Dodaj do ulubionych

Przedstawiomy nasze miejscowosci

20.10.05, 08:34
Jou zacznam od Plawniowitz. bo tam uech se urodziou!
Leza nad Klodnica, ktora tam wlasciwie w kanarze (kanale) plynie, jest tam
fajne jezioro, ale najwazniejszym objektem do zwiedzenia jest PALAC
BALLESTREMOW i Park!

www.gliwiczanie.pl/Rodzinny/Ballestrem/historia.html
www.gliwiczanie.pl/Rodzinny/Ballestrem/index1.html
www.gliwiczanie.pl/Albumy/Ballest/index1.html
www.gliwiczanie.pl/Biografie/Ballestrem/Ballestrem.htm

--
pyrsk
Ballest
Obserwuj wątek
      • broneknotgeld Re: Ruda Ślonsko 20.10.05, 08:43
        Ruda Ślonska

        We Rydzie Ślonski
        Problym niywonski
        Choć je ryszawo
        Idzie na prawo.
        -------------

        Ruda Ślonska

        W dziesiyńciu konskach
        Jest Ruda Ślonska
        W tym jyj uroda
        Choć trocha szkoda
        Że rynku tukej
        Na prożno szukej.
      • broneknotgeld Wiyrek 20.10.05, 08:44
        ŁODPUST
        We Wawrzyńcu łodpust kedyś bywoł wielki
        Ciongnyły tam bajtle karlusy i frelki
        Ciongnyły tam łojce matki ołmy ołpy
        Chnet połowa Wiyrka wilazła z chałupy
        Sztandami łobstawiali cołki stary torg
        Chocioż towor na nich niywiela był wort
        Bajtle jednak miały z tym wiela radości
        I kożdy zabowek kupowoł dwie gorści
        Potym myńsze fropy szły na karuzela
        Abo na huśtowki kerych było wiela
        A fajniste dziołchy z kecioka sie śmioły
        Machały nogami aż kecki furgoły
        Karlus zawsze frelka broł i pod szizbuda
        Z lufbiksy i przeca chcioł ustrzelić cuda
        Jak sie potym kero wtulyła we chłopca
        Zawsze jakiś najduch rombnoł im z korkowca
        I niy yno tela było tam uciychow
        Bo przeca trza było zaś nachytać grzychow.
        • broneknotgeld Re: Wiyrek 20.10.05, 08:45
          Moje grzibobranie

          Na Laurastrasie żech sie urodzioł
          W ty czyńści Wiyrka przi Bykowinie
          Na Tale tyż żech z kumplami chodzioł
          Tam kaj Kochłowka - dzisioj ściyk - płynie
          Trowa durś rosła piykno soczysto
          Joch jom krolikom ścinoł do żarcia
          Dyszczoki wiosnom rosły tam gynsto
          Grziby po kerych niy ma zaparcia
          Zbiyrołch je do dom jod na surowo
          I bez to chyba chowołch sie zdrowo
          No a jak prziszła złocisto jesiyń
          Chodzioł żech w strona Fryncity
          Bo tam po laskach już tak pod wrzesiyń
          Kozoki rosły jak sznity
          Siwki czerwone i inszy maści
          Czasym bagyniok sie znoloz
          Grzibow miołch wtedy tyla we garści
          Żech do dom z nimi czynsto loz.

          ----------------------------------


          Dyć jo tu jeszcze niy pisoł ło tym
          Żech w laskach zbiyroł tyż surowioty
          Ale tych grzibow niy nosiołch do dom
          W lesie żech jod je prowda tu godom
          Boch z kolegami robioł brandera
          Pieczone wcinołch je jak cholera
          Trza jednak było je ździebko solić
          Ich smak już ciyngym byda sie chwolić.
      • broneknotgeld Chebzie 20.10.05, 08:56
        Chebzie

        Dzielnica Rudy to je mało
        Skond by sie uciyc yno chciało
        Las rosł piyknie i bogato
        Dyć niy pozwoloł czowiek na to
        Chebzie po stromach pozostały
        Jak sie rozwinoł przemysł cały
        Gruba tu wielgo tyż urosła
        Skond wongla mocka we świat poszła
        Banhof zaś stanoł niydaleko
        Bo kożdy na tyn wongel czekoł
        Łon tu do dzisioj jeszcze stoji
        Choć sie ło prziszłość mocno boji
        Ledwo nom zipiom polske cugi
        PKP yno liczy długi
        Jakby go zamkli cołkym tukej
        To nawet Chebzia tyż niy szukej.
          • broneknotgeld Re: Chebzie 06.11.05, 22:39
            Chebzie

            Liche lasy orzegowske chebziami tu ino
            Bestoż miano jak za bozna ktosik wypomino
            Dyć se Chebzie w historyji jakoś zapisało
            W środku Rudy Ślonski dzisioj! Co wiyncy by chciało?
              • broneknotgeld Re: Chebzie 06.11.05, 22:41
                Park Paweł

                "Paulek" na Chebziu cołkym sie stracioł
                Park swojim mianym jednak wzbogacioł
                Tako ze gruby przeszło na planty
                Dyć dobrze tako?! Jo niy jest "anty".
                • broneknotgeld Re: Chebzie 06.11.05, 22:42
                  We "Edwardzie"

                  Ponoć Kokotek moczoł w niym gyry
                  Po raubie kerych mioł wiela
                  We jego toni - tu byda szczyry
                  Skrył cosik - wiym yno tela

                  Dyć se niy wożcie niczego szukać
                  Sztama z utopkym zboj czimoł
                  Lepi po gowie już se poklupać
                  A Edek w głymbi podrzymoł.
                  • broneknotgeld Re: Chebzie 20.11.05, 14:31
                    Rabczyk z Chebzio

                    Na drodze z Glywic do ty Krolhuty
                    Robioł kokotek zasadzki
                    Niyjedyn bezto szoł niyłobuty
                    Take to były "zabawki"

                    Dyć roz masorza zdyboł we lesie
                    Zrabowoł wszyske piniondze
                    A tyn - na Chebziu wieść tako niesie
                    Niy myśloł spotkać go w sońdzie

                    Noż mioł w cholywie - tako drałuje
                    Kaj zboj geld jego rachowoł
                    Jeronie - richtig to forsztelujesz?
                    -Rana śmiertelno mu dowo!

                    Nożym go przibioł cołkym do buka
                    Śmierć Kokotkowi szkryflano
                    Choć nikt niy prziszoł go tukej szukać
                    Po czech dniach znodli go rano.
                    • broneknotgeld Re: Chebzie 20.11.05, 14:41
                      Kokotkowy skarb

                      W lesie Kokotek ponoć straszyło
                      Jynki we nocy szło słychać
                      Toż wele buka nojgorzy było
                      Ze strachu ciynżko aż dychać

                      Tako chebzianie roz prziszli z rana
                      Buk zetli pniok wykopali
                      Dyć zablyszczała złotym im jama
                      Z tym cołko prowda poznali

                      Skarb kokotkowy przeca łodkryli
                      -Tako ich nojpiyrw ucieszoł
                      Dyć se go zabrać niy łodwożyli
                      Bo zbojnik wiela nagrzeszoł

                      Ponoć do dzisioj kajsik łon leży
                      Kto czyste mo intyncyje
                      Możno go znojdzie - idzie w to wierzyć
                      -Stracom sie w Chebziu mecyje

                      Bo skarb Kokotka mo szteli służyć
                      Wydźwignońć jom w gora tako
                      W zocny ideji idzie go użyć
                      -Ptok czorny ło tym tu krako.
      • broneknotgeld Ruda 22.10.05, 13:36
        Rudzke piekaroki

        Rudera widziołch - myślołch że chlyw
        A przeca kedyś piykli tam chlyb
        Dobrze że ludzie durś pamiyntajom
        I piekarokow historio znajom.



