chrisraf 17.08.07, 00:30 Na jednych mowi sie "Hanysy" od niemieckiego Hansa, ktory znow jest skrutem Johann`a, lub Johannes`a. Ale od czego wywodzi sie termin "Gorol"??? Zapraszam do kulturalnej dyskusji. :) Odpowiedz Link czytaj wygodnie posty
ballest Re: Geneza terminu "Gorol" 17.08.07, 08:08 my ich Hadziajami nazywali, termin Gorol to przyszou do nos z Katowic.Przypuszczom, ze pochodzi od slowa Gural. Odpowiedz Link
pauulek Re: Geneza terminu "Gorol" 17.08.07, 08:44 genezy niy znom, wiym ino ze moja oma prawie 100 lot tym go uzywala w synsie:nieokrzesany czlowiek, gbur a niy jako cudzy abo polok Odpowiedz Link
hanys_hans Re: Geneza terminu "Gorol" 17.08.07, 09:13 ŚLONZOKI I GOROLE Opowieść trza napoczynać: W imię Ojca, Ducha, Syna! Bydzie ona o Ślonzoku, Co jeszcze łońskiego roku, Wszystkim godoł naokoło, Że na śląsku nie wesoło Narobiyło się od czasu, Jak Gorole przyszli z lasu. Z cołki Polski sie zjechali I nom tu nawyrobiali. Chop tyn, kery tak przezywoł, August Kula sie nazywoł. Kludzioł tyz swe narzykanie Na te gorolskie godanie, Że po śląsku sie mądrują, Śląski godki niy szanują, Że są za inteligentni I Ślonzokom fest niychyntni. Godoł tyz że tak od niego Byłoby coś zależnego, To Gorole by jechali Tam kaj downi se mieszkali! Roz na wiosna, praje w maju, Kedy ptoszki juz spiywają, Poszoł August w ponć, do Piekor, A to niy ma fest daleko. Bo tradycjo Śląsko koże, Do Piekor, do Matki Bożej Iść roz na rok i porzykać, Za siebie, za fest grzysznika. August tam oprócz rzykania Wysuchoł msze i kozania, A potym jak juz do dom szoł To przygoda fest szpetno mioł. Dwa chachary go chyciyły, Po gymbie mu nawaliły Potym nowo tasza wziyli A zbitego zostawili. Przy piekarski leży drodze August Kula zbity srodze. I ratunku nawołuje. Możno kto sie ulituje. Łoroz parafiony idą, Możno do mie dobrzy bydą? Wszyjscy różaniec rzykają I do Augusta godają: Po cos chopie na pielgrzymka, Wzion ze soba piwa krzinka I naprany teraz leżysz. Czy w Ponboczka aby wierzysz? August fest był załomany. Przeca wcake nie naprany. Ale możno mu pomorze, Chop co jedzie na motorze? Dobry! Jada pograć w szkata I po drodze wezna brata. Możno inny ci pomoże? No to trzimej sie Szczynść Boże. Potym chop jechoł na kole. Pieronie! Musi cie boleć! Pogapioł sie pożałowoł I dalij popyndalowoł. Aż wreszcie przejeżdzoł Gorol, Stanoł swym wolkswagyn polo I Augusta pobitego Wsadził do auta swojego. Potym zawioz do szpitala Som na rynkach wniosł na sala I doł siostrze dziesięć złotych By mu sok kupiła potym. Morał z tego taki płynie, że Ślonzoki i Gorole Moga byc czasami święci Ale mogą byc tyz świnie! Po co więc uogólnienia Po co zatem te podziały, Skoro to w codziennym życiu, Bywa z nich pożytek mały." Odpowiedz Link
annak12 Re: Geneza terminu "Gorol" 17.08.07, 10:24 Tak samo u nous byli Hadziaje:),zaro im dali nojlepsze gospodarstwa. Odpowiedz Link
gryfny Re: Geneza terminu "Gorol" 17.08.07, 15:12 To ci je ciekawo tema.Osobiscie jo tyz godom ze chyba od"gurola" Hadziaj je mi znane choc u nos godali na tych z hoteli robotniczych "wulce"Pamietom jak paradowali po miescie z zoltym grzebieniem w zadniej kabzi galot. Odpowiedz Link
