Mikołów

  • madohora Re: Mikołów 19.06.22, 17:13
    Dopiero w 1818 roku za zezwoleniem księcia pszczyńskiego Henryka proboszczowie z Pszczyny mogli od 4 do 8 razy w roku odprawiać nabożeństwa ewangelickie (w językach polskim i niemieckim) w Mikołowie. Wynajęto w tym celu salę u aptekarza Karola Breitkopfa (katolika) przy Rynku nr 16. W roku 1841 aptekę tę nabył ewangelik z Kołobrzegu, Robert Jungfer.
  • madohora Re: Mikołów 19.06.22, 17:13
    W dniu 8 października 1854 roku założono w Mikołowie po raz drugi samodzielną parafię ewangelicką. Pierwszym proboszczem został ks. August Zernecke pochodzącego z Kargowy w Poznańskiem. W 1855 roku na wzgórzu nieopodal miejsca, gdzie kiedyś stał kościół św. Mikołaja, zakupiono plac pod budowę nowego kościoła ewangelickiego, plebanii i cmentarza. Fundusze na budowę uzyskano m.in. od Śląskiego Stowarzyszenia Gustawa Adolfa oraz księcia pszczyńskiego, Jana Henryka XI. Budowa trwała w latach od 1860 roku, i już 29 października 1861 roku generalny superintendent (biskup) ks. dr Hahn z Wrocławia dokonał uroczystego poświęcenia kościoła nadając mu imię świętego Jana. W tym samym roku nabyto pole za kościołem, które poświęcono na cmentarz.
  • madohora Re: Mikołów 19.06.22, 17:14
    W 1853 roku otwarto pierwszą szkołę ewangelicką, w 1871 roku przystąpiono do budowy plebanii, w 1900 roku poświęcono okazałą kaplicę cmentarną. W następnych latach: odnowiono i pomalowano kościół (1908), powiększono cmentarz (1909), zakupiono dom parafialny (1918) (obecnie plac ks. Jana Karpeckiego 2). W 1932 roku proboszczem został wybrany ks. Gustaw Adolf Leder – jeden z najwybitniejszych mikołowskich duchownych
  • madohora Re: Mikołów 19.06.22, 17:19
    II wojna światowa wyrządziła ogromne straty w parafii. Kościół został zdewastowany, wybite okazałe witraże, wielu zborowników zginęło na wojnie, zaginęło, wyemigrowało lub zostało wysiedlonych z Polski. W lipcu 1945 roku przybył do parafii ks. Jan Karpecki z Zaolzia. Pierwszą jego czynnością było uratowanie przed deportacją do Niemiec około 400 parafian. Pierwsze po wojnie nabożeństwo zostało odprawione 15 lipca 1945 roku w zniszczonym jeszcze kościele. Kościół został odremontowany i na nowo poświęcony 29 września 1946 roku. Odzyskano też probostwo (zabrane przez Wojskową Komendę Rejonową). W 1952 roku ks. Jan Karpecki został wybrany proboszczem.
  • madohora Re: Mikołów 19.06.22, 17:19
    W 1962 roku odnowiono i pomalowano kościół. W 1978 roku, po przejściu ks. Karpeckiego na emeryturę, nowym proboszczem został wybrany ks. Jan Gross. W latach 80. dokonano wiele inwestycji i remontów: pokryto blachą miedzianą wieżę kościelną, otynkowano kościół i wprawiono jednolite szyby w kościele i w kaplicy cmentarnej, zaprowadzono centralne ogrzewanie kościoła z zasilaniem miejskim. Kilkakrotnie remontowano organy zabytkowego kościoła. Dokonano kapitalnego remontu domu parafialnego.
  • madohora Re: Mikołów 19.06.22, 17:20
    W 1983 roku Konsystorz erygował w Tychach stację kaznodziejską, a później filiał w Tychach, gdzie na Osiedlu "B" w przywiezionym z Dzięgielowa baraku urządzono kaplicę. W 1987 roku poświęcono kamień węgielny pod nowy kościół w Tychach. Poświęcenie kościoła ap. Piotra i Pawła odbyło się 25 września 1995 roku. W 1996 roku została przez Konsystorz ustanowiona samodzielna parafia w Tychach (tym samym wyłączona z parafii w Mikołowie).
