Geneza terminu "Gorol"

17.08.07, 00:30
Na jednych mowi sie "Hanysy" od niemieckiego Hansa, ktory znow jest
skrutem Johann`a, lub Johannes`a. Ale od czego wywodzi sie
termin "Gorol"???

Zapraszam do kulturalnej dyskusji. :)
    • ballest Re: Geneza terminu "Gorol" 17.08.07, 08:08
      my ich Hadziajami nazywali, termin Gorol to przyszou do nos z Katowic.Przypuszczom, ze pochodzi od slowa Gural.
      • pauulek Re: Geneza terminu "Gorol" 17.08.07, 08:44
        genezy niy znom, wiym ino ze moja oma prawie 100 lot tym go uzywala
        w synsie:nieokrzesany czlowiek, gbur
        a niy jako cudzy abo polok
        • hanys_hans Re: Geneza terminu "Gorol" 17.08.07, 09:13
          ŚLONZOKI I GOROLE

          Opowieść trza napoczynać:
          W imię Ojca, Ducha, Syna!
          Bydzie ona o Ślonzoku,
          Co jeszcze łońskiego roku,
          Wszystkim godoł naokoło,
          Że na śląsku nie wesoło
          Narobiyło się od czasu,
          Jak Gorole przyszli z lasu.
          Z cołki Polski sie zjechali
          I nom tu nawyrobiali.
          Chop tyn, kery tak przezywoł,
          August Kula sie nazywoł.
          Kludzioł tyz swe narzykanie
          Na te gorolskie godanie,
          Że po śląsku sie mądrują,
          Śląski godki niy szanują,
          Że są za inteligentni
          I Ślonzokom fest niychyntni.
          Godoł tyz że tak od niego
          Byłoby coś zależnego,
          To Gorole by jechali
          Tam kaj downi se mieszkali!
          Roz na wiosna, praje w maju,
          Kedy ptoszki juz spiywają,
          Poszoł August w ponć, do Piekor,
          A to niy ma fest daleko.
          Bo tradycjo Śląsko koże,
          Do Piekor, do Matki Bożej
          Iść roz na rok i porzykać,
          Za siebie, za fest grzysznika.
          August tam oprócz rzykania
          Wysuchoł msze i kozania,
          A potym jak juz do dom szoł
          To przygoda fest szpetno mioł.
          Dwa chachary go chyciyły,
          Po gymbie mu nawaliły
          Potym nowo tasza wziyli
          A zbitego zostawili.
          Przy piekarski leży drodze
          August Kula zbity srodze.
          I ratunku nawołuje.
          Możno kto sie ulituje.
          Łoroz parafiony idą,
          Możno do mie dobrzy bydą?
          Wszyjscy różaniec rzykają
          I do Augusta godają:
          Po cos chopie na pielgrzymka,
          Wzion ze soba piwa krzinka
          I naprany teraz leżysz.
          Czy w Ponboczka aby wierzysz?
          August fest był załomany.
          Przeca wcake nie naprany.
          Ale możno mu pomorze,
          Chop co jedzie na motorze?
          Dobry! Jada pograć w szkata
          I po drodze wezna brata.
          Możno inny ci pomoże?
          No to trzimej sie Szczynść Boże.
          Potym chop jechoł na kole.
          Pieronie! Musi cie boleć!
          Pogapioł sie pożałowoł
          I dalij popyndalowoł.
          Aż wreszcie przejeżdzoł Gorol,
          Stanoł swym wolkswagyn polo
          I Augusta pobitego
          Wsadził do auta swojego.
          Potym zawioz do szpitala
          Som na rynkach wniosł na sala
          I doł siostrze dziesięć złotych
          By mu sok kupiła potym.