olandi1 Re: Geneza terminu "Gorol" 17.08.07, 16:58 to znodłech na Wikipedii Gorol – w języku śląskim / dialekcie śląskim etnocentryczne określenie osoby spoza Śląska. Przez mieszkańców śląskiej części Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego słowo to jest używane również do określenia mieszkańców Zagłębia Dąbrowskiego (terenów po wschodniej stronie rzeki Brynicy). W większości przypadków słowo "gorol" ma znaczenie obraźliwe, mające charakter poniżenia osoby w znaczeniu "ten gorszy" lub/i stwierdzenie faktu odrębności etnicznej śląskiego regionu. Określenie gorol, powstało w połowie XIX wieku kiedy to Śląsk połączono koleją z dalszymi ziemiami i kontakty Ślązaków z ludźmi spoza regionu stały się częstsze. Charakterystyczni stali się wtedy przyjeżdżający masowo na Śląsk górale z Małopolski, zmierzając do pracy na zachód Europy lub Ameryki, ale też po prostu, by handlować swoimi ludowymi wyrobami. Określenie powstało w śląskich miastach, natomiast samo słowo gorol oznacza po prostu mieszkańca gór, czyli górala - po śląsku "górol" (śląs. gůrol). Z czasem określenie to rozszerzyło swoje znaczenie na każdego przybysza i obcego. Obecnie coraz częściej zaznacza się rozróżnienie w wymowie "gůrol" (mieszkaniec gór) od "gorol" (osoba spoza Śląska). Wynikło to z częstych od początku XX wieku turystycznych wypraw mieszkańców śląskich miast w góry Beskidu Śląskiego. Wcześniej, przed zakończeniem I wojny światowej, mieszkańcy śląskich miast z części należącej do Prus mieli ograniczony kontakt z mieszkańcami gór w śląskiej części Austro-Węgier (Śląsk Austriacki). Część mieszkańców Śląska nie stosuje nazwy "Gorol" wobec Kaszubów oraz paru innych mniejszości, mimo faktu, iż nie starają się one o uzyskanie statusu mniejszości narodowej czy etnicznej. Odpowiedz Link
slask15071920 Re: Geneza terminu "Gorol" 17.08.07, 21:26 oland mo recht, tako je ta historio gorola... Odpowiedz Link
bratjakuba Re: Geneza terminu "Gorol" 17.08.07, 20:39 Słowo gorol w rozmańtych okresach miało trocha insze znaczynie.W XX wieku kiedy granica rosyjsko - pruska była t.zw. ostrom granicom ruch na nij byl limitowany.Granica z Galicją była za to granicom "otwartom".Ruch handlowy i w poszukiwaniu roboty był tu spory. Tyn handlowy uprawiali górale(gorole) miyszkancy Beskidow. Najwiyncy ich przibywało z okolic Żywca ale zdarzali sie i gorole aż z okolic Nowego Sącza.Handlowali przeważnie drzewianymi prziborami kuchynnymi i tymi ulubionymi przez Ballesta struganymi konikami i klapioncymi ptoszkami.Dlo nich to okryślynie "Gorol" nie bylo przezwiskym.Handlyrze z dalszych czynsci Galicji (od Krynicy,Gorlic i Sanoka)nazywali sie Szaklyrze(na Ślonsku godało sie Szachlyrze)i kojarzyli sie z takim bardzi cyganionym handlym.Z nich sie też wywodziyli ci słynni drociorze bonclokow. Po I wojnie miano Gorol przilgło do przibyszow z całej Galicji kierzi na polskim Ślonsku