Jak sia móziło na Warniji i Mazurach? Przikłady...

19.07.07, 17:30
Zebrane z ksiojżki prof. K. Nitscha "Północno-polskie teksty gwarowe: od
Kaszub po Mazury" (Kraków 1955):

Mózi p. Franciszka Palmowska z Bartąga (wieta, jeki to je krejz?):

Lan

Jek lan łurós, to potam go widerli ji zziozali w snopki. Kedy łon je w
snopkach, to muszo bić łebki łobripane. Potam je gwałt pracy z niam. Napszot
lan buł moczony na bagnie szternaście dni. Tedi buł wijanty ji rozposterty na
łąka, abo na rola, abo na knoziach, coby wisech ji tak leżał bez trzy
niedziele. Tedi go muszo trzeć tako cierlico, potam sia klepsie klepadłam,
coby taki dycht mniatki łostała, a paździora łodleco. Wtanczas muszo go
czesać. Jedna szczotka była gajsta, a jena rzadka. Z tyj rzadkiyj szczotki co
łotpadło, to mózili zgżebzie. Z tego biła przandzona grubsza mnić. Kedi lan
krackowali, to co w tyle za krackami łostało, to bili klokry. Jek już
poczesali, to łostało mniąke włókanko, potam zrobzili pupy i przandli na
kołkach. Mnitki byli tniejsze abo grubsze, kedy z klokrów. Wszistko co biło
ze lnam robzione do przandzenia, to biła chłopska praca. Kobziety ji
dziewczyny potam przandli ji tkali. Jek naprzando pełne szpulki, to motajo na
motozidło ji mózio na to przandźiwo. Tedi go moczo ji kłado na rosa, coby sia
pobzieluło. Wtanczas do tkenia szet. Naprzod na dużam kole buło łosnowane,
potam na krosnach tkane. Ź ciankech mnici tkali psiąkne płótno, a z klokrów
tkali mniechy, płachty, czasam kedy dobre klokry to ranczniki robzili. - A z
tygo nasiania - siamnia - to łolyj robzili. Siamnianny łolej buł dobry do
plińców abo ji z chlebkam zjeść".

Tle pani Palmowska, wtynczas 74-letnia kobzieta, mnieszkanka Warniji łod
pokolyń...

PS. Jekby co, to służa słowniczkiem do tygo tekstu...
    • freemason Jek szie Silwester fejruje? 19.07.07, 17:44
      "Na Silwester, to we wzilijo do Nowego Roku... to cziasto, jek szie do chleba
      robzi, tak samo bandzie zrobzione. Bendo wypsieczone chleb i takie małe, takie
      fchigurki: komniniosz, kolebka z dzieckiem, pszieszcionki, szmnierć,
      czieszpszienie Pana Jezusa: ta kolcziasto korona, co Pan Jezus nioł, no i chłop
      i kobzieta oddzielnie. Te fchigurki muszo być wipszieczione, co tworde so.
      Późni we wzieczór w ten Sylwester to szie zejdzie młodzież i bendzie szcieszcie
      pitane, to te fchigurki szie na stół i garkami przykryje. Tedy chłopoki i
      kobziety te gorki otkriwajo, jek kobzieta chfici chłopa, tako fchigurke, to
      tedy ale szmniechy, bo ona szie ożeni. Casem to szie wipełni. Jo downi też w to
      nie wzierzyła, ale powziem panu, naszio córka, ta ożeniono, to ros szmnierć pod
      gorkiem nalazła i ona nom umerła, jo... jo... Jek chto kolepke nalos, to
      szmniech, bo bendzie u ni kolebka latosz. Jek komniniorza naloz, to szcieszcie,
      a pszieszcionki to szie ożeni, a jek cieszpszienie Pana Jezusa, to bendzie
      czieszpszioł i bendzie mu czieśko w żicziu".

      Łopoziadała pani Helena Kierska ze Zwierzewa (pow. Ostróda?), lat 65. Zapsisał
      Hubert Górnowicz ji Henryka Klechówna.

      Ciekawy ten dialekt:

      1. sia - szie
      2. brak dźwięku "ł" przed "o"
      3. "fchigurki" zamiast "sigurek"
      4. nadgorliwość przy stosowaniu "cz" i "sz", odwrotność mazurzenia
      (czieszpienie, cziasto, szmniechy itp.)

      No i warmińsko-mazurski smaczek: kobieta się żeni, a nie wychodzi za mąż...
      --
      "W antryju na bifyju stoi szolka tyju"

      Piękny jest język polski...
      • rita100 Re: Jek szie Silwester fejruje? 19.07.07, 21:58
        Bardzo cykowe lopoziadania i cziuć takó rychtycznó gadke.
        Cziajsto tyż eszcze szia goda łożeniła sia kobzieta, moze to łod łożenku ?
        szmnierć - tyż ciykawe połóńczenie - po warnijsku to je śnierć abo sznierć.
        abo
        Casem a mym godamy cziasem , czias
        czieśko w żicziu - abo lof : ciajżko w żuciu
        szmniech - śniech
        czieszpszioł - ciyrpszcioł