    W 2000 parafia liczyła 590 wiernych
    W 2001 roku kościół św. Jana otrzymał nową elewację zewnętrzną, naprawiono wieżyczki i wszelkie ubytki. W 2004 roku w miejsce odchodzącego na emeryturę ks. Jan Grossa, nowym proboszczem został wybrany ks. Kornel Undas.
  • madohora Re: Mikołów 19.06.22, 17:21
    Kościół zbudowano w latach 1860-1861 w stylu neogotyckim. Budowniczym organów był Carl Volkmann z Gliwic (16 głosów, 2 manuały, pedał), w neogotyckim ołtarzu znajduje się obraz Pana Jezusa oparty o motyw z Ew. św. Jana 18,4: "Kogo szukacie?", namalowany przez berlińskiego malarza Radtkego. W stylu neogotyckim również są chrzcielnica i ambona. Na ambonie obok płaskorzeźb Marcina Lutra i Filipa Melanchtona są także postacie: Ulricha Zwingliego, Jana Kalwina i Mikołaja Zinzendorfa z Herrnhut. Prawdopodobnie dziełem prof. Augusta Karola Kissa, byłego parafianina, odlewnika i rzeźbiarza, jest odlew głowy Chrystusa Pana nad głównym wejściem do kościoła.
  • madohora Re: Mikołów 19.06.22, 17:23
    nabożeństwa odprawiane są w każdą niedzielę i w każde święto o godzinie 9:00, zazwyczaj ze Spowiedzią i Sakramentem Ołtarza.
    w tygodniu nabożeństwa według ogłoszeń (zazwyczaj o godzinie 17.00).
    w czasie niedzielnych nabożeństw dla młodszych dzieci odbywa się tzw. "szkółka niedzielna" (od 5 roku życia do V klasy).
    w parafii istnieje chór, którym dyryguje organista Henryk Plinta (próby we wtorki o godz. 17.00)
    lekcje nauczania kościelnego dla klas wszystkich szkół i szczebli odbywają się w sali parafialnej.
    młodzież gromadzi się w soboty o godzinie 17.00 na zebraniach młodzieżowych.
  • madohora Re: Mikołów 19.06.22, 17:23
    https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0d/Mikolow_protestant_church.jpg/270px-Mikolow_protestant_church.jpg
  • madohora Re: Mikołów 19.06.22, 17:41
    Rok 1222 to najwcześniejsza data w historii Mikołowa. Książę opolski Kazimierz wystawił wówczas dokument z przywilejami dla biskupa wrocławskiego Wawrzyńca. Jako świadek wymieniony został w nim comes Andreas, kasztelan Andrzej z Mikołowa. Musiał więc wcześniej znajdować się tu gród, skoro w 1222 r. Mikołów był już siedzibą urzędnika książęcego, mającego władzę wojskową, sądowniczą oraz administracyjną. Stał tam pierwszy mikołowski kościół św. Mikołaja, zwany pieszczotliwie przez mieszkańców „Mikołajkiem”. W jego miejscu, na wzgórzu koło kościoła ewangelickiego, jest dziś kapliczka św. Mikołaja. Nie jest pewne, gdzie był dawny gród. Burmistrz Tertoła w kronice miasta spisanej w 1820 r. twierdził, że grodzisko znajdowało się na kopcu (wówczas były jeszcze dwa), który wznosi się naprzeciw starego kościółka św. Wojciecha. Autor przedwojennej monografii Mikołowa, Konstanty Prus, przypuszczał z kolei, że był on na wzgórzu, gdzie stoi kościół ewangelicki św. Jana. Żadna z tych wersji nie została dotąd ostatecznie potwierdzona.
  • madohora Re: Mikołów 19.06.22, 17:42
    W połowie XIII w. gród podupadł. Nie wiadomo, czy stało się to po najazdach Tatarów, czy po wojnach książąt piastowskich o tron krakowski. Wiadomo natomiast, że wzrosła rola Pszczyny na tym terenie, zaś Mikołów stracił znaczenie polityczne i ekonomiczne. W 1308 r. kasztelania została przeniesiona do Pszczyny, która z czasem stała się siedzibą panującego na tych ziemiach księcia.
