Aż w mózg się mi wrz(ż)yna...

03.04.08, 12:01
"Wielki słownik ortograficzny PWN" z roku 2006 podaje dwie formy: "wrzynać" i
"wżynać się". Czy ktoś potrafi określić różnicę znaczeń tych dwóch słów? A
może żadnej różnicy nie ma i to znak, że jednak dążymy do ujednolicenia
ortografii, stosując jednocześnie formy obowiązujące i przechodnie? Z góry
dziękuję za odpowiedź.
    • deerzet żąć/ rzezać 03.04.08, 13:02
      {Rhesusa} chętnie bym do szkół zawrócił, tam przypomniał o
      powstawaniu polskiej wersji słowa ogólnosłowiańskiego MOR'E [MORJE] -
      u Polaków zmienionego w MORZE.
      Tu CHYBA źródło problemu.


      Słownik etymologiczny Borysia:
      RŻNĄĆ = (od XVII w.) RZNĄĆ [czyt. żąć]
      od prasłow. R'EZATI [' = jer], czytać można RJEZATI; oznaczającego
      pierwotnie "ryczeć, wyć, brzęczeć' - dziś słowa obecnego w słowie
      RZEZAK.

      Pomieszał to już dawno polski lud ze słowami ŻĄĆ, [porównajmy do in
      słów: ŻEŃCE, ŻNIWA i in. pokrewnymi].
      Słowo to z kolei pochodzi od prasłow. (i praindoeurop.) Žęti (GuhEN-
      ) od pojęcia "bić ostrym narzędziem w rośliny, by je ściąć" - dziś
      obecnego w słowie ŻĄDŁO.

      Nie mogą więc słowniki inaczej podawać - od dwóch różnych słow
      WSPÓLNEGO pojęcia, dawno w wymowie i ZNACZENIU pomieszanego przez
      lud.
      Nie może bowiem dla znawców języka historyczna zgłoska G [mogę,
      może] być zrównana z R=RZ [morze, morski].

      Wyrzynac=wyrżnąć=rżnąć --> przecinać

      Wyżynać=zżąć --> skosić

      ***

      Petrucego by spytać, bo mnie czcionek brakuje dla transkrypcji.
      • deerzet Re: żąć/ rzezać 03.04.08, 13:12

        Tak lepiej:
        RŻNĄĆ = (od XVII w.) RZNĄĆ [czyt. żąć]
        od prasłow. R'EZATI [' = jer], czytać można RJEZATI; oznaczającego
        pierwotnie "ryczeć, wyć, brzęczeć' - dziś słowa obecnego w słowie
        RZEZAK, RZEŹ, RZEŹNIK i RŻEĆ.
      • rhesus Re: żąć/ rzezać 03.04.08, 13:13
        Drogi mój!
        Różnicę między "wyrzynać serce na drzewie" a "wyżynać w pień" rozumiem. Nie o te
        słowa jednakże pytałem. Atoli dziękuję za odpowiedź Waści. Powtarzam: czym różni
        się "WRZYNAĆ" od "WŻYNAĆ SIĘ"?
        • flyap Re: żąć/ rzezać 03.04.08, 14:50
          Wrzynać - zagłębiać w coś ostrze, coś ostrego, wąskiego
          Ani słowa "wżynać", ani (wżynać się) nie ma w SJP, ale w Nowym Słowniku
          Ortograficznym mamy:"wżynać się -am się,-ają się" oraz "wżąć się (żnąc zboże
          ,posuwać się w głąb) - weżnę się (i formy koniugacyjne).
          fly
        • deerzet Re: żąć/ rzezać 04.04.08, 01:44
          Nie będę jak {Flyap} słownikiem się podpierać - wszak słownik nie
          uwzględni wszystkich wariantów przedrostków do tematu wyrazu.

          W polszczyźnie można też i zażynać temat jak i go zarzynać - choćby
          takich słów w słowniku nie wymieniono.

          Dożnijmy i dorżnijmy temat do końca:
          Nadrzynac, podżynać, odrzynać, zeżynać, urzynać obrzyna i "użnąć"
          [użąć] dziś kawał pola forumowego.

          Język polski słowotwórczo bogaty wszak...
          • pam75 Re: żąć/ rzezaćózne znaczenia, zrozumiałe dla blis 04.04.08, 02:35
            deerzet napisał:

            > Nie będę jak {Flyap} słownikiem się podpierać - wszak słownik nie
            > uwzględni wszystkich wariantów przedrostków do tematu wyrazu.
            > W polszczyźnie można też i zażynać temat jak i go zarzynać - choćby
            > takich słów w słowniku nie wymieniono.
            Warto jednak podpierać sie słownikiem,żeby nie pisać takich znaczeniowych
            rewelacji. Słowom można nadawać dowolne znaczenia na własny użytek i
            najbliższych, ale pytający w tym wątku pytał o znaczenie dwóch słów, tymczasem
            widzimy popis erudycji poza słownikowej, nie związanej z pytaniem.
            • deerzet Re: rewelacja 05.04.08, 13:09
              Pytał się zasadźca wątku : [..."WRZYNAĆ" od "WŻYNAĆ SIĘ"?...]

              Odpowiedź "poza słownikowa"?

              Można by nieomylnej {Pamie} odrzec: "Nie rżnąć głupa", "Nie żąć
              rżyska".

              Jest w pozasłownikowej polszczyźnie możliwość powiedzenia:
              - wrzynać się w drewno wyrzynarką;
              - wżynać się w łan zboża kombajnem czy innym półkoskiem.

              Słownik nie poda wszystkich możliwych derywatów i przedrostków słów -
              to żadna rewelacja.

              Radziłbym Drogiej {Pamie} by (nie związanej z pytaniem) porcji jadu
              nie skąpić np. na panelu redakcyjnym na temat poziomu pisowni i
              słowotwórczych rewelacji Gazetowych nagłówków artykułów.
        • randybvain Re: żąć/ rzezać 04.04.08, 18:05
          żnie się trawę lub zboże, rznie się drewno. Z tego powodu o zatoce
          wrzynającej się w ląd czy pasie wrzynającym się w ciało piszę w ten
          sposób, bo ląd czy ciało to coś bliżej konsystencji drewna niż
          łodygi.
Pełna wersja