madohora Re: Noc Świętojańska - legendy, zwczyaje 23.06.11, 16:26 zamknięty Огонь Главная особенность купальской ночи — очищающие костры. Вокруг них плясали, через них прыгали: кто удачнее и выше прыгнет, тот будет счастливее. В некоторых местах через купальский огонь прогоняли домашнюю скотину для защиты её от мора. В купальских кострах матери сжигали снятые с хворых детей сорочки, чтобы вместе с этим бельём сгорели и болезни. Молодёжь и дети, напрыгавшись через костры, устраивали шумные весёлые игры и бег наперегонки. Обязательно играли в горелки. По поверьям крестьян, в купальскую, самую короткую ночь, нельзя спать, так как оживает и становится особенно активной всякая нечисть — ведьмы, оборотни, русалки, колдуны, домовые, водяные, лешие. Считалось при этом, что купальский костёр обладает магической силой, способной отгонять всю нечисть, особенно ведьм, которые в Купальскую ночь были особенно опасны и могли украсть молоко у коров или испортить хлеб на полях. Помимо костров, в некоторых местах в Купальскую ночь поджигали колёса и смоляные бочки, которые затем скатывали с гор или носили на шестах, что совершенно очевидно связано с символикой солнцеворота. Link
madohora Re: Noc Świętojańska - legendy, zwczyaje 23.06.11, 16:29 zamknięty Травы Характерная примета Ивана Купалы — многочисленные обычаи и предания, связанные с растительным миром[5]. Травы и цветы, собранные в Иванов день, кладут под Иванову росу, высушивают и сберегают их, считая такие травы более целебными. Ими окуривают больных, борются с нечистью, их бросают в затопленную печь во время грозы, чтобы предохранить дом от удара молнии, употребляют их и для разжигания любви или для «отсушки». -лавным героем растительного мира в Иванов день становился папоротник, с которым повсеместно связывались предания о кладах. С цветком папоротника, появляющимся всего на несколько мгновений в полночь на Иванов день, можно видеть все клады, как бы глубоко в земле они не находились. Кроме того, одним из главных символов Иванова дня был цветок Иван-да-марья, который символизировал магический союз огня и воды. Народные сказания связывают происхождение этого цветка с близнецами — братом и сестрой — которые вступили в запретные любовные отношения и из-за этого превратились в цветок. Эта легенда восходит к древнейшему мифу об инцесте близнецов и находит себе многочисленные параллели в индоевропейских мифологиях. Иван-да-марья очень часто фигурируют в купальских песнях, к примеру: Иван Марью Звал на купальню. Где Иван купался — Берег колыхался. Где Марья купалась — Трава расстилалась. Купался Иван, Да в воду упk Link
madohora Re: Noc Świętojańska - legendy, zwczyaje 23.06.11, 16:30 zamknięty Народные поверья и обычаи В ночь накануне Ивана Купалы девицы опускают на речные волны венки с зажжёнными лучинками или свечками, вьют венки из иван-да-марьи, лопуха, богородской травы и медвежьего ушка. Если венок тонет сразу, значит, суженый разлюбил и замуж за него не выйти. У кого венок дольше всех проплывет, та будет всех счастливее, а у кого лучинка дольше погорит, та проживет долгую-предолгую жизнь. В Иванову ночь ведьмы делаются более опасными, а потому следует класть на пороге и на подоконниках крапиву, чтобы защитить себя от их нападения. Нужно запирать лошадей, чтобы ведьмы не украли их и не поехали на них на Лысую гору: живой оттуда лошадь уже не воротится. В Иванову ночь на муравьиных кучах собирают в сосуд масло, которое считается целительным средством против разных недугов. В купальскую ночь деревья переходят с места на место и разговаривают друг с другом посредством шелеста листьев; беседуют между собой животные и даже травы, которые этой ночью наполняются особой, чудодейственной силой. Если в эту ночь сорвать цветок иван-да-марьи и вложить в углы избы, вор не подойдёт к дому: брат с сестрой (жёлтый и фиолетовый цветки растения будут между собою разговаривать, а вору покажется, что разговаривают хозяин с хозяйкою. В полночь нужно, не глядя, набрать цветов и положить под подушку, а утром проверить, набралось ли д Link
