madohora
18.12.10, 18:23
Stracił pamięć, ale umiał rozwiązywać krzyżówki
Poniedziałek, 13 grudnia (09:55)
Rozwiązywał dwie krzyżówki dziennie. Czasem więcej. Przez większość swojego życia występował pod inicjałami H.M. To miało chronić jego prywatność, gdy po eksperymentalnej operacji mózgu, którą przeszedł w 1953 r. w wieku 27 lat, stracił możliwość zapamiętywania nowych informacji i tym samym stał się najczęściej badanym pacjentem w historii nauki o mózgu.Przez całe swoje życie Henry Gustav Molaison brał udział w wielu badaniach. Pomagał naukowcom zidentyfikować i opisać te struktury mózgu , które odgrywają najważniejszą rolę w pozyskiwaniu nowych informacji. Przeszedł wiele testów pamięci, wypełnił setki kwestionariuszy, spędzał dziesiątki godzin na prześwietleniach mózgu i wykonywał niezliczoną liczbę zadań, które miały pomóc badaczom. Za każdym razem zachowywał się tak, jakby robił to po raz pierwszy. W międzyczasie rozwiązywał krzyżówki. Całe księgi krzyżówek. Taki nałóg, którego nabawił się jako nastolatek. U kresu swego życia zawsze nosił przy sobie zestaw krzyżówek i długopis. Miał je schowane w koszu przypiętym do chodzika. To stałe rozwiązywanie zagadek otworzyło okno do jego mózgu. - Warto zadać sobie pytanie, dlaczego ktoś z tak poważną amnezją spośród tylu możliwych zainteresowań wybrał właśnie rozwiązywanie krzyżówek i traktował to jako swego rodzaju terapię - mówi dr Brian Skotko z Children's Hospital Boston. - Myślę, że w tym dudniącym świecie, który czasem jest ciężko pojąć i ogarnąć, to zajęcie dawało mu wiele satysfakcji. Bez względu na porę dnia - ranek, popołudnie, czy środek nocy, książkę z krzyżówkami miał zawsze pod ręką. Gdy nie działo się nic ciekawego zaczynał je rozwiązywać. Miał takie "awaryjne" zajęcie - dodaje. W serii eksperymentów przeprowadzonych na Duke University i MIT przez grupę badaczy prowadzoną przez Skotko do zweryfikowania językowych zdolności Molaisona, a także jego predyspozycji do zapamiętywania nowych rzeczy wykorzystano właśnie krzyżówki. Jak przewidywano, z trudem przychodziło mu odgadnięcie haseł dotyczących wydarzeń po 1953 roku, czyli czasu, w którym chirurg usunął dwa fragmenty tkanki z jego mózgu. Te dwa fragmenty zawierały strukturę określaną jako hipokamp. Dziś naukowcy wiedzą, że ma decydujące znaczenie dla pamięci świeżej. Tej, która dotyczy ludzi, miejsc i zdarzeń. Prezydentura Nixona, I wojna w Zatoce Perskiej, powstanie Starbucksa, bańka internetowa i jej pęknięcie - to wszystko przeszło, nie pozostawiając żadnego śladu w jego pamięci. Jednak badacze odkryli, że Molaison mógł śmiało konkurować w rozwiązywaniu krzyżówek ze zdrowymi rówieśnikami, gdy hasła dotyczyły informacji pozyskanych przed operacją. Wiedział na przykład o zapaści giełdy w 1929 roku, wielkim kryzysie i Pearl Harbor. Zdobyte niegdyś przez niego umiejętności językowe, "skopiowane" z nienaruszonego wyższego obszaru hipokampu w korze mózgowej, były całkowicie niezależne i chronione przed uszkodzeniem chirurgicznym. - Odkryliśmy, że wyuczony język jest dynamiczny - powiedział Skotko. - Często proponował rozwiązania do haseł, na które inni nie znali odpowiedzi - dodaje. Molaison przez lata zachwycał badaczy faktem nauczenia się kilku nowych informacji - mówi Suzanne Corkin, profesor, specjalistka w zakresie badania mózgu i nauk kognitywnych na MIT, która pracowała z nim przez ostatnie dekady jego życia. Wiedział, że Archie Bunker nazwał swojego zięcia "mięśniakiem" w teleturnieju "All in the Family" - jednym z jego ulubionych, emitowanym w latach 70. Wiedział, że Raymond Burr grał detektywa w telewizji. Wiedział o wylądowaniu na Księżycu. Być może dlatego, że od zawsze interesował się rakietami. - W szczególności - mówi Corkin - wydaje się być zdolny do aktualizowania informacji zapamiętanych przed 1953 r. Żeby sprawdzić, czy jego miłość do krzyżówek mogłaby wspomóc ten proces, Skotko, Corkin i paru innych badaczy przeprowadziło kolejne badanie. Tym razem przetestowali zdolność Molaisona do odgadywania haseł dotyczących faktów po 1953 r., ale których rozwiązania dotyczyły czasu sprzed tej cezury. Na przykład: "Choroba dziecięca leczona szczepionką wynalezioną przez Jonasa Salka" (ogłoszoną w 1955 r.) czy "Pakt, polityczno-wojskowy, sojusz 7 europejskich państw socjalistycznych uchwalony jako przeciwwaga dla NATO" (także w 1955 r.). Po kilku powtórzonych próbach rozwiązania tej samej krzyżówki, człowiek, który stracił pamięć, nauczył się wpisywać prawidłowe odpowiedzi. - Odkryliśmy, że może zapamiętać nowe, rzeczowe informacje, jeśli tylko ma w pamięci cokolwiek, do czego mógłby je zakotwiczyć - mówi Skotko. - Molaison, który dorastał w Hartford, z pewnością wiedział o polio. Przez miasto przeszła bowiem epidemia, gdy był dzieckiem - mówi Corkin. - To mogło być emocjonalne wspomnienie. Nie ma wątpliwości, że znał ludzi, którzy zachorowali na polio i może znał również tych, którzy z tego powodu zmarli - dodaje.(...) Co najmniej dwa procesy mogły zachodzić w mózgu, gdy H.M. dowiadywał się nowych rzeczy - mówi Corkin. - Jednym jest słaby sygnał z tej części tkanki wokół hipokampu, która przetrwała operację. Ostatnie badania pokazują, że te sąsiadujące obszary są aktywne w pozyskiwaniu nowych informacji.
Ale badania także sugerują, że za każdym razem, gdy umysł odzyskuje zgromadzone wspomnienia, aktualizuje je i zmienia ich kształt. Ten proces, nazywany rekonsolidacją, występuje z wyższych obszarach korowych, które pozostały nienaruszone w mózgu Molaisona.
Utrzymanie aktualizacji zależy od hipokampu. H.M. - po tym jak przestał rozwiązywać krzyżówki - szybko zapomniał odpowiedzi dotyczące czasu po 1953 r., których się nauczył.
W wywiadzie przeprowadzonym w 1992 r. powiedział Corkin, że rzeczywiście ma problem z zapamiętywaniem informacji. - Jedną rzeczą, którą odkryłem, jest fakt, że oszalałem na punkcie krzyżówek. Cóż, to mi w pewnym stopniu pomaga - powiedział. - Pomaga ci pamiętać? - zapytała Corkin. - Tak - odpowiedział. Po czym dodał, że jest to również, a może przede wszystkim "bardzo przyjemne zajęcie".
Benedict Carey/New York Times News Service
Tłum. Ewelina Karpińska-Morek