madohora Re: Kraków 22.02.14, 20:02 Ulica Kanonicza należy do obrębu Starego Miasta. Posiada nieregularny przebieg. Położona jest pomiędzy ul. Senacką i ul. Podzamcze, po północnej stronie Wzgórza Wawelskiego. Początkowo trakt ten był określany jako ulica Grodzka. Po raz pierwszy nazwa "ulica Kanonicza" - "canonicorum" została zapisana w aktach miejskich w 1401 roku. Wiązała się ona z tym, że w 2 połowie XIV wieku zaczęły powstawać tu dwory kanoników kapituły krakowskiej. Byli oni dożywotnimi właścicielami domów przyznawanych im przez kapitułę. W średniowieczu ulica Kanonicza należała do Okołu - osady położonej pomiędzy lokacyjnym Krakowem a Wawelem. Prowadziła ona do głównego wejścia na Wzgórze Wawelskie. Południowy wylot ulicy otrzymał formę leja w celu dostosowania go do wjazdu na zamek. Pomiędzy wylotem ulicy a Wawelem płynęła rzeka Rudawa. Jej koryto biegło wzdłuż dzisiejszej ulicy Podzamcze. Na drugą stronę rzeki prowadził drewniany most. Środek pierzei wschodniej jest otwarty na Plac św. Marii Magdaleny. Na placu znajdował się nieistniejący już kościół św. Marii Magdaleny. Wzdłuż zachodniej pierzei ulicy ciągnął się średniowieczny mur obronny. Jego zarys stwierdzono w oficynach znajdujących się po tej stronie ulicy. Od strony południowej mur kończył się Furtą Poboczną, nazywaną od XVII wieku Porta Lateranea, czyli Bramą Poboczną. Pozwalała ona przedostać się poza mury, nad Wisłę. Brama mieściła się na terenie obecnej posesji przy ul. Kanoniczej nr 25. Mury były otoczone przez bagna i stawy, nazywane popularnie Żabikruk lub inaczej Żabiskrzek. Odpowiedz Link
madohora Re: Kraków 22.02.14, 20:07 Ul. Kanonicza, dom nr 25 (róg z ul. Podzamcze), Dom Długosza został zbudowany w 1 połowie XIV wieku. Pod koniec tego stulecia założono tu łaźnię królewską. Była ona zasilana wodami rzeki Rudawy, której koryto biegło wzdłuż dzisiejszej ulicy Podzamcze. W tym czasie budynek był nazywamy Łaźnią Jagiełły. W pierwszej połowie XV wieku kamienica znalazła się w posiadaniu kapituły i została przeznaczona na siedzibę dla kanoników. W drugiej połowie XV wieku nowym właścicielem domu został Jan Długosz, który mieszkał tu do końca swojego życia. Na początku XVI wieku zamieszkał tu słynny lekarz i historyk Maciej z Miechowa, zwany Miechowitą. W kamienicy tej w drugiej połowie XIX wieku znajdowała się pracownia rzeźbiarska Franciszka Wyspiańskiego, ojca Stanisława Wyspiańskiego. Upamiętnia to wykonana z brązu tablica umieszczona na fasadzie budynku od strony ul. Podzamcze. Jeszcze w pierwszej połowie XIX wieku południowa elewacja domu łączyła się z murem obronnym oraz Bramą Poboczną. Portal wiodący do środka budynku pochodzi z drugiej połowy XVI wieku. Wyryto na nim łacińską inskrypcję: "Nil est in homine bona mente melius." - "Nie ma nic lepszego w człowieku nad dobrą myśl." (Tłumaczenie wg. Rożka, tłumaczenie wg. Adamczewskiego: "Nie ma nic w człowieku lepszego nad rozum".) Od strony ul. Podzamcze budynek został nakryty mansardowym dachem z polichromią roślinną. Z tej samej strony umieszczony został XVII-wieczny barokowy obraz przedstawiający Madonnę z Dzieciątkiem. Został on namalowany na drzewie. Widoczne jest na nim szesnaście śladów kul. Znane są trzy legendy wyjaśniające pochodzenie tych śladów. Według pierwszej powstały one w okresie potopu szwedzkiego, według drugiej w czasach konfederacji barskiej. Zgodnie z trzecią pochodzą one z bombardowania Krakowa z Wawelu