        Luftkolejka we Rudzie

        Gornoślonske cudo - linowo kolejka
        Taszczyła durś wongel - niy to co ta "Elka"
        Szkoda że jom tukej zbulyli już downo
        Teroz by to była atrakcjo szykowno.
        • broneknotgeld Re: Ruda 22.10.05, 13:38
          Nasz zamek

          Stoł zamek we Rudzie
          Pora setek lot
          Widzieli go ludzie
          Niydowno łon pod

          Szkoda że terozki
          Zostoł yno ślod
          Bo niy było troski
          Ło świadectwo lot.



          Rudzki lazaryt

          Knapszaft lazaryt postawioł tukej
          Wielgachny piykny i modny
          Dzisioj go jednak w Rudzie niy szukej
          Dołym podebroł go szkodnik

          Gruby fedrować pod nim zaczyły
          Wongel wybrały dokładnie
          Potym po pryndku go wybulyły
          Już niy czekały aż padnie.



          Rudzke muzeum

          Dzisioj muzeum tukej se momy
          Magistrat jednak był wprzody
          A za kajzera - to pamiyntomy
          Szkolorze szli ze ty budy.



          Poczta

          Poczta we Rudzie Ballestrem stowioł
          Jak Wiluś na tronie siedzioł
          Piykny budynek Polsce łostowioł
          Choć wtedy ło tym niy wiedzioł.
          • broneknotgeld Re: Ruda 22.10.05, 13:40
            Downe gimnazjum

            Pełno tu było tych gimnazistow
            Co sie uczyli we Rudzie
            Piniondz z biznesym teroz sie wcis tu
            Chyba kajś ińdzi niy pódzie.



            Liceum im. A. Mickiewicza

            Karlusy ze Rudy beamtrow
            Za Niymca uczyli sie sam tu
            Ballestrem na szkoła mioł łoko
            Rektorow tyż cynioł wysoko

            We Polsce służyło nom dali
            Choć wtedy Staszicym je zwali
            Z gimnazjum liceum zrobiyli
            I synkow z frelkami złonczyli

            Po wojnie zmiynili patrona
            Adama wolała komuna
            I to już do dzisioj tu momy
            Dyć wszyscy liceum te znomy.



            "Gasthaus" we Rudzie

            Ballestrem tukej lubioł fajrować
            Przepychym budynek blyszczoł
            Łostatnim czasym szło sie dziwować
            Jak pryndko łon nom tu niszczoł

            Jednak ktoś wzioł sie za remont łostro
            Zaś żech przeciyroł swe gały
            Łostatni momynt - nojwyższy czos to
            By cieszoł nos jeszcze cały.



            Kościoł MBR

            "Matki Boski Rożańcowy"
            Tyn kościoł we Rudzie
            Z Ballestrema wyros gowy
            By nios pomoc w trudzie
            Tym bergmonom i hutnikom
            Kere tu robiyli
            Jo tam tyż był - za to rzykom
            By szczyńśliwi byli
            Wszyscy ludzie ze parafii
            Tak poczebny tukej
            Jakbyś ciynżko mioł tu trafić
            Pytej sie - niy szukej.
            • ballest Re: Ruda 22.10.05, 14:14
              Wiym ze Ballestromowie Ruda bardzo forsowali, moze z tego powodu wybudowali ae
              grobowiec w Rudnie, bo podobnie brzmi! ;))))))

              W kosciele sw. Jozefa byli wczesni chwani ;)
              Cieszam se , ze w Rudzie ich tak chwolom, Valentim miou w tym miesioncu
              geburtstag.
            • broneknotgeld Re: Ruda 22.10.05, 16:00
              Kerhof

              Stary kerhof w Rudzie
              Grobowiec Pielera
              Dynkmal łod Janasa
              I ta atmosfera.



              Rudzko Kaplica Piusa X

              Kaplica mo przeszło sto czidziści lot
              Z huty cynku "Karol" chodzioł do nij kwiot
              Jyj licznyj załogi aż do końca wieku
              Wtedy piykny kościoł stanoł we tym eku.



              Kościoł św. Józefa

              Na wzor bazyliki tu go zbudowano
              Ponoć San Lorenzo di Campo Verano
              Sto lot bydzie za rok jak tukej nom stanoł
              Z Kaplicy Józefa wzioł se swoje miano
              Tyn łod Ballestremow Francik go fondowoł
              Po śmierci sie tukej we krypcie tyż schowoł
              Głośno jest we Rudzie ło tutejszy Piecie
              Aniołach Limburga co słynoł we świecie
              We tych arcydziełach rynka tyż Pielera
              Cosik nom zostawioł - dziynki że aż tela.



              Rudzki park

              We Parku Miejskim - dzisioj Kozioła
              Niyjedna frelka karlusa pszoła
              Tyż nom Ballestrem tu go założoł
              Nawet kryngelnia jeszcze dołożoł
              Szkoda że dzisioj jom tukej niy ma
              Komu by teroz wciepnońć tyn tymat?
              • broneknotgeld Re: Ruda 22.10.05, 16:01
                Rudzko Kuźnica

                Szajset lot słyszymy już ło tyj Kuźnicy
                Kaj ajza topiyli ci piyrwsi hutnicy
                Kto jeszcze pamiynto knajpa Karlinera?
                Kero podebrała tyż gruba - cholera!
                Abo tyn wielgachny Knapszaftu lazaryt
                Kedyś ta Kużnica miała wiyncyj zalyt.



                "Karol"

                Huta cynku "Karol" - tyn osmy cud świata
                Rozsławiała Ruda przez dość duge lata
                Dzisioj huty niy ma niy ma "krola cynku"
                Pamiyńć sie łostała - na wieki - ło tym tu.



                Cegelnia "Karol Emanuel"

                Cegelnia w kolonii ło tym samym mianie
                Trzi wieki widziała a przeca durś stoji
                I niychej sie jeszcze nom tukej to stanie
                Że głośno zawoło - Buduj z cegły moji!
                • broneknotgeld Re: Ruda 22.10.05, 16:05
                  Szyb "Franciszek"

                  "Francek" ze "Wawla" w Rudzie nom stoji
                  Zabytek z niego zrobiyli
                  -"Cechowni teroz już niy ma moji"
                  Tak se we nocy łon kwili.



                  Szyb "Minerwa"

                  Przi cmyntorzu w Rudzie
                  Stoła sie "Minerwa"
                  We bergmońskim trudzie
                  Miała wielko przerwa

                  Jeszcze przez lot wiela
                  Ludzie tam miyszkali
                  Dyć w końcu ta sztela
                  Trza było łobalić.



                  Szyb "Klara"

                  Piykne miano pełne słońca
                  Bestoż możno niy mo końca
                  Tyn szyb jeszcze stoji w Rudzie
                  Niych trwo jak nojdużyj pudzie.


                  Nasze szyby

                  "Francek" "Jan" i tyn "Bartosz" - szyby "Walyncioka"
                  Kere piyrwyj szachtami "Brandenburga" były
                  Stoły rzyndym przi glajzach - blikały z wysoka
                  Na rudzianki co łokna w familokach myły.



