Wiosna, Marzanna

21.03.10, 20:28
zamknięty
Marzan(n)a, Mora, Morana, Morena, Marena, Śmiertka, Śmierć, Śmiercicha –
słowiańska bogini symbolizująca zimę i śmierć, przez część badaczy uważana za
demona.

Imię bogini wywodzone jest z praindoeuropejskiego rdzenia *mar-, *mor-,
oznaczającego śmierć. Słowacka forma teonimu Ma(r)muriena sugeruje ewentualne
związki z Marsem (Marmorem, Mamersem, Mamuriusem Veturiusem)[1].

Śmierć Marzanny wraz z końcem zimy przeciwstawia ją symbolizującemu wiosnę
Jaryle, który rodził się wraz z nadejściem wiosny[2].

Marzanna, jako odpowiednik Cerery, została wraz z Dziewanną wspomniana przez
Jana Długosza jako bogini polska.
    • madohora Re: Wiosna, Marzanna 21.03.10, 20:29
      zamknięty
      https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7a/Marzanna03.jpg/250px-Marzanna03.jpg
    • madohora Re: Wiosna, Marzanna 21.03.10, 20:30
      zamknięty
      Marzanna to również nazwa kukły przedstawiającej boginię, którą w rytualny
      sposób palono bądź topiono w czasie wiosennego święta Jarego, aby przywołać
      wiosnę. Zwyczaj ten, zakorzeniony w pogańskich obrzędach ofiarnych, miał
      zapewnić urodzaj w nadchodzącym roku. Zgodnie z opisanymi przez Jamesa Frazera
      zasadami magii sympatycznej wierzono, że zabicie postaci przedstawiającej
      boginię śmierci spowoduje jednocześnie usunięcie efektów przez nią wywołanych
      (zimy) i nadejście wiosny.

      Kukłę wykonywano ze słomy, owijano białym płótnem, zdobiono wstążkami i
      koralami. Tradycja nakazywała, aby dziecięcy orszak, z marzanną i zielonymi
      gałązkami jałowca w dłoniach, obszedł wszystkie domy we wsi. Po drodze
      podtapiano marzannę w każdej wodzie, jaka się nadarzyła. Wieczorem kukłę
      przejmowała młodzież. W świetle zapalonych gałązek jałowca wyprowadzano marzannę
      ze wsi, podpalano i wrzucano do wody. Z topieniem Marzanny, również obecnie,
      związane są różne przesądy: nie wolno dotknąć pływającej w wodzie kukły, bo
      grozi to uschnięciem ręki, obejrzenie się za siebie w drodze powrotnej może
      spowodować chorobę, a potknięcie i upadek – śmierć w ciągu najbliższego roku.

      Chrześcijaństwo próbowało zakazać tego starosłowiańskiego zwyczaju. W 1420 roku
      Synod Poznański nakazywał duchowieństwu: Nie dozwalajcie, aby w niedzielę
      odbywał się zabobonny zwyczaj wynoszenia jakiejś postaci, którą śmiercią
      nazywają i w kałuży topią. Rodzima tradycja okazała się jednak silniejsza. W
      konsekwencji na przełomie XVII i XVIII wieku próbowano tradycję topienia
      marzanny zastąpić (w środę przed Wielkanocą) zrzucaniem z wieży kościelnej kukły
      symbolizującej Judasza, co również zakończyło się niepowodzeniem. Obecnie obrzęd
      łączony jest z nastaniem kalendarzowej wiosny 21 marca lub z przypadającym na
      ten właśnie okres Jarym Świetem.
    • madohora Re: Wiosna, Marzanna 21.03.10, 20:33
      zamknięty
      Мора (още Морена, Мара, Морана, Marzanna) — славянска богиня.

