoła.

              Opowiedziała J.Brzozowska, wieś Purda Duża, pow. Olsztyn-1952r
              Oprócz bajek i legend są jeszcze fajne anegdotki, takie do smiechu.

              Teraz będzie Twoja kolej na legende :)

            • szwager_z_laband Re:Wstęp 14.10.05, 21:01
              niy byda wiela godac dzisiej, powia ino ize ta baba widziouch na wuasne oczy, a
              te swiyrgotanie ryncow tysz znom - jak jo dostana jakos staro ksionzka ze
              starymi legyndami to mi cisniynie podskokuje na niywiym wiela, ale niy
              przeszkadzom i z uwagom wszysko czytom

              Bravo Rita!

              :)
              • rita100 Re:Wstęp 14.10.05, 22:27
                Taka ksiązke dostać, to az cisnienie skacze - tak sobie pomyślalam , że ona
                musiała do mnie dojść, tyle lat czekała, gdzieś w zapomnieniu i własnie mnie
                przypadło ją pokazać światu. Reginalizacja Europy - to sięgnięcie do korzeni i
                to nie tylko niemickich czy polskich , ale dalej.....
                    • rita100 Re:legendy 15.10.05, 13:11
                      Z okazji świeta chlewikowego, dziś zamieszcze opowiadanie o starym śmiejacym
                      się kamieniu ;))))To dopiero wiekowa legenda będzie ;)
                      • szwager_z_laband Re:legendy 15.10.05, 13:17
                        czekom z niyciyrpliwosciom, a som byda mog dopiyro juzas cos nowego dac jak
                        znonda wiyncyj czasu, bo musza to najprzod opracowac - jedna prawie keryj nikaj
                        jeszcze niy dowouech wysznupouech i musza jom ale obrobic jak sie nolezy,
                        trocha posznupac kole niyj, a ze prawie mom nocki to to potrwo konsek :)
                                  • rita100 Re:mądrość kamienia ;) 15.10.05, 16:11
                                    Na środku placu w pewnej wiosce leżał ogromny głaz. Przez wieki wiatr i deszcz
                                    wygładziły jego boki. Jak się jednak zdaje, kamień nie zawsze tam był - było na
                                    nim napisane:

                                    "Kto mnie od spodu ujrzeć się stara,
                                    Tego za wścibstwo nie minie kara."

                                    Jednemu mieszkańcowi wioski słowa te nie dawały spokoju, nie dawały w nocy
                                    spać. Myślał, że pod tym kamieniem ukryty jest skarb, alebo wejście do pełnej
                                    tajemnic jaskini. Rozpowiadał więc wszystkim o swoich przypuszczeniach i coraz
                                    więcej ludzi zaczynało myśleć podobnie. Wreszcie rada wioski postanowiła ten
                                    głaz odwrócić.
                                    Łatwo powiedzieć , trudno uczynić !
                                    Chłopi zamiast zająć się pracą w polu i gospodarstwie, oddali się dyskusjom,
                                    jak go przetoczyć. Nadszedł czas orki - oni rozważali podmycie głazu. W porze
                                    siewu doszli do wniosku , że kamień trzeba podkopać. A kiedy powinni byli zająć
                                    się zbiorem owoców w sadzie, rozprawiali o przeciągnięciu go za pomocą liny.
                                    Uznali w końcu , że to będzie najlepszy sposób. Obwiązali oporny głaz i poczeli
                                    wytężać siły, aż wreszczie kamień się obrócił i ukazał swą spodnią stronę. W
                                    miejscu gdzie leżał nie było skarbu ani tajemnego wejścia do jaskini, za to na
                                    niewidocznej dotąd stronie powierzchni znajdował sie drugi wierszyk:

                                    "Jak to przyjemnie choćby raz w roku
                                    Poleżeć sobie na drugim boku !"

                                    Mieszkańcy wioski pojeli ze wstydem, że nie tylko narazili się na kpine, ale na
                                    dodatek czekają ich cieżkie czasy, gdyż zaniedbali swoje pola, sady i zwierzęta.
                                    • szwager_z_laband niyborowicki dzwon 16.10.05, 13:39
                                      piykno geszichta, i prawie narichtowou 'ech juzas jedna legynda, a cufal chciou
                                      ize je w niyj tysz cosik o napisach/napisie :))


                                      Niyborowicki dzwon (wersja od Szwagra)

                                      Ta legynda dedykuja mojymu kumplowi Haraldowi kery se wzion dzioucha ze
                                      Niyborowic

                                      Downo, downo tymu we Niyborowicach(Neubersdorf) wyglondauo blank inaczyj jak
                                      dzisiej. Wies boua o wiela wiynkszo i miyszkauo w niyj wiyncyj ludzi. Na
                                      miejscu muyna boua huta zelaza, a we parku od zomka boua wielko kuznia. W kole
                                      stowu bouo dos' a dos' domow. We wsi stou tysz jedyn kosciou. Tyn kosciou stou
                                      tam kaj potym postowiyli krojc przi cescie na Zernica. Jak boua wojna co miaua
                                      sie ciongnonc czidziysci lot i Szwedy stoli pod Glywicoma, to niy oszczyndziyli
                                      oni tysz i Niyborowic, prziszli do wsi i wszysko wykrodli a ludzi wyciepywali z
                                      domow i im te domy podpolali. Przi tym jak podpolyli te domy tak spolou sie
                                      tysz i kosciou. Wszyske widzieli jak srogi bou fojer jak sie poloua wieza ze
                                      koscioua i jak przi tym sleciou dzwon. Tyn dzwon sleciou i wbiou sie guymboko
                                      do ziymi, a couke hasie go jeszcze do konca przisuo. Ludzie potym go niy znodli
                                      i pogodziyli sie z tym ize i odnich dzwonzu juz niyma. Reszta balkow jako sie
                                      ostaua pozbiyrali coby miec we zima co do hajcowania.
                                      Tam kaj potym miyszkou Michou(Michael) Klyk stou downiyj mauy drzewniyny dom,
                                      we kerym miyszkou biydny bauer co mu bouo Orzyszek, a razym z nim odniego
                                      kobiyta i cera. Niydaleko od odniego doma bou mauy las w kerym rosuo pouno
                                      ajchow(dymbow). W tym lesie Orzyszek pas odniego swinie, kere sznupauy tam we
                                      ziymi za ajchlami(zouyndzioma) , a jak bouy juz nafutrowane to same zowdy
                                      prziuaziouy curik na plac kole doma i do chlywa. We jedyn dziyn ostouy sie dugo
                                      wek i Orzyszek posuo po nie odniego cera Ulka jak juz sie ciymno robiouo. Jak
                                      Ulka szua zamyslono prawie kole placu kaj kedys stou kosciou to fleciaua po
                                      ciymku naroz do dziury kero wyrouy swinie, a jak sie obaloua to sie hachua o
                                      cosik twardego. Ula zaczua rynkami macac i ocuwac ziymia coby obejzec co to
                                      moge byc i merkua, ize je tam cosik ze zelaza. Zdziwiono poszua dalyj a jak
                                      boua juzas w doma to to padaua fatrowi. Orzyszek przipomniou se co mu godou
                                      kedys oupa, ize downo tymu na tym placu miou podobno stoc kosciou. Na drugi
                                      dziyn poszou tam i zaczon kopac, aze merknou co tam w ziymi je dzwon zasuty
                                      starym hasiym zmiyszanym ze ziymiom. Zaroski skludziou wiyncyj chopow ze wsi
                                      coby cuzamyn wykopac tyn dzwon. Wszyske razym na koniec prziwionzali do tego
                                      dzwona richtik rubo sznura i wytargali tyn dzwon ze ziymi. Wszyske sie tysz
                                      radowali i se mysleli coby tera, jak juzas mojom dzwon, to i nowy kosciou by
                                      sie przidou. Mieli ino jedne utropiynie bo przeca wszyske byli biydne i
                                      niywiedzili jak znonsc piyniondze na tyn kosciou. Juz mysleli, co nic im sie
                                      niy ostauo jak ino tyn dzwon szynknonc inkszymu kosciouowi i juz mieli tyn
                                      dzwon na furze coby go zawiys do Glywic abo aby do Szywaudu, ino konie kere ta
                                      fura mieli ciongnonc, a bouo ich aze szes, niy poradziouy tyj fury uciongnoc -
                                      fura ani sie niy ruszoua na pou metra. Jedna staro kobiyta padaua na to, ize
                                      lepiyj zamiast koni niych to pociongnom dwa wouy, i niy do Glywic abo Szywaudu,
                                      ino do Zernicy, bo tam prawie nowy kosciou postowiyli. Te dwa wouy leko
                                      zacionguy ta fura ze dzwonym do Zernicy. Na kozdym dzwonie stoi zowdy jakis
                                      szpruch, tak i ludzie se pomysleli coby na tym dac stoc "swinia mie wyroua
                                      dziywica mie znodua ( Ein Schwein hat mich aufgewühlt, eine Jungfrau hat mich
                                      gefunden"). Ale farorz padou, ize to nima fajnie coby na dzwonie take cos
                                      stouo, i skuli tego, ize bou prawie 29 septymber jak tyn dzwon znodli, to kozou
                                      go mianowac "Michael". Tak tyn dzwon powiesili wkoncu na wiezy koscioua we
                                      Zernicy, kerego patronym je swynty archaniou Michau(Michael).

                                        • rita100 Re: niyborowicki dzwon 16.10.05, 15:45
                                          "Na kozdym dzwonie stoi zowdy jakis szpruch, tak i ludzie se pomysleli coby na
                                          tym dac stoc "swinia mie wyroua dziywica mie znodua "

                                          Fajna legenda, podobna jest do warmińskiej , kiedy to Szwedzi okradali kościół
                                          i konie nie mogły ruszyć z kopyta. Świetne sa te legendy, zaczytałam się, mam
                                          nadzieję , że dziś bedę na klawiaturce, strasznie lubie klikać o legendach ,
                                          baleczkach .... takie są fajne :)
                                          Wersję ślaską zrozumiałam, czasmi slownictwo jest podobne do gwary warmińskiej
                                          tylko składność zdań jest inna. Zobaczycie Warmiacy strasznie inaczej skladają
                                          zdania ;)))
    • szwager_z_laband cosik dlo Anny 16.10.05, 14:55
      to tak dlo przipomniynia ino:

      Twarde serce jednyj zowitki ze Ujazdu


      Niydaleko od Glywic je do Ujazdu, i oba te miejsca uonczoua mocno zawsze mocno
      wiara, tysz i legyndy o Ujezdzie sie we Glywicach opowiadauo i na odwrot przeca
      gynau tak samo. Sam je prawie jedna o Ujezdzie:


      We Ujezdzie chcieli kedys postowic zamiast klasztora przituek do biedokow, ale
      co we kozdy dziyn postowiyli murorze, to we nocy jakos bouo zbulone - tak Zodyn
      niy wiedziou kto to robi. Roz pora karlusow wzionuo sie i cuzamyn we kupie
      couko nocka chcieli wachowac i obejzec kto to buli ta robota od murorzow.
      Kajsik kole dwanosty w nocy naroz paczom a sam przijyzdzo czorno karyta ze
      czornymi konioma, a dryny siedzi jakos na blank czorno obleczono kobiyta - we
      dugim czornym mantlu ze kapucom, tak co zodyn odniyj gymby widziec niy
      poradziou. Te karlusy wyskoczyli ale na droga i wszyske zaczli sie
      przezegnywac, na to sztopuo te konie i dalyj niy poradziouy jechac. Jedyn z
      tych chopcow spytou sie tyj kobiyty eli to ona to buli te mury. Ono odpedziaua
      mu na to tak; Jak chcecie coby te mury sie yntlich ostouy, to musi jedna
      kobiyta ze Ujazdu odniyj blank maluckiego bajtlika zywego dac tam zamurowac.
      Dugo sie we Ujezdzie niyznodua zodno kobiyta, kero by na to przistoua, aze roz
      jedna zowitka, keryj bouo Janetzkie, doua, za mocka piyniondzow, odniyj
      bajtlika, coby go tam murorze zamurowali. Jak juz nogi od tego bajtlika bouy we
      malcie, to naroz zaczon on godac, a padou tyn ino pora miesionczkow mody
      bajtliczek tako; "Co je miynksze jak piyrze? Co je suodsze jak cuker? Co je
      twardsze jak kamiyn?" I zaro som se odpedziou; "Miynksze jak piyrze som kolana
      od mamy. Suodszo jak cuker je od mamy piers. A twardze jak kamiyn je od mojyj
      mamy serce."


      I jak myslicie postowiyli yntlich te mury abo niy?



        • rita100 Re: cosik dlo Anny 16.10.05, 19:28
          "O Marach"
          Jene ludzie mnieli trzy córy i mnieli gospodarstwo, to musieli zawdy robzić, to
          im sie rano nie chciało wstać. Jenego razu przyszed do nich jeden pon na noc.
          I'un poszed do ty komórki spać, gdzie te córki z domu powychodzili. O czwartej
          godzinie poprzychodzili nazad. I 'uni , sie do siebzie skorżyli: ta jena
          nastarsza mózi do młodszej: "Ty masz dobrze, bo ty ludzie gnieciesz, ale jo to
          mom licho, bo ja wode gniote". A ta trzecia mózi: "Ja mam jeszcze gorzej, bo
          musze kamnienie, konie gnieść i po dekówce (dachówce) do góry musze chodzić i
          gnieść". I poszli spać. A ten pon wszystko słuchoł.
          Reno ojciec przyszed ich budzić. 'Uni nie chcieli wstać, tak ten pon wstał i
          móził ojcożiu, co mo jem dać spać i jek wyśpsio sie , mo jech ochrzcić, i
          pożiedał, że jego córki so marami.
          Pożiedajo, że jek dziecioka do chrztu zanioso, i ksiądz sie pyta: "Czego
          chcesz ?" A potki (ojcowie chrześni) nie odpoziedzo: "Żiary", tlo "Mary", to
          dzieciok zostanie maro i musi pokutować, bo jest źle ochrzczony.