          Morał z tego taki płynie,
          że Ślonzoki i Gorole
          Moga byc czasami święci
          Ale mogą byc tyz świnie!
          Po co więc uogólnienia
          Po co zatem te podziały,
          Skoro to w codziennym życiu,
          Bywa z nich pożytek mały."
      • annak12 Re: Geneza terminu "Gorol" 17.08.07, 10:24
        Tak samo u nous byli Hadziaje:),zaro im dali nojlepsze gospodarstwa.
    • gryfny Re: Geneza terminu "Gorol" 17.08.07, 15:12
      To ci je ciekawo tema.Osobiscie jo tyz godom ze chyba od"gurola"
      Hadziaj je mi znane choc u nos godali na tych z hoteli robotniczych
      "wulce"Pamietom jak paradowali po miescie z zoltym grzebieniem w
      zadniej kabzi galot.
      • olandi1 Re: Geneza terminu "Gorol" 17.08.07, 16:58
        to znodłech na Wikipedii

        Gorol – w języku śląskim / dialekcie śląskim etnocentryczne określenie osoby
        spoza Śląska. Przez mieszkańców śląskiej części Górnośląskiego Okręgu
        Przemysłowego słowo to jest używane również do określenia mieszkańców Zagłębia
        Dąbrowskiego (terenów po wschodniej stronie rzeki Brynicy). W większości
        przypadków słowo "gorol" ma znaczenie obraźliwe, mające charakter poniżenia
        osoby w znaczeniu "ten gorszy" lub/i stwierdzenie faktu odrębności etnicznej
        śląskiego regionu.

        Określenie gorol, powstało w połowie XIX wieku kiedy to Śląsk połączono koleją z
        dalszymi ziemiami i kontakty Ślązaków z ludźmi spoza regionu stały się częstsze.
        Charakterystyczni stali się wtedy przyjeżdżający masowo na Śląsk górale z
        Małopolski, zmierzając do pracy na zachód Europy lub Ameryki, ale też po prostu,
        by handlować swoimi ludowymi wyrobami. Określenie powstało w śląskich miastach,
        natomiast samo słowo gorol oznacza po prostu mieszkańca gór, czyli górala - po
        śląsku "górol" (śląs. gůrol). Z czasem określenie to rozszerzyło swoje znaczenie
        na każdego przybysza i obcego. Obecnie coraz częściej zaznacza się rozróżnienie
        w wymowie "gůrol" (mieszkaniec gór) od "gorol" (osoba spoza Śląska). Wynikło to
        z częstych od początku XX wieku turystycznych wypraw mieszkańców śląskich miast
        w góry Beskidu Śląskiego. Wcześniej, przed zakończeniem I wojny światowej,
        mieszkańcy śląskich miast z części należącej do Prus mieli ograniczony kontakt z
        mieszkańcami gór w śląskiej części Austro-Węgier (Śląsk Austriacki).