  • madohora Re: Mikołów 19.06.22, 17:43
    Nazwa miasta wywodzi się od imienia Mikołaj. Nie pochodzi ona jednak od św. Mikołaja, tylko od imienia Mikoła lub Mikuła, które prawdopodobnie nosił jeden z dawnych dziedziców grodu. Aż do XIX wieku dominowała nazwa Mikułów, ale w różnych okresach stosowano odmienne jej zapisy: Miculow, Mikulow, Nicolaw, Mikulau… Dzisiejsza nazwa Mikołów po raz pierwszy pojawiła się ok. 1760 r. i także na różne sposoby była zapisywana, zwłaszcza że od II połowy XVIII w. władze pruskie ograniczały możliwość używania języka polskiego. W czasach panowania Hohenzollernów konkurowały też dwie formy niemieckiej nazwy miasta: Nikolai i Nicolai.
  • madohora Re: Mikołów 19.06.22, 17:43
    Pierwsza zachowana pieczęć, na której znajduje się dawny herb Mikołowa, pochodzi z XV w. Jest na niej hełm rycerski widziany z profilu, a wieńczą go dwa pęki piór. Współczesny herb miasta nawiązuje zaś do tych umieszczonych na pieczęciach z początku XIX w. i przedstawia hełm rycerski z podniesioną przyłbicą widziany z przodu. Na jego szczycie znajdują się cztery pióra w kolorach srebrnym, niebieskim, czerwonym i żółtym. Hełm przechodzący w napierśnik zdobi złota rozeta. Obecny herb Mikołowa został ustanowiony w 1995 r.
  • madohora Re: Mikołów 19.06.22, 17:44
    Starego Mikołowa nie odbudowano, ale obok niego, po drugiej stronie potoku Jamna, dziś już płynącego w tym miejscu podziemnym korytem, zaczęło powstawać nowe miasto, lokowane na prawie niemieckim. Dało ono początek obecnemu centrum Mikołowa z rynkiem i otaczającymi go uliczkami. Wtedy również powstał pierwszy kościół pw. św. Wojciecha, dziś nazywany Starym Kościołem i mający jeszcze drugiego patrona – Matkę Boską Śnieżną.
  • madohora Re: Mikołów 19.06.22, 17:45
    W XIII w. na czele miasta stanął nominowany przez właściciela wójt, który posiadał własne dziedziczne gospodarstwo. Osobnego wójta i sądownictwo miało też Podfarze, odrębna dzielnica miasta, powstała wokół starego kościoła św. Wojciecha.
  • madohora Re: Mikołów 19.06.22, 17:46
    Mikołów był miastem prywatnym – w 1287 r. jako jego właściciel figurował rycerz Jan z Grabia, od 1476 r. Mikołów należał do Jana z Wierzbna, któremu król węgierski Maciej Korwin podarował to miasto, a w 1536 r. Mikołów był już własnością panów ziemi pszczyńskiej i w ich rękach pozostał do początku XIX w. Władały nim kolejno rody Turzonów (do 1548), Promnitzów (1548-1765) i Anhaltów (1765-1808).
  • madohora Re: Mikołów 19.06.22, 17:47
    W XIV wieku Mikołów znalazł się pod władaniem czeskim, stając się w XVI w. częścią monarchii Habsburgów.
    Miasto powstało na skrzyżowaniu ważnych szlaków handlowych, a jego mieszkańcy przez wieki zajmowali się głównie rolnictwem, rzemiosłem i handlem.
    W 1545 r. król Czech, Ferdynand I, dał mikołowianom prawoorganizowania w każdy wtorek targów i dwóch jarmarków w ciągu roku –w czerwcu i październiku. Dzięki jarmarkom wzrosło znaczenie miasta. W XVI i XVII w. Mikołów był ważnym ośrodkiem handlu bydłem na drodze z Mołdawii i Ukrainy na Śląsk i Morawy. Handel wołami cieszył się także poparciem właścicieli państwa pszczyńskiego. Mieszczanom mikołowskim przysługiwały też przywileje piwowarskie i gorzelnicze.
    Kolejna ważna data w dziejach miasta to rok 1547. Wówczas właściciel ziemi pszczyńskiej, Jan Turzo, nadał Mikołowowi prawa miejskie, na mocy których powoływano co roku radę miejską składającą się z 4 rajców. Jeden z nich pełnił funkcję burmistrza i przewodniczył radzie.
  • madohora Re: Mikołów 19.06.22, 17:48
    MIKOŁÓW
  • madohora Re: Mikołów 19.06.22, 17:49
    W 1742 r., w wyniku wojen śląskich, Mikołów został częścią państwa pruskiego – i pod rządami Hohenzollernów pozostał do 1918 r.