          Ta mara, co konie gniecie, to koniom grzywy posplata w warkocze. I jek potem z
          rena gospodarze wstano od tych koni, to wezno te warkocze kamnieniami
          poroztłukujo, to tedy te mary majo palce potłuczone i nikt nie źie od czego.
          Roz ludzie opożiedali, że kiedyś parobki spali w stoni, gdzie konie mary
          gnietli. To 'uni wzieli batogami konie zbzili. A jenej nocy tak konie znowu
          jęczeli, to parobek żidział słome leżeć na koniu. Wżioł to słome, rozder i
          cisnoł przed dźwierze przed stanio. Jek z rena wstali, to przed stanio leżał
          człożiek rozderty na połowe.

          Jennego chlopa w Węgoju mara gniotła. Ludzie nie chcieli żierzyć, a ta mara w
          żigle (igłę) się zmnieniła (bo mara sie w różne rzeczy może zamnienić). To 'un
          jo w ręku trzymał do samego zrenku i jek sie zmnieniła w cłożieka, to dopsiero
          poznał, kto jest to maro. To krziczał na nio, żeby sie ochrzciła.

          Opowiedziała M.Kensbok, wieś Purda Duża, pow. Olsztyn 1952

          forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=64&w=27068189&a=27340993
          Tak mary wszędzie gnybily ludzi
          Zwróćcie uwagę na zdobnienia , tu Laband więcej się domyslaj, to jest trudne.
          • rita100 Re: cosik innego 16.10.05, 19:36
            O zadawaniu chorób i leczeniu magicznym

            Na zadane choroby ludzie chorowali, to była taka jedna biołka , co czarowała,
            była biedna. Zadała córce Zientarki chorobe.
            Stara Skrzypska tak zadawała choroby, czarownica, jak nie mogła dać komu tego
            diabła, to go swojemu dzieciokowi bodaj dawała. To taki szed do Gierszwałdu w
            1917 r , to tak wrzeszczało kolo krzyża i ksiądz wybażiał (wybawiał). Każdy
            ksiądz nie móg, bo mu diabeł wywrzeszczywał grzechy. Musiał być czysty. Ojciec
            pozieduwał noma (nam), że jak wybazioł tego czorta, to on krzyczał, co cołta
            (bułka) ukrad - "bom był jeszcze głupsi, bom był szurek (mały chłopiec)". Ten
            diobeł mnioł tak wyjść, coby nie zrobił szkody człoziekowi.
            Takich ludzi było gwołt - tylko ksiądz w Gierszwałdzie jech wybaział. Ludzie
            sie boli tych, co zadajali te choroby, jak dali jeść, to zadali. Jak Majewska
            jechała cugiem (pociągiem), to w Morcinkozie na banofie (na dworcu) kobzieta
            poziedała, co ji chłop szed od worty, to w kieszeni mnioł chleb, co go nie
            zjod, i 'obok taka kobzieta przyłączyła sie kiele niego i puściła mu czary do
            tego chleba. T jek przyszed do domu, to móził, co ten chleb ma (jego żona) z
            kieszeni chućko wyjąć i una wyjnoła, i już nie mnioła chleba swojego i zaraz go
            pomkła, a nie mogła go wypluć, i zaraz poczuła bóle, wyschła , jeść nie mogła i
            buła chora. To jechała do sióstr do Wotamborka.

            Opowiadała J.Brzozowaska, wieś Purda Duża, pow. Olsztyn 1948r
              • rita100 Re: Nawrócony - fajne 16.10.05, 19:56
                Ale to takie zbojectwo. Jeden rzeźnik szed na jermark, a 'on daleko mniał i
                zabłądziuł tó droge, i napotkał jednego jegera (myśliwy) i szie mu skłoniuł : "
                Guten tag" - mowi - b'i pan jeger mi droge pedzioł. Jo tu dziesięć lat temu
                szed tó drogo i za dziesięć lat to na ten jermark nie trafie. Jeger
                mówił: "Pódźcie, ja was zaprowadze, ja to droge znam na mark (rynek)".
                I kawał odeszli.
                To było w lesie, i ten jeger go wziół, go fycił, 'obalił i zmóg tego rzeźnika.
                Rzeźnik sie wyrasził (wystraszył), mówi: " Tom tu na nieszczęście wloz". I go
                zwiozał prowozoma i mówi tak: "Braciszku, tera wiesz, co za jeden ja. Ja jest
                ten, co to me w cejtungu (gazecie) szukajo, tero - mówi - ja cie nie zabije",
                bo go prosił, co ma dzieci i kobjete. "Zabić cie nie zabije, ino ci pamniątke
                dam ode mnie". Położył oba dłon na pienek i jeger mu chciał oba dłon toporkiem
                uciąć, ale mu kiele uciecia wziół i ręce odwiązał i flinte postawił kiele
                szczepy (drzewa). I tak jeger chciał sie skrzywieć po ten t'oporek, to ten mu
                sadził do gardzieli i go zmóg, i mózi : "Bracisku, tera cie mam, i wiesz, co za
                jeden jo jest - pan rzeźnik. Tysz' mi żicie darował, ja ci tyz żicie daruje,
                ale paminiątke ci dam, jak tyś mi chciał dać". I uwiozał go gębo do szczep'i, i
                mu odziego rozerżnął od szyi aż do dupy, i mu potem rżnął takie sztrymy (ciosy)
                tylko nie za głębokie, żeby nie zdech, i soló i przieprziem mu pchał w te
                sztrymy rżnięte. A ten ryczał wniebogłos ne swoim głosem. I go wylozował,
                prowozy mu przerżnął i ostawił go leżeć. "Tak, tak - mowi - tera masz ode mnie
                pamniątke, tyś mi chciał dać gorszo, bo bym nie móg robzieć, dzieci żywić, a ja
                ci dał tak po rzeźnicku".
                cdn
                • rita100 Re: Nawrócony - fajne 16.10.05, 20:01
                  To bylo na polu i kobjeta z dziecioma patrzyła i mówi: "Wej , tam dzieci, nasz
                  ojciec pewno upity", i poszli chwatko do niego. Uwidzieli, co to ne ojciec,
                  jeno ten jeger we krzi stękał. Fatko (szybko) poszła kobjeta pod dom i wóz
                  cholała, i go wzieła na ten wóz do dom, do sie, i go zaro lekowała. I jak
                  troche do sie przyszed, to ji objecał dużo zapłate, bo 'on duży gbur, i jak sie
                  wyzdrowioł, podziekował ji.
                  Potem przyszed ten ji chłop i mu powjedała, co sie stało. Aż 'on mówi: "Toż to
                  hest ten sam zbóca, com ja mu pamiątke dał".
                  I potem 'on sie do Boga nawrócił, i ne zabijał żadnych ludzi, i szie wżeniuł w
                  karczme z jednó wdowo, i sz'wiatował dobrze, jak sie przynależało. I ten
                  rzeżnik prawie wlaz do tyj karczmy i fodrował (żądał) psiwko i jedno cygarę i
                  dwa sznapsiki (wódeczki) dobre, i patrzoł na niego, co mu taki szwadómy
                  (znajomy).
                  "Bracisku - mowi - nie znowa my sie ? no - mowi - pójdź do drugie izby,
                  zewłócoj żakiet !" I ten rzeżnik widzioł, co to ten sam. I jak sie oba
                  obłapsili, to płakali an'i małe dzieci. I ten jeger mówi: "Jo tera żadnego
                  dzieciuka nie uraże, n'i n'ic. Tera ja sie do Boga nawrócił" i poszli całko noc
                  ano na weselu aż do zrena.

                  Zapisano we wsi Smalonek pow. Ostróda 1950

                  Laband - zrozumiałeś ?
                  • szwager_z_laband Re: Nawrócony - fajne 16.10.05, 20:36
                    rozumia, ale dobrze ze dauas te szwadómy, bo tego bych sie niydomyslou.

                    niykedy idzie jakes suowko opuscic jak sie niy zrozumie, ale niykedy jedne
                    suowko moge faktycznie niyzrozumiaue utrudnic zrozumiynie coukego tekstu.

                    Piykne izes sam te wasze geszichty daua. Wydowo mi sie ize u wos tysz juz mauo
                    ludziu bydzie kere je znajom, abo?
                • rita100 Re: cosik innego 16.10.05, 20:45
                  Wczoraj, jak mnie nie było na komputerze to wziełam do ręki ksiązkę , pierwszą
                  lepszą, a tam pisze o górze Śleza, ktora jest najstarszym miejscem pierwszych
                  plemion. Nie mam linku, ale jutro w skrócie o tym napisze.
                      • rita100 Re: Krzyż w Brąsberku 16.10.05, 21:26

                        Krzyż w Brąsberku
                        W Bronsberku jek buło sz'wieckie wojsko i bez to wojsko cudze buły Prusy
                        obsadzone. Szli żołnierze, stojał krzyż' przi drodze, i jeden zuchwały strzelił
                        w Pana Jezusa, i z tygo zaczeło cieknoć krew. I tedy był ten żołmierz na to,
                        coby kara boska na wojsko nie padła, to buł surowo śniercio skazany.

                        Opowiedziała J.Brzozowska, wieś Purda Duża, pow. Olsztyn 1949r
                        • rita100 Re: Tajemnice Ślęży 17.10.05, 10:44
                          No więc jest to książka Mity , podania i wierzenia dawnych Słowian i tam
                          wspomniane jest o Ślęży.
                          Slęża (Sobótka) to góra. Thietmar z Merseburga w związku z walkami polsko-
                          niemieckimi o Niemczę(1017) podaje, że 'gród ten lezy w kraju śląskim (in pago
                          Silensi), który nazwę otrzymał niegdyś od pewnej wielkiej i bardzo wysokiej
                          góry. Owa góra wielkiej doznawała czci od wszystkich mieszkańców z powodu
                          swojego ogromu i przeznaczenia, jako , że odprawiano na niej przeklęte
                          pogańskie obrzędy'. Na szczycie Ślęzy podobnie jak na dwóch pobliskich
                          szczytach, Raduni i Wieżycy , znajdują sie pozostałosci konstrukcji kamiennych
                          stanowiących pozostałośc po ogrodzeniach miejsc świętych. Na samej Ślęzy
                          istnieje okręg na szczycie oraz 'wał półksięzycowy'. Na Ślęzy i w jej rejonie
                          znajduje się skupienie monumentalnych rzeźb kamiennych. U stóp Ślęzy, w
                          Będkowicach , odkryto kurhan i grodzisko wczesnośredniowieczne. Nazwa Ślęża
                          powtarza się w nazwie rzeki, od rzeki czy góry z kolei nazwę wywodzilo plemię
                          Ślężan, poświadczone przez Geografa Bawarskiego w IXw, a od tego plemienia cała
                          dzielnica i jej mieszkańcy. Pochodzenie nazwy Ślęża jest przedmiotem dyskusji.
                          Obok tezy słowiańskiej (ślęga, ślężo,'mokradło') występuje hipoteza germańska,
                          wiążąca ją z jednym z odłamów ludu Wandalów - Silingami.
                          Według tradycji już wcześniej istniał na Ślęży jakiś kościółek czy cela
                          benedyktyńska. Mimo długiej tradycji badań archeologicznych nie udało się
                          ustalić chronologii konstrukcji kamiennych na Ślęży ani unikatowych rzeźb
                          kamiennch."

                          Tak więc widziecie i Wy macie swoje kamienne rzeźby, wprawdzie inne niż na
                          Warmii, ale my już wiemy co nasze rzeżby kamiennych Bab oznaczały.

                          "Na obecnym etapie badań w miarę pewna jest tylko , zgodnie z informacją
                          Thietmara, sakralna funkcja tej góry, zapewne 'świętego środka' Ślężan i
                          Śląska."
                          • szwager_z_laband Re: Tajemnice Ślęży 17.10.05, 12:15
                            Tukej fktycznie momy couko raja legynd i podan, wszyske sam wymiynic to by bouo
                            samobjstwo, som znom ich kilkanascie jak niy wiyncyj - musiou bych sie richtik
                            zastanowic. Ale znoduech we i-necu jedyn tekst kerym moga sie sam wyrynczyc:

                            "Odległa przeszłość historyczna, urok krajobrazu oraz monumentalne rzeźby
                            granitowe, stojące od wieków na zboczach Ślęży, czyniły z góry tej miejsce
                            wyjątkowe i niepowtarzalne. Stanowiło ono inspirację dla wielu ludowych
                            artystów. Dawało asumpt do tworzenia licznych interesujących i pięknych legend
                            oraz baśni.

                            Ludowe opowieści dotyczyły szczególnie kamiennych figur; postaci z rybą,
                            dwóch niedźwiedzi i mnicha. Rzeźby te, powstałe na przełomie epoki brązu i
                            żelaza albo w kręgu kultury łużyckiej, były dla okolicznej ludności
                            niemieckiej, wywodzącej się przecież z osadnictwa średniowiecznego, elementem
                            obcym, zagadkowym i frapującym. Celowość i sensowność istnienia figur
                            wyjaśniono odwołując się do faktów i postaci historycznych. Moment zaś ich
                            powstania tradycja ludowa umiejscawiała w czasie po przyjęciu na Śląsku
                            chrześcijaństwa.

                            Spośród rzeźb ślężańskich majestatycznością i ogromem wyróżnia się figura
                            postaci z rybą. Po raz pierwszy opisana ona została przez G.H. Bugharta w
                            dziele pt. „Iter Sabothicum”. Rzeźba przedstawia bezgłową postać ludzką, która
                            nie posiada nóg poniżej kolan oraz prawego ramienia. Dzierży ona ogromna rybę,
                            zwróconą ogonem w stronę nóg. Płeć zaś postaci niemożliwa była do odróżnienia.
                            Wśród ludu zamieszkującego rejon Ślęży panowało powszechne przekonanie, że
                            figura ta wyobraża kobietę. Dlatego tez nazwano ją panną z rybą.

                            W bliskim sąsiedztwie panny z rybą znajduje się rzeźba przedstawiająca
                            niedźwiedzia. Badacze dopatrywali się w niej także wizerunku dzika lub lwa. W
                            oczach ludu natomiast zawsze pozostawała niedźwiedziem.