        Część mieszkańców Śląska nie stosuje nazwy "Gorol" wobec Kaszubów oraz paru
        innych mniejszości, mimo faktu, iż nie starają się one o uzyskanie statusu
        mniejszości narodowej czy etnicznej.
        • slask15071920 Re: Geneza terminu "Gorol" 17.08.07, 21:26
          oland mo recht, tako je ta historio gorola...
    • bratjakuba Re: Geneza terminu "Gorol" 17.08.07, 20:39
      Słowo gorol w rozmańtych okresach miało trocha insze znaczynie.W XX wieku kiedy
      granica rosyjsko - pruska była t.zw. ostrom granicom ruch na nij byl
      limitowany.Granica z Galicją była za to granicom "otwartom".Ruch handlowy i w
      poszukiwaniu roboty był tu spory. Tyn handlowy uprawiali górale(gorole)
      miyszkancy Beskidow. Najwiyncy ich przibywało z okolic Żywca ale zdarzali sie i
      gorole aż z okolic Nowego Sącza.Handlowali przeważnie drzewianymi prziborami
      kuchynnymi i tymi ulubionymi przez Ballesta struganymi konikami i klapioncymi
      ptoszkami.Dlo nich to okryślynie "Gorol" nie bylo przezwiskym.Handlyrze z
      dalszych czynsci Galicji (od Krynicy,Gorlic i Sanoka)nazywali sie Szaklyrze(na
      Ślonsku godało sie Szachlyrze)i kojarzyli sie z takim bardzi cyganionym
      handlym.Z nich sie też wywodziyli ci słynni drociorze bonclokow.
      Po I wojnie miano Gorol przilgło do przibyszow z całej Galicji kierzi na polskim
      Ślonsku zostali
      urzyndnikami,nauczycielami czy robotnikami w zawodach w kierych potrzebne było
      porozumiewanie sie z ludzmi i umiejyntność pisania(np.kasjerzy w
      bankach,kasach,kasach kolejowych).Trzeba tu zaznaczyć,że austriacka Galicja była
      jedynym obszarem,w kierym można sie bylo uczyć w jynzyku polskim.W tym czasie
      też miano gorol rozszerzono na zagłymbiokow,kierzi z powodu biydy a bliskości
      zaczli też zaszczycać Ślonsk swojom obecnościom a na każdym kroku podkryślali,że
      pochodzom z centralnej Polski.
      Gorolami nie byli Wielkopolanie(Poznaniocy),zasłuzyli se za to na miano
      "Pyry".Gorole z okolic Krakowa nazywali sie "Bose Antki",bo ni mieli szczewikow
      a co drugi był Antek.
      Po II wojnie Gorolym był kożdy z za Brynicy i Przemszy.Zaś obejmowali posady w
      urzyndach i.szkołach.Jak prziszli do roboty na gruba to kromie Goroli, byli
      jeszcze "Werbusami".
      Na miano "Hadziaj "zasłużyli przesiedlyńcy z za Buga.Dotyczyło to przeważnie
      rolnikow osiedlanych na po niemieckich gospodarstwach czynsto pod bagnetym
      ruskigo wojoka.kiery oznajmioł:eta nowyj hazjajin.Hazjajin po rusku to
      gospodorz.Z czasym hadziajym był i profesor przibyły ze Lwowa do Glywic abo Bytomia.
      • gryfny Re: Geneza terminu "Gorol" 17.08.07, 21:30
        z przymruzeniem oka
        nonsensopedia.wikia.com/wiki/Gorol
        • hanys_hans Re: Geneza terminu "Gorol" 17.08.07, 22:15
          Jak sie w takim razie nazywali s´loonzoki kere osiedlali sie we Galicji i
          zakuodali tam nowe miejscowosci...? tysz GOROLE?
          • arnold7 Re: Geneza terminu "Gorol" 17.08.07, 22:20
            Bezimiynni.

        • 999s Re: Geneza terminu "Gorol" 17.08.07, 23:13
          skoro zeszło na nonsensopedię:

          nonsensopedia.wikia.com/wiki/Ruch_Autonomii_%C5%9Al%C4%85ska
          nonsensopedia.wikia.com/wiki/%C5%9Al%C4%85sk
          oraz:

          nonsensopedia.wikia.com/wiki/%C5%9Al%C4%85zak
    • szwager_z_laband Re: Geneza terminu "Gorol" 18.08.07, 08:00
      niy idzie przedewszyskim mylic Hadziajow ze Gorolami, jedne som ze
      zza Buga a druge to Poloki ze tzw cyntralnyj Polski(inkluziw
      Kielecke usw). Faktym je ale ize pochodzynie tego suowa Gorol sie
      konsek zataruo z biegym dziesiontkow lot, bo przeca same Slonzoki ze
      np Opolskego godali tak na tych Slonzokow ze juz Katowickego.
      Faktycznie jednak suowo Gorol prziszuo od Gorali - dzisiej jednak
      funkcjonuje ino do niyokrzesanych Polokow niy pochodzoncych jednak
      ze zza Buga ino ze tyj tzw cyntralnyj Polski. Niyfajne znaczynia
      tych okreslyn to do Hadziyja zacofanie, i niyumiejyntnosc
      nowoczesnego gospodarowania/zycia/kultury w szyrokim tego suowa
      znaczyniu, a do gorola, to przedewszyskim hamstwo, zuodziejstwo i
      przemondrzauosc ze jednoczesnym brakym umiejyntnosci gospodarowania
      i szacunku do roboty. Dlo mie jednoznacznie pojyncie Gorol je o
      wiele gorsze niz Hadziaj.
      • ballest Re: Geneza terminu "Gorol" 18.08.07, 08:24
        U nos se suowa Gorol mauo uzywauo, my uzywali to suowo na wszystkich "Goroli" choc geneza tego suowa jest zza Buga, to mosz recht.
        Do tego przed wojna nawet Gleiwitz bouo "opolskie" Oberschlesien.
        • szwager_z_laband Re: Geneza terminu "Gorol" 18.08.07, 08:25
          geneza suowa Hadziaj, mosz na mysli, je zza Buga(?)
          • ballest Re: Geneza terminu "Gorol" 18.08.07, 08:29
            Niy, ale za Bugiem na bauera Hazjain godali
            • szwager_z_laband Re: Geneza terminu "Gorol" 18.08.07, 08:34
              ja, tosz to padouch, ale tys tamuzou suowa Gorol - beztoch to
              doszkryfnou.

