madohora Re: Wspomnienia z podróży:) 26.09.21, 17:30 Obok kościoła znajduje się cmentarz klasztorny. W latach 1673–1837 zmarłych pustelników grzebano w grobowcu w podziemiach kościoła. W latach 1843–1845 założono cmentarz z południowej strony klasztoru. Zajmuje on działkę o wymiarach 40 x 24 m. W 1948 roku śmiertelne szczątki 60 pustelników przeniesiono z grobowca do wspólnej mogiły (drugi grób na środku cmentarza po prawej stronie pomnika). Na środku cmentarza znajduje się żelazny krzyż. W trzech narożach cmentarza pobudowano kapliczki: św. Teresy od Jezusa z barokową statuetką Świętej; św. Marii Magdaleny przedstawionej na marmurowej płaskorzeźbie z czarnego marmuru; św. Józefa, patrona dobrej śmierci, ze jego statuą wykonaną w XIX w. w stylu ludowym. Obok kapliczki do św. Józefa znajduje się grobowiec Sióstr Karmelitanek Dzieciątka Jezus z Domu Rekolekcyjnego w Czernej. Płaskorzeźba z czarnego marmuru przedstawiająca św. Marię Magdalenę, to jedyna pamiątka po licznych ołtarzach kaplic pustelni rozsianych po całym terenie eremu z których tylko nieliczne ruiny pozostały. Ta płaskorzeźba pochodzi z pustelni św. Marii Magdaleny z drugiej strony potoku Eliaszówki w stronę Paczółtowic. Na środku cmentarza stoi pomnik o. Dominika od św. Kajetana (Michała Horwatha, 1757–1827). Dwie tablice na murze upamiętniają miejsca w których spoczywali: św. Rafał od św. Józefa i bł. o. Alfons Maria od Ducha Świętego (Józef Mazurek). Obok miejsca grobu bł. o. Alfonsa jest grób czcigodnego Sługi Bożego brata Franciszka od św. Józefa (Józefa Powiertowskiego, 1917–1944) Odpowiedz Link
madohora Re: Wspomnienia z podróży:) 26.09.21, 17:31 Napis ten częściowo zniszczony w 1836 r. na polecenie władz administracyjnych Rzeczypospolitej Krakowskiej jako ubliżający honorowi armii rosyjskiej. Także na ścianie południowej cmentarza umieszczono tablicę z wykazem pomordowanych karmelitów bosych w czasie II wojny światowej i wzorowych zakonników. Do nich należą m.in. o. Jozafat od św. Józefa (1866–1910); Brat Bogumił od św. Jozafata (1871–1960). Odpowiedz Link
madohora Re: Wspomnienia z podróży:) 26.09.21, 17:32 Grobowiec fundatorki hrabianki Agnieszki z Terczyńskich Firlejowej znajduje się w progu świątyni pod posadzką i nakryty jest marmurową płytą na której wyryto napis, obecnie nieistniejący z powodu wydeptania, który w przekładzie polskim brzmi: Panie daj mi miejsce z owieczkami, nie odłączaj mnie z kozłami, na prawicy postaw ze sługami. Agnieszka hrabianka z Tęczyna Firlejowa, wojewodzina krakowska, tej świątyni fundatorka, najhojniejsza dobrodziejka ubogich zakonników i duchowieństwa, po sześćdziesiątym szóstym roku swego życia, czterdziestym siódmym swego wdowieństwa, rozstała się z tym światem 16 czerwca, roku pańskiego MDCXLIV. Ktokolwiek tędy przechodzisz dla modlitwy, westchnij nabożnie: o łaskawy Jezu Panie, daj jej wieczne spoczywanie. Amen” Odpowiedz Link
madohora Re: Wspomnienia z podróży:) 26.09.21, 17:34 Inna legenda mówi, że pod mostem zakopany jest ogromny skarb, złożony ze złota, srebra i diamentów, którego pilnuje sam diabeł, a inny duch czyha na moście na największych grzeszników, a gdy którego złapie – leci nad Czarny Staw w Tenczynku i tam go topi. Odpowiedz Link