przez Austriaków w roku 1848. W pobliżu obrazu widoczna jest płyta fundacyjna pochodząca ze zburzonego domu Psałterzystów, ufundowanego przez Jana Długosza. Widnieje na niej data 1480. W górnej części tablicy znajduje się scena przedstawiająca Jana Długosza klęczącego przed Matką Bożą oraz św. Jana Chrzciciela stojącego za Długoszem. Kolejna mniejsza tablica upamiętnia to, że dom nr 25 został odbudowany przez Jana Długosza, który mieszkał tu przez 50 lat. Ostatnia tablica informuje, że tu spędził swoje dzieciństwo Stanisław Wyspiański. Obecnie w budynku znajduje się rektorat Papieskiej Akademii Teologicznej. Dom został poświęcony przez Jana Pawła II w 1991 roku. Odpowiedz Link
madohora Re: Kraków 22.02.14, 20:09 Ul. Kanonicza, dom nr 23, tzw. Lisia Jama, został wzniesiony w pierwszej połowie XV wieku przez kasztelana krakowskiego Mikołaja z Michałowa. Następnie został zakupiony przez Jana Długosza i przeznaczony na archiwum konsystorskie. Obramienia okien piętra fasady pochodzą z przebudowy kamienicy w 2 połowie XVI wieku. Nad portalem wejściowym namalowany został portret św. Iwona Hélory, patrona prawników. Obecny wizerunek świętego to XX-wieczna kopia oryginału, pochodzącego z początku XIX wieku. Odpowiedz Link
madohora Re: Kraków 22.02.14, 20:14 l. Kanonicza, dom nr 24 (róg z ul. Podzamcze), Pałac Górków (inna, nowsza nazwa to "Dom Pod Telegrafem") powstał w 2 połowie XVI wieku poprzez połączenie dwóch XV-wiecznych kamienic. Na przełomie XV i XVI wieku dom ten był własnością prymasa Andrzeja Krzyckiego. Chciał on przeznaczyć go na rezydencję kolejnych prymasów. Jednak po śmierci prymasa jego rodzina sprzedała pałac Andrzejowi Górce. Rodzina Górków ufundowała przebudowę budynku w stylu manierystycznym. Portal wejściowy pochodzi z rozbudowy budynku w XVIII wieku. Umieszczono na nim herb kapituły oraz herb Abdank. Pod koniec XVIII wieku w domu tym mieściły się koszary austriackiej policji. W okresie istnienia Księstwa Warszawskiego budynek został zaadoptowany na koszary artylerii. W czasach Rzeczpospolitej Krakowskiej miała tu swoją siedzibę dyrekcja policji. W 2 połowie XIX wieku mieściło się tu biuro telegraficzne, które dało początek nazwie kamienicy. Na elewacji pałacu od strony ul. Podzamcze znajduje się tablica upamiętniająca pobyt Jarosława Haszka w areszcie miejskim "Pod Telegrafem" w 1903 roku. Odpowiedz Link
madohora Re: Kraków. 22.02.14, 20:19 Ul. Kanonicza, dom nr 21, tzw. Dom Dziekański został wzniesiony w 2 połowie XIV wieku dla kanonika Jana z Brzeska. Krużganki wschodnie, południowe oraz północne powstały w 2 połowie XVI wieku. Prawdopodobnie są one dziełem architekta i rzeźbiarza Santi Gucci. Część zachodnia krużganek została dobudowana pod koniec XVI wieku. Arkadowy podworzec został ozdobiony na parterze kolumnami jońskimi, a na piętrze czworobocznymi. Z końca XVI wieku pochodzi także manierystyczny portal. Na jego fryzie umieszczono cytat z "Eneidy" Wergiliusza: "Procul este profani" - "Trzymajcie się z dala niewtajemniczeni". Dekoracja sgraffitowa, która ozdabia fasadę budynku, została przywrócona po wojnie. Na kamieniarce umieszczony został kilkakrotnie herb Leszczyc, którym pieczętował się kanonik Stanisław Skarszewski, jeden z właścicieli domu. Barokowa figura św. Stanisława Szczepanowskiego, która została umieszczona pośrodku arkadowego dziedzińca, pochodzi z XVIII wieku. Odpowiedz Link