      Етимологията на праслав. *mora се свързва с рус. кики-мора, укр. мора „нечист
      дух“, сръб. мора „призрак, кошмар“, словен. mora, чеш. můra „нощна пеперуда“,
      пол. mora, zmora, mara, горнолуж. murava, долнолуж. morava, бълг. диал. морава
      „кошмар“, които имат точни съответствия в германските езици: старонем.,
      староангл. mara „привидение“ и в келтски: ирл. mor-rīgain „кралицата на духовете“.

      Мора също докарва зимата. В края на есента тя преборва отслабващото смаляващо се
      слънце и установява властта си на над земята до следващата пролет.

      Мора лесно може да бъде отъждествена със старогерманската Хелл, чието име в
      германските езици след християнизацията започва да значи Ад, т.е. християнския
      подземен свят. Също като скандинавската царица на мъртвите, Мора сама може да
      донесе смърт, да управлява мъртвите и да решава кой да влезе в Ада, и кой не.

      Не съществува подобен еквивалент между Мора и древногръцката Персефона, която,
      отвлечена от Хадес в подземното царство, така и си остава някак несвойствена,
      непринадлежаща нему. Определени паралели, обаче, могат да се направят с
      древногръцката Хеката, която обитава света на мъртвите и понякога носи смърт,
      при което отвежда жертвите си във владенията на Хадес.
    • madohora Re: Wiosna, Marzanna 21.03.10, 20:35
      zamknięty
      Morana, Mora, Mořena, Mařena, Marzena nebo Kostroma je figura představující
      smrt, pravděpodobně bytost ze slovanské mytologie nebo pohanská bohyně smrti. Je
      velmi známá i v dnešním folklóru. Uctívali ji staří Slované a Baltové. Je
      zosobněna zimou, na jaře končí její vláda, proto se topí nebo bije. Není možné
      ji však považovat za čistě bohyni smrti nebo za nějakou ohyzdnou stařenu. Je prý
      velmi krásná.
      Tradičním pohanským rituálem praktikovaným i dnes je vynášení Morany a její
      upálení a posléze její utopení. Nejčastěji se Morana hází z mostu nebo ze skály.
      Je velmi zajímavé, že přes tisícileté potírání pohanských rituálů se dodnes
      zachoval jeden z nich ve velmi živém zvyku vynášení Morany. Moranu, kterou
      představuje figurína nebo samorost, kořen nebo větev, nese mladá dívka v čele
      průvodu. Morana má na krku náhrdelník ze šnečích ulit (symbol smrti) a šálu
      (symbol zimy). Utopená hořící figurína je ve vodě lidmi kamenován

      V ten čas sněhů a ledu, dlouhých soumraků a nocí vládla Mořena, až bůh Slunce
      počal déle, vlídněji a tepleji hleděti na tvář země. I rozbíhala se vodou ledová
      pouta; veselili se po všech dědinách, po všem plemeni. Za zpěvu brali se k
      vodám, k volným téd' potokům, řekám, házeli do nich obraz zimy a smrti a
      radostným hlaholem vítali Vesnu, líbeznou bohyni jara.“
    • madohora Re: Wiosna, Marzanna 21.03.10, 20:38
      zamknięty
      Morena (auch Morana, Marzana oder Marzanna) ist eine Gestalt der
      slawischen Mythologie, die mit Winter, Nacht und Tod assoziiert wird.

      In einigen Orten Mittel- und Osteuropas wird heute noch alljährlich eine
      Verbrennung bzw. Ertränkung der Morena veranstaltet. Dazu wird eine in ein altes
      Kleid gekleidete Strohpuppe, die Morena, öffentlich in einer Prozession
      umhergetragen und anschließend verbrannt oder ins Wasser geworfen. Dadurch soll
      der Winter endgültig ausgetrieben werden. Durch die Christianisierung der
      slawischen Völker wurde dieser Brauch zu einem Osterbrauch assimiliert. Als
      Gegengewicht zu Morena gilt eine mit buntem bzw. lebendigem Material geschmückte
      Rute oder auch ein Bäumchen, die das Leben symbolisieren.

