Wspomnienia z podróży:)

    • madohora Re: Wspomnienia z podróży:) 18.09.21, 20:25
      Już mi się odciski porobiły podczas tej podróży po Krakowiewink
    • madohora Re: Wspomnienia z podróży:) 18.09.21, 20:27
      Kościół Bożego Ciała – rzymskokatolicki kościół parafialny oraz konwentualny kanoników regularnych laterańskich znajdujący się w Krakowie w dzielnicy I przy ul. Bożego Ciała 26, na Kazimierzu. Jest podwójnym sanktuarium: Najświętszej Maryi Panny - Matki Zbawiciela i św. Stanisława Kazimierczyka.
    • madohora Re: Wspomnienia z podróży:) 18.09.21, 20:28
      Papież Jan Paweł II dekretem Kongregacji ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów z dnia 24 stycznia 2005 roku podniósł kościół do godności bazyliki mniejszej. Bazylika stanowi urbanistyczny akcent rozległego kompleksu budynków, na który składa się orientowany kościół oraz ufundowany w 1405 roku klasztor kanoników regularnych połączony z nim przejściem wspartym na arkadach. Pochowany jest w nim św. Stanisław Kazimierczyk.
    • madohora Re: Wspomnienia z podróży:) 18.09.21, 20:28
      Jest to orientowana, trójnawowa bazylika, bez transeptu – posiada natomiast luźno stojącą wieżę oraz sygnaturkę.
    • madohora Re: Wspomnienia z podróży:) 18.09.21, 20:31
      Prezbiterium szerokości nawy głównej. Przy ścianach manierystyczne stalle wykonane w latach 1624–1632, z figurami świętych i obrazami na zapleckach ukazującymi historię zakonu (warsztat Tomasza Dolabelli). Ołtarz główny z obrazami Tomasza Dolabelli jest drewniany i bogato złocony. Najprawdopodobniej jest on dziełem warsztatu Baltazara Kuncza. Ukończono go w 1637 roku. Głównym obrazem ołtarza jest Narodzenie Chrystusa pędzla Tomasza Dolabelli, a w zwieńczeniu Zdjęcie z Krzyża (warsztat Dolabelli). Nad wejściem do zakrystii wisi pięć obrazów Wojciecha Podkory. Po prawej stronie posąg św. Stanisława Kazimierczyka.
    • madohora Re: Wspomnienia z podróży:) 18.09.21, 20:31
      Przylega do niej kaplica św. Anny, którą opiekuje się Arcybractwo Najświętszego Sakramentu i Pięciu Ran Pana Jezusa. Obok ołtarza z obrazem Św. Anny Łukasza Porębskiego znajduje się płyta nagrobna Bartłomieja Berecciego, oraz pokryte malowidłami szafy brackie. Obok kaplica Zwiastowania z monumentalnym portalem, dekoracją stiukową w kopule i brązową chrzcielnicą z I połowy XV wieku. W ołtarzu obraz Madonny z początku XVI wieku, a pod kaplicą krypta.
    • madohora Re: Wspomnienia z podróży:) 18.09.21, 20:32
      Konsekwencją takiego projektu była zmiana traktury mechanicznej poprzedniego instrumentu 28-głosowego na trakturę elektropneumatyczną (bardzo popularną w czasach powojennych). Do jej budowy użyto elementów elektrycznych (przekaźników, diod) i pneumatycznych (rurek, mieszków). Impulsy elektryczne przy napięciu stałym 24 V przebiegają od stołów gry do wiatrownic. Elementy dyspozycyjne zamontowane w stole gry są urządzeniami elektrycznymi (włączniki od klawiszy, włączniki wolnych kombinacji). Dopiero w samej wiatrownicy znajduje się przekaźnik odbierający impuls elektryczny i przetwarzający go na impuls pneumatyczny – uruchamia się mieszek. Stół gry i wiatrownice połączone są kablami umieszczonymi pod posadzką bazyliki. Dodatkowo tego typu traktura pozwoliła na zastosowanie ruchomych stołów gry.
    • madohora Re: Wspomnienia z podróży:) 18.09.21, 20:34
      Przy ulicy Szerokiej S T A R A SYNAGOGA z XIV na XV wiek z gotyckim sklepieniem i renesansową attyką. kilkakrotnie przebudowana. Pod nr 40. Synagoga Remu/i z XVI wieku założona przez Izraela Isserlesa. Obok cmentarz Remuh z grobem uczonego żydowskiego, rabina Mojżesza Isserlesa.