zostali urzyndnikami,nauczycielami czy robotnikami w zawodach w kierych potrzebne było porozumiewanie sie z ludzmi i umiejyntność pisania(np.kasjerzy w bankach,kasach,kasach kolejowych).Trzeba tu zaznaczyć,że austriacka Galicja była jedynym obszarem,w kierym można sie bylo uczyć w jynzyku polskim.W tym czasie też miano gorol rozszerzono na zagłymbiokow,kierzi z powodu biydy a bliskości zaczli też zaszczycać Ślonsk swojom obecnościom a na każdym kroku podkryślali,że pochodzom z centralnej Polski. Gorolami nie byli Wielkopolanie(Poznaniocy),zasłuzyli se za to na miano "Pyry".Gorole z okolic Krakowa nazywali sie "Bose Antki",bo ni mieli szczewikow a co drugi był Antek. Po II wojnie Gorolym był kożdy z za Brynicy i Przemszy.Zaś obejmowali posady w urzyndach i.szkołach.Jak prziszli do roboty na gruba to kromie Goroli, byli jeszcze "Werbusami". Na miano "Hadziaj "zasłużyli przesiedlyńcy z za Buga.Dotyczyło to przeważnie rolnikow osiedlanych na po niemieckich gospodarstwach czynsto pod bagnetym ruskigo wojoka.kiery oznajmioł:eta nowyj hazjajin.Hazjajin po rusku to gospodorz.Z czasym hadziajym był i profesor przibyły ze Lwowa do Glywic abo Bytomia. Odpowiedz Link
gryfny Re: Geneza terminu "Gorol" 17.08.07, 21:30 z przymruzeniem oka nonsensopedia.wikia.com/wiki/Gorol Odpowiedz Link
hanys_hans Re: Geneza terminu "Gorol" 17.08.07, 22:15 Jak sie w takim razie nazywali s´loonzoki kere osiedlali sie we Galicji i zakuodali tam nowe miejscowosci...? tysz GOROLE? Odpowiedz Link
999s Re: Geneza terminu "Gorol" 17.08.07, 23:13 skoro zeszło na nonsensopedię: nonsensopedia.wikia.com/wiki/Ruch_Autonomii_%C5%9Al%C4%85ska nonsensopedia.wikia.com/wiki/%C5%9Al%C4%85sk oraz: nonsensopedia.wikia.com/wiki/%C5%9Al%C4%85zak Odpowiedz Link
szwager_z_laband Re: Geneza terminu "Gorol" 18.08.07, 08:00 niy idzie przedewszyskim mylic Hadziajow ze Gorolami, jedne som ze zza Buga a druge to Poloki ze tzw cyntralnyj Polski(inkluziw Kielecke usw). Faktym je ale ize pochodzynie tego suowa Gorol sie konsek zataruo z biegym dziesiontkow lot, bo przeca same Slonzoki ze np Opolskego godali tak na tych Slonzokow ze juz Katowickego. Faktycznie jednak suowo Gorol prziszuo od Gorali - dzisiej jednak funkcjonuje ino do niyokrzesanych Polokow niy pochodzoncych jednak ze zza Buga ino ze tyj tzw cyntralnyj Polski. Niyfajne znaczynia tych okreslyn to do Hadziyja zacofanie, i niyumiejyntnosc nowoczesnego gospodarowania/zycia/kultury w szyrokim tego suowa znaczyniu, a do gorola, to przedewszyskim hamstwo, zuodziejstwo i przemondrzauosc ze jednoczesnym brakym umiejyntnosci gospodarowania i szacunku do roboty. Dlo mie jednoznacznie pojyncie Gorol je o wiele gorsze niz Hadziaj. Odpowiedz Link
ballest Re: Geneza terminu "Gorol" 18.08.07, 08:24 U nos se suowa Gorol mauo uzywauo, my uzywali to suowo na wszystkich "Goroli" choc geneza tego suowa jest zza Buga, to mosz recht. Do tego przed wojna nawet Gleiwitz bouo "opolskie" Oberschlesien. Odpowiedz Link