      Der polnische Chronist Jan Długosz beschrieb den Brauch am Ende des 15.
      Jahrhunderts und identifizierte Morena mit Ceres, der römischen Göttin der
      Landwirtschaft. Es gibt jedoch keine weiteren Belege, dass eine Göttin dieses
      Namens in vorchristlicher Zeit verehrt worden wäre.
    • madohora Re: Wiosna, Marzanna 21.03.10, 20:40
      zamknięty
      Marzanna, Mara, Marzena, Morana, Moréna, Mora, Marmora or Morena is a
      Slavic goddess of death and winter ( Mor, Mor-tal, Mor-bid, Мор-г ).
      In some medieval Christian sources such as the Mater Verborum she is compared to
      Hecate. Her relationship to Mara, the Slavic goddess of death, is unclear; some
      sources equate the two. In late medieval Czech sources she becomes a goddess of
      winter as well as death. Her name is based on the Slavic root mor, used in words
      such as "confusion", "peril", "nightmare", "death" and "plague". Marzanna's
      rites survived into Christian times as Maslenitsa, a six- or seven-day feast
      celebrated in early March. During the first five or six days of Maslenitsa, flat
      blini were served, believed to symbolize the Sun. On the last day, straw
      effigies were made, symbolizing the winter (see below).
      Modern Marzanna effigy, Poland
      During the Ice Age, the goddess of the winter, Morana, was in the service of the
      giant Ledan. She froze everything alive on the face of the earth, all people and
      animals, including giant mammoths. Morana is a goddess of the death and winter,
      and appears in many different human guises
      Most often she appears as a beautiful girl with black hair and light skin, with
      wolf's teeth and clawed hands. Morana can fly on a broom or float in an
      eggshell, qualities which were later also ascribed to witches. Many say her
      other face is that of an ugly old witch.
      In Old Slavic, it was believed she brought all winter thunderstorms, chill, ice
      and death, so Morana is a goddess of death for all living things, human, animal
      or plant. Within some Slavic nations there was a custom of burning an effigy of
      Morana at the stake at the end of winter. In Dalmatia and Slavonia, this custom
      still exists today in the time of carnival when people are walking the colony
      with the dummy of Morana which has been used in the rituals connected with dying
      and rising in the nature and calling out of the rain.
      Morana was mentioned to be a goddess who was rakling to people and animals. She
      would enter homes during the night to torture human beings, especially children,
      pressing them and taking their breath away during sleep. This would weaken them
      spiritually and physically. Slavic nations refer to nightmares as "nocna mora"
      after Morana.
      She comes when people sleep to eat children and her kiss makes girls manic and
      unbelievably lusty.
      In the spring time, her power and wiliness are fading, so she appears as a
      beautiful young girl with long blond hair, seducing men with her beauty and
      sweet talk. She seeks sincere love and attention but she never gets what she
      wants. She doesn't kill the men, she abandons them, leaving in their hearts
      endless sadness which is the mirror of her own.
      When a girl dies, she is dressed in a white wedding gown, as that is the
      clothing that Morana wears, and during the ceremony, music is played. On the
      funeral day, all the family talks to Morana crying and whipping themselves. In
      eastern Slavic nations, Morana is a goddess of fertility, protector of women and
      women's work, especially spinning.
      The cult of Morana spread around as a goddess with a woman with a big head and
      long nails. Her wooden idol is placed in the Kiev next to the idols of god Perun
      and other Slavic gods.
    • madohora Re: Wiosna, Marzanna 21.03.10, 20:41
      zamknięty
      https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e7/Morana_%26_Vesna.jpg/220px-Morana_%26_Vesna.jpg
    • madohora Re: Wiosna, Marzanna 21.03.10, 20:42
      zamknięty
      A folk custom survives in Poland, Slovakia and the Czech Republic as the Burning
      or Drowning of Marzanna/Morena. Its symbolic purpose is to welcome the oncoming
      Spring and bury the waning Winter on the day of spring equinox, March 21. The
      rite typically involves setting fire to a female straw effigy representing
      Morena, drowning it in a river, or often both. The effigy can range in size from
      a puppet to a life-size dummy. Since the custom is rooted in pagan mythology, it
      can be compared to other modern-day festivities with a pagan background, like
      Halloween. It remains popular, even though it has lost the original spiritual
      connotations.