    • madohora Re: Wspomnienia z podróży:) 18.09.21, 20:35
      Do 1939 roku odgrywała rolę centralnej synagogi, głównego ośrodka religijnego, kulturalnego, socjalnego oraz organizacyjnego krakowskiej gminy żydowskiej.
    • madohora Re: Wspomnienia z podróży:) 18.09.21, 20:35
      Synagoga należała do średniowiecznych, typowo gotyckich synagog dwunawowych, a takie były znane w Europie jeszcze tylko trzy: w Wormacji, Ratzybonie i w Pradze. Szlak Wormacja-Ratyzbona-Praga-Kraków był jedną z głównych dróg wędrówek Żydów do Renu wzdłuż Dunaju po Łabę, Odrę i Wisłę.
    • madohora Re: Wspomnienia z podróży:) 18.09.21, 20:36
      Po pożarze synagogę odbudował florencki architekt Mateo Gucci, który nadał jej renesansowy charakter, ale zachował poprzedni, dwunawowy plan budowli i odtworzył jej krzyżowo-żebrowe sklepienie. Dodatkowo podniesiono mury synagogi do dzisiejszej wysokości, które następnie zwieńczono arkadową attyką, która przysłoniła dach. Prace trwały do 1570 roku, gdyż z tego właśnie roku pochodziła widniejąca na sklepieniu - jeszcze do 1942 roku - inskrypcja tego budowniczego. Z pierwotnej budowli zachowały się wyłącznie mury sali głównej, babińca oraz przedsionka. Bożnica paliła się jeszcze kilka razy, ostatni pożar miał miejsce w 1773 roku. W 1786 i 1797 roku w synagodze rabin Izaak Lewita dwukrotnie wyklął krakowskich chasydów
    • madohora Re: Wspomnienia z podróży:) 18.09.21, 20:37
      W 1888 roku zarząd krakowskiej gminy żydowskiej podjął decyzję o rozpoczęciu remontu oraz częściowej przebudowy synagogi. W tym okresie zostały wykonane przez Jana Ertla plany architektoniczne, które 5 stycznia 1889 roku otrzymały akceptację władz budowlanych. Warunkiem przystąpienia do prac budowlanych było zastosowanie się do zastrzeżeń, jakie względem projektów wystosował Władysław Łuszczkiewicz, który od 1864 roku prowadził w synagodze prace inwentaryzacyjne. Podczas swoich badań odkrył m.in. na jednym ze zworników sygnaturę Mateo Gucci.
    • madohora Re: Wspomnienia z podróży:) 18.09.21, 20:37
      W 1891 roku władze gminy żydowskiej udzieliły zarządowi synagogi subwencji na przeprowadzenie dalszych prac renowacyjnych. Przyznane fundusze stanowiły 40% wszystkich poczynionych na ten cel wydatków. W tym samym roku Jan Sas-Zubrzycki opracował projekt przebudowy elewacji zachodniej synagogi, w związku ze wcześniejszym wyburzeniem budynku kahalnego, który przylegał do korpusu budynku od strony zachodniej. Projekt Sas-Zubrzyckiego powstał w nawiązaniu do fasady budynku i zawierał charakterystyczne dla niej elementy architektoniczne. Zostały w nim wykorzystane arkadowe blendy nawiązujące do attyki oraz skarpy. Wówczas powstał również niewielki ganek, który miał ułatwić dostęp do babińca znajdującego się na pierwszym piętrze zachodniej części synagogi.
    • madohora Re: Wspomnienia z podróży:) 18.09.21, 20:38
      Projekty opracowane przez Zygmunta Hendla oparte zostały na przeprowadzonych wcześniej dokładnych analizach struktury budynku i jego detali architektonicznych. Swoją koncepcję Hendel opracował, wykorzystując renesansowy charakter synagogi z czasu jej przebudowy przeprowadzonej w latach 1556-1570. Prace restauracyjne połączone z częściową przebudową miały nadać budowli stylistyczną i estetyczną integralność z podkreśleniem neorenesansowego detalu architektonicznego.