szwager_z_laband Re: Geneza terminu "Gorol" 18.08.07, 08:25 geneza suowa Hadziaj, mosz na mysli, je zza Buga(?) Odpowiedz Link
ballest Re: Geneza terminu "Gorol" 18.08.07, 08:29 Niy, ale za Bugiem na bauera Hazjain godali Odpowiedz Link
szwager_z_laband Re: Geneza terminu "Gorol" 18.08.07, 08:34 ja, tosz to padouch, ale tys tamuzou suowa Gorol - beztoch to doszkryfnou. Ciekawe je jeszcze pora inkszych okreslyn kere sam widziouech bouy zahaczone a niy pedziane - to som np wulc, bamber(o tym nojwiyncyj my juz godali, a tysz mo swoje negatywne znaczynie), medalikorz, scyzoryk, i inksze. Odpowiedz Link
ballest Re: Geneza terminu "Gorol" 18.08.07, 08:41 wulc, scyzoryk, to je raczy z Hoteli robotniczych, medalikorz to na Czynstochowian, Bamber, to se u nos z zazdrosciom na wielkich gospodorzy godauo, a auzdruk pochodzi z Pyrlandii. Odpowiedz Link
chrisraf Re: Geneza terminu "Gorol" 18.08.07, 16:53 Czyjsc! Niy uobrazej Bambrow! ;) To som sam Frankonczycy kjere sie z Bajerow do Pyrlandii przyklodzieli. Odpowiedz Link
hanys_hans Re: Geneza terminu "Gorol" 18.08.07, 17:12 chrisraf napisał: > Czyjsc! > > Niy uobrazej Bambrow! ;) > > To som sam Frankonczycy kjere sie z Bajerow do Pyrlandii > przyklodzieli. www.poznan.pl/mim/public/turystyka/pages.html?id=4791&instance=1017&parent=0&lang=pl Z historii Bambrów 1 Pierwszy kontrakt między miastem a osadnikami wsi Luboń, zawarty 1 VIII 1719 r Jednym ze źródeł dochodów Poznania były należące do niego wsie. Ich całkowite zniszczenie i wyludnienie w początkach XVIII wieku, spowodowane wojną północną, a następnie zarazą, pozbawiły miasto płynących z nich zysków. Aby zasiedlić i odbudować wsie (obecnie dzielnice miasta) władze miejskie postanowiły sprowadzić osadników z za zachodniej granicy, którzy już wcześniej osiedlali się małymi grupami w Polsce. Wydano odezwę skierowaną do państw niemieckich, w tym głównie do Bambergu w południowej Frankonii. Wybór tego regionu został podyktowany prawdopodobnie namową biskupa poznańskiego Krzysztofa Szembeka. Przebywając w Bambergu zauważył on, że mimo urodzajnej ziemi i bogatych gospodarstw wielu chłopów żyło bardzo biednie. Wynikało to z zakazu dzielenia ziemi między dziećmi - dziedziczył tylko jeden z synów. Z historii Bambrów 2 Na zaproszenie władz miasta Poznania w latach 1719 do 1753 kilkoma falami przywędrowali rolnicy z okolic Bambergu, nazwani z racji swego pierwotnego miejsca zamieszkania Bambrami (w XIX wieku nazwą tą określano już wszystkich rolników mieszkających we wsiach poznańskich). Osiedleni zostali we wsiach - Luboń (1719), Dębiec oraz kilka rodzin w Boninie, w Jeżycach i Winiarach (1730), w Ratajach i w Wildzie (1746-1747), w Jeżycach i w Górczynie (1750-1753). Wszyscy zobowiązani byli do przywiezienia zaświadczenia, że są wyznania rzymskokatolickiego. Był to jedyny warunek, który przybyszom stawiało miasto kierując się tu zarządzeniem króla Augusta II z 1710 r. dotyczącym wszystkich cudzoziemców osiedlających się w tym czasie w Polsce. Nowi osadnicy i wracający w mniejszej w stosunku do nich liczbie chłopi polscy szybko odbudowali