                            Tradycja ludowa uznawała, iż rzeźby te stanowiły całość. Pannę z rybą i
                            niedźwiedzia łączyć miały wspólne dzieje, o których mówiły liczne podania.
                            Najczęściej odnotowywana przez badaczy niemieckiego folkloru była następująca
                            legenda:

                            „Przed wiekami w zamku na szczycie Ślęży mieszkała księżna, która posiadała
                            oswojonego niedźwiedzia. Zwierze, będące jej ulubieńcom, miało swobodę biegania
                            po okolicy. Pewnego razu zwierzę zachorowało. Doradzono księżnej, iż najlepszym
                            lekarstwem dla niedźwiedzia będzie szczupak. Pani wysłała natychmiast jedną ze
                            służących do Sobótki z poleceniem zakupu tam ryby. Kiedy dziewczyna niosąc
                            zakupionego szczupaku wracała do zamku napadł na nią niedźwiedź. Tragedię tę
                            widzieli mieszkańcy zamku i ruszyli na pomoc dziewczynie. Przybyli jednak za
                            późno. Służąca była martwa, bo niedźwiedź odgryzł jej głowę, zabito jednak
                            bestię. Na pamiątkę tego wydarzenia zostały wyrzeźbione dwie figury - panny z
                            rybą i niedźwiedzia”.

                            Podanie o tej prawdopodobnie treści usłyszał Roman Zmorski podczas wyprawy
                            na Ślężę w 1848 r. Nic spotkało się ono jednak z jego aprobatą, czemu dał wyraz
                            stwierdzając: „Wprawdzie pobliscy górze niemieccy mieszkańcy opowiadają o nich
                            (rzeźbach panny z rybą i nied/wiedzia –L.B.) jakąś powieść, ale tak płaską i
                            widocznie dla zaspokojenia ciekawości podróżnych wymyśloną, że powtarzać jej
                            nie warto.”

                            Inna legenda, podobna w treści, lecz obszerniejsza, konkretyzowała czas i
                            przebieg tragedii. Brzmiała ona następująco:

                            „Rzecz działa się za czasów Piotra Włostowica, który wraz z rodziną mieszkał na
                            zamku położonym na Ślęży. W czasie postu małżonka komesa Maria wysłała jedną ze
                            swych służących do Sobótki po ryby na wieczerzę. Jeden z oswojonych niedźwiedzi
                            zamkowych został przyuczony do tego, żeby wychodzić naprzeciw powracającym z
                            miasta z ciężkimi zakupami służącym i zanosić je następnie do zamku.
                            Dziewczyna, która miała nabyć rybę długo nie wracała. Niedźwiedź czekał
                            niecierpliwie i wpadał w coraz większą wściekłość. Kiedy spostrzegł nadchodzącą
                            dziewczę rzucił się na nią, starając się wydrzeć jej kosz. Dziewczyna broniła
                            się i w oko zwierzęcia wbiła długą szpilę. Rycząc z bólu niedźwiedź zabił
                            dziewczynę, odrywając jej głowę. Sam też skonał szybko, ponieważ szpila
                            przebiła mu mózg. W miejscu, na którym znaleziono zwłoki niedźwiedzia i panny,
                            postawiono kamienne rzeźby”.


                            Kolejne podanie zawiera w swej treści elementy obu poprzednich przekazów,
                            na uwagę zasługuje tutaj fakt, iż polski możnowładca i wierny stronnik
                            Bolesława Krzywoustego, Piotr Włostowic, przedstawiony został jako germanizator
                            Śląska. Elementy nacjonalistyczne w tym, pochodzącym z ostatnich lat republiki
                            weimarskiej, zapisie były z pewnością dodatkiem O. Kobela, który go opracował.
                            Treść podania przedstawia się następująco:

                            „Na początku XII w. szlachetny namiestnik Śląska Piotr Włostowic zbudował
                            na szczycie Ślęży zamek, w którym prowadził szczęśliwe życie wraz z małżonką
                            Marią i potomstwem. Często stojąc na szczycie góry, patrzył na rozległe w dole
                            śląskie ziemie, którym się poświęcił i które umiłował. Wybudował 77 kościołów
                            na chwałę Pana i dla dobra mieszkańców tego pięknego kraju. Na Ślęży także
                            zbudował klasztor, z którego ruszyli na Śląsk mnisi z misją nawracania
                            pogańskich Słowian na chrześcijaństwo oraz zniemczenia ich.

                            W owym czasie zagrażały ludziom niedźwiedzie i wilki. Włostowic nakazał
                            służbie złapać parę niedźwiedzi i je oswoić. Zwierzęta przebywały w klatkach
                            ustawionych w pobliżu zamku. Dzieci komesa chętnie bawiły się z nimi. Hrabina
                            Maria także lubiła wśród nich przebywać. Miała swego ulubieńca, który przebywał
                            na wolności. Jego ulubionym przysmakiem były ryby. Służąca hrabiny imieniem
                            Gertruda miała za zadanie dostarczenie mu ryb. Często niedźwiedź wychodził na
                            spotkanie służącej i niósł jej kosz z rybami. Pewnego razu Gertruda o wiele
                            dłużej niż powinna zabawiła u przyjaciółek w Sobótce. Niedźwiedź niecierpliwie
                            czekał w połowie drogi na dziewczynę. Wreszcie służąca, niosąc kosz z rybami,
                            nadeszła. Na swoje nieszczęście dziewczyna postanowiła zakpić z niedźwiedzia.
                            Wyjęła z kosza rybę, którą podsunęła pod nos zwierzęcia i szybko schowała.
                            Ujawniła się dzika natura stworzenia. Rozwścieczony niedźwiedź rzucił się na
                            dziewczynę. Gertruda broniła się, długą szpilą przebiła mu oko. Niedźwiedź łapą
                            powalił dziewczynę na ziemię, a potem zadusił. Sam także wyzionął ducha.
                            Hrabina dziwiła się z powodu długiej nieobecności służącej oraz niedźwiedzia.
                            Zaniepokojona wysłała gońców, którzy znaleźli leżące na ziemi zwłoki dziewczyny
                            z rybą, a obok martwego niedźwiedzia. W miejscu tragedii hrabina Maria kazała
                            wznieść kamienne posągi.”

                            Powyższe podanie usprawiedliwia niedźwiedzia, czyniąc z dziewczyny nie
                            ofiarę, lecz sprawczynię wypadku. W pełni szlachetną postać niedźwiedzia
                            prezentowała piękna i mało znana baśń ludowa. Opowiadała ona co następuje:

                            „W dawnych czasach, kiedy Śląsk zamieszkiwany był przez pogańskie ludy,
                            panował nad wielkim obszarem tego kraju Hamar, zwany również Hammerschlagiem.
                            Siedzibą jego był zamek na Ślęży. Władca ten nosił zatknięty za pasem wielki
                            młot, którym zabijał swych wrogów. Hamar miał ukochaną córkę jedynaczkę
                            imieniem Goralinda. Była ona piękną, niebieskooką blondynką, z długimi aż do
                            stóp lokami. Niejeden z dzielnych synów książęcych przybywał na zamek, by
                            zdobyć rękę pięknej dziewicy, ale wszyscy otrzymywali kosza.

                            Zdarzyło się, że Świdno, potężny książę sąsiedniego kraju znalazł się w
                            stanie wojny z Hamarem i oblegał jego zamek na Ślęży. Mimo jednak długotrwałego
                            oblężenia ślężański zamek pozostał niezdobyty.

                            Świdno miał syna o imieniu Bolesław, który wyróżniał się postawą i odwagą
                            spośród innych wojów. Pewnego razu Bolesław przedostał się na szczyt Ślęży,
                            gdzie Hamar nie wystawiał straży, ponieważ miejsce to uchodziło za niedostępne.
                            Młodzieniec zobaczył tam niebiańską postać pięknej pann
                            • szwager_z_laband Re: Tajemnice Ślęży 17.10.05, 12:16
                              Świdno miał syna o imieniu Bolesław, który wyróżniał się postawą i odwagą
                              spośród innych wojów. Pewnego razu Bolesław przedostał się na szczyt Ślęży,
                              gdzie Hamar nie wystawiał straży, ponieważ miejsce to uchodziło za niedostępne.
                              Młodzieniec zobaczył tam niebiańską postać pięknej panny z koroną złotych
                              włosów, u której stóp spoczywał potężny niedźwiedź. Była to Goralinda i ona
                              również z zachwytem spoglądała na pięknego młodzieńca. Oboje zapałali do siebie
                              miłością. Od tego czasu w tajemnicy często spotykali się ze sobą. Wartę pełnił
                              wierny niedźwiedź. Młoda para liczyła na to, że ich ojcowie pogodzą się i
                              udzielą zgody na małżeństwo.

                              Goralinda miała złą macochę Krienhildę, która nienawidziła dziewczynę,
                              ponieważ Hamar bardziej kochał córkę niż drugą żonę. Zauważa ona, że pasierbica
                              zbyt często wymyka się z zamku. Nakłoniła więc zaufanego majordomusa Marbota do
                              śledzenia Goralindy. Księżniczka miała oddaną, ale bardzo gadatliwą służącą
                              Mikę. Marbot, aby wypełnić polecenie swej pani, zaczął się do niej zalecać.
                              Podczas jednej z miłosnych schadzek wydobył z Miki tajemnicę jej pani.
                              Natychmiast zawiadomił o tym zdradziecką Krienhildę, która postanowiła
                              zrealizować swój plan zemsty.

                              Księżnej zależało przede wszystkim na tym, aby usunąć niedźwiedzia,
                              wiernego strażnika Goralindy. Znała jego słabość do ryb, dlatego tez ukryła w
                              szczelinie skalnej kilka szczupaków ugotowanych w wywarze z wilczych jagód.
                              Niedźwiedź, który znowu strzegł i ochraniał młodą parę, zwietrzył zapach ryby.
                              Podszedł do szczeliny i szybko je pożarł. Wierny niedźwiedź skonał w wielkich
                              męczarniach, ale nie wydał jęku, gdyż nie chciał przeszkadzać zakochanym.

                              Zdarzyło się akurat w dniu, w którym Bolesław przyniósł wiadomość, że jego
                              ojciec skłonny był zawrzeć pokój z Hamarem i prosić go o rękę Goralindy dla
                              swego syna. Młodzi byli bardzo szczęśliwi. Żegnali się z nadzieją, iż zbliża
                              się kres ich problemów.

                              W tym momencie nadbiegł, podburzony przez Krienhildę, Hamar. Z daleka już
                              zobaczył błyszczący hełm Bolesława. Wyciągnął zza pasa młot i z ogromną silą
                              rzucił w młodzieńca. Rzut był tak potężny, że odciął głowę zarówno Bolesławowi,
                              jak też Goralindzie. Całe to zdarzenie obserwowała zła Krienhilda i gdy
                              zobaczyła śmierć swojej znienawidzonej pasierbicy, wydala okrzyk radości.

                              Kiedy Hamar zbliżył się do zwłok i zobaczył, co stało się z jego córką,
                              przeżył szok. Przeklął swą mściwą małżonkę i wypędził ją z zamku. Aż do końca
                              swoich dni Krienhilda mieszkała w jednej z jaskiń na Ślęży. Żywiła się
                              korzonkami i jagodami. Modliła się i pokutowała za swój haniebny czyn.

                              Wyłom skalny w którym mieszkała nazwany został łożem Krienhildy (nazwę tę
                              nosił jeszcze w XIX w.).

                              Hamar, nieszczęśliwy ojciec, aby uwiecznić tragedię, której sam był
                              sprawcą, kazał postawić rzeźby poświęcone umiłowanej córce i jej wiernemu
                              niedźwiedziowi.”

                              Baśń ta mogła uchodzić za śląską wersję dziejów Romea i Julii,
                              charakteryzowała się wyszukanym, stylem narracji oraz rozmaitością wątków. Zła
                              macocha nie przypadkowo nosiła imię Krienhildy (Krienhilde). Występowało tutaj
                              wyraźne nawiązanie do postaci Kienhildy (Krienhild), bohaterki „Pieśni o
                              Nibelungach”, kobiety samolubnej, podstępnej i mściwej. Od innych podań o
                              pannie z rybą i niedźwiedziu baśń ta różniła się nie tylko zupełnie odmienną
                              treścią, ale również chronologią. Wszystkie, poza nią przekazy umiejscawiały
                              akcję w czasach chrześcijańskich.

                              Ogromny kamienny słup w formie kręgla stojący obecnie na szlaku prowadzącym
                              z Sobótki do dolnego schroniska, znajdował się niegdyś u zbiegu terenów
                              należących do wsi Garncarska i Maniów Wielki. W tradycji ludowej rzeźba ta
                              uchodziła za stylizowany wizerunek postaci ludzkiej i nazywana była mnichem.

                              Związana z nią była następująca, opublikowana przez J.G. Buschinga legenda:

                              „Pewien mnich z klasztoru na Ślęży w czasie srogiej zimy udał się w
                              sprawach klasztornych do wsi Maniów Wielki. U podnóża góry zaatakowany został
                              przez głodnego wilka. Mnich na swoją obronę miał tylko kozik. Rozpoczęła się
                              długotrwała walka. Zakonnik ostatecznie pokonał rozszalałą bestię. Wilk padł
                              około mili od podnóża góry. Ciężko ranny mnich dowlókł się do zagajnika do
                              Wojnarowic i wyzionął ducha. Dla upamiętnienia tego bohaterskiego czynu
                              wyrzeźbiony został posąg mnicha.”

                              M. Sadebeck w swojej monografii Ślęży stwierdził, że rolę rzeźby wilka z
                              powyższej legendy odgrywała figura lwa leżąca obok wejścia do zagrody rolnika
                              Wolfa, mieszkańca wsi Garncarska.