      Every year children in Polish kindergartens and the earliest grades of primary
      school put together a Marzanna effigy during shop class. On the last day of
      winter, March 20th, they perform the rite under teacher supervision, typically
      at the nearest river bank or bridge.

      This ritual may bring up associations with the medieval punishment of burning or
      drowning women accused of witchcraft. There is no link between these two, since
      the pagan roots precede Christian witch hunts by centuries. Some interpretations
      of this ritual go as far as saying that setting fire to a female straw puppet in
      the last day of winter symbolises the triumph of the "patriarchal", Christian
      religion over the pagan, "matriarchal" order.
    • madohora Re: Wiosna, Marzanna 21.03.10, 20:46
      zamknięty
      Marzanna, Murava, Moréna ou Morena, déesse de la Mort, associée à
      l'hiver. elle est représentée comme une vieille femme hideuse... mais certains
      racontent qu'en réalité, elle serait d'une beauté fatale (extrêmement belle).

      Le Bucher de Morena est un festival folklorique toujours présent en Slovaquie

      Ostatnie zdanie mówi - że jest to Festiwal Folklorystyczny w krajach
      Słowiańskich - być może tak to odbierają francuzi. Festiwal za duże słowo, ale
      możemy pomyślećsmile
    • madohora Re: Wiosna, Marzanna 21.03.10, 20:48
      zamknięty
      Морана (Мара-Марена, Маржана, Мораwink - общеславянская богиня плодородия и жатвы,
      олицетворявшая также смерть; очевидно, имеет отношение к сезонным обрядам
      умирания и воскресения природы, ритуалам вызывания дождя. С ней можно
      сопоставить греческую Персефону (Прозерпинуwink; см. также статью Деметра.
      Сопоставлялась также с латинским Марсом (изначально - бог плодородия, затем -
      покровитель воиновwink; видимо, корни почитания божества смерти и плодородия с
      именем *Mer-/Mor-, имевшего отношение к стихиям земли и воды, уходят еще в
      индоевропейскую эпоху. С Мораной сравнивали и кельтских богинь Морриган и
      Моргану, воительниц и волшебниц. "Марой" также называлось сжигавшееся в праздник
      летнего солнцестояния (Иван Купалаwink чучело; вероятно, Марья, упоминавшаяся во
      многих купальских песнях - та же Мара-Морена (см. статью Кострома (божествоwink).
      Согласно легенде, Марья-Кострома вступила в кровосмесительную связь с родным
      братом (не узнав его, т.к. они не виделись с раннего детстваwink, и затем покончила
      с собой; стоит отметить, что инцест в мифологии нередко имеет отношение к
      плодородию (индийский бог плодородия Пушан - любовник своей сестры; Осирис и
      Исида в египетской мифологии - брат и сестраwink и смерти (индийский бог смерти Яма
      и его сестра-близнец Ямиwink.