                  Rudzki "Walenty"

                  Sto lot stoł "Walenty" piyrwyj "Wolfgang" zwany
                  Wyglondoł pokracznie - dyć był podziwiany
                  Jego tukej miano miała tyż koksownia
                  Teroz wrak jyj straszy ekologow co dnia.


                  Szyb "Leon"

                  Dyć "Leona" już niy ma choć stoł dugo tukej
                  I zostawioł po siebie durś wyraźne ślady
                  Jego wieży na prożno we tyj Rudzie szukej
                  Niy trza już go nom było - na to niy ma rady.
                    • rico-chorzow Chareu,Königshütte,Królewska Huta,Chorzów 01.12.05, 07:58
                      -Cały zapis autorstwa Hermanna5-

                      Chorzów, noszac jeszcze nazwe Królewska Huta, otrzymal prawa miejskie w roku
                      1868. Jednak jego dzieje sa znacznie dluzsze. Najstarsza osada na terenie
                      obecnego miasta jest bowiem dzisiejsza dzielnica Chorzów Stary, w której
                      zachowaly sie jeszcze relikty jej wiejskiej przeszlosci.


                      1. Na poczatku byla wies...

                      .ale o jej poczatkach niewiele wiadomo. Nazwa wskazywalaby, ze
                      zalozycielem, badz tez pierwszym wlascicielem wsi byl Zachariasz, krócej
                      Zacharz albo Charz. Jedna z hipotez utrzymuje nawet, ze mógl to byc
                      Zachariasz z rodu Wezyków.

                      Tak czy inaczej wies musiala istniec juz wczesniej na prawie polskim, nim 24
                      czerwca 1257 roku w Czeladzi Wladyslaw, ksiaze opolski, wydal zgode na
                      lokowanie dwóch wsi, Chorzowa i Bialobrzezia (Chareu i Belobreza) na prawie
                      niemieckim. Wystawiony przez niego dokument jest pierwszym nie
                      kwestionowanym dokumentem dotyczacym Chorzowa. Zarówno dokument wystawiony 7
                      lipca 1136 roku w Pizie przez papieza Innocentego II, w którym mowa jest o
                      wsi Zuersov pod Bytomiem, jak i dokument wystawiony w 1198 roku w
                      Jerozolimie przez patriarche Bozogrobców, w którym wspomina sie o wsi
                      Coccha, budza watpliwosci.

                      Czy nowa lokacja byla zwiazana z koniecznoscia odbudowy wsi zniszczonej w
                      roku 1241 przez Tatarów? Tak sie utrzymuje, jednak informacja o tym pochodzi
                      dopiero z roku 1792, a jej autorem jest ówczesny proboszcz chorzowski,
                      Ludwik Bojarski. Podobnie niepewna jest informacja o spaleniu wsi przez
                      husytów w roku 1430. Cóz zatem naprawde wiadomo?

                      Okolo roku 1300 Chorzów stal sie wlasnoscia miechowskich Bozogrobców. Zakon
                      ten posiadal tez placówki w Nysie, Dzierzoniowie, Raciborzu i Zabkowicach,
                      jednak ok. 1345 roku zerwaly one kontakty z klasztorem miechowskim i
                      podporzadkowaly sie Bozogrobcom praskim. Tym sposobem placówka
                      bytomsko-chorzowska pozostala jedyna slaska placówka utrzymujaca kontakt z
                      Miechowem, skad przybywali kolejni proboszcze.

                      Bozogrobcy, którzy az do roku 1816 wladali Chorzowem, wpisali sie na trwale
                      w jego dzieje. Przez cale wieki ich krzyz widnial w herbie osady. Dzis
                      ostatnim sladem ich bytnosci w tej miejscowosci jest polówka ich krzyza
                      sasiadujaca z polowa piastowskiego orla w herbie miasta.

                      Niewiele wiemy o wygladzie dawnego Chorzowa. Najstarsze zachowane do dzis
                      budynki pochodza z poczatku XIX w. Nie zmienil sie natomiast
                      charakterystyczny uklad zabudowy z zalamaniem glównej ulicy przy kosciele,
                      który prawdopodobnie od poczatku znajdowal sie mniej wiecej w polowie wsi. W
                      latach 1580-1610, za czasów proboszcza Blazeja Bronowskiego, wzniesiono w
                      Chorzowie pierwszy murowany kosciól. Obecny neogotycki kosciól pod wezwaniem
                      sw. Marii Magdaleny zbudowany zostal w latach 1888-92 na miejscu ostatniej
                      swiatyni bozogrobców - barokowego kosciola z 1785 roku.


                      Zmiany w najblizszym sasiedztwie wsi rozpoczely sie pod koniec XVIII w. wraz
                      ze wzrostem znaczenia wegla kamiennego. Pierwsze dwie niewielkie kopalnie -
                      "Hedwig" i "Neue Hedwig" - uruchomil w roku 1790 chorzowski proboszcz Ludwik
                      Bojarski. Juz rok pózniej, 7 maja 1791, rozpoczeto wydobycie w pierwszych
                      szybach panstwowej kopalni "Prinz Carl zu Hessen", która w roku 1800
                      przemianowana zostala na "Königsgrube". Jej pierwsze szyby -
                      "Wilhelmschacht" i "Pelagiaschacht" zlokalizowane byly miedzy wsiami
                      Chorzów, Lagiewniki i Górne Hajduki, w miejscu obecnego dworca kolejowego
                      Chorzów Miasto. Jako ciekawostke warto tu podac, ze w rok po uruchomieniu
                      kopalni odwiedzil ja mlody, nikomu jeszcze wówczas nieznany pruski urzednik
                      górniczy Alexander von Humboldt.

                      Jednak to nie kopalnia przesadzila o dalszym, dynamicznym rozwoju okolic
                      wioski Chorzów. Znacznie wazniejsza inwestycja byla huta zelaza. Decyzje o
                      jej budowie podjeto 17 lutego 1799 roku. Fryderyk Wilhelm III, który
                      przeznaczyl na ten cel 40 tysiecy talarów, nadal jej nazwe "Königshütte". O
                      jej lokalizacji zadecydowaly przede wszystkim czynniki przyrodnicze:
                      miejscowe zloza wapieni i wegla, zloza glinki ogniotrwalej w niedalekich
                      Kochlowicach i Zalezu oraz trzy stawy na terenach przeznaczonych pod budowe
                      huty. Budowe nadzorowali Johann Friedrich Wedding i John Baildon, jednak
                      dusza calego przedsiewziecia byl Friedrich Wilhelm Reden, którego imie
                      otrzymal pierwszy wielki piec uruchomiony 25 wrzesnia 1799 roku.

                      Zalazkiem przyszlego miasta byly osady, koncentrujace sie wokól huty. Do
                      dnia dzisiejszego zachowalo sie 11 domów z datowanego na ok. 1800 r. osiedla
                      robotniczego przy obecnej ulicy Kalidego. W 1818 r. wybudowano szose do
                      Zabrza (Krönprinzenstrasse, pózniej ulica 3 Maja, nastepnie Wieczorka, a
                      dzis ponownie 3 Maja).

                      W latach 20-tych i 30-tych XIX w. na terenie obecnego miasta powstaly
                      kolejne kolonie robotnicze. Prywatna kolonia Erdmanswille, zalozona przez
                      przedsiebiorce Erdmanna Sarganka w miejscu i okolicy obecnej ul. Wolnosci
                      powstawala w latach 1826-1830.