              Ciekawe je jeszcze pora inkszych okreslyn kere sam widziouech bouy
              zahaczone a niy pedziane - to som np wulc, bamber(o tym nojwiyncyj
              my juz godali, a tysz mo swoje negatywne znaczynie), medalikorz,
              scyzoryk, i inksze.
              • ballest Re: Geneza terminu "Gorol" 18.08.07, 08:41
                wulc, scyzoryk, to je raczy z Hoteli robotniczych, medalikorz to na Czynstochowian,
                Bamber, to se u nos z zazdrosciom na wielkich gospodorzy godauo, a auzdruk pochodzi z Pyrlandii.
              • chrisraf Re: Geneza terminu "Gorol" 18.08.07, 16:53
                Czyjsc!

                Niy uobrazej Bambrow! ;)

                To som sam Frankonczycy kjere sie z Bajerow do Pyrlandii
                przyklodzieli.
                • hanys_hans Re: Geneza terminu "Gorol" 18.08.07, 17:12
                  chrisraf napisał:

                  > Czyjsc!
                  >
                  > Niy uobrazej Bambrow! ;)
                  >
                  > To som sam Frankonczycy kjere sie z Bajerow do Pyrlandii
                  > przyklodzieli.

                  www.poznan.pl/mim/public/turystyka/pages.html?id=4791&instance=1017&parent=0&lang=pl
                  Z historii Bambrów
                  1
                  Pierwszy kontrakt między miastem a osadnikami wsi Luboń, zawarty 1 VIII 1719 r

                  Jednym ze źródeł dochodów Poznania były należące do niego wsie. Ich całkowite
                  zniszczenie i wyludnienie w początkach XVIII wieku, spowodowane wojną północną,
                  a następnie zarazą, pozbawiły miasto płynących z nich zysków. Aby zasiedlić i
                  odbudować wsie (obecnie dzielnice miasta) władze miejskie postanowiły sprowadzić
                  osadników z za zachodniej granicy, którzy już wcześniej osiedlali się małymi
                  grupami w Polsce. Wydano odezwę skierowaną do państw niemieckich, w tym głównie
                  do Bambergu w południowej Frankonii. Wybór tego regionu został podyktowany
                  prawdopodobnie namową biskupa poznańskiego Krzysztofa Szembeka. Przebywając w
                  Bambergu zauważył on, że mimo urodzajnej ziemi i bogatych gospodarstw wielu
                  chłopów żyło bardzo biednie. Wynikało to z zakazu dzielenia ziemi między dziećmi
                  - dziedziczył tylko jeden z synów.
                  Z historii Bambrów
                  2

                  Na zaproszenie władz miasta Poznania w latach 1719 do 1753 kilkoma falami
                  przywędrowali rolnicy z okolic Bambergu, nazwani z racji swego pierwotnego
                  miejsca zamieszkania Bambrami (w XIX wieku nazwą tą określano już wszystkich
                  rolników mieszkających we wsiach poznańskich). Osiedleni zostali we wsiach -
                  Luboń (1719), Dębiec oraz kilka rodzin w Boninie, w Jeżycach i Winiarach (1730),
                  w Ratajach i w Wildzie (1746-1747), w Jeżycach i w Górczynie (1750-1753).
                  Wszyscy zobowiązani byli do przywiezienia zaświadczenia, że są wyznania
                  rzymskokatolickiego. Był to jedyny warunek, który przybyszom stawiało miasto
                  kierując się tu zarządzeniem króla Augusta II z 1710 r. dotyczącym wszystkich
                  cudzoziemców osiedlających się w tym czasie w Polsce.