    • madohora Re: Wspomnienia z podróży:) 18.09.21, 20:40
      Prace budowlane rozpoczęto w połowie 1904 roku. W tym czasie ich zakres dotyczył zbijania tynków z elewacji, poprzez co wydobyto nieznane dotąd detale architektoniczne. Pierwszy etap prac został ukończony w 1905 roku. W tym roku rozpoczęto drugi etap, przystępując do przebudowy elewacji zachodniej, która została ukształtowana w 1891 roku przez Jana Sas-Zubrzyckiego. Ta część budynku została bardzo nisko oceniona przez Zygmunta Hendla – stan przybudówek znajdującej się od tej strony ocenił jako nieposiadające żadnej wartości artystycznej, są ogromnie nieregularne, a ich stan techniczny był tragiczny, wręcz grożący zawaleniem. W ich miejsce zaproponował wymienioną wyżej loggie, której budowę ukończono w 1906 roku. W trakcie prac, prawdopodobnie wobec dużych kosztów inwestycji zrezygnowano z niektórych elementów znajdujących się w projektach architektonicznych. Odstąpiono od wykonania wieńczącego attykę grzebienia oraz ozdobnych portali babińca. Zrezygnowano z budowy drugiego pietra nad częścią mieszczącą główne wejście oraz z wykonania niektórych otworów okiennych.
    • madohora Re: Wspomnienia z podróży:) 18.09.21, 20:41
      W 1909 roku został przygotowany przez Ferdynanda Lieblinga kosztorys prac, które zamierzano wykonać w latach 1909-1910. Miały one dotyczyć wymiany substancji murów oporowych, przebudowy dachu babińca, wykonania nowej konstrukcji więźby dachowej nad główną salą modlitewną, sporządzenie kamieniarki okiennej oraz osadzenia krat okiennych. Wobec braku funduszy oraz braku stosownej decyzji Centralnej Komisji dla zachowania zabytków historii i sztuki prace wstrzymano na półtora roku.
    • madohora Re: Wspomnienia z podróży:) 18.09.21, 20:42
      W 1912 roku, generalny konserwator Max Dworzak, po zapoznaniu się z projektami restauracji synagogi i bezpośrednio budynkiem synagogi wydał decyzję o wznowieniu prac. Konieczna była również zgoda Ministerstwa Wyznań i Oświaty. W związku z przedstawioną ostateczną wersją kosztorysu planowanych prac została ona przyjęta reskryptem z dnia 26 lipca 1912 roku. W nowym sprawozdaniu technicznym opatrzonym datą 1 kwietnia 1913 roku zawarto szczegółowy opis dalszych prac, m.in. w pierwszej kolejności przebudowę więźby dachowej, w taki sposób aby nie wystawała ponad linię attyki, następnie wymianę struktury attyki od strony placu Bawół i ulicy Dajwór, ze względu że były w złym stanie technicznym oraz nie odpowiadały architekturze ścian starej attyki. Kolejnym krokiem była budowa czterech ceglanych sterczyn stanowiących uzupełnienie attyki - ich formy zrekonstruowano na podstawie oryginału znajdującego się od strony ulicy Szerokiej. Następnie zamierzano wybudować klatkę schodową na strych na ścianie wschodniej w postaci wieżyczki.
    • madohora Re: Wspomnienia z podróży:) 18.09.21, 20:43
      Prace restauracyjne trwały do 1914 roku i zostały przerwane w związku z wybuchem I wojny światowej. Do tego czasu nie wykonano wszystkich zamierzonych w programie przedsięwzięć. Wykonano jedynie nową konstrukcję dachu babińca oraz zrekonstruowano attykę wraz z dekorującymi ją sterczynami. Prace wznowiono dopiero w 1923 roku, ale miały one już mniej ambitny charakter działań. Prowadzone były nadal przez Zygmunta Hendla. Zakresem działań objęto jedynie przebudowę części mieszczącej główne wejście - zostało ono podwyższone o drugie piętra, w którym urządzono niewielkie muzeum ze sprzętem synagogalnym i domowym. W związku z obniżeniem terenu przed elewacją frontową budynku synagogi, Hendel zaprojektował ogrodzenie, które stanowiło uzupełnienie wcześniejszego, znajdującego się od strony zachodniej i południowej. Zostało ono wykonane w 1925 roku i stanowiło ostatni element wieloletnich prac renowacyjno-budowlanych Starej Synagogi.
    • madohora Re: Wspomnienia z podróży:) 18.09.21, 20:43
      Najtragiczniejszym okresem dla synagogi była II wojna światowa, podczas której została doszczętnie zdewastowana przez hitlerowców. Jej oryginalny, bogaty sprzęt liturgiczny, srebra, tkaniny, archiwalia, bibliotekę gromadzone przez wieki, wywieziono, a lichtarze o wielkiej wartości artystycznej przewieziono na Wawel i ozdobiono nimi rezydencję gubernatora Hansa Franka. Zniszczono również ozdobne sklepienie i kolumny, a w sali głównej urządzono magazyny. 28 października 1943 roku rozstrzelano pod murami bożnicy 30 Polaków.