madohora Re: Kraków, 22.02.14, 20:22 Ul. Kanonicza, dom nr 19, Dom św. Stanisława, nazywany także Domem Kapitulnym. Nazwa wiąże się z legendą, według której w kamienicy tej mieszkał św. Stanisław. Budynek został zbudowany w drugiej połowie XIV wieku, jednak został zniszczony w czasie wielkiego pożaru Krakowa w 1455 roku. W trakcie przebudowy domu w XVI wieku dziedziniec został ozdobiony przez dwa ryzality: jeden od strony południowej, drugi od strony północnej. Zostały one połączone arkadową loggią. Pod koniec XVI wieku zbudowano kaplicę św. Stanisława. Znajduje się ona obecnie na drugim piętrze w południowym ryzalicie, w attyce budynku. Fasada kamienicy zawdzięcza swój obecny wygląd remontowi wykonanemu pod koniec XVIII wieku przez kanonika Jana Kantego Wodzickiego. Przebudowa została wykonana w stylu klasycystycznym. W latach 50-tych XX wieku w domu tym mieszkał ksiądz Karol Wojtyła. Obecnie mieści się tutaj Muzeum Archidiecezjalne Kardynała Karola Wojtyły. W jego skład wchodzą dwa budynki: Dom św. Stanisława oraz Dom Dziekański, mieszczący się przy ul. Kanoniczej nr 21. Odpowiedz Link
madohora Re: Kraków, 22.02.14, 20:29 Ul. Kanonicza, dom nr 7, kamienica "Pod Trzema Koronami" została ufundowana w 2 połowie XIV wieku przez kanonika Nawoja z Tęczyna. Z pierwotnej architektury budynku zachowało się kamienne obramienie na parterze fasady, w którym znajduje się niewielkie okienko. Po wielkim pożarze Krakowa w 1455 roku rozpoczęto renowację kamienicy. Z tego czasu pochodzą: ceramiczna posadzka na pierwszym piętrze oraz piwnice. Gotycko – renesansowe okna pierwszego piętra na fasadzie zostały dodane w czasie przebudowy domu w 1 połowie XVI wieku. W tym okresie wykonano także portal wejściowy o cechach gotycko – renesansowych. Nad portalem umieszczony został werset z Psalmu 17: "Dominus audiutor meus et protector meus" - "Pan wspomożycielem moim i obrońcą moim". Późnogotyckie wrota z XVI wieku zostały wykute w blasze. Obecne są kopią. Ewenementem jest to, że sień przejezdna jest umieszczona w osi bocznej. Odpowiedz Link
madohora Re: Kraków. 22.02.14, 20:37 Ul. Kanonicza, dom nr 17, Pałac biskupa Erazma Ciołka. Był też nazywany Domem Zygmuntowskim. Budynek powstał poprzez połączenie dwóch kamienic na przełomie XV i XVI wieku. Przebudowę ufundował biskup płocki Erazm Ciołek. Na parterze fasady została wmurowana tablica fundacyjna. Umieszczono na niej herb Sulima, którym pieczętował się biskup Ciołek. Pałac zaczął być w tym czasie określany jako tzw. curia ampla, czyli wielki dwór. Renesansowa brama, która prowadzi do budynku, została przyozdobiona kartuszem, na którym znajduje się orzeł z przeplecioną literą S. Jest to symbol króla Zygmunta I Starego. Późnogotycka kolumnada dzieli sień na dwie nawy. Dodatkowo na parterze znajduje się późnogotycki portal pochodzący z przebudowy dworu przez biskupa Erazma Ciołka. Sień na pierwszym piętrze została ozdobiona wizerunkami biskupów. Tylna oficyna posiada mury trzymetrowej grubości. Pod koniec XV wieku pełniła ona funkcję baszty artyleryjskiej. W 2 połowie XVI wieku została zamieniona w budynek mieszkalny. Pod koniec XVI wieku dwór stał się własnością kardynała Jerzego Radziwiłła. Z jego inicjatywy na najwyższej kondygnacji oficyny zachodniej powstała loggia arkadowa. W 2 połowie XVII wieku w oficynie południowej dodano loggię kolumnową. W XIX wieku budynek został przekształcony przez Austriaków na cele więzienia miejskiego oraz komendy policji Odpowiedz Link