                  Nowi osadnicy i wracający w mniejszej w stosunku do nich liczbie chłopi polscy
                  szybko odbudowali zrujnowane wsie. Otrzymali od miasta drewno na budowę domostw,
                  ziarno na zasiewy oraz, na pewien okres, zwolnienie od podatków. Wszyscy też,
                  pośrednio dzięki przybyszom (wg najnowszych badań było ich ok. 500-600 osób),
                  uzyskali dogodny ustrój prawny przez przejście z gospodarki pańszczyźnianej na
                  czynszową.
                  Z historii Bambrów
                  3
                  Widok Poznania, ok. 1740 r. (ze zbiorów Muzeum Narodowego w Poznaniu)

                  Odmienna grupa etniczna, jaką byli Bambrzy, władała innym niż otaczający ją
                  żywioł polski językiem. Był on początkowo poważną barierą, zarówno we wzajemnych
                  stosunkach, w kontaktach z władzami miasta, jak i w uczestnictwie w życiu
                  Kościoła i w praktykach religijnych. Jako ludzie głęboko wierzący pragnęli oni
                  uczęszczać do kościoła, a każda wieś miała swoją parafię. Wilda i Górczyn
                  należały do kościoła św. Marcina, Luboń i Dębiec - do św. Floriana w Wirach,
                  Rataje i Żegrze (tę ostatnią wieś początkowo zamieszkiwali wyłącznie chłopi
                  polscy) - do św. Jana Jerozolimskiego, Jeżyce, Bonin, Winiary - do św.
                  Wojciecha. We wszystkich kazania były głoszone i sakramenty udzielane w języku
                  polskim. Nie znający go Bambrzy, nie garnęli się do swoich parafii i w
                  pierwszych latach osadnictwa zbierali się we własnych wsiach wspólnie odmawiając
                  pacierze z przywiezionych z Bambergu modlitewników. Przydzielono im zatem
                  kościół oo. Franciszkanów na Wzgórzu Przemysła, filię poznańskiej fary, z
                  niemieckojęzyczną obrzędowością. Bambrzy większe znaczenie przypisywali jednak
                  do uroczystości w kościołach parafialnych, a więc znajomość języka polskiego
                  była im niezbędna. Sami dotkliwie odczuwali tę potrzebę i choć starsi już nie
                  zamierzali się uczyć, to uważali, że ich dzieci powinny. Tak więc Kościół,
                  wspólnota wyznania, był tą pierwszą, najważniejszą płaszczyzną szybkiej
                  polonizacji Bambrów.
                  Z historii Bambrów
                  4
                  Mapa Poznania wraz z wsiami miejskimi z 1820 r. (ze zbiorów Muzeum Narodowego w
                  Poznaniu)

                  Drugim czynnikiem, który przyczynił się do asymilacji grupy bamberskiej ze
                  społecznością polską była szkoła. Początkowo dzieci uczono wszystkich
                  przedmiotów po niemiecku. Jednak z biegiem lat pod wpływem nauczycieli-księży
                  zaczęto wprowadzać naukę religii w języku polskim, a wkrótce naukę języka
                  polskiego, co było zgodne z intencjami Bambrów. W ich procesie polonizacyjnym
                  ważną rolę odegrały też stosunki z Polakami, do nawiązania których dążyli.
                  Stopniowo zaczęło dochodzić do małżeństw mieszanych. Potomkowie osadników z
                  Bambergu coraz silniej utożsamiali się z polskością. Ten proces nie odbywał się
                  tylko w sposób mimowolny, okazjonalny. Dążyli do tego świadomie, pragnęli czuć
                  się na tej ziemi jak na własnej, chcieli kontaktów z sąsiadami i być na równi z
                  nimi. Niektóre rodziny spolonizowały się już na początku XIX wieku, inne nieco
                  później.
                  Z historii Bambrów
                  5

                  Przełomu w tej dziedzinie dokonała polityka Bismarcka. Okres kulturkampfu,
                  silnego nacisku germanizacyjnego władz pruskich, w tym plany przywrócenia dawnej
                  ojczyźnie ludności pochodzenia niemieckiego, wywołały jej gwałtowny protest.
                  Rodziny bamberskie stanęły w obronie polskiej szkoły i Kościoła katolickiego.
                  Znane są petycje tych rodzin ze wsi Wilda i Rataje, w których ojcowie rodzin
                  wystąpili przeciw nauce religii po niemiecku i likwidacji nauki języka polskiego.