                              Z inną ślężańską rzeźbą przedstawiającą zdaniem ludu dzika była przytoczona
                              niżej legenda:

                              „Bolesław Krzywousty w towarzystwie Piotra Włostowica polował w lasach w
                              okolicy Ślęży. Książę w pewnym miejscu zobaczył przebiegającego dzika i
                              postanowił go upolować. Potknął się jednak o blok skalny. W tym czasie dzik
                              zaatakował. Piotr Włostowic szybko nadbiegł księciu z pomocą i po zaciętej
                              walce zabił zwierzę. Sam jednak także odniósł rany. Na pamiątkę tego wydarzenia
                              Bolesław Krzywousty kazał w miejscu, gdzie to się stało postawić kamienną
                              rzeźbę wyobrażającą dzika. Piotrowi Włostowi zaś w podzięce podarował Ślężę.”

                              Możnowładca polski Piotr Włostowic, zwany Duninem, palatyn Bolesława
                              Krzywoustego i Władysława II Wygnańca był częstym bohaterem podań ludowych.
                              Włostowic słynął z ogromnych bogactw, które w znacznej mierze zawdzięczał
                              udziałowi, u boku Krzywoustego, w wojnach i opanowaniu Rugii. Wyjątkowe
                              stanowisko majątkowe Dunina legendy wyjaśniały na dwa sposoby. Pierwszy z nich
                              polegał na cudownym odnalezieniu ukrytych bogactw, drugi zaś związany był z
                              wyprawą do Danii. O pierwszym z nich opowiada następujące podanie:

                              „Pewnego razu Piotr Włostowic polował w lesie. Towarzystwa dotrzymywał mu
                              tylko jeden giermek. Po wielu godzinach tropienia zwierząt komes odczuł
                              zmęczenie. Położył się więc obok strumyka i po chwili zasnął. Miecz Piotra
                              leżał ułożony w poprzek strugi. Śniła mu się mysz, która przebiegła przez
                              żelazny most i schowała się do dziupli pobliskiego drzewa. W dziupli tej ukryty
                              był ogromny skarb. Kiedy Włostowic się obudził to opowiedział swój sen
                              służącemu. Giermek stwierdził, iż sam czuwał i zauważył jak polna mysz
                              przebiegła po położonym w poprzek strumienia mieczu komesa. Następnie
                              wślizgnęła się do dziupli jednego z rosnących w pobliżu drzew. Służący
                              zaproponował panu sprawdzenie zawartości dziupli i rzeczywiście znaleźli w niej
                              niezmierne bogactwo.”

                              Legenda nawiązująca do duńskiej wyprawy opowiadała:

                              "Na początku XII w. żył na Śląsku Piotr Włostowic, który pochodził z Danii.
                              Z woli swego pana Bolesława Krzywoustego został on namiestnikiem Śląska. Książę
                              dowiedział się, ze ojciec Piotra przechowuje, zdobyty na zamordowanym królu
                              duńskim, skarb. W celu jego zdobycia wyprawił się do Danii. Wyprawa zakończyła
                              się sukcesem, a Piotr Włostowic został właścicielem ogromnych bogactw. Zdobyty
                              majątek przeznaczył przede wszystkim na budowę kościołów na Śląsku, który w
                              znacznej mierze był jeszcze pogański, Wzniósł aż 77 kościołów."

                              Legenda ta przedstawia Piotra Włostowica jako Duńczyka. Spowodowane to
                              mogło zostać uznaniem jego przydomka Dunin (Duńczyk), którym obdarzono go za
                              udział w wyprawach duńskich, za określenie oznaczające narodowość Włostowica.
                              Błąd ten popełniali nie tylko ludowi narratorzy. Duński rodowód sygnalizował
                              m.in. J. Krebs w swoim przewodniku po Ślęży.

                              Tematyka ukrytych skarbów w folklorze ludowym tego rejonu eksponowana była
                              w sposób szczególny. Wynikało to z powszechnie podzielanej wiary w istnienie
                              ukrytych na Ślęży skarbów. Zdobyte w łupieżczych wyprawach przez rozbójników
                              bogactwa ukryte miały być w jednej z jaskiń na Ślęży. Wyjątkową rolę
                              przypisywano jaskini, która położona była między kościołem a sceną na wolnym
                              powi
                              • szwager_z_laband Re: Tajemnice Ślęży 17.10.05, 12:17
                                Tematyka ukrytych skarbów w folklorze ludowym tego rejonu eksponowana była w
                                sposób szczególny. Wynikało to z powszechnie podzielanej wiary w istnienie
                                ukrytych na Ślęży skarbów. Zdobyte w łupieżczych wyprawach przez rozbójników
                                bogactwa ukryte miały być w jednej z jaskiń na Ślęży. Wyjątkową rolę
                                przypisywano jaskini, która położona była między kościołem a sceną na wolnym
                                powietrzu, uważano, że prowadziła ona aż do jednego z domów w Świdnicy. Dom ten
                                zwany „Grundhof” uznawano za najstarszy budynek w mieście, legenda powiadała,
                                że mieszkający na Ślęży zbójnicy w tej jaskini przechowywali nieprzebrane
                                skarby.

                                Na Ślęży powyżej rzeźby panny z rybą i niedźwiedzia znajdowała się łąka
                                nazywana przez okoliczną ludność „Punperwiese” lub „Pumperfleck”. O łące tej
                                wspominają nierzadko miejscowe podania. Podobno, gdy uderzyło się tam nogą czy
                                kijem w ziemię, rozlegał się głuchy odgłos, jakby pod ziemią znajdowała się
                                pusta przestrzeń. Wierzono, że i w tej podziemnej jaskini znajdować się miały
                                skarby.

                                Niedaleko od „Pumperwiese”, wśród granitowych bloków stała duża skała, w
                                której znajdowała się niewielka jaskinia. Sądzono ogólnie, że jama ta stanowiła
                                zasypane wejście do starej sztolni. Panował pogląd, iż w miejscu tym już w
                                zamierzchłych czasach wydobywano szlachetne kruszce. Według wierzeń ludowych w
                                sztolni zostały ukryte zbójnickie skarby. Pokutujące duchy rabusiów strzec ich
                                miały do czasu, kiedy dzielny śmiertelnik dotrze do sztolni i je zbawi.

                                Powszechnie wśród mieszkańców Dolnego Śląska przekonanie o istnieniu
                                ukrytych skarbów na Ślęży prowokowało do działania licznych poszukiwaczy
                                przygód. Christian Weiss podczas swej wycieczki na Ślężę, odbytej pod koniec
                                XVIII w., natrafił na liczne wykopy poczynione przez poszukiwaczy. Dziwiąc się
                                takim przejawom naiwności pisał on: „Es ist aber ertaunlich, wie keck noch
                                jetzt dergleichen Albernheiten erlogen, und wie blindlings sie geglaubt werden“.

                                Działalność poszukiwaczy skarbów z pewnością umacniała wiarę w prawdę
                                zawartą w starych legendach, a także przyczyniała się do powstawania nowych
                                opowieści. Nie tylko jednak prosty lud wierzy w istnienie ogromnych skarbów
                                ukrytych na Ślęży. Po wojnach śląskich na polecenie Wyższego Urzędu Górniczego
                                z siedzibą we Wrocławiu przeprowadzone zostały gruntowne poszukiwania na
                                obszarze całej góry.

                                Podania o ukrytych skarbach stanowiły najliczniejszą grupę tematyczną wśród
                                przekazów ludowych dotyczących Ślęży. Busching podczas wycieczki na tę górę w
                                początkach XIX w. usłyszał dwie, zawierające ten motyw opowieści Pierwsza z
                                nich brzmiała:

                                „Żył sobie przed laty człowiek, który krążył po Ślęży poszukując ptasich
                                gniazd. W pewnym dzikim i nieprzyjemnym miejscu, na którym leżał duży głaz,
                                spostrzegł otwór prowadzący do jaskini. U jej wejścia natrafił na drzwi.
                                Mężczyzna przeraził się, ale ciekawość zwyciężyła. Uchylił drzwi i kiedy
                                przekonał się, że w jaskini nikogo nie ma, wszedł tam. W pewnym momencie ujrzał
                                duży kopiec usypany ze złota i monet, a ponieważ miał ze sobą worki na ptasie
                                jaja, szybko napełnił je skarbami Po napełnieniu wszystkich worków wyszedł
                                szybko z jaskini i bez oglądania się za siebie pobiegł do domu. Pędził tak
                                szybko, ze zapomniał oznaczyć drogę do jaskini. Pragnął powrócić po resztę
                                skarbu, ale miejsca, gdzie była jaskinia już nigdy nie odnalazł.”

                                Drugie podanie miało następującą treść:

                                „Pewnego razu wiejski prostak i mała dziewczynka zauważyli jaskinię mającą
                                drzwi, które były szeroko otwarte, zajrzeli tam i zobaczyli dziwnego brodatego
                                mężczyznę, który zaprosił ich do środka. Pokazał im różne skarby zgromadzone w
                                jaskini. Na pożegnanie dał im wiśnie i śliwki. Kiedy biedacy powrócili do domu
                                okazało się, ze owoce zamieniły się w złoto. O zdarzeniu tym dowiedzieli się
                                mieszczanie z Sobótki i rozpoczęli poszukiwania jaskini, a także kopali w
                                różnych miejscach. Nie przyniosło to jednak żadnego rezultatu.”

                                Wypełnione skarbami ślężańskie jaskinie, jak sugerowały to często ludowe
                                opowieści, dostępne były jedynie dla wybranych. Najczęściej chodziło tutaj o
                                ubogich, prostych ludzi. Odnalezienie skarbu nie zawsze przynosiło szczęście, o
                                czym opowiadało kolejne podanie:

                                „Pewna kobieta cierpiała wraz ze swoim jedynym dzieckiem wielka biedę. Śniło
                                jej się kiedyś, że jeżeli pójdzie w Wielki Piątek na Ślężę to skończą się jej
                                troski. O oznaczonym czasie wzięła dziecko na ręce i udała się na górę. Kiedy
                                była jeszcze na szczycie, to zauważyła wejście do jaskini, którego wcześniej
                                nigdy w miejscu tym nie widziała, jaskinię zamykały obite miedzią wrota.
                                Kobieta zapukała, wrota otworzyły się, za progiem leżał czarny pies z
                                gorejącymi oczyma i paszczą, który pozwolił jej wejść do środka. Okazało się,
                                że za wrotami była komnata. Stał w niej dębowy stół, przy którym siedziało
                                kilku starców w starodawnych strojach, zajęci oni byli pisaniem. Obok stołu
                                ustawione były skrzynie zapełnione złotymi i srebrnymi monetami. Pies
                                zaszczekał trzykrotnie: „Raff, Raff, Raff”. Kobieta posadziła dziecko na stole
                                i trzy razy sięgnęła do skrzyni po złoto. Następnie szybko wybiegła z jaskini,
                                a wrota zatrzasnęły się za nią z hukiem. Dopiero teraz kobieta zorientowała
                                się, że pozostawiła w jaskini dziecko. Przerażona chciała wrócić do niej z
                                powrotem, ale wejście zniknęło. Płacząc i lamentując poszła do domu. W żałobie
                                i smutku przeżyła cały rok. Kiedy nadszedł kolejny Wielki Piątek pobiegła na to
                                samo miejsce i bez kłopotu znalazła wejście do jaskini. Zapukała, wrota
                                otworzyły się i kobieta ponownie usłyszała trzykrotne „Raff, Raff, Raff”.
                                Uszczęśliwiona zobaczyła, że na stole siedziało jej dziecko, które uśmiechnięte
                                i zdrowe bawiło się czerwonym jabłkiem. Tym razem kobieta nawet nie spojrzała
                                na złoto. Chwyciła dziecko i wybiegła na zewnątrz. Wrota znów się za nią
                                zamknęły, usłyszała jeszcze tylko smutne wycie psa. Kobieta z przerażeniem
                                zobaczyła, że trzyma na ręku martwe dziecię. Po rocznym pobycie w świecie
                                duchów nie było ono zdolne do życia w świecie ludzi.”

                                Nie wszyscy jednak bohaterzy ludowych podań i baśni udawali się do
                                ślężańskich jaskiń, aby zdobyć skarb. Niektórym z nich przyświecały
                                szczytniejsze cele. W ich rzędzie mieścił się również bohater przytoczonej
                                niżej legendy:

                                „Około 1570 r. spacerował w rejonie Ślęży świdnicki filozof Johan Beer.
                                Pragnął on poznać tajemnice przyrody. Niedaleko łąki zwanej „Pumperfleck” Beer
                                odkrył niewielką jaskinię i do niej wszedł. Gwałtowny podmuch lodowatego
                                powietrza przestraszył go i skłonił do opuszczenia jaskini. Przypomniał sobie
                                krążące opowieści o duchach przebywających na Ślęży. Dzień i noc myślał nad
                                tym, w jaki sposób można zbawić pokutujące dusze rozbójników. Na Wielkanoc
                                przyjął Najświętszy Sakrament i w następną niedzielę udał się ponownie w
                                miejsce, gdzie odkrył jaskinię. Przedostał się do wąskiego ganku, który
                                doprowadził go do obszernej galerii. Wokół panowała głęboka cisza. W pewnym
                                miejscu zauważył światło przenikające przez szybę w drzwiach. Kiedy się do nich
                                zbliżył to otworzyły się same. Za drzwiami znajdowała się obszerna komnata.
                                Beer zobaczył siedzących przy długim stole trzech starców ubranych w starodawne
                                stroje. Spoglądali oni ze smutnymi minami na leżącą na stole księgę oprawioną w
                                czarny aksamit. Uczony pozdrowił duchy w imię Boga i rzekł; „Pokój z wami”.
                                Jeden z mężczyzn ponurym głosem odpowiedział: „Tu nie ma pokoju” Filozof
                                podszedł do stołu i jeszcze raz powiedział: „Pokój z wami w imię Pana naszego
                                Jezusa Chrystusa”. Mężczyźni, jakby rażeni piorunem, skurczyli się i milcząc na
                                niego spojrzeli. Wreszcie jeden z nich podsunął uczonemu czarną księgę. Beer
                                otworzył ją i przeczytał tytu
                                • szwager_z_laband Re: Tajemnice Ślęży 17.10.05, 12:20
                                  Mężczyźni, jakby rażeni piorunem, skurczyli się i milcząc na niego spojrzeli.
                                  Wreszcie jeden z nich podsunął uczonemu czarną księgę. Beer otworzył ją i
                                  przeczytał tytuł; „Księga posłuszeństwa”. Na jego pytanie kim są i co robią w
                                  jaskini duchy odpowiedziały; „Nie wiemy kim jesteśmy, czekamy zaś na surowy
                                  wyrok Boga, aby cierpieć za to cośmy uczynili”. Uczony zapytał co oni takiego
                                  uczynili. W odpowiedzi starcy wskazali na zasłonę, oddzielającą część komnaty.
                                  Beer zobaczył lezące na ziemi w nieładzie zbroje, kosztowności, pieniądze,
                                  wszelkiego rodzaju towary oraz ludzkie szkielety. Uczony nabrał śmiałości i
                                  przeprowadził formalny sąd nad tymi grzesznikami, wskazując im przy tym drogę
                                  do dobra, na koniec odegrał piękny chorał na starym instrumencie ze złotą
                                  klawiaturą, który odnalazł w kącie komnaty. Kiedy skończył jeden z duchów
                                  powiedział: „Zabierz z tych skarbów tyle, ile tylko chcesz i opuść nas”. Beer
                                  nie przyjął jednak tej propozycji. Starcy patrzyli na siebie w milczeniu. Po
                                  chwili jeden z nich otworzył czarną księgę i przeczytał następujące
                                  słowa: „Ostatnie duchy góry zostaną zbawione, kiedy złoczyńca zabierze cały ich
                                  skarb, a człowiek pobożny ten skarb odrzuci”. Po tych słowach przez komnatę
                                  przeszedł gwałtowny wiatr. Skały zaczęły pękać, kamienie zasypywały
                                  pomieszczenie, a skarby pochłonęła rozwarta przepaść.