madohora Re: Wspomnienia z podróży:) 26.09.21, 17:37 T E N C Z Y N E K . O dawnej wspaniałej przeszłości Tęczyna mówią stercząceruiny zamczyska, które jeszcze i dzisiaj groźnie panują nad okolicą. Murowany zamek ufundował w XIVw ieku Nawój z Przegini, kaszt. krak. Przypuszczalnie dochowane fragm enty daw nych fundamentów pochodząz pierwotnej czternastowiecznej budowli, reszta powitała w następnych stuleciach i była często przemirowywana.W śród ruin znajduje się wieża, zwana Dorotką. W Tęczynie byli więzieni rycerze krzyżaccy wzięci do niewoliw bitwie pod Grunwaldem. W XVI wieku zamek zostałprzedzielony na dwie części, jedna strona przypadłaAndrzejowi, woj. lubelskiemu, druga Stanisławowi, kasztelanowi krakowskiemu. Odpowiedz Link
madohora Re: Wspomnienia z podróży:) 26.09.21, 17:43 Tenczynek leży na pograniczu Rowu Krzeszowickiego i Garbu Tenczyńskiego, na południe od linii kolejowej 133 Kraków – Katowice i drogi krajowej 79 oraz 2 km na północ od autostrady A4 (E40), którą od wsi odgradza Las Zwierzyniec. Wieś położona jest ok. 25 km na zachód od centrum (18 km od granicy) Krakowa oraz łącząc się z południową częścią Krzeszowic. Odpowiedz Link
madohora Re: Wspomnienia z podróży:) 26.09.21, 17:44 Wieś założona prawdopodobnie na pocz. XIV w. przez Nawoja z Morawicy – wzmiankowana w 1319, wtedy to rozpoczęto karczowanie lasu w miejscu obecnego Tenczynka. Od początku odgrywała rolę służebną wobec zamku Tenczyn (położonego ok. 4 km na zachód od wsi). Wojewoda krakowski, herbu Topór, otrzymał od króla Jagiełły dobra tenczyńskie w zamian za pomoc w otrzymaniu korony polskiej. Odpowiedz Link
madohora Re: Wspomnienia z podróży:) 26.09.21, 17:44 W 1595 roku wieś położona w powiecie proszowickim województwa krakowskiego była własnością wojewodziców krakowskich: Gabriela, Andrzeja i Jana Magnusa Tęczyńskich. Odpowiedz Link
madohora Re: Wspomnienia z podróży:) 26.09.21, 17:45 Do 1795 wieś wchodziła w skład powiatu krakowskiego i województwa krakowskiego, a od lipca 1796 do 15 lipca 1809 w skład cyrkułu krakowskiego Galicji Zachodniej. Odpowiedz Link
madohora Re: Wspomnienia z podróży:) 26.09.21, 18:03 W czasie II Rzeczypospolitej wieś należała do powiatu chrzanowskiego w województwie krakowskim. 1 sierpnia 1934 utworzono gminę zbiorową Tenczynek. W 1936 we wsi powstała organizacja Strzelec. Odpowiedz Link
madohora Re: Wspomnienia z podróży:) 26.09.21, 18:03 Od 26 października 1939 do 18 stycznia 1945 wieś należała do gminy Kressendorf w Landkreis Krakau, dystryktu krakowskiego w Generalnym Gubernatorstwie. W czasie II wojny światowej w Tenczynku działała stolarnia, która produkowała sanie dla potrzeb żołnierzy niemieckich, szkołę zajmują wojska niemieckie. Wówczas browar został zniszczony, a na jego miejscu rozwinęła się fabryka przetworów owocowo-warzywniczych, która powstała w jego pobliżu w 1918. W 1941 na polach parafialnych wybudowano boisko sportowe. W czasie II wojny światowej alianci pomylili kamieński kościół z kościołem w Tenczynku, wskutek czego wieś uniknęła zbombardowania. 27 czerwca 1943 roku oddział Gwardii Ludowej im. Ludwika Waryńskiego opanował kopalnię „Krystyna”. Zabrano kilkaset kilogramów dynamitu i zdemolowano urządzenia wydobywcze (na terenie kopalni w 1969 roku odsłonięto tablicę pamiątkową upamiętniającą ten fakt) Odpowiedz Link