madohora Re: Noc Świętojańska - legendy, zwczyaje 23.06.11, 16:32 zamknięty Der Iwan-Kupala-Tag (russisch Иван-Купала; belarussisch Купалле; ukrainisch Івана Купала; polnisch Noc Kupały/Noc Świętojańska) ist das in Russland, Belarus, Polen und der Ukraine traditionell gefeierte Fest der Sommersonnenwende. Üblicherweise wird dieser Tag nach dem Gregorianischen Kalender am 7. Juli gefeiert. Iwan Kupala hat heidnische Wurzeln und ist eine Art Fruchtbarkeitsritus, der auch von der Orthodoxen Kirche akzeptiert und mit Johannes dem Täufer assoziiert wird. Der Tag steht Korotschun, dem Fest der Wintersonnenwende, gegenüber. Der Name des Festes setzt sich aus dem russischen Namen für Johannes und dem Namen des slawisches Sonnen- und Lichtgottes Kupala zusammen, es ist also eine Überlappung des christlichen Namentages für Johannes und der Ehrung des slawisches Gottes. Bis in die moderne Zeit ist die slawische Mittsommernacht als ein spektakuläres heidnisches Fest bekannt. Viele Bräuche von Iwan Kupala sind mit dem Wasser, der Fruchtbarkeit und der Selbstreinigung verbunden. Es ist üblich, dass junge Frauen mit Kerzen bestückte geflochtene Blumenkränze in Flüsse niederlassen und anhand ihres Driftens im Wasser die eigene Zukunft ablesen. Ein anderer Brauch ist das Springen von jungen Paaren über ein Lagerfeuer. Es gibt einen alten Glauben, dass in der Nacht von Iwan Kupala die einzige Zeit im Jahr ist, wenn Farne blühen. Wer am Iwan Kupala eine Farnblume findet, wird nach dem Glauben sehr glücklich. Deswegen suchen am Iwan Kupala viele Menschen in den Wäldern nach blühenden magischen Farnen. In der Novelle von Nikolai Gogol Der Abend von Iwan Kupala findet ein junger Mann eine märchenhafte Farnblume, die ihm jedoch einen Fluch einbringt. Der legendäre Hexensabbat am Iwan Kupala inspirierte Modest Mussorgski zu seiner sinfonischen Dichtung Eine Nacht auf dem kahlen Berge. In Polen wird das Fest als Noc Świętojańska (Sankt-Johannes-Nacht) am Fest des Heiligen Johannes der Täufers, 24. Juni gefeiert. Eine Kurzbezeichnung ist „Wianki“ (Kränzchen). Link
madohora Re: Noc Świętojańska - legendy, zwczyaje 23.06.11, 16:33 zamknięty Kupala Day (Feast of St. John the Baptist; Russian: Иван-Купала; Belarusian: Купалле; Ukrainian: Іван Купала; Polish: Noc Kupały or Noc Świętojańska) is celebrated in Poland, Russia, Belarus and Ukraine currently on the night of 6/7 July in the Gregorian or New Style calendar, which is 23/24 June in the Julian or Old Style calendar still used by many Orthodox Churches. Calendar-wise, it is opposite to the winter solstice holiday Korochun. The celebration relates to the summer solstice when nights are the shortest. Some early mythology scholars, such as Sir James Frazer, claimed that the holiday was originally Kupala; a pagan fertility rite later accepted into the Orthodox Christian calendar. There are analogues for celebrating the legacy of St. John around the time of the summer solstice elsewhere, including St. John's Day in Western Europe. The Russian name of this holiday combines "Ivan", Russian for the name John (the Baptist), and Kupala which is related to a word derived