                                  Johann Beer w cudowny sposób znalazł się nagle na powierzchni ziemi, daleko
                                  od Ślęży.”

                                  Osiemnastowieczny anonimowy autor podał w „Bunzlauische Monathschrift'"
                                  inną, dość prymitywną wersję tej legendy. Wypaczała ona całkowicie sens
                                  przesłania i odwracała role. Nie bohater zbawił pokutujące dusze, ale duchy
                                  nawróciły jego. Przedstawia to w sposób następujący:

                                  „Mieszczanin świdnicki nazwiskiem Beer udał się około 1570 r. do jednej z
                                  jaskiń na Ślęży. Spotkał tam zamieszkujące ją duchy. Nakazały one mu modlić się
                                  i czynić pokutę. Zabroniły mu także powracania na Ślężę. Beer od tej pory stał
                                  się bardzo pobożnym człowiekiem.”

                                  Podania o pokutujących duchach rozbójników kryły w sobie pamięć o czasach,
                                  kiedy Ślęża była siedzibą zbójeckich band. W czasach wojen husyckich ślężański
                                  zamek opanowany został przez bandę dowodzoną przez kapitana Hansa Kolda.
                                  Przeprowadzała ona łupieżcze wyprawy na okoliczne tereny. Działalność bandy
                                  zakończyła się w 1429 r., kiedy to połączone siły mieszczan wrocławskich i
                                  świdnickich zdobyły zamek. Niebawem jednak zagościła w nim nowa banda zbójecka,
                                  której hersztem był Dietrich von During. Była ona jeszcze silniejsza od
                                  poprzedniej, a wśród jej członków znajdowało się wielu szlachciców. Mieszkańcy
                                  Wrocławia i Świdnicy, których interesy handlowe poważnie ucierpiały na skutek
                                  działalności rabusiów, zorganizowali kolejną wyprawę, zakończyła się ona
                                  sukcesem, banda została rozgromiona, a zamek na Ślęży, będący jej siedzibą,
                                  uległ całkowitemu zniszczeniu.

                                  Ślęża była nie tylko nawiedzana przez duchy pokutujących rozbójników. W jej
                                  wnętrzu skrywały się groźniejsze, ważące o losach świata, siły. Mówiła o tym
                                  następująca legenda:

                                  „W środku góry Ślęży śpi siedmiu rycerzy. Każdy z nich trzyma za uzdę
                                  rumaka, a jedną nogę ma wsadzona w strzemię. Gotowi czekają na znak. Kiedy się
                                  obudzą skoczą na konie i ruszą. Będzie to oznaczało koniec świata. Zapowiedzią
                                  zaś jego końca będzie odarcie się góry i wydobywanie z niej płonącej lawy.

                                  Ślęża oglądana przez pryzmat ludowych podań jawi nam się jako góra
                                  niezwykła, wręcz czarodziejska. Nie tylko tajemnicze rzeźby kamienne, ale
                                  również skały, jaskinie, a nawet łąki związane zostały z licznymi ludowymi
                                  opowieściami. O żadnym innym miejscu na Śląsku nie opowiadano tylu legend i
                                  baśni, mało także w Europie było okolic, o których krążyłoby tyle różnobarwnych
                                  opowieści. Najsłynniejsza góra w Niemczech, owiany legendami Kyffhauser (płd.
                                  Turyngia), związana była tylko i wyłącznie z postacią cesarza Fryderyka
                                  Barbarossy. Natomiast podania dotyczące Ślęży były wielotematyczne.

                                  Zaprezentowany przegląd ludowych opowieści ślężańskich nie wyczerpuje
                                  całego ich zasobu. W szczupłych ramach artykułu nie sposób zawrzeć wszystkich
                                  podań na temat skarbów i duchów, nie ujęto również opowieści dotyczących góry
                                  Raduni oraz innych miejscowości wokół Ślęży. Pominięte zostały też bajki
                                  fantastyczne, takie jak na przykład znana baśń o ślężańskiej pannie. Artykuł
                                  niniejszy stanowi tylko skromną próbę prezentacji bogactwa i różnorodności
                                  tematycznej podań ludowych związanych z górą Ślężą.
                                  • szwager_z_laband Do Rity i Hanysa 17.10.05, 12:26
                                    Som mom mocka i dolnoslaskich legynd, ale prziznowom sie ize niy skupiouech sie
                                    nigdy na nich, wiyncyj interesuja sie gornoslonskimi, ale ize i w tych je
                                    niysamowite bogactwo, a jo jak wiycie je ze Glywic, to zbiyrom przedewszyskim
                                    te kere som z tym miastym i odniego okolicom zwionzane. Narazie bez chwolynia
                                    sie mom ich tela zebranych jak jeszcze nikt przedymnom niy szafnou.

                                    Rita Hanys mo tysz ciekawy zbior w jednyj ksionzecce legynd zwionzanych ze
                                    Raciborzym, som naprowdy piynkne, mozno udo Ci sie go namowic coby sam niykere
                                    z nich szkryfnou abo przinajmiyj je dou(ale one som po niymiecku), bezto prosza
                                    Cie namow go coby je przetuplikowou i sam dou:))

                                    On ciebie szybciyj do sie namowic jak mie :)))

                                    ps

                                    Hanys mosz je kajs na serwerze, mogesz dac sam na to link?
                                    • rita100 Re: Tajemnice Ślęży 17.10.05, 15:17
                                      Musimy się zastanowić Laband czym możemy przekupic Hanysa ;)
                                      Ale też pamietam , kiedy byłam na Gliwicach Turystą, to była w pewnym wątku,
                                      chyba rozmowa była międzi Ramonem a Tobą i tam był link, gdzie były piosenki
                                      niemieckie przetłumaczone na język śląski - były w nim mocno fest fajne
                                      piosenki zabawne i smieszne i takie do piwa - ten link juz nigdy nie znalazłam.
                                      Bo pózniej wojenka była i wątki uciekały.
                                        • rita100 Re: Tajemnice Ślęży 17.10.05, 19:44
                                          Legend , baśń jest ogromna ilość, ale najcenniejesz są te najstarsze, te
                                          przekazane z pokolenia na pokolenie, te w których czuć tego ducha czasu. Sam
                                          zobacz, jak cudownie opowiadają legendy i bajki ludzie starsi, ludzie , którzy
                                          kiedyś jako małe dzieci słuchały je od babć i dziadków. A dawniej, to wiesz,
                                          bez telewizji , bez techniki takiej, ludzie wysiadywali wieczorami przy piecach
                                          i bajdurzyli. Dlatego warto warto spisywać takie opowieści na internecie, bo
                                          kto wie jakie czasy nadejdą, jakiego hobbistę spotkają i legendy nigdy nie
                                          umrą, legendy zostaną, ale jednak musza być spisane.
                                          Warmia ma problem, bo ludzie pouciekali i częściowo wzieli ze sobą historię , a
                                          i legendy, a i folklor i szukaj teraz wiatru w polu po 60 latach. Trzeba to
                                          teraz klecić, wyszukiwać i poszukiwać. Wojna zniszczyła prawie wszystkie
                                          materiały, całe miasto spłoneło i ludzie wierni tradycji poszukują i odbudowują
                                          je.
                                          Zostawić coś po sobie , a przy tym się doskonale bawić to chyba taki malutki
                                          przedwstep dla Hanysa prosząc o legendy. Najlepiej traktować to jako
                                          przyjemnośc , a nie obowiązek.
                                          Frelki powiadasz ?
                                          No, no , może nam Frelka pomoże - a widzę , ze i wice lubi ;))) i Antka i
                                          Francka ;)))) to już też legendarne postacie :)
                                          • rita100 Re: Cudowne zdarzenie w Węgoju 17.10.05, 20:11
                                            Cudowne zdarzenie w Węgoju
                                            To buło we fronte. Przyszli żołnierze i wzieli z kościoła monstrancyjo i
                                            hostyjo i zanieśli do gospodarza Sztoli w Węgoju. Włożyli wszystko na wóz i
                                            zaprzęgli dwa konie, i chcieli z tym jechać, ale konie nie ujeli, to tedy do
                                            tego zaprzegli cztery konie i też nie redzili. Jeszcze sześć założyli, a konie
                                            sie wykręcili, na kolana poklękali i główkami kiwali, aż oni z tego woza
                                            pozrucali wszystko i te konie prędzej nie ujeli, aż dycht czysty wóz buł. Potem
                                            nazad ludzie zanieśli to monstrancyjo i hostjo do kościoła.
                                            Za pare dni to te same żołmierze wzieli obleke (ubranie) kościelno i na woz
                                            pokładli, i pojechali. Jek przyjechali do granicy węgolskiej, to konie ustali i
                                            bez granice nie redzili tego woza. Aż 'uni to obleke kościelno poskładali, to
                                            dopsiero konie szli dalej.
                                            I w taki sposób wszystko zostało w kościele w Węgoju, a to poziadało dużo ludzi
                                            z ty żioski.

                                            Opowiedziała M.Kensbok, wieś Purda Duża, pow. Olsztyn 1949
                                            (podobny motyw legendy występuje w próbie wywiezienia przez Szwedów obrazu
                                            Matki Boskiej Częstochowskiej i w 'Potopie' Sienkiewicza)
                                            • rita100 Re: Cudowna baśń pruska 17.10.05, 20:26
                                              Wiem , ze jest długa, ale naprawdę z cudowną naturą

                                              Był słoneczny majowy dzień. Piękna królewna Gustebalda wraz z dziewczętami
                                              wyszła nad Łynę. Siadła nad brzegiem a dziewczęta koło niej. Wiły wianki, a
                                              potem rzucały je do wody i śpiewały piosenki. W pewnej chwili Gustebalda
                                              spojrzała na wodę i zauważyła jak ku brzegowi płynie złota rybka, a za nią z
                                              rozwartą paszczą duży szczupak. Zaledwie dwie fale dzieliły go od tej małej
                                              rybki. Królewna widząc to rzuciła swój wianek pomiędzy obydwie ryby. Spłoszony
                                              szczupak uciekł w bok, a złota rybka przepłynęła do stóp pięknej królewny. Ta
                                              schyliła się i wzięła rybkę w dłoń. – Rybko moja złota, powiedz, co się
                                              stało? – zapytała. – Jestem córką króla ryb i wracam do domu. Dziękuję za
                                              ocalenie mnie od szczupaka – usłyszała w odpowiedzi. Gustebalda schyliła się i
                                              wpuściła rybkę do wody, a ta wesoło odpłynęła do swojego pałacu.
                                              Król ryb surowym wzrokiem zmierzył swą córkę, gdyż długa jej nieobecność
                                              zniecierpliwiła go trochę. - Mój ojcze – zaczęła mała rybka – Nie gniewaj się!
                                              Kiedy wracałam do domu gonił mnie straszny szczupak. W obawie przed nim
                                              skręciłam na brzeg, gdzie stała piękna królewna Gustebalda. Ona właśnie
                                              odstraszyła szczupaka ratując mnie od śmierci. Tatusiu, mój drogi! Nie
                                              wyobrażasz sobie jaka ona piękna, jaka dobra i mądra. Rybi król zadumał się. Po
                                              chwili odezwał się. - Za ocalenie życia mojej córki należy się nagroda. Żabo,
                                              idź więc i powiedz tej pani, żeby stawiła się nad brzegiem, gdzie uratowała
                                              moją córkę – rozkazał żabie król.
                                              Nie trwało długo, a nad Łyną zjawiła się piękna Gustebalda. – Proś mnie o co
                                              chcesz! Wszystko ci dam za uratowanie mojej córki! – powiedział król. Królewna
                                              po chwili odparła: - Słyszę śpiew ptaków w naszych pięknych lasach, ale o czym
                                              one śpiewają - nie wiem. Słyszę szum wszystkich naszych rzek i jezior, ale o
                                              czym one mówią – tego również nie wiem. Królu, słyszałam, że ty rozumiesz
                                              tajemniczy język wszystkiego, co jest na świecie. Proszę cię, naucz mnie tego
                                              języka. - Żądasz bardzo wiele, Gustebaldo – odrzekł król. – Zbyt wielkie to
                                              brzemię - taka mądrość. Obawiam się, że nie zdołasz jej unieść i załamiesz się.
                                              Zastanów się nad tym jeszcze raz. Ja mej obietnicy nie cofnę. Dam ci to, o co
                                              prosisz. Po chwili Gustebalda rzekła stanowczo: - Wielki władco ryb nie lękam
                                              się niczego. Król ryb podpłynął do Gustebaldy, otworzył paszczę, potrząsnął
                                              głową, aż wyrzucił mały czarny kamyk. – Ten kamień, który ci daję – to wielka
                                              część mojej siły i wiedzy. To, co dostałaś ode mnie, niech nie przejdzie od
                                              ciebie do nikogo. Pamiętaj byś dochowała tajemnicy, jeśli ją zdradzisz,
                                              zamienisz się w kamień – powiedział król.
                                              Nazajutrz o wschodzie słońca piękna Gustebalda pobiegła do lasu, by posłuchać,
                                              co mówią zwierzęta o kraju swoim. – Jedzcie, moje dzieci, odżywiajcie się
                                              dobrze i używajcie świata, bo nadejdzie czas, że na tej ziemi nie będzie
                                              żadnych niedźwiedzi. I tak jak nasz ród wyginie – tak wyginą Prusowie. Przyjdą
                                              tu bowiem ludzie z zachodu, zabiorą wszystko i wszystkich. Za tysiąc lat ludzie
                                              ogniem i mieczem zniszczą naszą ziemię – powiedziała stara niedźwiedzica, która
                                              karmiła swoje dzieci plastrami miodu.
                                              Gustebalda słysząc to wszystko pobiegła do ojca i opowiedziała mu przestrogę,
                                              jednak ten zbył ją uśmiechem. Postanowiła więc, że zwoła okoliczny lud i
                                              obwieści im swoje proroctwa. – Zwołałam was po to, by odkryć tajemniczą
                                              przyszłość – zaczęła Gustebalda. – Starajcie się zachować wszystko co
                                              usłyszycie, by ujść zagładzie. - A czemu mamy wierzyć w te prorocze słowa? –
                                              zapytał ktoś z tłumu. – Lepiej byłoby, gdybyś mnie oto nie pytał. Przysięgam,
                                              że nie złamię tajemnicy, od tego zależy moje życie. Jeśli ją złamię, stanę się
                                              kamieniem – odpowiedziała Gustebalda. Lud jednak w dalszym ciągu nie chciał
                                              wierzyć. Gustebalda otworzyła więc usta i wyjęła kamyk spod języka. – Ten
                                              kamień dał mi król ryb – powiedziała pokazując go wszystkim zebranym. – Ma on
                                              niezwykłą siłę. Dzięki niemu słyszę o czym rozmawiają zwierzęta. I właśnie od
                                              nich dowiedziałam się o tym, przed czym was ostrzegłam. Gdy tylko to wyrzekła
                                              jej nogi zaczęły drętwieć, zamieniając się w szkarłatno- czerwony granit. –
                                              Żegnaj ludu mój umiłowany. Żegnaj. Ja kamienieję... – to były ostatnie słowa
                                              pięknej Gustebaldy.