zrujnowane wsie. Otrzymali od miasta drewno na budowę domostw, ziarno na zasiewy oraz, na pewien okres, zwolnienie od podatków. Wszyscy też, pośrednio dzięki przybyszom (wg najnowszych badań było ich ok. 500-600 osób), uzyskali dogodny ustrój prawny przez przejście z gospodarki pańszczyźnianej na czynszową. Z historii Bambrów 3 Widok Poznania, ok. 1740 r. (ze zbiorów Muzeum Narodowego w Poznaniu) Odmienna grupa etniczna, jaką byli Bambrzy, władała innym niż otaczający ją żywioł polski językiem. Był on początkowo poważną barierą, zarówno we wzajemnych stosunkach, w kontaktach z władzami miasta, jak i w uczestnictwie w życiu Kościoła i w praktykach religijnych. Jako ludzie głęboko wierzący pragnęli oni uczęszczać do kościoła, a każda wieś miała swoją parafię. Wilda i Górczyn należały do kościoła św. Marcina, Luboń i Dębiec - do św. Floriana w Wirach, Rataje i Żegrze (tę ostatnią wieś początkowo zamieszkiwali wyłącznie chłopi polscy) - do św. Jana Jerozolimskiego, Jeżyce, Bonin, Winiary - do św. Wojciecha. We wszystkich kazania były głoszone i sakramenty udzielane w języku polskim. Nie znający go Bambrzy, nie garnęli się do swoich parafii i w pierwszych latach osadnictwa zbierali się we własnych wsiach wspólnie odmawiając pacierze z przywiezionych z Bambergu modlitewników. Przydzielono im zatem kościół oo. Franciszkanów na Wzgórzu Przemysła, filię poznańskiej fary, z niemieckojęzyczną obrzędowością. Bambrzy większe znaczenie przypisywali jednak do uroczystości w kościołach parafialnych, a więc znajomość języka polskiego była im niezbędna. Sami dotkliwie odczuwali tę potrzebę i choć starsi już nie zamierzali się uczyć, to uważali, że ich dzieci powinny. Tak więc Kościół, wspólnota wyznania, był tą pierwszą, najważniejszą płaszczyzną szybkiej polonizacji Bambrów. Z historii Bambrów 4 Mapa Poznania wraz z wsiami miejskimi z 1820 r. (ze zbiorów Muzeum Narodowego w Poznaniu) Drugim czynnikiem, który przyczynił się do asymilacji grupy bamberskiej ze społecznością polską była szkoła. Początkowo dzieci uczono wszystkich przedmiotów po niemiecku. Jednak z biegiem lat pod wpływem nauczycieli-księży zaczęto wprowadzać naukę religii w języku polskim, a wkrótce naukę języka polskiego, co było zgodne z intencjami Bambrów. W ich procesie polonizacyjnym ważną rolę odegrały też stosunki z Polakami, do nawiązania których dążyli. Stopniowo zaczęło dochodzić do małżeństw mieszanych. Potomkowie osadników z Bambergu coraz silniej utożsamiali się z polskością. Ten proces nie odbywał się tylko w sposób mimowolny, okazjonalny. Dążyli do tego świadomie, pragnęli czuć się na tej ziemi jak na własnej, chcieli kontaktów z sąsiadami i być na równi z nimi. Niektóre rodziny spolonizowały się już na początku XIX wieku, inne nieco później. Z historii Bambrów 5 Przełomu w tej dziedzinie dokonała polityka Bismarcka. Okres kulturkampfu, silnego nacisku germanizacyjnego władz pruskich, w tym plany przywrócenia dawnej ojczyźnie ludności pochodzenia niemieckiego, wywołały jej gwałtowny