from the Slavic word for bathing, which is cognate. The latter is reinterpreted as John's baptizing people through full immersion in water (therefore his biblical title of the Baptist). However, the tradition of Kupala predates Christianity, due to correlation to a pre-Christian Slavic god or goddess. Due to the popularity of the pagan celebration that with time it was simply accepted and reestablished as one of the native Christian traditions intertwined with local folklore. On rare occasions it is spelled as Ivanna Kupala (Joann) representing the tradition as feminine. The holiday is still enthusiastically celebrated by the younger people of the Eastern Europe. The night preceding the holiday (Tvorila night) is considered the night for "good humour" mischiefs (which sometimes would raise concerns of law enforcement agencies). On Ivan Kupala day itself, children are engaged in water fights and perform pranks mostly involving pouring water over someone. Link
madohora Re: Noc Świętojańska - legendy, zwczyaje 23.06.11, 16:34 zamknięty Many of the rites related to this holiday within Slavic religious beliefs, due to the ancient Kupala rites, are connected with the role of water in fertility and ritual purification. Youths would jump over the flames of bonfires. Girls would float wreaths of flowers often lit with candles on rivers and would attempt to gain foresight into their relationship fortunes from the flow patterns of the flowers on the river. Men may attempt to capture the wreaths, in the hope of capturing the interest of the woman who floated the wreath. There is an ancient Kupala belief, that the eve of Ivan Kupala is the only time of the year when ferns bloom. Prosperity, luck, discernment and power would befall on whoever finds a fern flower. Therefore, on that night village folks would roam through the forests in search of magical herbs and especially the elusive fern flower Chervona Ruta. Traditionally, unmarried women, signified by their garlands on their hair, would be the first to enter the forests. They are followed by young men. Therefore, consequent to the quest in finding herbs and the fern flower may be the blooming of relationships between pairs of men and women within the forest. It is to be noted that biologists have held the persistent scientific fact that ferns have never and will never bloom. In Gogol's story The Eve of Ivan Kupala a young man finds the fabulous fern-flower but is cursed by it. Gogol's witches' sabbath on the Eve of Ivan Kupala inspired Modest Mussorgsky to compose his Night on Bald Mountain. Link
madohora Re: Noc Świętojańska - legendy, zwczyaje 23.06.11, 16:57 zamknięty Dziś uważaj na ulicy Mają Sabat czarownicy Lecą dziś na Łysą Górę Lepiej nie patrz w niebo - w górę Link
madohora Re: Noc Świętojańska - legendy, zwczyaje 23.06.11, 16:59 zamknięty Sprawa to nie będzie gładka Może wiedźmą jest sąsiadka Jak się dowiesz, pożałujesz Bo cię zmora zaczaruje Link
madohora Re: Noc Świętojańska - legendy, zwczyaje 23.06.11, 17:04 zamknięty U nas przyjęło się zwyczajowo, że Sabat jest na Łysej Górze lub na Łysicy - różne źródła podają różne nazwy góry. Jako, że Góry Świętokrzyskie są najstarsze i tam też przetrwały pewne jak się je określa "pogańskie" zwyczaje to przyjąć można, że chodzi o jedną z tamtych "Łysych Gór" Natomiast w mitologii nordyckiej obchodzona jest Noc Walpurgii - utożsamiana z naszym świętem Kupały. Link