                      Krótka byla kariera Królewskiej Huty jako miejscowosci uzdowiskowej. Dzieki
                      odkrytym tu wodom o wlasciwosciach leczniczych miejscowy lekarz, dr
                      Bannerth, mógl wybudowac dom zdrojowy i umiescic w r. 1830 osade w rejestrze
                      slaskich uzdowisk. Ostatecznie jednak, gdy w miare postepujacej eksploatacji
                      zlóz wegla zaczely zanikac wody podziemne, uzdrowisko stracilo racje bytu.
                      Dzis jedynym sladem tego epizodu w dziejach Chorzowa jest ulica Starego
                      Zdroju.

                      Pierwszym kosciolem osady Królewska Huta byl ewangelicki kosciól im.
                      Elzbiety, którego budowe ukonczono w roku 1844. Osiem lat pózniej ukonczono
                      budowe pierwszego kosciola katolickiego - kosciola sw. Barbary. Gmina
                      zydowska posiadala zapewne juz dosc wczesnie dom modlitwy, ale nie zachowaly
                      sie zadne informacje na jego temat. Budowa okazalej synagogi ukonczona
                      zostala dopiero w roku 1875.

                      Pierwszy pomnik w Królewskiej Hucie odsloniety zostal przez króla Friedricha
                      Wilhelma IV z okazji 50-lecia "Królewskiej Huty". Upamietnial on twórce
                      huty, zasluzonego dla rozwoju górnoslaskiego przemyslu wybitnego dzialacza
                      gospodarczego Friedricha Wilhelma von Reden.

                      Decyzje o nadaniu praw miejskich Królewskiej Hucie podjeto dopiero 17 lipca
                      1868 r. Na mocy aktu erekcyjnego króla pruskiego Wilhelma I polaczono
                      kolonie robotnicze i kilka gmin wiejskich (m.in. Szarlociniec, Pnioki,
                      kolonie Erdmanna, Lagiewniki, Klimzowiec, Hajduki oraz górniczych gruntów
                      czesci Chorzowa) w gmine miejska o nazwie: Stadt Königshutte (Miasto
                      Królewska Huta). Herb otrzymalo miasto 18 pazdziernika 1869 r. W chwili
                      swego powstania Królewska Huta miala ok. 14 tys. mieszkanców. Ich liczba
                      zaczela jednak szybko rosnac osiagajac w 1905 r. 66 tys. Na poczatku XX w.
                      Królewska Huta miala najwyzsza gestosc zaludnienia na Górnym Slasku (w 1914
                      r. na 1 ha zabudowy przypadalo ok. 366 osób). Status tzw. Stadtkreis
                      (powiatu miejskiego) wiazacy sie z wieksza samodzielnoscia finansowa gmina
                      uzyskala na mocy rozporzadzenia ministra spraw wewnetrznych z 12 marca 1898
                      r., które wylaczylo miasto z powiatu bytomskiego. Miasto stalo sie w ten
                      sposób pierwszym na Górnym Slasku samodzielnym powiatem miejskim.

                      W roku 1870 Królewska Huta uzyskala polaczenie kolejowe z Katowicami i
                      Bytomiem. Dopiero jednak w roku 1903 miasto dorobilo sie pieknego dworca
                      kolejowego zbudowanego w stylu neogotyckim. Juz od roku 1894 wybrukowanymi
                      ulicami Królewskiej Huty kursowaly tramwaje. W 1898 r. uruchomiono
                      elektrownie, która w okresie miedzywojennym byla najwieksza w Polsce (100
                      MW). Na przelomie XIX i XX w., w okresie najwiekszej swietnosci miasta,
                      wybudowano szereg budynków uzytecznosci publicznej: m.in. neogotycki budynek
                      poczty (1892), Hotel Graf Reden (1901, obecnie budynek Teatru Rozrywki) i
                      Hale Targowa (1905) o powierzchni 2600 m2. W tym czasie powstaly tez liczne
                      kamienice mieszczanskie, z których najbardziej reprezentacyjne wybudowano na
                      najbogatszej ulicy miasta: Kaiserstrasse (obecnej ul. Wolnosci). Rynek przez
                      dlugi czas pelnil role glównego placu targowego i dopiero po wybudowaniu
                      hali targowej s
                      • rico-chorzow Re: Chareu,Königshütte,Królewska Huta,Chorzów 01.12.05, 08:04
                        W 1898 r. uruchomiono
                        elektrownie, która w okresie miedzywojennym byla najwieksza w Polsce (100
                        MW). Na przelomie XIX i XX w., w okresie najwiekszej swietnosci miasta,
                        wybudowano szereg budynków uzytecznosci publicznej: m.in. neogotycki budynek
                        poczty (1892), Hotel Graf Reden (1901, obecnie budynek Teatru Rozrywki) i
                        Hale Targowa (1905) o powierzchni 2600 m2. W tym czasie powstaly tez liczne
                        kamienice mieszczanskie, z których najbardziej reprezentacyjne wybudowano na
                        najbogatszej ulicy miasta: Kaiserstrasse (obecnej ul. Wolnosci). Rynek przez
                        dlugi czas pelnil role glównego placu targowego i dopiero po wybudowaniu
                        hali targowej stal sie prawdziwa ozdoba miasta.


                        3. Na obrzezach Królewskiej Huty

                        Poza wsia Chorzów na obrzezach Królewskiej Huty istnialy tez inne, wcielone
                        pózniej do miasta wsie. Jedna z nich sa pomijane przez opracowania dotyczace
                        dziejów miasta Maciejkowice, które wzmiankowane sa od XVI w. Do dzis sa one
                        oddzielone od pozostalej czesci miasta i zachowaly sporo ze swego dawnego,
                        wiejskiego charakteru. 1 lutego 1930 wies ta zostala wcielona do gminy
                        Chorzów.

                        Wies Hajduki, która z czasem podzielila sie na Górne Hajduki i Dolne
                        Hajduki, powstala najprawdopodobniej pod koniec XVI lub na poczatku XVII w.
                        Jej rozwój w wieku XIX zwiazany byl z przebiegajaca od 1846 roku przez jej
                        tereny linia kolejowa Opole-Myslowice i uruchomiona w roku 1873 huta
                        "Bismarck". Gdy w roku 1903 doszlo do polaczenia Dolnych i Górnych Hajduk w
                        jedna gmine, przyjela ona nazwe tozsama z huta - Bismarckhütte. Po przejeciu
                        gminy przez wladze polskie nazwa zostala zmieniona na Wielkie Hajduki.

                        Drugim waznym dla gminy zakladem przemyslowym byly zaklady koksochemiczne
                        nalezace do berlinskiego przemyslowca Rudolfa Rüttgersa. Dzieki przemyslowi
                        gmina rozwijala sie szybko. Miala brukowane ulice, linie tramwajowe, w 1911
                        powstal okazaly ratusz gminny, a w 1913 - nowy dworzec kolejowy i poczta.


                        Gdy 28 czerwca 1914 roku w Sarajewie zginal od kul zamachowców austriacki
                        nastepca tronu Franz Ferdinand, nikt z mieszkanców Królewskiej Huty nie mógl
                        spodziewac sie, jak powazne i daleko idace beda nastepstwa tego zamachu. A
                        pierwszym byla straszna, trwajaca kilka lat wojna, podczas której stracilo
                        zycie 11 milionów ludzi.