madohora Re: Wspomnienia z podróży:) 26.09.21, 18:04 Już na początku XVII w. w Tenczynku istniał młyn, browar plebański, papiernia – zniszczona przez powódź w 1710, ślusarnia, prochownia i warsztaty płatnerskie. Po najeździe Szwedów, kiedy po raz pierwszy spłonął Zamek Tenczyn (1655), a w 1656 również i wieś, w latach 1655–1657 zbudowano w Tenczynku browar pański, gorzelnię, piekarnię, nowy młyn oraz nowy folwark wraz z modrzewiowym dworem zwanym później Dworem Sobieskiego, bowiem jak głosi legenda król Jan III Sobieski zatrzymał się tutaj wracając spod Wiednia i kosztował tenczyńskich rarytasów, dwór został wyburzony na przeł. lat 50. i 60 XX w. W pobliżu dworu rosła lipa Lenartowicza ścięta w 1924, przy której w sierpniu 1875 Teofil Lenartowicz napisał jeden ze swych wierszy. W 1933, w rocznicę 250-lecia mającego mieć miejsce zatrzymania się Sobieskiego w Tenczynku, mieszkańcy ziemi chrzanowskiej ufundowali kamienną płytę na budynku browaru. Wieś z budynkami gospodarczo-produkcyjnymi (browarem i gorzelnią), z wyjątkiem Dworu Sobieskiego, spaliła się 3 maja 1720. W pożarze zginęła też rodzina żydowska, która je dzierżawiła. U schyłku XVIII w. w Tenczynku stał dwór, karczma, browar, dwa młyny i tartak. Odpowiedz Link
madohora Re: Wspomnienia z podróży:) 26.09.21, 18:06 Ogółem w okolicy od XVIII w. do 1955 istniało aż 17 kopalń, które wydobywały od kilku tysięcy ton do 1,8 mln ton – najwięcej w kopalni Krystyna. Odpowiedz Link
madohora Re: Wspomnienia z podróży:) 26.09.21, 18:07 Barokowy kościół św. Katarzyny, zbudowany w latach 1728–1742. Z późnorenesansową amboną oraz barokowym i regencyjnym wystrojem wnętrz kryje w podziemiach szczątki ostatniego z potomków Tęczyńskich – Jana (zm. 1637). Na cmentarzu parafialnym pochowany został znany aktor Bogumił Kobiela. Koło kościoła znajduje się interesująca skałka karbońska, stanowiąca pomnik przyrody; Odpowiedz Link
madohora Re: Wspomnienia z podróży:) 26.09.21, 18:09 W kościele znajdowało się 5 ołtarzy: główny, złocony, z obrazem Przemienienia Pańskiego, św. Mikołaja, Najświętszej Marii Panny w nawie północnej, św. Katarzyny w nawie południowej, św. Józefa Odpowiedz Link
madohora Re: Wspomnienia z podróży:) 26.09.21, 18:09 Kościół w Tenczynku wzniesiony został w stylu barokowym. Ufundował go August Czartoryski. Odpowiedz Link
madohora Re: Wspomnienia z podróży:) 26.09.21, 18:10 Obok kościoła stoi drewniana wolnostojąca dzwonnica, datowana na ok. 1748. Jest wzniesiona na planie prostokąta, co jest dość rzadko spotykane. Jest to obiekt konstrukcji słupowej, oszalowany pionowo deskami, z blaszanym dachem zwieńczonym hełmem. Dzwonnica znajduje się na Małopolskim Szlaku Architektury Drewnianej. Odpowiedz Link
madohora Re: Wspomnienia z podróży:) 26.09.21, 18:11 Jest to brama wjazdowa do Zwierzyńca znajdującego się w Lesie Zwierzyniec należącego do zamku Tenczyn – ostatnia z czterech – która dotąd przetrwała. Znajduje się na skraju lasu pomiędzy willą Eliza a leśniczówką Tenczynek Nadleśnictwa Krzeszowice, w Rzeczkach – najbardziej na wschód wysuniętej części Tenczynka, przy drodze powiatowej 2121K do kamieniołomu Niedźwiedzia Góra i dawnej Kopalni Krystyna. Ma ona charakter ozdobny (obecnie bez skrzydeł bramy), po obu stronach drogi stoją wysokie ceglane wieże (filary) z sokołami i chartami. Brama składa się z sześciu ceglanych filarów. Dwa środkowe otaczały główną bramę, wieńczyły je rzeźby przedstawiające jelenie, natomiast w górnej ich części ozdobione zostały głowami zwierząt. Nad bramą główną znajdowała się odlana w żeliwie ażurowa rama zwieńczona herbem rodu Potockich z pobliskich Krzeszowic – jej właścicieli. Pomiędzy parami symetrycznych niższych filarów znajdowały się mniejsze bramy boczne. Natomiast filary poboczne połączone z głównymi zwieńczone zostały postaciami chartów skierowanymi w stronę figur jeleni. Odpowiedz Link