    Już wcześniej nie omijały miasta liczne klęski, które niszczyły dorobek mieszkańców. Wiadomo, że w XIV w. zdarzały się niezwykle mroźne zimy, nieurodzaj i głód, w latach 1349-1350 miasto dotknęła też wielka epidemia „czarnej śmierci”, w wyniku której zmarła 1/3 ludności miasta. Zniszczenia, biedę i śmierć przyniosły też lata wojny trzydziestoletniej w XVII wieku.
    Wiek XVIII okazał się jednak jeszcze tragiczniejszy. Początek pruskiego panowania na Śląsku był czasem zniszczeń spowodowanych
    działaniami wojennymi. W Mikołowie zdarzyły się wówczas także trzęsienia ziemi, atak szarańczy i niszczycielskie huragany.
    Jakby tego było mało, w 1794 roku wybuchł pożar, największy w historii miasta, który strawił większość domów, szkołę, szpital i ratusz wraz z całym archiwum. Było to nieszczęście nie tylko dla ówczesnych mieszkańców, ale także dla późniejszych historyków, którzy stracili bezcenne źródło informacji. Niezbyt bogaci mikołowscy mieszczanie po każdej tragedii z trudem
    wychodzili z biedy i odbudowywali miasto. Nowy ratusz postawiono jednak już w rok po wielkim pożarze. Stanął on, tak jak i poprzedni, na środku rynku. Zarys jego fundamentów można odnaleźć dziś na płycie rynku.
    Klęski nieurodzaju, które powtarzały się kilka razy w tym i następnym stuleciu, niosły za sobą głód, a po nim nastawały epidemie. Największy rozmiar miały klęski głodu i zarazy w XIX w. Najwięcej ofiar przyniosła epidemia tyfusu plamistego, która wybuchła w 1847 r., po kilkuletnim nieurodzaju ziemniaków. W 1848 r. w samym tylko powiecie pszczyńskim było już 2507 sierot, które nie miały nawet dalszej rodziny, mogącej się nimi zająć. Dla dzieci stworzono sierocińce – jeden z nich znajdował się też w Mikołowie.
  • madohora Re: Mikołów 19.06.22, 17:50
    MIKOŁÓW
  • madohora Re: Mikołów 19.06.22, 17:51
    W 1808 r., w wyniku reform pruskich, Mikołów przestał być miastem prywatnym. Nowa ustawa o miastach przywróciła samorząd miejski i obieralną radę miejską.
    W połowie XIX wieku w Mikołowie pojawiły się pierwsze zakłady przemysłowe. Na terenie miasta rozwinął się przede wszystkim przemysł metalowy i maszynowy.
    Wszystko rozpoczęło się przy obecnej ul. Skotnica od założonej przez Ludwika Frölicha fabryki łyżek. Śląsk słynął wówczas z ich produkcji, a mikołowski zakład był jednym z największych tego typu w regionie. Jeśli chodzi o datę jego powstania, to Konstanty Prus podaje rok 1840, zaś w opisie statystycznym powiatu pszczyńskiego widnieje data 1830 r.

    W 1842 r. powstała w Mikołowie odlewnia żelaza, nazwana Hutą „Maria Ludwika”, która znajdowała się w północnej części miasta, przy szosie do Katowic. Z czasem zaczęła wytwarzać gwoździe i łyżki, a w końcu musiała zaprzestać i tej produkcji.
    Powstałe w II połowie XIX wieku następne huty również nie wytrzymały konkurencji z coraz potężniejszymi zakładami w innych wsiach i miastach Śląska.
    Kolejną hutę zbudowano przy drodze do Mokrego. Uruchomił ją w 1850 roku Eugeniusz Mann. Była to huta żelaza „Mikołów” („Nicolai”), zwana też hutą „Manna”. Kolejni jej właściciele, rozczarowani niskimi zyskami, szybko się jej pozbywali. Po dwudziestu latach zamknięto ją całkowicie.
    Huta „Walter” – wybudowana w 1856 r. niedaleko miejsca, w którym powstał dworzec kolejowy – musiała zmienić profil produkcji (wyrabiano tu m.in. naczynia emaliowane). Po kolejnych reorganizacjach w 1911 r. w jej miejscu powstała Fabryka Palenisk Mechanicznych. Zakład istnieje do dziś, używając jedynie skrótu dawnej nazwy – FPM SA.