madohora Re: Noc Świętojańska - legendy, zwczyaje 23.06.11, 17:05 zamknięty Noc Walpurgi (Walpurga, Walpurgis, Walpurgisnacht) – w mitologii nordyckiej noc zmarłych, złych duchów. W naszym regionie Europy najczęściej kojarzona jest jako sabat czarownic odbywający się na górze Brocken w noc z 30 kwietnia na 1 maja, którego obchodom przewodziła bogini śmierci Hel. Nazwa tego święta pochodzi od św. Walburgi, która była zakonnicą w Devon - pomagała potem św. Bonifacemu, który nawracał Niemcy na chrześcijaństwo i zmarła w 777. Link
madohora Re: Noc Świętojańska - legendy, zwczyaje 23.06.11, 17:06 zamknięty Góra Brocken jest uważana w tradycji za niezwykłe miejsce (dlatego utożsamiano ją z sabatami) - jest najwyższa w paśmie Harz (Niemcy) - ma 1142 metry wysokości. Jej nietypowość i magiczność polega też na tym, że w XVIII wieku zaobserwowano tu tzw. "Widmo Brockenu". Polega ono na tym, że cień osoby stojącej na górze powiększa się, będąc nierzadko otoczonym barwnymi kręgami (gloria). Interesujące jest też zjawisko otaczania cienia głowy obserwatora pierścieniami dyfrakcyjnymi tworzącymi jakby aureolę (może ją podobno zaobserwować tylko osoba, do której należy cień). W tradycji ludowej takie zjawiska były odczytywane jako magiczne. Po kanonizowaniu św. Walburgi, noc z 30 kwietnia na 1 maja obwołano jej świętem, jednakże nie była to data przypadkowa. W noc tę przypada bowiem jedno z najważniejszych świąt pogańskich, u Celtów kojarzone z Belem (stąd celtyckie święto Beltane), zaś w kulturach wschodniej Europy z odpowiadającymi Belowi bóstwami. W wigilię święta gaszono wszystkie ognie i ziemię pokrywał duchowy mrok - wracał czas duchów i ciemnych sił. Z nadejściem pierwszego dnia lata (1 maja) krzesano ognie na nowo, co symbolizowało powrót królestwa Słońca. Link
madohora Re: Noc Świętojańska - legendy, zwczyaje 23.06.11, 17:10 zamknięty Przekaz o sabacie czarownic odbywającym się na Brocken jest jednak stosunkowo nowy. Podczas okresu polowań na czarownice (XV – XVII wiek) informacja o górze Brocken pojawiała się bardzo rzadko w zeznaniach, nawet tych podczas najcięższych tortur. Podobnie rzecz się miała z inną górą o podobnej opinii – Blocksberg w Schwartzwaldzie. Jej nazwa pojawiła się tylko raz – w 1653 roku w Kolonii, gdzie żebraczka zeznała, że diabeł porwał ją i drogą powietrzną zabrał na Blocksberg[1]. Według zeznań również czas odbywania się sabatów nie był związany z 1 maja, raczej odbywały się one cotygodniowo, głównie w czwartki. Brocken, Noc Walpurgii i sabat czarownic zostały po raz pierwszy połączone ze sobą w opublikowanej w 1668 roku książce Johannesa Prätoriusa Blockes-Berged Verrichtung. Informacja ta została powtórzona przez Gottfrieda Vogta w De conventu sagarum ad sua sabbata z 1678, jednak do powszechnej świadomości trafiła dopiero dzięki Faustowi Johanna Wolfganga von Goethego. Tradycja ewoluowała - w Niemczech kojarzono Noc Walpurgi właśnie z czarownicami, które zbierały się na Hexenplatz (Plac Czarownic), by wyruszać stamtąd na miotłach na orgie urządzane na szczycie Brocken. Tradycja nakazywała zatem rozpalanie wielkich ognisk, zwłaszcza na wierzchołkach wzniesień, by odstraszać czarownice i duchy. Takie obrządki miały miejsce w wielu miejscach Europy, między innymi w Szkocji, Irlandii, Walii, Szwecji, Czechach, na Morawach, w Saksonii, Tyrolu, a także na Śląsku. Na festynach nago – najprawdopodobniej dla bezpieczeństwa – skakano przez ognie (najczęściej z drewna dębowego), prowadzono bydło między dwoma ogniskami (to miało uchronić je przed chorobami). Symbolem święta był słup majowy (kształt falliczny symbolizował boga, zaś wianek na górze - boginię), przystrojony wstążkami – białe i czerwone barwy oznaczały przejście ze stanu dziewictwa w kobiecość (Bogini-Matka). Innym