                  Według urzędowych sprawozdań, u schyłku XIX wieku wśród katolickich mieszkańców
                  wsi miasta Poznania (a wszyscy byli katolikami), nie było ani jednej osoby
                  narodowości niemieckiej. Badacze problemów mniejszości narodowych uznali ten
                  fakt za ,,cud polonizacyjny", za wyjątkowy w historii proces szybkiego wtopienia
                  się jednej grupy narodowej w drugą.

                  Bambrzy i ich potomkowie wnieśli w kulturę wsi podpoznańskich nowe elementy z
                  zakresu uprawy roli, pożywienia, budownictwa, aczkolwiek nie były one całkowicie
                  obce polskiej ludności ze względu na jej wieloletnie kontakty z kulturą
                  zachodnich sąsiadów. Ludność bamberska nie różniła się w sposób znaczący od
                  polskich rolników, nie znalazła się w zupełnie obcym (poza językiem) środowisku.
                  Do tego w dziedzinie obrzędowości płaszczyzną zunifikowania zwyczajów było
                  wspólne dla wszystkich wyznanie rzymskokatolickie. Na pewno wszakże Bambrzy i
                  ich potomkowie jako ludzie solidni, gospodarni, pracowici i uczciwi wywarli swą
                  postawą i cechami wpływ na podpoznańskich rolników.
                  Z historii Bambrów
                  6

                  W latach 1900 do 1924 okoliczne wsie włączono do miasta i stały się one jego
                  dzielnicami, a potomkowie osadników z Bambergu stanowią od dziesięcioleci
                  integralną część społeczeństwa Poznania. Wielu z nich pamięta o swych
                  korzeniach. Niektórzy jednak z różnych względów, w tym z powodu zmian nazwisk w
                  rodowodach po kądzieli, nie mają świadomości swoich odległych już powiązań z
                  osadnikami z Bambergu. Jako Polacy potwierdzali swą przynależność do ojczyzny -
                  Polski nie tylko aktywnym wkładem w jej życie codzienne, w tym szczególnie
                  Poznania i okolic, ale przede wszystkim własną krwią. Brali udział zarówno w
                  Powstaniu Wielkopolskim, wojnie z bolszewikami 1920 r., jak i szczególnie w
                  ruchu oporu w czasie II wojny światowej. Ginęli mordowani w Forcie VII i w
                  obozach koncentracyjnych. Innym udało się przeżyć i szczęśliwie doczekać końca
                  działań wojennych.

                  Okres Polski Ludowej nie był też dla nich pomyślny. Za swe obco brzmiące
                  nazwiska spychani byli na margines życia społecznego. Im to w pierwszej
                  kolejności odbierano ziemię, domy, sklepy, przedsiębiorstwa. Od kilkunastu lat
                  żyją swobodnie w swojej polskiej ojczyźnie, pracując na różnych stanowiskach, a
                  niektórzy zajmują wysokie pozycje w społeczeństwie.

                  Tekst: prof. Maria Paradowska
                • szwager_z_laband Re: Geneza terminu "Gorol" 18.08.07, 23:17
                  jo to wia, ale je tysz te suowo uzywane w negatywnym "tego suowa
                  znaczyniu" :)
                  • ballest Re: Geneza terminu "Gorol" 19.08.07, 07:17
                    Nie dyrekt w negatywnym znaczeniu, raczej trocha zazdrosci, ze mou duzo pola.Godoua sie tylko na takich, co bardzo wielkie bamberstwo mieli.
                    • szwager_z_laband Re: Geneza terminu "Gorol" 19.08.07, 07:47
                      Ano:)
                      • hanys_hans Re: Geneza terminu "Gorol" 19.08.07, 10:45
                        www.m-ce.pl/__img/rys/slgorol.gif
Inne wątki na temat:
Pełna wersja