                                              perkuns.fm.interia.pl/Galerie/bk08.html
                                          • frelka1 Re: Tajemnice Ślęży 18.10.05, 00:12
                                            0 mój Boże! lub krótko: – 0 Boże! To samo czynią inne nacje.
                                            Niemiec mówi: – Mein Gott!,
                                            Francuz: – Nom de Dieu, Mon Dieu,
                                            Włoch: – Dio mio,
                                            Ślązak zaś: – 0, pieronie!
                                            Wytłumaczyc to można następująco. Dlugo przez przyjęciem chrześcijaństwa przez
                                            Polske, na terenach zamieszkiwanych przez plemiona słowiańskie oddawano cześć
                                            bożkom. W pasie ciągnącym się od Czech, przez Śląsk, tereny górnej i środkowej
                                            Łaby, obszary związane z Odrą, Pomorze z Zachodnie po wyspę Rugię zamieszkiwali
                                            Słowianie Zachodni, Slęzanie, Serbołużyczanie, Obodryci. Plemiona te oddawały
                                            cześć Perunowi, bogowi piorunów i grzmotów i władcy nieba. Dla oddawania czci
                                            Perunowi wybierano szczególne miejsca: pagórki, wyspy na jeziorach, gaje
                                            porośnięte wiekowymi dębami... Najsłynniejszym miejscem na Śląsku była góra
                                            Ślęza pod Wrocławiem, od ktorej nazwę przyjął Śląsk. Ślązacy Peruna
                                            nazywali ”Piorunem” lub ”Pieronem”. Karol Miarka w ”Górce Klemensowej” napisał:

                                            ”Pagórek ten nosił nazwę Górki Piorunowej, którą lud okoliczny za bardzo Świętą
                                            uważał, bo na jej szczycie stały posągi dwóch bogów, którym z daleko i szeroko
                                            lud składał ofiary. W tej bowiem okolicy panowało bałwochwalstwo. Prawda, że
                                            już od dawna, a mianowicie od czasu apostołowania Świętych Cyryla i Metodego –
                                            około 870 r. chrześcijaństwo w tej stronie szerzyć się poczynało, ale dopiero w
                                            966 r., gdy cała Polska przyjęła chrzest wtedy i nasza kraina należąca do
                                            Polski przyjęła naukę Chrystusa; mimo to jednak w wielu miejscach, mianowicie
                                            pomiędzy górami, lasami, jeziorami trwało jeszcze dość długo pogaństwo, zanim
                                            zupełnie wykorzenionym zostało. ”

                                            Scalenie państwa w jedną całość przez Mieszka I wraz z przyjęciem
                                            chrześcijaństwa przyczyniło się w znacznym stopniu do likwidacji kultów
                                            plemiennych. Kosztowało to wiele starań, na przykład organizowanie wypraw
                                            misyjnych, które nie zawsze kończyły się sukcesem. Tak zginął na terenie Prus
                                            śmiercią męczeńską św.Wojciech podczas próby nawracania plemienia Luciców na
                                            wiarę chrześcijańską. Ogniska pogaństwa wśród ludów pogańskich utrzymywały się
                                            długo i tam, gdzie nie pomogło słowo, perswazja – stosowano miecz.

                                            z kalendarza Gorniczego Kopalni "Ziemowit"

                                            Rafał Bula



                                              • rita100 Re: Tajemnice Ślęży 18.10.05, 15:42
                                                szwager_z_laband napisał:

                                                > A jo dodom ize i stare Prusy mieli boga na kerego godali Perun :))

                                                Te plemiona tak Prus jak i Ślęży miały chyba tego samego boga Peruna czyli boga
                                                burz i deszczów.
                                                Właśnie się nim będe zajmować, ciekawi mnie dlaczego 'ty pieronie' nie ma na
                                                Warmii ? Pewnie inne znaczenie to ma.
                                                Znów dziś dam fajne opowiadanie :)
                                                • rita100 Re: Jak diabeł kaczmarkę z Ejszmediów chciał podku 18.10.05, 19:50
                                                  Jak diabeł kaczmarkę z Ejszmediów chciał podkuć
                                                  W Ejszmedjach w powjaczie mrągowskim przed wjelu latach b'iła kobjeta, która
                                                  b'iła kacmarka, po mazursku restoracjo niała, bez lękania , bez stidu (wstydu)
                                                  kazdego oszukiała i nawet najbiedniejszego, kazde pchiwo i kazdi kielisek wódki
                                                  dwa raz'i zapchisała. Raz przised stari chłop, bhiedn'i i ona go tez chciała
                                                  osukać. On prosziuł, zeb'i go nie osukała, on tilko za tile i tile zjazd i
                                                  w'ip'ił. A ona sie zabożiła (rozgniewała), że ona esce nigdi nikogo nie
                                                  osziukiała i jeżeli b'i ona kogo oszukała, to b'i jo djabeł móg na niejscu
                                                  zabrać.
                                                  Ledwhie w'imóhiła, powstał żietrz(wiatr) i szum i śmnierdżiało sziarko i smoło,
                                                  i przised carn'i koń. Djabeł przised i jo zamnieniał w czarnego konia i na
                                                  niej pojechał na tim carn'im koniu. Ale b'iło barzo szlisko i on móg tilko
                                                  powoli jechać, bo koń nie b'ił kuti i on nie móg dalej jechać i zajechał do
                                                  hioski Szwarcsztejn, powiat Kętrzin. Posed do kowola i dał go okucz', chciał
                                                  duzo pchiejędz'i dać, zeb'i cemprędzej okuć, bo lękał sie, że szie dzień
                                                  zrobhi, niz kur pchiers'i raz zapchieje, żebi kóń okuti b'ił.
                                                  Kowal przibi'iz'ił szie do konia, i sch'iluł sie i chciał konia za noge ująć,
                                                  podniesz'cz', i usłisał ludzk'i głos: "Powol'i, powol'i, jestem kacmarka i
                                                  satan mie koniem zrobhił". Ten przeląk szie i zelaza upadłi, chciał jo retować,
                                                  zal mu sie zrobhiło. Buł w tim rozpacaniu, co ma robhić, i kur w tim momencie
                                                  pchiers'i raz zapchiał. Djabeł prawo ni niał do niej, gdiż juz kur zapchiał,
                                                  juz ona ws'isko objecała, co nie będzie oszukiwać. Pusz'c'ił jo satan, ale pók
                                                  z'iła, nikogo nie osukiwała. Ona z tego przelęknienia długo juz nie z'iła, a na
                                                  pamniątke w'iszo te dwa podkow'i w kosz'cziele w Szwarcsztejn.

                                                  Opowiedział Pożega, wieś Uzranki, pow.Mrągowo 1949
                                                  • rita100 Re:diabeł 18.10.05, 20:17
                                                    Diabeł

                                                    Na terenie W i M uzywano róznych nazw na określenie diabła : diabeł, diabuł,
                                                    szatan, zły, zły duch, lucyper, czort, czart, Belzebuh, kusiciel,
                                                    niedobrzyciel, smok, tenfel, mamun.
                                                    Bogata fantazja ludowa utrwaliła wiarę w stare pogańskie demony, w istnienie
                                                    sił nieczytych. Na tych teren na ogół ludzie nie czuli lęku przed tymi
                                                    postaciami,
                                                    Diabła przedstawiano jako istotę bardzo głupią, łatwo się dającą ludziom
                                                    oszukać, z której można było się naśmiewać.
                                                    Diabeł trzymał w ręku widły, miał sierść , cztery nogi, krzywy i duży nos,
                                                    czasmi koński łeb, kopyta i straszną mordeczkę. Czasami jeździł na koniu.
                                                    Inna wersja - to diabeł był w kusym czarnym fraku, czarnym cylindrze, z ogonem,
                                                    z rogami czy kopytkami.
                                                    Najważniejsze w tym, że nasz diabełek był też formą niewidzialną lub też często
                                                    przybierał różne postacie, ponoć ptaka, wrony lub czrnego psa.
                                                  • rita100 Re:diabeł 18.10.05, 20:18
                                                    Hej, nie mylcie diabłów ze złymi duchami. Diabeł był istotą nadrzędną.
                                                    Kłobuk czyli chobołd lub lataniec
                                                    Jest jednym z najpopularniejszych złych duchów, Na Mazurach nazywany kołbukiem,
                                                    chobołdem, latańcem lub złym. Demon ten nie był typowym diabłem, gdyż nie
                                                    zabiegał o duszę człowieka. Za swoje usługi wymagał jedynie troskliwej opieki.

                                                    Jak go sobie wyobrażali ludzie ?
                                                    hehe - była to istota występująca pod postacią czarnej kury, sowy albo małej
                                                    małpki z bardzi dużym ogonem. Wiemy , że takie istotki dostawały sie wszędzie
                                                    nie zważając na zamki i zasuwy. Kłobuk bardzo lubił ludzi , a najbardziej z
                                                    nimi przebywać i nawet zamieszkiwać, a ludzie o niego bardzo dbali.
                                                    Najbardziej znana wersja wierzeń związanych z pozyskiwaniem klobuka dotyczyła
                                                    czarnej , zmokłej kury, która pojawiała się przy wybranym gospodarstwie.
                                                    Należało ją osuszyć i ogrzać w domu, a następnie otoczyć troskliwą opieką i
                                                    zapewnić ciemne pomieszczenie, najlepiej na strychu, w beczce z piórami. Mógł
                                                    być też ciemny pokój z ciepłą pierzyną - takie wymogi miał nasz warmiński
                                                    kłobuczek.
                                                    Ale to nie wszytko - wymagał on też dobrego jedzenia - najlepiej jajecznicę z
                                                    tłustymi skwarkami. Nie gardził też kluskami z winem i tak troskliwie
                                                    pielęgnowany nie opuszczał mieszkania w ciągu dnia, dopiero ciemną nocą
                                                    rozwijał swoją działalność. Klobuk najbardziej efektownie pracował w ciemną noc
                                                    z czwartku na piątek.
                                                  • rita100 Re:diabeł 18.10.05, 20:19
                                                    Więc wracając do kłoguka (chobołda, lataniec) to bardzo , bardzo trzeba uważać
                                                    z nocy z czwartku na piatek. Wydostawał się wtery przez komin i widać go było
                                                    jak leciał z długim ognistym ogonem. Lecąc obficie sypał iskrami. Przenikał do
                                                    domów bogatych gospodarstw i potrafił ukraść wszystko - zboże, słoninę,
                                                    pieniądze, złote przedmioty, płótno. Wsztko to zanosił swoim żywicielom, którzy
                                                    w niedługim czasie dochodzili do wielkich bogactw. Stawali sie tak bogaci, że
                                                    strych groziły zawaleniem od nadmiaru zboża.

                                                    Związek z kłobukiem zawsze był fatalny, gdyż nie można było rozejść sie z nim w
                                                    zgodzie. Gdzie sie zagnieździł dobrze służył swoim opiekunom, ich dzieciom i
                                                    wnukom. Gdy się jednak komuś sprzykrzylo jego towarzystwo, to pozbawiony
                                                    dotychczasowej opieki kłobuk zaczynał sie mścić. Tak jak przedtem znosił
                                                    bogactwa tak teraz mógł je wynosić. Mógł też spalić całe gospodarstwo.
                                                    Szczęśliwy był ten, kto nigdy nie miał z kłobukiem do czynienia, gdyż związek
                                                    ze złymi siłami zawsze ostatecznie musiał przynieść złe owoce. Najpewniejszą
                                                    ochronę przed kłobukiem był znak krzyża.