obyczajem była "naprawa granic" – czyli obchodzenie gospodarstw połączone z naprawą ogrodzeń, oraz czyszczenie kominków i palenisk w przeddzień święta, aby móc w porządku przyjąć ogień rozpalany następnego dnia. Wierzono, że w tę jedyną noc, poza upiorami, można było też spotkać skrzaty, chochliki, gnomy i rusałki, a jeśli ktoś spotkał takie stworzenie, to miał szansę otrzymać od niego dar nadzwyczajnej mądrości albo odwagi. Rodzaje obrzędów i wierzeń zależały od miejsca, w którym obchodzono Święto – np tradycja wyboru najpiękniejszej dziewczyny na Majową Królową nie występowała w każdym regionie. W czasach chrześcijańskich łączono wpływy starej wiary z nową religią – na domach rysowano kredą krzyże, na podłodze układano skrzyżowane miotły. Przez miasta przeciągały procesje mieszkańców, starając się robić możliwie dużo hałasu, co miało odstraszać złe duchy. Link
madohora Re: Noc Świętojańska - legendy, zwczyaje 23.06.11, 17:11 zamknięty Inne nazwy Nocy Walpurgi, z jakimi można się spotkać, to Sabat Beltane, Dzień Majowy, Cethsamhain (naprzeciw Samhain - innego święta Celtów, które dzieliło wraz z Beltane rok na dwie połowy); Vappu (po fińsku). Link
madohora Re: Noc Świętojańska - legendy, zwczyaje 23.06.11, 17:18 zamknięty Dzisiaj powoli Noc Świętojańska wraca do łask, jednak pod tą nazwą miasta organizują szereg imprez - koncertów, które już mają nie wiele wspólnego z dawną tradycją. Najbardziej wierny tej tradycji jest Kraków, gdzie co roku odbywa się impreza pt. "Wianki" i która faktycznie kończy się puszczaniem wianków na wodzie Link
madohora Re: Noc Świętojańska - legendy, zwczyaje 23.06.11, 17:19 zamknięty W Krakowie i okolicach Noc Świętojańska była obchodzona podobnie jak w innych regionach Polski, natomiast zwyczaj palenia ognisk związany był raczej z Zielonymi Świątkami – najprawdopodobniej za sprawą Kościoła, który pragnął podporządkować zwyczaje tej magicznej nocy tradycji chrześcijańskiej. Po wielkim pożarze Krakowa w 1850 roku, kiedy zniszczeniu uległo 10% powierzchni miasta (160 domów, 4 kościoły, 3 klasztory i 2 pałace) zakazano palenia ognisk w obrębie zabudowań miejskich. Obchody sobótki zostały przeniesione nad Wisłę i odbywały się pod kontrolą policji i straży pożarnej – z czasem połączono obchody sobótki i wianków. Obecnie tradycja zabaw świętojańskich odżywa w nowych formach: koncertach, pokazach ogni sztucznych, czasem inscenizacjach dawnych obrzędów pogańskich. Opracowanie: Barbara Błońska (miesięcznik „Karnet” Źródło: www.wianki.krakow.pl/pl/3/47/54/wianki-w-krakowie Link
madohora Re: Noc Świętojańska - legendy, zwczyaje 23.06.11, 17:21 zamknięty W pradawnych czasach podczas pogańskich obrzędów nie obowiązywały żadne normy i zakazy. Wierzono, że duchy zmarłych i demony wstępują w ciała młodych ludzi i wzmagają ich gotowość do miłości, płodzenia i rodzenia. Kupalnocka łatwo więc przemieniała się w orgie: podczas tańców, śpiewów i pijaństwa, młodzieńcy często porywali w las upatrzone dziewczęta – tradycja i obyczaj zezwalały na swobodne igraszki miłosne. Jak głoszą legendy, udziału w sobótkowych obrzędach odradzano dziewicom. Przestrzegano je, aby z daleka omijały ogniska płonące na cześć Kupały. W czasach chrześcijańskich obrzędy powiązano z kultem św. Jana Chrzciciela i stopniowo złagodzono (także za sprawą interwencji Kościoła). Opracowanie: Barbara Błońska (miesięcznik „Karnet” Link
madohora Re: Noc Świętojańska - legendy, zwczyaje 23.06.11, 17:23 zamknięty Zakochał się we mnie raz pewien Janek Nad rzeką Dramą puszczałam wianek Lecz Janek niestety dość mocno popił A wianek w rzece się utopił Link