    • madohora Re: Wspomnienia z podróży:) 18.09.21, 20:44
      W 1956 roku przystąpiono do renowacji zrujnowanej bożnicy, którą w całości sfinansowało państwo polskie. Pracami kierowali architekci Józef Jamroz i Józef Ptak, którzy w 1959 roku dzięki wysokiej jakości prac przywrócili synagodze oryginalny, gotycko-renesansowy wygląd, taki jaki nadał jej Matteo Gucci. W 1958 roku Krakowska Kongregacja Wyznania Mojżeszowego uroczyście przekazała synagogę na cele muzealne. Mieści się tu obecnie oddział Muzeum Historycznego Miasta Krakowa - Muzeum Judaistyczne. W latach 1970-1972 dokonano rozbiórki wysokiego muru ogradzającego bożnicę od północy i zachodu oraz wybudowano szerokie schody tarasowe. Co roku na tych tarasach odbywa się uroczysty, główny koncert w czasie Festiwalu Kultury Żydowskiej.
    • madohora Re: Wspomnienia z podróży:) 18.09.21, 20:45
      Muzeum Historyczne Miasta Krakowa planuje odtworzyć historyczne ogrodzenie synagogi, które wykonano w latach 20. XX wieku według projektu Zygmunta Hendla, a rozebrano tuż po zakończeniu II wojny światowej. Muzeum przygotowuje także wniosek o wpis od rejestru zabytków dwóch działek otaczających budynek: przed wejściem do obiektu oraz od strony wschodniej, gdzie znajduje się niewielki skwer. Zostały one przekazane Muzeum w użytkowanie przez gminę Kraków.
    • madohora Re: Wspomnienia z podróży:) 18.09.21, 20:46
      Obecnie synagoga jest gotycko-renesansową, prostokątną, dwunawową halą z krzyżowo-żebrowym sklepieniem wspartym na dwóch smukłych kolumnach toskańskich. Do ściany północnej przylega parterowa przybudówka, nakryta trójkątnymi daszkami, w którym mieścił się babiniec północny. Łączy się on z salą główną czterema małymi zakratowanymi oknami oraz współcześnie przebitymi drzwiami. Od strony południowej przylega budynek tzw. babińca południowego, który jest obecnie połączony z salą główną drzwiami, w miejscu których dawniej mieściły się dwa okna. Dach głównego korpusu budynku jest zasłonięty wysoką arkadową attyką rozczłonkowaną wnękami hemisferycznymi i zwieńczona narożnymi sterczynami.
    • madohora Re: Wspomnienia z podróży:) 18.09.21, 20:46
      Wchodząc do środka przechodzi się przez renesansowy portal z hebrajskim napisem „To jest brama Jahwe, sprawiedliwi przez nią wchodzić będą” z drugiej połowy XVI wieku. W przedsionku w północno-wschodnim narożniku, na podwyższeniu, znajduje się kamienna studnia na „żywą wodę” do mycia rąk. Dalej znajduje się barokowa, kamienna skarbona z pierwszej połowy XVII wieku. Na środku sali na murowanym podwyższeniu znajduje się zrekonstruowana kuta w żelazie, w kształcie baldachimu, ozdobiona kulami z brązu i złoconą koroną - bima.
    • madohora Re: Wspomnienia z podróży:) 18.09.21, 20:47
      Do dnia dzisiejszego w synagodze zachowały się fragmentaryczne pozostałości polichromii: jeden niewielki fragment na ścianie północnej głównej sali modlitewnej, w babińcu południowym ze śladami wici roślinnej oraz w sali śpiewaków, gdzie przetrwały fragmenty tablicy inskrypcyjnej z modlitwą „El melech joszew al kise racha-mim”. W istocie są to mało czytelne pozostałości trzech warstw malarskich; najmłodsza, prawdopodobnie z około połowy XVII wieku.
    • madohora Re: Wspomnienia z podróży:) 18.09.21, 20:48
      Obecnie w synagodze znajduje się oddział Muzeum Historycznego Miasta Krakowa - Dzieje i Kultura Żydów. Gromadzi ono od 1958 roku zabytki z zakresu historii i kultury Żydów, przede wszystkim krakowskich. Zbiory zostały przekazane głównie przez Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Żydów w Polsce, Gminę Wyznaniową Żydowską w Krakowie, Ministerstwo Kultury i Sztuki, Ministerstwo Religii Państwa Izrael oraz liczne osoby prywatne.
      • madohora Re: Wspomnienia z podróży:) 18.09.21, 22:12
        żółw – lenistwo;
Pełna wersja