        No ale tako je godka w róznistych regionach jenaczej
    • freemason Ło prosiakach i wosztach 19.07.07, 18:06
      "Małe prosiaki to sie futruje kartoflami ji melkam, jek łodrosno to to samo
      dostano ji do tego zielone liście łot roklów ji plewy saradelowe, ji łofsianne,
      ji łod ziki, ji łod grochu. Do pół roku, do roku tak sie futrowało. Jek biła
      łufutrowana świnia, to jo zabzili, to jo w łeb. Zabziuł nożam, co krew wiszła.
      Tedy gotowana woda... ji świnia biła łopażona ji nożam łopskrobana. Pażone biło
      dawniy w koricie z zierzbi, a teraz na dźwierze położe to sie łopażi. Flaki sie
      wijuło ji wicziściuło. Tedy musiał mniajso rozbzierać: karmonada, szinki,
      szpak, bałchsztik. Tedy to mniaso prziszło do soli, a to przeważnie tan szpak,
      a tedy mi mawa takie szklanki, to prziszło do szklanków. A te woszti... mniaso
      łod głowy ji z bakami łuwarzili, wontroba tyż, ji to biło maszinko łumnielone.
      To biła leberka. Do wosztów szuszonech, do kełbasi, to prziszło mniaso łod
      łopatków.
      No to jeszcze te krupowe woszti... to biłi krupi, krew, no ji to co sie to
      sadło wytopsi... to te skrzeczki ji to poszło do flaków. Szinki prziszli do
      soloni wodi na szteri tigodnie ji potam do dimu"

      (łopoziadał Jan Skrzypski z Bartąga)
      • rita100 Re: Ło prosiakach i wosztach 19.07.07, 22:03
        Jek biła
        łufutrowana świnia, to jo zabzili, to jo w łeb. Zabziuł nożam, co krew wiszła.

        horrror, ale to cóś no Gajowego i Gietpe. łóni sia łurojchrowaniam zajmujó.

        schlesien.nwgw.de/foto/thumbnails.php?album=329
        Tero to łóni futrujó śfinie wink))))
    • freemason Łorylka (pol. spław drzewa) 19.07.07, 18:28
      'Drzewo bandzie w lesie pościnane, tedy furmani to drzewo przyziozo do jeziora
      na ablaga. Tam zwalo ji przydo łorele. Majo droti, goździe, siekiery ji
      kantaki. Tedy kantakami ji dorgami to drzewo w woda poskulno. Jek tek daleko to
      majo, jedan łorel, co ma długe skorznie, te stuki zgania do taflów. Jek so
      zegnane, to zbzijajo te tafle pospołu: jedan chłop w przotku kele łba, a drugi
      kele dupy ji zbzija goździami szternaście calów. Jek majo fertich, to robzio
      łopławy, to so dwa stuki na bokach. Łopławi bando przyfestowane w przotku
      sztrikofkami do taflów. Te bando w tiłku długam drotam zziojzane, cobi sie nie
      mogłi przekrancić. Tedy jena za drugo dwanaście taflów to popasie, a pas jek
      dwadzieścia szteri taflów ji tedy jado z niami na jezioro. Bat ciongnie a
      chłopi kranco kołowrot rękoma. Jek przijado na leśnictwo Smolnik gdzie łod
      jeziora Łanck co struga Łyna cieknie, to muszo rozebrać te popasie każda tafla
      apart, bo Łyna nie je taka duża. Za śluzo znowu na popasie sprzangno pospołu ji
      kolerjo jena za drugo płino asz na mniejsce do Łolstina dojado, abo do
      Królewca. Ale teraz tam nie taflujo. Jek pojechali, to sobzie mogli wypsić
      jednego, najeść sie, mogli poźreć worsztów abo sera, bo zarobzili. Tam
      łodpoczywali trzy dni ji psili. Po psierwszy światowy wojnie zaginuła łorelka,
      ale to dobra robota biła. Ja ziam to wszistko, bo matczin łojciec tez
      łorelował. Tu w Rusi gwałt łorelów biło. Teraz tu łorelka zaginuła, bo so
      traktori, pociongi, co to drzewo zwożo".

      Łopoziaduł August Regeler, łurodzony na Rusi...
      • rita100 Re: Łorylka (pol. spław drzewa) 19.07.07, 22:10
        "Jek pojechali, to sobzie mogli wypsić
        jednego, najeść sie, mogli poźreć worsztów abo sera, bo zarobzili. Tam
        łodpoczywali trzy dni ji psili. Po psierwszy światowy wojnie zaginuła łorelka,
        ale to dobra robota biła. Ja ziam to wszistko, bo matczin łojciec tez
        łorelował. Tu w Rusi gwałt łorelów biło. Teraz tu łorelka zaginuła, bo so
        traktori, pociongi, co to drzewo zwożo". "

        Fejn co poziedziołeś co to je ta łorelka. Takó łorelkó łopisoł Ernest Wiechert w
        'Dzieciów Jerominów'. Tlo łóni tamój kradli drzewo na budowe kościóła.

        To czkamy na nostampne łopoziadania
Inne wątki na temat:
Pełna wersja