                        Niemcy przegraly wojne, cesarstwo upadlo, zalamala sie gospodarka, wybuchly
                        niepokoje spoleczne. I w tej sytuacji odrodzona Polska zaczela domagac sie
                        od Niemiec Górnego Slaska. Co jednak dla jednych oznaczalo mozliwosc powrotu
                        do Macierzy po wiekach niewoli, dla innych bylo próba oderwania rodzinnych
                        stron od Ojczyzny. Na Górnym Slasku wybuchly zbrojne starcia. Na obszarze
                        obecnego miasta Chorzowa do starc doszlo dopiero w sierpniu roku 1920, gdy
                        powstancy usilowali opanowac je od pólnocnego wschodu - od Chorzowa i
                        Maciejkowic - oraz przy próbach opanowania Hajduk Wielkich.

                        20 marca 1921 r. odbyl sie plebiscyt, w którym Górnoslazacy mieli sie
                        wypowiedziec za lub przeciw przylaczeniu do Polski. Wyniki plebiscytu w
                        Królewskiej Hucie byly jednoznaczne: za pozostaniem w Niemczech opowiedzialo
                        sie 74,75 % glosujacych (31 864 glosów). Nieco mniej glosów za Niemcami
                        padlo w Wielkich Hajdukach (64,12 %) i Maciejkowicach (60,65 %) i tylko
                        nieco ponad polowa w Chorzowie (52,11 %).

                        Mimo tych wyników, po podziale obszaru plebiscytowego Królewska Huta
                        znalazla sie w czesci Górnego Slaska przyznanej Polsce. Uroczystosc
                        przejecia Królewskiej Huty przez wladze polskie odbyla sie 23 czerwca 1922
                        roku.

                        Okres miedzywojenny naznaczony byl pietnem wiekszych i mniejszych konfliktów
                        polsko niemieckich. Dochodzilo do nich na róznych plaszczyznach i nie
                        ominely one nawet królewskohuckiej gminy zydowskiej. Szczególnie dokuczliwe
                        byly one w lonie wladz miejskich, paralizujac wielokrotnie ich prace.

                        Zmienilo sie wiele: zburzono stare pomniki, stawiajac na ich miejscu nowe.
                        Najdluzej przetrwal pomnik hrabiego von Reden, który zostal zburzony dopiero
                        latem 1939 r. Huta, która dala nazwe miastu, z "Królewskiej" zostala
                        przemianowana na "Pilsudski". W miescie pojawilo sie wiele nowych gmachów
                        uzytecznosci publicznej: gmach Banku Polskiego, gmach Komunalnej Kasy
                        Oszczednosci, gmach Zakladu Ubezpieczen Spolecznych, gmach Miejskich
                        Zakladów Elektrycznych i Wodociagowych. W latach 1927-29 przebudowano tez i
                        rozbudowano ratusz.

                        1 lipca 1934 roku nastepuje polaczenie Królewskiej Huty z Chorzowem i Nowymi
                        Hajdukami oraz nadanie wszystkim terenom wspólnej nazwy Chorzów. Miasto,
                        które liczylo wtedy 103 108 mieszkanców, otrzymalo tez wówczas wraz z nowa
                        nazwa nowy, formalnie zatwierdzony herb, opracowany przez zespól kierowany
                        przez profesora Jana Dabrowskiego. Herb ten do dzis jest herbem miasta.

                        Kolejne powiekszenie obszaru miasta mialo miejsce 1 kwietnia 1939 r. Do
                        Chorzowa przylaczono wtedy Wielkie Hajduki , Szarlociniec oraz czesc
                        Kochlowic. Miasto liczylo wówczas 139 305 mieszkanców.

                        II wojna swiatowa rozpoczela sie w Chorzowie od starc bojówek polskich i
                        niemieckich. Miasto zajete zostalo przez regularne sily zbrojne dopiero 4
                        wrzesnia. Niemal natychmiast zaczeto przywracac mu niemiecki charakter i
                        wyglad, poczynajac od przywrócenia nazwy Königshütte i rozwieszenia flag ze
                        swastyka. Zburzona zostala synagoga i polskie pomniki, odbudowano pomnik
                        hrabiego von Reden, który odslonieto uroczyscie w lipcu 1940 r. W miescie
                        kwitlo zycie kulturalne i rysujacy sie obraz móglby wydawac sie wrecz
                        sielankowy, gdyby nie przeslanial ponurej prawdy. Prawdy o tym, ze Chorzów
                        byl tez miastem obozów pracy przymusowej, które istnialy przy kazdym
                        wiekszym zakladzie przemyslowym.

                        27 stycznia 1945 do Chorzowa wkroczyly wojska sowieckie. Juz 2 lutego PPR w
                        Chorzowie miala blisko 200 czlonków i objela wladze w miescie. Rozpoczely
                        sie wywózki do przymusowej pracy w ZSRR, osadzanie w dopiero co opróznionych
                        obozach, wysiedlanie ludnosci niemieckiej. Miastu zaczeto przywracac polski
                        charakter i wyglad, totez po raz kolejny zburzony zostal pomnik hrabiego von
                        Reden. Nowa wladza w swych poczynaniach starala sie unikac nawiazan do
                        Polski przedwojennej - na tabliczkach z nazwami ulic pojawili sie inni
                        bohaterowie, wprowadzono tez nowe swieta. Huta "Królewska" raz jeszcze
                        zmienila nazwe - tym razem na "Kosciuszko".

                        Dla Chorzowa rozpoczal sie nowy okres w jego rozwoju. Ruszyly pelna para
                        zaklady przemyslowe, zaczely wyrastac nowe osiedla mieszkaniowe, na obrzezu
                        miasta, na poprzemyslowych nieuzytkach powstal ogromny park o powierzchni
                        600 ha. Miasto stalo sie "oczkiem w glowie" najwyzszych wladz, odwiedzali je
                        tez przywódcy zaprzyjaznionych panstw. Ten dynamiczny rozwój mial tez swoja
                        mroczna strone - ogromna koncentracja przemyslu na obszarze zaledwie 34 km2
                        i eksploatowanie ponad miare przestarzalych urzadzen i instalacji
                        przemyslowych, przy najwiekszej w kraju gestosci zaludnienia (4,5 tys.
                        osób/1 km2) mialo wrecz katastrofalny wplyw na stan srodowiska naturalnego i
                        zdrowia ludnosci. Wystarczy tu przypomniec, ze latach 60. w Chorzowie na
                        15,9 % powierzchni miasta spadalo w ciagu roku ponad 1000 t pylu na 1 km2.

                        W latach 70. doczekal sie Chorzów modernizacji, która zepsula wiele w jego
                        wizerunku. W trakcie budowy estakady, która miala rozwiazac problemy
                        komunikacyjne miasta, zniszczony zostal rynek, na którym wyburzona zostala
                        czesc kamienic z przelomu XIX/XX w. Przebudowano tez w tych latach w
                        pseudonowoczesnym stylu piekna hale targowa i dworzec kolejowy w centrum
                        miasta.
                        • rico-chorzow Re: Chareu,Königshütte,Królewska Huta,Chorzów 01.12.05, 08:06
                          5. Chorzów dzis

                          Zmiany gospodarcze zachodzace w Polsce po roku 1989 nie pozostaly bez wplywu
                          na sytuacje ekonomiczna Chorzowa. Po prawie 200 latach zakonczono tu
                          eksploatacje zasobów wegla kamiennego, zas prezny dotad przemysl
                          metalurgiczny zostal dotkniety strukturalnym zalamaniem. Spowodowalo to dosc
                          gwaltowne zalamanie sie rynku pracy, z jakim miasto nie uporalo sie do dzis.
                          W czerwcu 2005 roku stopa bezrobocia wynosila w Chorzowie 22,8 %.