protest. Rodziny bamberskie stanęły w obronie polskiej szkoły i Kościoła katolickiego. Znane są petycje tych rodzin ze wsi Wilda i Rataje, w których ojcowie rodzin wystąpili przeciw nauce religii po niemiecku i likwidacji nauki języka polskiego. Według urzędowych sprawozdań, u schyłku XIX wieku wśród katolickich mieszkańców wsi miasta Poznania (a wszyscy byli katolikami), nie było ani jednej osoby narodowości niemieckiej. Badacze problemów mniejszości narodowych uznali ten fakt za ,,cud polonizacyjny", za wyjątkowy w historii proces szybkiego wtopienia się jednej grupy narodowej w drugą. Bambrzy i ich potomkowie wnieśli w kulturę wsi podpoznańskich nowe elementy z zakresu uprawy roli, pożywienia, budownictwa, aczkolwiek nie były one całkowicie obce polskiej ludności ze względu na jej wieloletnie kontakty z kulturą zachodnich sąsiadów. Ludność bamberska nie różniła się w sposób znaczący od polskich rolników, nie znalazła się w zupełnie obcym (poza językiem) środowisku. Do tego w dziedzinie obrzędowości płaszczyzną zunifikowania zwyczajów było wspólne dla wszystkich wyznanie rzymskokatolickie. Na pewno wszakże Bambrzy i ich potomkowie jako ludzie solidni, gospodarni, pracowici i uczciwi wywarli swą postawą i cechami wpływ na podpoznańskich rolników. Z historii Bambrów 6 W latach 1900 do 1924 okoliczne wsie włączono do miasta i stały się one jego dzielnicami, a potomkowie osadników z Bambergu stanowią od dziesięcioleci integralną część społeczeństwa Poznania. Wielu z nich pamięta o swych korzeniach. Niektórzy jednak z różnych względów, w tym z powodu zmian nazwisk w rodowodach po kądzieli, nie mają świadomości swoich odległych już powiązań z osadnikami z Bambergu. Jako Polacy potwierdzali swą przynależność do ojczyzny - Polski nie tylko aktywnym wkładem w jej życie codzienne, w tym szczególnie Poznania i okolic, ale przede wszystkim własną krwią. Brali udział zarówno w Powstaniu Wielkopolskim, wojnie z bolszewikami 1920 r., jak i szczególnie w ruchu oporu w czasie II wojny światowej. Ginęli mordowani w Forcie VII i w obozach koncentracyjnych. Innym udało się przeżyć i szczęśliwie doczekać końca działań wojennych. Okres Polski Ludowej nie był też dla nich pomyślny. Za swe obco brzmiące nazwiska spychani byli na margines życia społecznego. Im to w pierwszej kolejności odbierano ziemię, domy, sklepy, przedsiębiorstwa. Od kilkunastu lat żyją swobodnie w swojej polskiej ojczyźnie, pracując na różnych stanowiskach, a niektórzy zajmują wysokie pozycje w społeczeństwie. Tekst: prof. Maria Paradowska Odpowiedz Link
szwager_z_laband Re: Geneza terminu "Gorol" 18.08.07, 23:17 jo to wia, ale je tysz te suowo uzywane w negatywnym "tego suowa znaczyniu" :) Odpowiedz Link
ballest Re: Geneza terminu "Gorol" 19.08.07, 07:17 Nie dyrekt w negatywnym znaczeniu, raczej trocha zazdrosci, ze mou duzo pola.Godoua sie tylko na takich, co bardzo wielkie bamberstwo mieli. Odpowiedz Link
hanys_hans Re: Geneza terminu "Gorol" 19.08.07, 10:45 www.m-ce.pl/__img/rys/slgorol.gif Odpowiedz Link