Korzystny i użyteczny

23.08.05, 02:27
Dlaczego 'korzystny' piszemy przez rz, a nie ż.
Słowo 'użyteczny' - ma coś z wspólnego z 'żyć', stąd ż.
użyć = u + żyć;
Korzystny - wydaje się (biorąc pod uwagę brzmienie), że też zostało utworzone
od 'żyć': 'ko' + 'żyć' (podobnie: koedukacja, koegzystencja, itp.)
Dlaczego 'korzyść' piszemy przez rz?
Może ono pochodzi od 'rześki'?
Ale, w takim razie, dlaczego 'rześki' przez rz, przecież ono wywodzi się od
'żywy' (czyli: żwawy, żywotny).

Proszę o wytłamaczenie tych nieżyciowych kombinacji.
    • pyckal w samej rzeczy 23.08.05, 03:24
      alsor napisał:
      > Słowo 'użyteczny' - ma coś z wspólnego z 'żyć'

      Mylisz się, ono pochodzi od "rzyć".
      Dlatego powinno byc pisane przez rz.
      W samej rzyci, rzyć jest bardzo urzyteczna.
      • ardjuna Re: w samej rzeczy 23.08.05, 12:10
        pyckal napisał:

        > Mylisz się, ono pochodzi od "rzyć".
        > Dlatego powinno byc pisane przez rz.
        > W samej rzyci, rzyć jest bardzo urzyteczna.

        To prawda (odnosi się do wszystkich trzech powyższych twierdzeń).
        Takoż 'użyczyć' jest tylko zniekształconą
        autocenzuralno-fonetyczno-ortograficzno-semantycznie formą staropolskiego
        czasownika dokonanego 'urzycić', dlatego na przestrzeni dziejów najnowszych
        musiał się wykształcić - gdyż język nie znosi próżni semantycznej - wulgarny
        (czyli powszechny) ekwiwalent 'udupić'. Podobny smutny los spotkał też inne
        czasownikowe dokonane formy prefiksalne z rzeczownikowym tematem -rzyć-, por.
        'zarzycić', 'porzycić' (dziś odpowiednio: 'zadupczyć', 'podupczyć') itp.
        derywaty, a także niektóre przymiotniki, np. 'rzyciowy' (dziś zastąpiony
        konstrukcją przyimkową 'do dupy') albo 'rzyciolubny' (dziś zastąpiony kilkoma
        skomplikowanymi formami opisowymi, np. idiomem 'pies na baby'). Uwagę badacza
        rzyciologa zwaraca głównie fakt, iż wszystkie powyższe formy uzyskały swoje
        ortograficznie (lecz nie fonetycznie!) zmienione sobowtóry o zupełnie innym
        znaczeniu semantycznym!
        Dlatego też postuluję niniejszym powołanie do życia (do rzyci?!) nowej dziedziny
        językoznawstwa stosowanego, mianowicie cenzurologii lingwistycznej (to nazwa
        robocza oczekująca kompetentej i konstruktywnej dyskusji), która to dziedzina z
        samozaparciem godnym lepszej sprawy śledzić będzie tego typu przemiany w obrębie
        nie tylko naszego języka.
        Dziękuję za uwagę.
    • ja22ek Re: Korzystny i użyteczny 23.08.05, 12:29
      Żwawy nie ma nic wspólnego z życiem, tylko z żuciem. Żwawy, czyli żujący (p.
      nazwa jednego z żołądków krowy - żwacz), a więc powolny jak przeżuwacz. Z
      biegiem czasu zmieniło znaczenie na przeciwne.

      W korzystać mamy rz ze względów historycznych, Serbowie mają koristenje - u
      nich r, u nas rz.

      Rześki z kolei pochodzi od rzezać, a więc raz to nacięcie.
      • ardjuna Re: Korzystny i użyteczny 23.08.05, 12:56
        ja22ek napisał:

        > W korzystać mamy rz ze względów historycznych, Serbowie mają koristenje - u
        > nich r, u nas rz.

        Wszycho wporzo, ale skąd się wzięło to 'korzystanie/koristenje'? Czyżby na
        zasadzie "on się korzy, więc ja korzystm"??? :)))
    • alsor Re: Korzystny i użyteczny 23.08.05, 13:11
      Dziękuję za wyjaśnienie.

      Wynik jest dość ciekawy: korzystać = dupcyć!

      Czy to prawda?
      • ardjuna Re: Korzystny i użyteczny 23.08.05, 13:41
        alsor napisał:

        > Wynik jest dość ciekawy: korzystać = dupcyć!
        >
        > Czy to prawda?

        Zdawałoby się, że tak. Pozory jednak mają zwyczaj mylić. Tak też bywa i w tym
        wypadku.
Pełna wersja