                                                    To są chyba wszystkie nasze diabły :)
                                                  • szwager_z_laband Re:diabeł 18.10.05, 20:45
                                                    no to ech sie juzas cosik nowego dowiedziou, i odwdziyncza sie tysz czyms co na
                                                    zicher juzas u wos niyma = u nos we slonsku na diobua godauo sie
                                                    tysz "czechmon", czyli jak by sie tymu wyrazowi przijzec, to pochodzi to
                                                    od "Czecha" i "Chopa" - wydowo mi sie ize to mo zwionzek ze husytami, abo?
                                                  • rita100 Re: Jak diabeł kaczmarkę z Ejszmediów chciał podk 18.10.05, 21:21
                                                    >Hej, nie mylcie diabłów ze złymi duchami. Diabeł był istotą nadrzędną.
                                                    >Kłobuk czyli chobołd lub lataniec
                                                    >Jest jednym z najpopularniejszych złych duchów, Na Mazurach nazywany
                                                    >kołbukiem,
                                                    >chobołdem, latańcem lub złym. Demon ten nie był typowym diabłem, gdyż nie
                                                    >zabiegał o duszę człowieka. Za swoje usługi wymagał jedynie troskliwej opieki

                                                    Dobre diabły to te, które nie zabiegają o duszę czlowieka tylko robią figle
                                                  • szwager_z_laband Re: Jak diabeł kaczmarkę z Ejszmediów chciał podk 19.10.05, 06:34
                                                    o nazie Laband/Labedy je pora geszichtow, ale o tym mozno inkszym razym, no i
                                                    oczywiscie mom pora legynd i zwionzanych ze Laband - sam jedna z nich:

                                                    Bouo to downo, blank downo tymu. Niydaleko, blank blisko, zaroski kole
                                                    Kuodnicy, a blank gynau to we miejscu, w kerym do niydowna szelesciouy w parku
                                                    drzewa - mozno ich dzisiej jeszcze tam pora stoi, stou taki fajny biouy
                                                    zameczek. Miyszkaua w nim Julia, kero miaua piykne jasne wuosy i jeszcze
                                                    piykniejsze niybieske slypka. Z coukego Slonska sjyzdzali sie nojszwarniejsze
                                                    kawalyry i prosiyli jom o rynka. Ona ale, jak to piykne i mondre frelki,
                                                    czekaua na tego, kerego od niyj serce pokocho. Ino eli taki od niyj szac
                                                    naprowdy kajs je? Tak se myslaua zawsze kole wieczora, jak sie siedziaua na
                                                    brzegu staryj Kuodki(Kuodnicy). Siedziaua se tak na brzegu Kuodki i futrowaua
                                                    uabyndzie, kerych tam kedys bouo couko mocka. Jedyn, kerego nazywauy od nich
                                                    krolym, bo bou nojpiykniejszy, przipuywou niyroz do niyj i kuod gowa na od niyj
                                                    kolanach. Tak to bouo couke tydnie. Z czasym puywaua na tym krolu uabyndziu mit
                                                    po staryj Kuodce. Roz ale przikukali ich ludzie ze Laband i byli fest
                                                    zgorszone. Padali, co jak je wiyncyj rado uabyndziom jak ludziom, to niych se
                                                    weznie jednego uabyndzia za chopa. Biydno Julia, bolauo to ze ludzie jom tak
                                                    napasztujom. Coroz wiyncyj take godki kole niyj bouo suychac a ona sie tysz
                                                    coroz wiyncyj tracioua od ludzi i coroz to wiyncyj boua ze od niyj uabyndziami.
                                                    Boua z nimi juz cokimi dniami. Az naroz prziszua jedna nocka, we keryj couke
                                                    Laband maszkytnie nynauo, a w tym czasie prziszli rojbry. Ukradli w tyj nocy
                                                    mocka zuota a na koniec porwali jeszcze piykno Julia. Zawionzali jyj rynce,
                                                    zakneblowali i poniysli ku Kuodce, kaj najprzod chcieli policzyc co wszysko
                                                    ukradli. Siedli se pod tymi starymi drzewami, az tu naroz take pieronske larmo
                                                    sie zrobiouo, od strony Kuodki i szuo te larmo coroz wiyncyj ku nim. To te
                                                    uabyndzie ze Laband prziuwazouy ze oni majom od nich Julia i tak zaczuy wouac i
                                                    machac krziduami, ze couke Laband sie obudziouo. Rojbry sie tak wystraszyli, ze
                                                    zaro wszysko pociepli i uciykli. Jeszcze probowali wzionc Julia mit, ale jak
                                                    sie przeprowiali bez rzeka stanou przed nimi ze otwartymi krziduami wielki
                                                    uabyndz. Prziszuo ku walce, walczou herszt od rojbrow i krol od uabyndzi.
                                                    Rojber trefiou krola uabyndzi fest ostrym i szpicatym nazym, a uabndz oklapnou
                                                    sie do wody, kero sie kole niego zaroz czerwono zrobioua. Drugi roz juz go
                                                    rojber niy zdonzou trefic bo chyciyli go straznike ze Laband i zakludziyli do
                                                    wiynziynia. Julia klynczaua na brzegu i czimaua na kolanach krola uabyndzi. Niy
                                                    umiyrej mi ino moj krolu kochany - godaua, a kropelki uzow kapauy na rana
                                                    uabyndzia. Naroz uabyndz zamiyniou sie w piyknego szaca, kerymu bouo Bolko.
                                                    Wydauo sie co jedyn czarodziej kedys przemiyniou go we uabyndzia i moguy mu
                                                    pomoc ino uzy dziouchy kero by mu pszaua. Tak sie tysz przeca stauo. Bolko
                                                    wyzdrowiou roz-dwa, a couke Laband fajrowauy mit na wyselu od Julii i Bolka.
                                                    Zodym Labander (Uabyndziok) niy paczou juz krziwo na uabyndzie. Wiyncyj !-
                                                    przeca nawet se Laband wzionuo za herb uabyndzia na niybieskim tle. To na
                                                    pamiontka krola od uabyndzi i niybieskich oczow od Julii. Julia i Bolko mieli
                                                    couko fura bajtli i zyli dugo i szczynsliwie. Miyszkali tysz dalyj we biouym
                                                    zameczku kole Kuodki i pamiyntali coby pszoc i uabyndziom. Wszyske uabyndzioki,
                                                    kere dzisiej zyjom pamiyntajom ta geszichta i opowiadajom jom bajtlom, jak w
                                                    niydziela idom na szpacyr kole staryj Kuodki, a wszyske frelki ze Laband som
                                                    tak piykne, ze piykniejszych niyma na coukim Slonsku - to erbuy po Julii. No
                                                    tosz pamiyntejcie o Laband i o uabyndziach i


                                                    Pyrsk !


                                                    Szwager
                                                  • rita100 Re: legenda o łabędziu 19.10.05, 08:55
                                                    Ła , sliczna legenda i te łabędzie to sliczne ptaki, uważam nawet , że
                                                    najpiekniejsze. Są takie dostojne i eleganckie - lubie się patrzeć na łabędzie.
                                                    Dobrze, ze legenda fajnie się kończy, ze w Labędach do dziś żyją łabędzie :)
                                                    teraz słowniczek:
                                                    tych wyrazów nie znalazłam
                                                    pamiyntajom ta geszichta
                                                    oraz
                                                    prziszli rojbry , domyślam się , że chodzi o rabusiów
                                                  • szwager_z_laband Re: legenda o łabędziu 19.10.05, 13:00
                                                    pamietaja ta historie

                                                    rojbry to juz wiysz jak widze ze to som rozbojnicy/rabusie

                                                    :)


                                                    Ta legynda jak kozdo prawie mo tysz ale jakes piyrwiastki prowdy - we Laband
                                                    hrabia Welczek (´bou mindzy inkszymi ambasadorym Niymiec w Hiszpani) miyszkou
                                                    razym ze swojom zonom, kero pochodzioua ze Hiszpani a ona miaua taki staw w
                                                    parku kole zamku(to je zaro przi Kuodce(Klodnica-rzeka) i przi Kanale
                                                    Glywickim) na kerym puywauy uabyndzie. Moja tanty jak boua jeszcze paniynkom
                                                    robioua u nich na zomku i zawsze opowiadaua mi o tym. Tyn staw jo jeszcze
                                                    pamiyntom juz ino jako malucki na kerym ino kaczki sie toplauy. Ale udauo mi
                                                    sie znonsc odniego zdjyncie ze wczesniejszych lot - Hanys prawie tera przerobio
                                                    naszo zajta(strona) tak ze niy idzie tam wlys, ale kedys bydziesz mogua go
                                                    obejzec we mojyj "galerii".

                                                    A uabyndzie przilatujom i niykedy zimijom jeszcze naweet na kanale

                                                  • ballest Re: legenda o łabędziu 19.10.05, 13:14
                                                    U nos na Mainie jest ich pouno.
                                                    Rita mousz ale recht, to je bardzo fajny ptok, ale jak mou mode to je zuy, jak
                                                    pieron a jak Cie uszczypnie abo uoczaskou skrzyduami, to bys same sine fleki
                                                    miaua.
                                                    No Ciebie moze niy, ale jedny Pani z tego forum by se tam uot czasu do czasu
                                                    nalezauo!

                                                    Laband! - i pora flaumom z tego Forum Gliwice tysz ;)
                                                  • rita100 Re: legenda o łabędziu 19.10.05, 15:11
                                                    Moja 'tanty'jak boua jeszcze paniynkom
                                                    'tanty' - nie ma tego w słowniczku :) kto to jest ?

                                                    Pięknie nazwana miejscowość - Łabędzie i piekna to musi być kraina, kiedy tyle
                                                    łabędzi tam żyje.
                                                    Ballest, nie słyszałam o złych łabędziach, chyba mówisz o gąsiorach ;)
                                                    A teraz niespodzianka, tylko otwórzcie tą stronę
                                                    andrzej.kalinowski.webpark.pl/nowa/balet.htm
                                                    cudo bez słów, tylko wzrok :)
                                                  • rita100 Re: legenda o łabędziu 19.10.05, 19:53
                                                    Śliczny ten łabędź - często były motywem również haftowania makatek.

                                                    Teraz jeszcze o diabełkach legenda o karczmarce. Zauważ jakie fajny jest tam
                                                    układ zdań.

                                                    Jena karcmarkia, kiedi prsziszl'i psić, to zawdi przipsisała esce roz, a tedi
                                                    raz taki fejn'i przised, a to buł sam djabuł. A on psiuł i psiuł, a on sobzie
                                                    tyz cechował, una dubelt, a un tlo to. Tedi jek płaczicz' tedi una porachowała
                                                    tile 'i tile, a on tile 'i tile. A tedi ona móżiła: "Kieb'i mnie djabuł wziuł -
                                                    to tile 'i tile. A prazie w dwunasto godzine w'ifurnół bez konin 'i
                                                    porejtował na niej do drugiej wsi do kowola, a to b'ił jej ojciec. A tygo
                                                    kowala obudził. "Mas chizo wstać, a kónia kowacz". Traz ek kowal widzi, co to
                                                    nie jest kóń a cłowiek, kiedi nak ón chciał kować, to ona w'irzekała. Jek ón
                                                    psierszi góźdź bził, to ten kuń cłeco noge w'iciągnoł. A jek drugi góźdź bził,
                                                    to kapneło kiapke cłecej krsi. Jek trzeci góźdź bził, to wołał ten kuń : " Niłi
                                                    ojce, uz je dóść !". A ten ojciec sie zhrżas (przeraził sie), a kur zapsiał, to
                                                    uz ón musział uchodzić, a una szie stała cłekiem. I djabeł niz on odleciał,
                                                    trszas jo ręko w p'isk, co aż ji psięć palców znacz' b'iło.
                                                    I tedi óna rozum sterała(straciła) i musiała za pół roku zdechnąć. A te żelazo,
                                                    co ojcziec na to nogie robziuł, 'i kur, co zapsioł, to jest w kosz'cziele w
                                                    Szworstine (Schwarzstein)

                                                    To zdanie jest fajne:
                                                    una porachowała tile 'i tile, a on tile 'i tile.


                                                    Opowiedział Mazanek, wieś Szestno, pow.Mrągowo 1949
                                                    Podobna wersja zanotowana jest na Mazurach przez Toppena pt. 'Karczmarka z
                                                    Nakamad'
                                                  • rita100 Re: legenda o łabędziu 20.10.05, 15:27
                                                    Ten Twój wpis Laband to powienien być wstępem do krainy baśni i legend.
                                                    Oprócz tego, ze jest to świat magii i tajemniczości jest to świat przeszlości ,
                                                    ślady dawnej tradycji i wierzeń, coś co mlodym umkło , a jednak po czasie
                                                    powraca.
                                                    Nie wiem , czy Hanysa do chlewika nie wsadzę ;), bo słowa jakie używasz w tym
                                                    slowniku nie ma i musze Cie prosić o przetłumaczenie. Jest to wyraz często
                                                    uzywany
                                                    ajnfach - co oznacza ?
                                                  • rita100 Re:lDiabeł oszukany 20.10.05, 20:04
                                                    Diabuł sze stawiuł do jednego gbura. Mówił do nego: "Co będziesz sadził ?" Gbur
                                                    mówi: "Kartofle".
                                                    "No dobrze - mówiuł - ja wezme z u góry", a gbur mówi: "Ja wezme z na dołu". Nó
                                                    i jak kopaczka przyszła, gbur mniał kartofle, a diabuł same łodygi.
                                                    "No - mówi gbur - t'ero - mówi - żyto zasieje, to - mówi - żyto tero wezme z u
                                                    góry, a ty, diable, z na dołu".
                                                    No i go zaznów oszukał.