                          Mimo licznych problemów, nie sposób przeoczyc zmian na lepsze. Miasto
                          wyladnialo, stare kamienice i gmachy odzyskaly swoja dawna swietnosc.
                          Chorzowem zainteresowalo nim szkolnictwo wyzsze - dziala tu Szkola
                          Zarzadzania Uniwersytetu Slaskiego, Górnoslaska Wyzsza Szkola
                          Przedsiebiorczosci i wydzial zamiejscowy Wyzszej Szkoly Bankowej w Poznaniu.

                          Najwieksza turystyczna atrakcja Chorzowa pozostaje Wojewódzki Park Kultury i
                          Wypoczynku - jedyny w swoim rodzaju kompleks rekreacyjny o powierzchni 600
                          ha, który powstal w latach 50. ubieglego wieku na poprzemyslowych
                          nieuzytkach. Na jego terenie znajduja sie: Górnoslaski Park Etnograficzny, w
                          którym zgromadzono zabytki architektury wiejskiej, Slaskie Wesole
                          Miasteczko - najwiekszy lunapark w Polsce, ogród zoologiczny, planetarium i
                          obserwatorium astronomiczne, kompleks letnich kapielisk oraz Stadion
                          Slaski - miejsce wielu waznych wydarzen sportowych, w tym glównie meczów
                          pilkarskich z udzialem reprezentacji Polski. W parku jest równiez czynna
                          unikalna nizinna linowa kolejka krzeselkowa, której trzy linie maja laczna
                          dlugosc 6 km.

                          Chorzów posiada tez Muzeum Miejskie, a w nimn jeden z najwiekszych zbiorów
                          numizmatycznych w kraju. Warto tez obejrzec w Chorzowie drewniany kosciólek
                          sw. Wawrzynca z 1559 r., przeniesiony w 1938 r. z Knurowa, który stoi na
                          Górze Redena przy ulicy Lwowskiej, i odwiedzic Teatr Rozrywki, którego
                          siedziba od 1985 r. miesci sie w bydunku dawnego hotelu "Graf von Reden".

                          Choc dawne obiekty przemyslowe znikaja z terenu Chorzowa w zastraszajacym
                          tempie, mozna tu jeszcze znalezc takie perelki, jak szyb "Elzbieta"
                          zbudowany w stylu neogotyckim w latach 1913-14.

                          Bedac w centrum miasta, warto obejrzec odbudowany po latach, trzeci juz z
                          kolei pomnik hrabiego von Reden, czlowieka, dzieki któremu powstala
                          Królewska Huta i miasto, które wokól niej zbudowano. W dziejach tego
                          kilkarotnie wznoszonego i burzonego pomnika skupiaja sie jak w soczewce
                          zlozone i dramatyczne dzieje calego miasta.
              • broneknotgeld Re: Ruda 12.03.06, 16:40
                We Rejestrze Ujazdowskim

                We Rejestrze Ujazdowskim coś ło Rudzie prawiom
                Toż na kartach historyji tako nom tyż jawiom
                Wioska na piyńdziesiont łanow - siedym łod sołtysa
                Reszta biskup mo wrocławski - jak scygania - zgrzysza
                Młyn tyż tukej z downych rokow sołtys czimoł mocno
                Tako jego gospodarka richtig w Rudzie zocno.
                  • broneknotgeld Re: Ruda 12.03.06, 19:28
                    Kuźnica 1401

                    Kolanijom biskupickom Ruda jakby była
                    Toż se mozno tukej drapko i kuźnica wziyła
                    Princ opolski biskupowi ruda kopać zwoloł
                    Łon bogactwym swoji ziymi tyż se tako chwoloł.
                    • broneknotgeld Re: Ruda 12.03.06, 19:33
                      Rudzko Kuźnica

                      Se rozrosto okolica
                      Dyć jak tukej jest kuźnica
                      Trza zarozki tyż osady
                      Na to przeca niy ma rady.

                      -
                      forum.gazeta.pl/forum/71,1.html?f=28940
                          • broneknotgeld Re: Ruda 12.03.06, 19:40
                            Rudzcy

                            Wiela familijo miała tukej włości
                            Ktoś ze niyj starostom bytomskim dyć był
                            Tako we proficie jest łona zocności
                            No i durś nabiyro jakby wiyncy siył.
                            • broneknotgeld Re: Ruda 12.03.06, 19:43
                              Po wojnach husyckich

                              Klucz ujazdowski cołkym sprzedany
                              Tożse biskupi słabsi już czujom
                              Dyć tukej Rudzcy już downo pany
                              Tako na swojym dobrze durś czujom.
                            • broneknotgeld Re: Ruda 12.03.06, 19:46
                              Staniki

                              Po Staniku łojcu syn mo take miano
                              Familiji Rudzkich dziedzina poddano
                              Ano - junior jednak mo już yno cera
                              Toż se cosik zmiyni możno ze tym teraz.
                            • broneknotgeld Re: Ruda 12.03.06, 19:49
                              Dorota

                              Dziedziczkom po łojcu Dorota jest - ja
                              Wzioł se jom za ślubno Jan Hynryk von Wrbna
                              Syn jejich nojstarszy Bernard nosioł miano
                              Rodziciele zmarli - jymu sztela dano.

                              -
                              forum.gazeta.pl/forum/71,1.html?f=28940
                            • broneknotgeld Re: Ruda 12.03.06, 19:51
                              Ruda 1529

                              Toż Bernard umiyro a dzieci mo małe
                              Prziszło gospodorzyć tukej ich ujkowi
                              Chnetko w inksze rynce wszysko przyńdzie całe
                              Rudzko fraszka tako ło tym cosik powiy.
                              • broneknotgeld Re: Ruda 13.03.06, 21:57
                                Jan Gierałtowski 1540

                                Jan Gierałtowski Ruda kupuje
                                Pewno go znocie z Chudowa
                                Toż tu terozki gospodaruje
                                Knif zno i przeca mo gowa.
                                -
                                forum.gazeta.pl/forum/71,1.html?f=28940
                                • broneknotgeld Re: Ruda 16.03.06, 18:19
                                  Ruda 1622

                                  Wacław Młodszy pomarł - dzieci niy łostawioł
                                  Dugo na tym ziymskim padole niy bawioł
                                  Toż terozki Ruda w ryncach wdowa czimie
                                  Przi kery von Praschma dość drapko se drzymie.
                                • broneknotgeld Re: Ruda 16.03.06, 18:21
                                  Konieccy

                                  Czy Koniecki kupioł Ruda?
                                  Dyć jom czimoł - tako póda
                                  Razym z Pyjtrym Starszym tukej
                                  Potym syna jego szukej
                                  Co po łojcu nosioł miano
                                  Sztela jymu przeca dano.
                                  • broneknotgeld Re: Ruda 17.03.06, 14:50
                                    Ruda 1642