      Маржана (Marzyana) — в западнославянской мифологии божество, отождествляемое
      польским хронистом XV в. Я. Длугошем с римско
    • madohora Re: Wiosna, Marzanna 21.03.10, 20:51
      zamknięty
      https://www.sokibp.jaworzyna.net/mini/marzanna_mini.jpg
    • madohora Re: Wiosna, Marzanna 19.03.11, 01:01
      zamknięty
      Wiosna - jedna z czterech podstawowych pór roku w przyrodzie, w strefie klimatu umiarkowanego. Charakteryzuje się umiarkowanymi temperaturami powietrza z rosnącą średnią dobową oraz umiarkowaną ilością opadu atmosferycznego. Świat roślin i zwierząt przechodzi okres budzenia się do życia, a następnie rozpoczyna się pierwsza faza okresu rozmnażania, czyli dobieranie partnerów i zapłodnienie u zwierząt, a u roślin kwitnienie i zawiązywanie zalążków. Ptaki przylatują z ciepłych krajów. Na drzewach pojawiają się liście.
      Wiosna astronomiczna rozpoczyna się w momencie równonocy wiosennej i trwa do momentu przesilenia letniego, co w przybliżeniu oznacza na półkuli północnej okres pomiędzy 20 marca a 22 czerwca (czasami daty te wypadają dzień wcześniej lub dzień później, a w roku przestępnym mogą być dodatkowo cofnięte o jeden dzień). Podczas wiosny astronomicznej dzienna pora dnia jest dłuższa od pory nocnej, a ponadto z każdą kolejną dobą dnia przybywa, a nocy ubywa.
      Za wiosnę klimatyczną przyjmuje się okres roku, w którym średnie dobowe temperatury powietrza wahają się pomiędzy 5 a 15°C. Zasadniczo wiosnę poprzedza zima, jednak pomiędzy tymi okresami znajduje się klimatyczny etap przejściowy - przedwiośnie.
      Za początek wiosny fenologicznej przyjmuje się początek wegetacji oraz kwitnienie przebiśniegów i krokusów.
      Dla półkuli południowej wszystkie opisane daty i zjawiska są przesunięte o pół roku. Za miesiące wiosenne na półkuli północnej uznaje się marzec, kwiecień i maj, a na południowej wrzesień, październik i listopad
    • madohora Re: Wiosna, Marzanna 19.03.11, 01:02
      zamknięty
      W XX wieku wiosna w strefie czasowej Polski rozpoczynała się z reguły 21 marca, czasami i coraz częściej 20 marca. W 2011 roku ostatni raz rozpoczyna się wiosna 21 marca, potem do roku 2047 wyłącznie 20 marca. Od 2048 roku początek wiosny będzie miał miejsce albo 19 albo 20 marca. Ponownie wypadnie początek wiosny na 21 marca w roku 2102
    • madohora Wiersze o wiośnie 27.03.11, 22:34
      zamknięty
      „Pożegnanie zimy "

      Ewa Zawadzka

      Ostatnie wzgórki śniegu znikają na łące,
      cała ziemia paruje i wyżej świeci słońce.
      Bałwanek na podwórku już się zmienia w wodę,
      a wierzby wokół domu puszczają pędy młode.
      Lecz wiosna nie przychodzi choć ciągle o niej śnimy
      bo boi się Marzanny złej wróżki śnieżnej zimy.
      Nie zakwitną pierwiosnki, nie zazielenią się zboża
      dopóki zła Marzanna nie odpłynie do morza.
      Niekiedy wiosna przybywa a zima szybko znika.
      zrobimy dziś Marzannę ze słomy i z patyka.
      Śpiewając pieśń o wiośnie, spotkamy się nad rzeczką,
      wrzucimy w nią Marzannę niech płynie, lecz daleko.
    • madohora Re: Wiosna, Marzanna 27.03.11, 22:37
      zamknięty
      https://img1.glitery.pl/dev1/0/087/962/0087962351.gif
    • madohora Re: Wiosna, Marzanna 27.03.11, 22:38
      zamknięty
      „O wiośnie "

      Dalej, dalej do ogródka dzieci
      Już nas wiosna wita
      Słońce jasno świeci

      Patrzcie, patrzcie wkoło
      Zielenią się drzewa
      Ślicznie rosną kwiatki
      Dźwięcznie ptaszek śpiewa

      Dla każdego dziecka
      Czerwcowa pogoda
      Poziomka pachnąca
      Wiąże dziś dziewczynkom
      Kokardy ze słońca

      Chłopcom złote żagle
      Rozpina na chmurze
      Zaprasza w dalekie
      Podniebne podróże