                                                    Zapisano we wsi Smalonek, pow. Olsztyn 1950
                                                  • rita100 Re:lDiabeł oszukany 21.10.05, 09:24
                                                    ajnfach Wasz diabeł też został oszukany, dobrze, że mnich miał głowę na karku i
                                                    odkupił dusze czlowieka. Dobra nazwa wsi - Przerycie :) Teraz mieszkańcy czują
                                                    się bezpiecznie. Diabeł dostał nauczkę.
                                                    Ale czy zauważyliscie ,że jest tam obrazek człowieka chodzacego na - jak to się
                                                    nazywa - na takich długich patykach - pamiętam takie zabawy.
                                                    schlesien.nwgw.de/30x5x0.xhtml
                                                    to się chyba nazywało chodzenie na szydłach
                                                  • rita100 Re:Mądry chłop i głupi minister 21.10.05, 20:23
                                                    Teraz legenda o Frycu :)
                                                    Za casów dawnych, jek stari Fric królował, jednemu gburoziu sie obrodziły duże
                                                    malony(dynie) i wzioł zawióz we śtery kunie ten malon do tego Frica, i Fric
                                                    przyjoł, i go za gościa otrzymał, i dał mu pospołu jeść z tyni ministrami, i
                                                    sam kole siebie posadził tego gospodzarza (gbura). I ten minister był zli na
                                                    tego gbura, to wziuł taką prszepoziastke poziedział, co u nasiego
                                                    najaśniejszego Frica po obiedzie jeden drugiego w gębe bjije. Tak usykował, ze
                                                    ten b'i Fricoziu w gębe wipaluł, ale niał ten rozum, co ścirżpiał (ścierpiał) i
                                                    nie oddał nikomu. Teroz ze wstydem siedział za stołem, buł cale cicho.
                                                    Jek podpchili, co juz im w głowie zakręciło, kozdy swoje poziedział zagodiwki
                                                    (anegdoty). Teroz ządajo, co ten gbur ma im poziedzieć, a tyn gbur zacoł
                                                    poziedać, co un furmanke z towarem niał ziść (wieść) i pod góre nie móg
                                                    wjechać, co un wtedy musiał zrobzić ?
                                                    Mózili, co musiał zawrócić, to wstał i temu, co mu w gębe wlał, to mu oddał.

                                                    Opowiedział A.Rohn, wieś Jagodne, pow.Pisz. 1950
                                                  • rita100 Re:Mądry chłop i głupi minister 22.10.05, 19:39
                                                    Ballest- gbur to dawna nazwa własciciela dóbr ziemskich, inaczej dziedzic - a
                                                    dziś dziedziców już nie ma, dlatego znam gburów tylko z legend.
                                                    Nie wiem , czy rozumiecie tą gwarę , ale jakby co to mogę je przetłumaczyć.
                                                    Nie wiem czy chcecie jeszcze jakieś opowiadanko ?
                                                    Przypomnialo mi sie , ze te deski na których się chodzilo nazywaly się
                                                    szczudły - chodzić na szczudłach , tak , napewno tak.
                                                  • rita100 Re:Modlitwa o szczęśliwe powieszenie 22.10.05, 20:22
                                                    Przeczytajcie uważnie , to jest fest interesujące :)

                                                    Modlitwa o szczęśliwe powieszenie
                                                    Jene ludzie to z początku sie ożenili i dobrze śwatowali (żyli). Poszli do
                                                    Biesowa na odpust swiętego Antoniego z osiero (świeczką), tlo sami. Jek szli
                                                    bez Wólke, to szli kiele swojego krewnego. To żona móżiła, co pódzie ich
                                                    nażiedzić (odwiedzić), a 'un nie poszed. 'Una tedy móżi:
                                                    "Poczekaj silke (chwilke), ja przyjde". 'Una jek przyszła potem na to mniejsce,
                                                    to onego nie buło. 'Un sie skruł, a 'una woła i płacze, i go nie znalazła i
                                                    przyszła do domu, to go tyz nie buło. Chłop za sile przyszed i krziczał na nio.
                                                    Od tego czasu sie nie zgodzali, sie bzili i tak przeb'ili swoje życie
                                                    niespokojnie. Jeno drugiego nie słuchało. Nareszcie sie przeklinali.
                                                    Tak jenego razu móżił ten chłop do kobziety, żie 'una ma konie poganiać w
                                                    rozwerku (kieracie), 'una krziczała, że 'una tego nie zrobzi. Od ankoru ( od
                                                    gniewu) wzioł nowe lejczyki i chciał sie pożiesić, i założuł na szyje temi
                                                    lejczykami i użiązał do bołka w stodole, i woła : Jezus, Maria, Józef swęty,
                                                    daj mi sie szczesliżie pożiesić !".
                                                    Tak sie te lejczyki zerwali sie. Wzioł po raz drugi zżiązał te lejczyki i po
                                                    raz drugi zawołał to samo, i drugi raz lejczyki rozderli sie. Za trzecim razem
                                                    użiązał i znów to móziuł. W tem czasie przyszed do niego szurek (mały
                                                    chłopiec), a to buł szatan. I móziuł: "Nie mów tak, bracie, mów : "Dioble, weź
                                                    mnie". 'Un już sie nie chciał żięcej żieszać. Tedy sie pare mniesięcy dobrze z
                                                    kobzieto zgodzali. Za jaki czas sie powadżili i poszli na rozwody, tak żuli
                                                    osobno i 'umerli.

                                                    Opowiedziała M.Kensbok, wieś Purda Duża, pow.Olsztyn 1950
                                                  • szwager_z_laband Re:Modlitwa o szczęśliwe powieszenie 22.10.05, 21:16
                                                    czas prawe mom, ale niymom konceptu - no to wom opowia jak sie stary P..... ze
                                                    Zakanau pora razy wiyszou.

                                                    A myiszkou on Ci zaroski kole mojyj uroumy, ona na prawo a on na lewo, prawie
                                                    pod samym dachym mieli izba, on snek i kobiyta. A chop Ci z niego bou szykowny,
                                                    ino ze suepac lubiou, a jak posuepou to ....

                                                    no szkoda godac!

                                                    Tak ci to pora razy sie otruc sie chciou gazym, bo se som ze sobom rady niy
                                                    dowou - pieron wiy co za dziobou go do tego kusiou, ale tak bouo i tela.
                                                    Probowou, ale zowdy go ktos uratowou, a poznowali to ludzie po gouymbiach, bo
                                                    izba miou a nad niom na strychu czimali gouymbie a te na gaz bouy wrazliwe ...

                                                    Chop bou niyszczynsliwy, a ku tymu jeszcze wiyncyj niyszczynsliwy bou bo
                                                    inkszym szczynscie zdowouo mu sie ize biere. Tak tysz roz jak my prziszli do
                                                    oumy usuyszouch ino ize sie obwiesiou na posku od galotow, kery zawinou na
                                                    klamce. Tak to nykedy je jak gorzoua sie niy poradzi wyloc do zlywu. Ale
                                                    dzisiej juz i tego domu niyma na tym placu, ani gouymbie tam niy furgajom, a
                                                    ludzi kery by to jeszcze pamintali tysz mauo sie ostauo - ino sueptoki dalyj
                                                    jeszcze Zakanauym suepiom tak jak kedys ...
                                                  • rita100 Re:Modlitwa o szczęśliwe powieszenie 22.10.05, 21:33
                                                    Trzeba przyznać , że nie wesoly temat, ale takie są legendy, podania , nie
                                                    zawsze wesołe. Dobre w tym jest jedno , że przechodza te opowiadania z wieków
                                                    do wieków.
                                                    "'Un już sie nie chciał żięcej żieszać. Tedy sie pare mniesięcy dobrze z
                                                    kobzieto zgodzali. Za jaki czas sie powadżili i poszli na rozwody, tak żuli
                                                    osobno i 'umerli."
                                                    Ta legenda nie jest zła, bo diabeł wystraszył i juz chlop więcej nie chciał się
                                                    wieszać i żylo malzństwo szczęśliwie tylko później znów się pokłócili.
                                                    No na legendy nie ma rady , nie możemy ich zmieniać , to sa opowiadania bardzo,
                                                    bardzo stare.
                                                  • rita100 Re:No, to godojta cało gambą ! 23.10.05, 19:19
                                                    Słoneczko, wczoraj zaskoczyłas mnie swoją myślą, ale dziś postaram się cos
                                                    wyjaśnić . Chodzi o to , ze gwarę trzeba pielęgnować dlatego też zamieszczam
                                                    legendy w gwarze i są one walką o przetrwanie innej gwary, która już dawno
                                                    zanikła i tym sposobem , sposobem legend i opowiadań staramy się nie pozwolić
                                                    jej zaginąć. Cieszę się , że i Tobie się podobają.

                                                    "Kiedy Pan Bóg ludziom rozdawał gadki i rozdał już wszystkie - polską ,
                                                    niemiecką, ruską, francuską - to wtedy dopiero przybiegli po pracy zadyszani
                                                    Warmiacy po swoją mowę. Ale, żeby zadowolić spóźnialskich, których wielce
                                                    lubił, rzekł im:
                                                    - No, to godojta cało gambą !
                                                    Od tego czasu tak właśnie Warmiacy mowią."
                                                    I.Newerly
                                                  • rita100 Re:Kamień pod Bisztynkiem 23.10.05, 20:15
                                                    Kamień pod Bisztynkiem
                                                    W Bisztinku buł tak'i ubog'i szewiec i mniał gwołt dzieci. Jek sie te
                                                    najmłodsze 'urodziło, to nie buło w kumotry kogo brać. Ten chłop zasmócony
                                                    poszed do mniasta Bisztinka. Na przedmnesztu, spotkał go pięknie ubran'i młodi
                                                    kawaler (młodziak) i p'itał go, co 'on tak'i zasmucon'i do mniasta
                                                    wchodzi. 'On mu sie poskarżił, żie 'urodziło sie dziecko, a nie ma kogo w
                                                    kumotri brać. "Tlo to mniejsze - odpoziedał mu - w kumotr'i i ja będe i o
                                                    dżiecko będe sie starał, a jek dziecko w'irośnie 'od szkołów, to przijde po
                                                    nego i będzie sie mne należało". Ten chłop z radoścziu poszed do domu swego, do
                                                    żón'i swo'i i pożiedał, żie będzie w kumotri taki piękn'i młodzian i 'on szie
                                                    zgodzieł, że jek w'irośnie dżiecko od szkół do siebie go wezne.
                                                    I w prziszło nedzele b'ili chrzc'iny, i pótek (ojciec chrzesny) zajechał w dwa
                                                    cziarne kone i z dzieckiem do kosz'czoła pojechał do chrsztu. Matka mu imne
                                                    Mn'ichół w'ibrała i go pod 'opieke świętego Mn'ichała ofiarowała. Jek z
                                                    kościoła przijechal'i, to potek żujzoł (ujrzał) dużio pieniędzi. Ten psieniądz
                                                    sziąg (był) do szkołowania dziecka na księdza.
                                                    To dziecko , ten chłopsiec to na szkołach szie bardzo dobże 'ucził, i jek potek
                                                    mnoł do nego prziść, to 'un prazie(prawie) 'odprażił piersziu msziu szwięto.
                                                    A ten potek to buł sam diabeł. I jek szie do mszi obłucził, to diabeł ps'iszed
                                                    po nego i zgodżili sie: n'iż 'on msziu święto skończi, to 'on z tem kamnenem z
                                                    Afriki nazod wróci. Ale ten kamnen buł wielki. A jek ten ksiądz " Ite misa est"
                                                    (zaśpiewał), to sie stał dużi rumot i diabeł ten kamnen cisnął nad przedmneszte
                                                    i mużiuł, wrzeszczioł, keby ne buł Mn'ichoł pedam'i (nogami) durnot (popchał),
                                                    to ja by buł zdojżił. Ten kamnien leżi na dzisi dzeń i pazuri 'od diabła su
                                                    znacz'ne. Opowiedzia prawdziwa.

                                                    Jak widzicie, kamień diabelski też jest, tylko zaznaczone sa tam pazury, a nie
                                                    tak jak u Was kopytko ;))
                                                  • szwager_z_laband Re:Kamień pod Bisztynkiem 23.10.05, 20:22
                                                    :))

                                                    czytouech kedys ciekawy tekst o tych diobelskich kamiyniach, podobno markujom
                                                    wazne punkty, kere som wynzuami sieci energi tajymnyj, kero rozciongo sie na
                                                    couko ziymia, do tych punktow majom wele tyj teorii nalezec i wzgorza na kerych
                                                    bouy dawne osrodki starych kultow, a na kerych potym stawiane bouy przewaznie
                                                    kosciouy.
                                                    To tak ino w ramach niysamowitych geszichtow :)))
    • szwager_z_laband krotko geszichta ze gruby kole Glywic 23.10.05, 20:16
      Jedyn stary grubiorz opedziou kedys bajtlom tako geszichta:

      Jak jo jeszcze bou mody, to robiouech na jednyj grubie kole Glywic za hauera.
      Szichta boua prawie ku koncowi i jo richtowou sie juz wyjechac na wiyrch. Coyb
      donsc do szoli, musiouch ale przensc jeszcze jedna dugo i szyroko sztolnia. Na
      ziymi lezauo trocha rubych konskow wyngla, tak ze co ino toch musiou paczec sie
      niy obalic bez nie. Naroz usuyszouch zaro za mnom jak guosno cos glukuo
      (zagulgauo). Zodnego przeca tam niy bouo ino jo, beztoch myslou ize to woda
      klicho jak ze deki slatuje. Stanou'ch i suchom, ale nic - cicho jak pieron.
      Jake'ch zaczon dalyj isc juzas cosik glukuo, zagulgotauo i tak choby klichuo!
      Terach dostou stracha, boch se pomyslou ize to Skarbnik dowo mi znac ize jakes
      nyiszczynscie mi sie richtuje na grubie. Zaczonch gibko leciec, ale coroski to
      guosniyj suyszouech tysz te glukanie. Yntlich doleciuch do szachty i znoduech
      sie na wiyrchu. Tera dopiyro kapnou'ch sie, ize to boua do