                                    Podeszły wojska z Glywic pod Ruda
                                    Czidziestoletnio ciyngym łostuda
                                    Dziedzina naszo fest uciyrpiała
                                    Straty nojwiynksze Kuźnica miała.
                                    • broneknotgeld Re: Ruda 17.03.06, 20:43
                                      Marianna Koniecka 1643

                                      Toż teroz Marianna dziedziczkom jest tukej
                                      Biołego-Bielskiego mo istno za chopa
                                      A czas durś wojynny - uciechy niy szukej
                                      Czidziści lot ciyngym pierońsko utropa.
                                      • broneknotgeld Re: Ruda 19.03.06, 21:50
                                        Sztyry cery

                                        Marianna ze Olkym sztyry cery miała
                                        Za dobrych karlusow je powydowała
                                        Dyć żodno z nich przeca niy łostała w Rudzie
                                        Tako familijo z ty szteli se pódzie.
                                      • broneknotgeld Re: Ruda 19.03.06, 21:52
                                        Aleksander Biały-Bielski 1656

                                        Toż z tym rokym pomarł dziedzic w Rudzie naszy
                                        Rocznica ciekawo dyć nos niy postraszy
                                        Ponoc we dziyń śmierci tego pożałowoł
                                        Co niy bydzie cerow na zamku wydowoł.
                                      • broneknotgeld Re: Ruda 19.03.06, 21:54
                                        Marianna 1665

                                        Cerom weseliska w Rudzie wyprowiyła
                                        Niym ze swojym ślubnym se w końcu złonczyła
                                        Tako ze tym rokym tam kaj rudzki zamek
                                        Może sie pojawić cołkym inkszy panek.
                                      • broneknotgeld Re: Ruda 19.03.06, 21:57
                                        Jerzy Welczek 1675

                                        Ponoć spadkobiercy dugo sie sońdziyli
                                        Niym cołki majontek jakoś podzielyli
                                        Graf Welczek z Dymbiyńska Ruda se kupuje
                                        Łon terozki tukej wszyskim reskiyruje.
                                      • broneknotgeld Re: Ruda 19.03.06, 22:00
                                        Baron Welczek - fater

                                        Znoł Welczka Wiedyń tako Warszawa
                                        Słuzba cysorsko to niy zabawa
                                        Rod ze Dubenska wywiod czeskego
                                        Syna doł Rudzie jeszcze do tego.
                                      • broneknotgeld Re: Ruda 19.03.06, 22:04
                                        Jerzy Welczek 1687

                                        Czimoł ta Ruda dwanoście lot
                                        Podobnoś ze niyj wiela był rod
                                        Dyć w końcu kryska prziszła na niego
                                        A spadkobiercy niy mioł do tego.
                                        • broneknotgeld Re: Ruda 21.03.06, 17:20
                                          Ruda 1687

                                          Pomarł grof Welczek - niy mioł potomka
                                          Siostrze przipadło se w tym utonkać
                                          Kero za chopa Rauthena miała
                                          Aż z Koszyncina tukej blikała.
                                        • broneknotgeld Re: Ruda 21.03.06, 17:25
                                          Erbnoł ziyńć

                                          Teście majontek dali ziyńciowi
                                          Tako testamynt przeca tyż powiy
                                          Wzioł se za ślubno nojstarszo cera
                                          Toż i wzbogacioł naprowdy teraz.
                                            • broneknotgeld Re: Ruda 21.03.06, 18:03
                                              Jan Bernard III von Praschma

                                              Sto rokow piyrwyj tu Praschma był
                                              Teroz zaś istny probuje siył
                                              Grafini rudzko we kwiecie wieku
                                              Toż se niy dziwej tymu czowieku.
                                            • broneknotgeld Re: Ruda 21.03.06, 18:07
                                              "Do czech razy sztuka" 1738

                                              Mo już Rynata chopa czeciego
                                              Dunina wziyła do łoża tego
                                              Tako łon po niyj erbnoł dziedzina
                                              Choć niy łostawioł dlo swego syna.
                                              • broneknotgeld Re: Ruda 21.03.06, 22:06
                                                Jan Dunin

                                                Łod Pyjtra Własta rod swoj wiod istny
                                                Palatyn ślonski - ktos był zowistny
                                                Tako herb "łabyńdź" zdobioł Dunina
                                                I biskupicko-rudzko dziedzina.
                                              • broneknotgeld Re: Ruda 21.03.06, 22:09
                                                Ruda 1744

                                                Grafini rudzko wtedy umiyro
                                                Tako w Glywicach już pochowano
                                                Dunin na inkszo frela zaziyro
                                                Przi Annie Waxmann budzi co rano

                                                Syna mu dała no i tyż cera
                                                Dyć pon z piniondzym zdo sie źle stoji
                                                Trza mu dziedzina już sprzedać teraz
                                                Nowy właściciel Rudzie se kroji.
                                                • broneknotgeld Re: Ruda 21.03.06, 22:20
                                                  13.08.1748

                                                  Na to postawia jo moja gowa
                                                  Z tym dniym już Ruda łod von Stechowa
                                                  Kupioł jom razym z Biskupicami
                                                  Choć piyrwyj blysnoł Pławniowicami.
                                                • broneknotgeld Re: Ruda 21.03.06, 22:25
                                                  Franciszek Wolfgang Freiherr von Stechow

                                                  Wpiyrw Pławniowice kupioł na Ślonsku
                                                  Potym pomyśloł ło nowym konsku
                                                  Toż biskupicko-rudzko dziedzina
                                                  Już von Stechowa czimie rodzina.
                                                  • broneknotgeld Re: Ruda 22.03.06, 08:15
                                                    Ruda 1758

                                                    Czimoł Stechow Ruda rokow aż sztyrnoście
                                                    Dyć mu se pomarło - do truły go wroźcie
                                                    Szczyńściym mo dziedzica istnego dziedzina
                                                    Majorat przełazi terozki na syna.
                                                  • broneknotgeld Re: Ruda 22.03.06, 08:18
                                                    Karol Franciszek von Stechow (1728-1798)

                                                    Po łojcu majorat mioł sztyrdziści lot
                                                    Toż pewnikym richtig był ze tego rod
                                                    Dyć z żolym we wrota do Pyjtra szoł klupać
                                                    Bo choć mioł dwie ślubne - syna darmo szukać.
                                                  • broneknotgeld Re: Ruda 22.03.06, 08:23
                                                    Karol Franciszek von Ballestrem (1750-1822)

                                                    Ruda Biskupice no i Pławniowice
                                                    Zocne majoratu richtig okolice
                                                    Toż rod Ballestremow blysnoł teroz jasno
                                                    Oby mu na Ślonsku niy było za ciasno.
                                                  • broneknotgeld Re: Ruda 22.03.06, 08:26
                                                    Karol Ludwik von Ballestrem (1755-1829)

                                                    Starszy brat pomarł - czas na młodszego
                                                    Dyć niy za dugo czimie sie tego
                                                    Po siedmiu rokach śmiertka prziłazi
                                                    Kaj chce tam umi kosisko wrazić.
                                                  • broneknotgeld Re: Ruda 22.03.06, 08:32
                                                    27.VII.1927

                                                    Majorat wloz w rynce syna nojstarszego
                                                    Karola Wolfganga - karlusa zocnego
                                                    Ze kerym urosnom tukej gruby werki
                                                    Już szłoby tyż szkryfnońć - przemysłowiec wielki.
                                                  • broneknotgeld Re: Ruda 24.03.06, 09:25
                                                    Jeronie, alech sie machnoł ze tom datom.
                                                    Ło cołke sto rokow - wyboczcie