madohora Re: Wspomnienia z podróży:) 26.09.21, 18:13 Zabytki budownictwa przemysłowego z XIX–XX w., w tym: dawny browar, były Zakład Przetwórstwa Owocowo-Warzywnego Tenczynek (założony w 1655), oraz budynki uruchomionej w 1895 kopalni węgla Krystyna. Odpowiedz Link
madohora Re: Wspomnienia z podróży:) 26.09.21, 18:14 Czarny Staw – położony w Lesie Zwierzyniec. Jedno z podań głosi, że pod Diabelskim Mostem w Czernej zakopany jest ogromny skarb, złożony ze złota, srebra i diamentów, którego pilnuje sam diabeł, a inny duch czyha na moście na największych grzeszników, a gdy którego złapie – leci nad Czarny Staw i tam go topi. Staw Grzebienny – położony pomiędzy kościołem, cmentarzem a szkołą. Wzmiankowany już w 1553. Staw Papki – dokładniej dwa stawy pod jedna nazwą położone przy zachodnim zboczu wzgórza Ułańskie Zdrowie w części wsi o nazwie Rzeczki. Stawy Podlesie – dwa niewielkie stawy po obu stronach ul. Chłopickiego w części wsi o nazwie Podlesie. Staw Rzeczki – położony przy Bramie Zwierzynieckiej w części wsi o nazwie Rzeczki. Staw Wroński – powstał przez przegrodzenie groblą ziemną płytkiej doliny, którą spływają wody z lasu do potoku Olszówka. Odpowiedz Link
madohora Re: Wspomnienia z podróży:) 26.09.21, 18:20 Strategiczne położenie wzgórza przy szlaku z Krakowa na Śląsk, na którym znajdują się obecne ruiny zamku, zostało zauważone już w okresie rozbicia dzielnicowego monarchii piastowskiej, a niestabilność polityczna tego okresu była kolejnym argumentem za ulokowaniem na wzgórzu niewielkiej fortecy, która by chroniła handlowy szlak. Przed 1243 r. tereny te należały do małopolskiego rodu Gryfitów, następnie na krótko do klasztoru benedyktynek w Staniątkach, którego ksienią była córka właściciela dóbr babickich (do których należał Lipowiec) Klemensa z Ruszczy herbu Gryf. Od zakonu benedyktynek tereny te nabył biskup krakowski Jan Prandota, włączając je do własności biskupstwa krakowskiego, do którego jako domena kościelna należały do 1789. Z inicjatywy Jana Prandoty wybudowano, albo przynajmniej rozbudowano na wzgórzu twierdzę, wtedy jeszcze drewnianą, ale być może już z murowaną wieżą, której najstarsze partie pochodzą z drugiej połowy XIII wieku. Zamek murowany najprawdopodobniej stopniowo zaczął powstawać od drugiej połowy XIII aż do początków XIV w. Odpowiedz Link
madohora Re: Wspomnienia z podróży:) 26.09.21, 18:21 W XIV i XV w. zamek był kilkakrotnie poddawany różnym rozbudowom, przebudowom i remontom, w zależności od celów, jakim miał on służyć. Zwłaszcza w XV w. obiekt znacznie się powiększył, poprzez rozbudowę jego korpusu, zbliżając się w swym obrysie do obecnego wyglądu z dominującą nad całością wieżą, już połączoną z resztą zamku, będąc zabudowaną w południowo-wschodnim narożu, powiększoną i przebudowaną z myślą o zastosowaniu artylerii (działobitnie i tarasy ze strzelnicami). Odpowiedz Link