      I biegnie z bukietem
      Przez ogromny świat
      Dla każdego dziecka
      Niesie jeden kwiat
    • madohora Re: Wiosna, Marzanna 27.03.11, 22:39
      zamknięty
      https://img7.glitery.pl/dev7/0/088/602/0088602685.gif
    • madohora Re: Wiosna, Marzanna 27.03.11, 22:40
      zamknięty
      „Bocianie, bocianie "

      Bożena Forma

      Bocianie przybyłeś dziś do nas,
      witają cię dzieci i łąka zielona.
      Dostojnie twe nogi stąpają po trawie,
      czarno- białe pióra w słońcu lśnią ciekawie.
      Tak jak ty wysoko nogi podnosimy,
      kle, kle zaśpiewamy z tobą boćku miły.

      Bocianie, bocianie
      przybyłeś dziś do nas.
      Kle, kle, kle, kle, kle.
      Kle, kle, kle, kle, kle.
    • madohora Re: Wiosna, Marzanna 27.03.11, 22:41
      zamknięty
      https://img7.glitery.pl/dev7/0/090/419/0090419521.gif
    • madohora Re: Wiosna, Marzanna 27.03.11, 22:42
      zamknięty
      „Prośba do słoneczka "

      Bożena Forma

      Malutka główka krokusa
      nad śniegiem się pojawiła.
      To znaczy, że już wkrótce
      przybędzie wiosna miła.

      Słoneczko nasze kochane,
      bardzo cię prosimy.
      Ogrzewaj mocno ziemię,
      zacieraj ślady zimy.

      Pod śniegiem mocno bije
      pani przyrody serce.
      Słoneczko wyślij promienie,
      daj ciepła jak najwięcej.

      Urośnie młoda trawa,
      rozwiną się pąki na drzewach.
      Dla ciebie miłe słoneczko
      każdy ptaszek zaśpiewa
    • madohora Re: Wiosna, Marzanna 27.03.11, 22:43
      zamknięty
      https://img7.glitery.pl/dev7/0/090/420/0090420707.gif
    • madohora Re: Wiosna, Marzanna 27.03.11, 22:45
      zamknięty
      „ W ogródku "

      Dorota Gellner

      Wyszłam sobie do ogródka,
      może spotkam krasnoludka?
      Może w cieniu pod drzewami
      siedzi z dziećmi i wnukami?

      O! Coś rusza się pod krzakiem!
      Eee.. to jakiś ptak z pisklakiem.
      Ptak z pisklakiem, pisklak z ptakiem,
      biegną szybko za robakiem.

      Przeleciało coś nad płotem!
      Czy to krasnal samolotem?
      Nie! To ważka. Strasznie wielka!
      Przezroczyste ma skrzydełka.

      Oj! Za drzewem ktoś tak stuka.
      Pewnie krasnal wnuków szuka.
      Nie! To dzięcioł dziobem pukał
      i niechcący mnie oszukał.

      Kto tak pędzi w stronę norki?
      Czyżby krasnal z wielkim workiem?
      Nie! To przecież mysia norka,
      a przed norka mysz. Bez worka.

      Co tak brzęczy? Czy to mucha?
      Czy też krasnal radia słucha?
      Przeszukałam pół ogródka,
      nie znalazłam krasnoludka.

      Ale może, kto to wie,
      krasnoludek znajdzie mnie?
    • madohora Re: Wiosna, Marzanna 27.03.11, 22:46
      zamknięty
      https://img7.glitery.pl/dev7/0/090/349/0090349727.gif
    • madohora Re: Wiosna, Marzanna 27.03.11, 22:47
      zamknięty
      „Motyl "

      Teresa Tomsia

      Nad łąką fruwał motyl
      i odpoczywał na kwiatach.
      Chciał go złapać chłopczyk,
      ale go nie złapał.
      I chciał go uczony schwytać
      do swojej kolekcji.
      I dziewczyna chciała
      uwięzić go we włosach.
      Klaskała w dłonie: Chodź, chodź.
      A motyl: Nie, nie.
      Zawołałam: Leć, leć.
      A motyl: Tak, tak.
Pełna wersja