                                                    27.VII.1827

                                                    Majorat wloz w rynce syna nojstarszego
                                                    Karola Wolfganga - karlusa zocnego
                                                    Ze kerym urosnom tukej gruby werki
                                                    Już szłoby tyż szkryfnońć - przemysłowiec wielki.
                                                  • broneknotgeld Re: Ruda 24.03.06, 09:28
                                                    Berta von Leithold (1803-1874)

                                                    Toż w niyj mocie slubno Karola Wolfganga
                                                    Familijo rośnie jak "dwojka do tanga"
                                                    Tako naszo Berta skuli tego "tańca"
                                                    Dwie cery zrodziyła no i syna Franca.
                                                  • broneknotgeld Re: Ruda 24.03.06, 09:31
                                                    Franciszek von Ballestrem (5.IX.1834)

                                                    Dnia piontego września gyburtag fajrowoł
                                                    Grof kery niy yno Rudzie wiela dowoł
                                                    Choć możno niywiela nos dzisioj to cieszy
                                                    Był tyż prezydyntym Parlamyntu Rzeszy.
                                        • broneknotgeld Re: Ruda 25.03.06, 16:13
                                          Piyrszo gruba 1751

                                          Von Stechow Sasow tukej sprowadzioł
                                          Szachta do rudy mu kopać mieli
                                          Dyć znodli wongel - tyn tyż niy wadzioł
                                          Blasku dołożoł chnet rudzki szteli.
                                            • broneknotgeld Re: Ruda 25.03.06, 16:23
                                              60 talarow rocznie

                                              60 talarow grafowi dowali
                                              Za wongel co tukej teroz fedrowali
                                              Dyć po Sasach chopy kryncom tym gyszeftym
                                              Widać niy łaziyli skiż tego na fechty.
                                              • broneknotgeld Re: Ruda 25.03.06, 21:58
                                                Rudzko gruba 1769

                                                Komisyjo bergmońsko na gruba zjechała
                                                Sztolniom aże w przodek do gwarkow se ciśli
                                                -Ło prawie gorniczym cosik łosprowiała
                                                Poszli do Stechowa jak we końcu wyszli

                                                Ano bo już chnetko krol to reskiyrywoł
                                                Toż pola gornicze mo państwo nadować
                                                Ze zwolom urzyndu - tako forsztelowoł
                                                Majom już na zowdy bergmony fedrować.
                                                • broneknotgeld Re: Ruda 25.03.06, 22:00
                                                  "Brandenburg" 1770

                                                  Toż ze nowym prawym już gruba we zgodzie
                                                  Mo pole nadane i przezocne miano
                                                  Tako i von Stechow niy bydzie po szkodzie
                                                  Bo cołko dziedzina tu jymu poddano.
                                                • broneknotgeld Re: Ruda 25.03.06, 22:03
                                                  "Brandenburg" 1790

                                                  Johan Wolfgang Goethe zwiydzioł se ta gruba
                                                  Bo w pruski dziedzinie głośno ło niyj było
                                                  Upadowy, szachty - aże zaczoł mrugać
                                                  Zdo sie co i trocha go to wystraszyło.
                                                • broneknotgeld Re: Ruda 25.03.06, 22:08
                                                  Gruba "Maksymiliane"

                                                  Miano porymbski gruby zmiynione
                                                  Ślubno Stechowa już sławi łone
                                                  Bestoż w pamiyńci tako łostanie
                                                  A jako dzisioj uczcić nom panie?
                                                • broneknotgeld Re: Ruda 25.03.06, 22:11
                                                  Gruby Ballestrema

                                                  Jak Karol Franciszek erbnoł tyn majontek
                                                  To w łobydwu grubach jeszcze fedrowali
                                                  Dyć trza było zamknońć chnet porymbski kontek
                                                  Z "Brandenburga" ciyngym wongel dobywali.
                                                • broneknotgeld Re: Ruda 25.03.06, 22:18
                                                  Skonsolidowano "Brandenburg"

                                                  Gruba ciyngym rosła ło pola gornicze
                                                  Szachtow miała wiyncy - maszyna parowo
                                                  Robota w niyj była - przeca ło tym wiycie
                                                  "Czorne złoto" tako Ślonskowi wydowo.
                                                • broneknotgeld Re: Ruda 26.03.06, 13:36
                                                  "Wolfgang - Wawel"

                                                  Dwie gruby w jedny teroz cuzamyn
                                                  Niy yno miano łonczy je przeca
                                                  Dyć ciyngym rośnie - daleko "amyn"
                                                  Bestoż se jeszcze ło tym coś skleca.
                                                • broneknotgeld Re: Ruda 26.03.06, 13:39
                                                  "Walenty-Wawel" 1936

                                                  Lepszy "Walenty..." tako pasuje
                                                  Pewno tyn "Wolfgang..." cos niy sztimuje
                                                  Dyć łoba miana "Ballestermowe"
                                                  Ważne co gorom jednak jest czowiek.
                                                • broneknotgeld Re: Ruda 26.03.06, 13:44
                                                  Juzaś "Walenty-Wawel" - 1945

                                                  Polska se wroco - Niymce fest dali
                                                  A tukej wongel durś fedrowali
                                                  Downo "Brandyga" dowo robota
                                                  I skarb jyj czorny - to niy gupota.
                                                  • broneknotgeld Re: Ruda 28.03.06, 11:47
                                                    KWK "Wawel" -1971

                                                    Ano - sie w tym "Wawlu" "Paweł" nom zatracioł
                                                    Łod Chebzio tym Ruda tako ubogacioł
                                                    Ze miana wylecioł przi tymu "Walynty..."
                                                    Dyć bergmon fedrowoł - wongel zdoł sie świynty.
                                                  • broneknotgeld Re: Ruda 28.03.06, 20:49
                                                    KWK "Pokój" 20.05.1997

                                                    Łostatni wozyk z wonglym wyciongli
                                                    "Wawel" we "Pokój" wtopiony
                                                    Jeszcze niy cołkym wszysko wyprzongli
                                                    Już "amyn" godo ktoś łonym.
                                          • broneknotgeld Re: Ruda 28.03.06, 21:08
                                            "Gruba "Gutte Schiffahart" 1817-1818

                                            Krotko we niyj fedrowali
                                            Trocha wonglo jednak dali
                                            Niych w pamiyńci nom łostanie
                                            Gruba kero już niy wstanie.
                                            • broneknotgeld Re: Ruda 29.03.06, 22:10
                                              "Catharine" 1821-1891

                                              Toż ta gruba piyknie rosła
                                              Rozne pola połonczyła
                                              Do znaczynio tako doszła
                                              Dyć mioł "Wolfgang" wiynkszo siyłą

                                              Z tym sie miano zatraciyło
                                              Choć je znali tela lot
                                              Ze "Wolfgangym" w "Wawel" wbiyło
                                              Czy ktoś był ze tego rod?
      • broneknotgeld Kochłowice 06.11.05, 22:23
        "Cochlearius"

        "Łyżkorz" chałpa tu postawioł
        Drzew mioł na nie tukej wiela
        Z familijom fest se sprawioł
        Tako rosła naszo sztela

        Skond te łyżki? -Ze Kochlowic!
        Inksi przeca już prawiyli
        Toż i ty se dzisioj dowiydz
        W Kochlowicach z tego żyli.