    W II połowie XIX w. powstała też fabryka kotłów parowych. Założył ją w 1872 r. Heinrich Koetz na zakupionych przez siebie terenach, przylegających do obecnej ul. Karola Miarki. Rozkwit firmy nastąpił po roku 1895 dzięki modernizacji przeprowadzonej przez nowego właściciela, Karola Büschla. Zakład produkował konstrukcje żelazne i blaszane, maszyny parowe, odlewy maszynowe, maszyny budowlane i drogowe. Firma na ogół nieźle prosperowała także w okresie międzywojenny i w czasie okupacji, a od 1966 r. działa pod znaną do dziś nazwą „Mifama”.
    W 1862 r. powstała w mieście także fabryka papieru, funkcjonująca jeszcze dzisiaj przy ul. Rybnickiej. W Mikołowie były też browary, gorzelnie i młyny oraz cegielnie i kamieniołomy.
    Mimo że w tym czasie działało kilka prywatnych kopalń, nie miały one większego znaczenia nawet dla gospodarki księstwa pszczyńskiego. Były to kopalnie „Georgenflur”, „Anna”, „Hamster”, „Maulwurf” i „Nicolai”. Warto w tym miejscu napisać szerzej o kopalni „Anna”, którą uruchomiono w 1850 r. i szybko zamknięto. Jej działalność wznowiono jednak w 1920 r., przemianowano na kopalnię „Barbara”, która w 1926 r. stała się kopalnią doświadczalną i do dziś jest jednym z najważniejszych ośrodków tego typu na świecie.
    Rozwój przemysłu w XIX w. pociągnął za sobą wzrost liczby mieszkańców Mikołowa, szczególnie robotników fabrycznych, rekrutujących się spośród chłopstwa. Nie byli oni jeszcze całkowicie oderwani od ziemi, musieli bowiem często prowadzić małe gospodarstwa rolne, aby poprawić swą egzystencję.
  • madohora Re: Mikołów 19.06.22, 17:52
    MIKOŁÓW
  • madohora Re: Mikołów 19.06.22, 17:54
    Zmiany, jakie w okresie uprzemysłowienia zachodziły w mieście, zwłaszcza w II poł. XIX wieku, musiały być dla mieszkańców zaskakujące.
    Założono planty miejskie, wybrukowano pierwszą ulicę, rynek, zainstalowano oświetlenie gazowe (ok.1867) i postawiono w 1872 r. nowy ratusz, który istnieje do dziś.
    Zaczęto budować bite drogi, a w II połowie XIX w. uruchomiono w Mikołowie pierwszą linię kolei żelaznej (w 1856 r.).
    Miastu przybyły też dwa kościoły. Parafia katolicka zbudowała w latach 1843-1861 nowy kościół pw. św. Wojciecha, dziś mający rangę bazyliki mniejszej. Ewangelicy w 1861 r. ukończyli budowę kościoła św. Jana. Dodać jeszcze należy, że wcześniej, w 1816 r., zbudowano w mieście murowaną synagogę, która do lat siedemdziesiątych XX wieku stała na obecnym pl. 750-lecia.
    Miasto było siedzibą sądu, szpitali, policji, poczty, rzeźni miejskiej i więzienia.
    W latach siedemdziesiątych XIX w., staraniem rodziców, zaczęły powstawać w Mikołowie także tzw. szkoły wyższe, w których młodzież mogła uzupełnić wykształcenie zdobyte w szkole ludowej.
    Najpierw w 1873 r. utworzono prywatną szkołę wyższą dla dziewcząt, która od 1903 r. mieściła się w budynku nieopodal Plant. Od roku 1922 aż do wybuchu II wojny działała ona jako szkoła dla mniejszości niemieckiej.
    Pierwszą wyższą szkołę dla chłopców otwarto w 1875 r. Istniała tylko 7 lat i przygotowywała do gimnazjum i seminarium nauczycielskiego.
    W 1904 r. powstała kolejna. Nosiła nazwę Städtische Höhere Knabenschule Nicolai (Miejska Wyższa Szkoła dla Chłopców w Mikołowie). Mieściła się przy ul. Karola Miarki. W czerwcu 1922 r. rozpoczęło się przekształcanie niemieckiego progimnazjum w progimnazjum polskie. Dało ono początek dzisiejszemu I Liceum im. Karola Miarki.
  • madohora Re: Mikołów 19.06.22, 17:55
    Ważne miejsce w dziejach miasta zajmowało drukarstwo. Pierwszą polską drukarnię na Śląsku otworzył właśnie w Mikołowie, w 1845 r., Tomasz Nowacki.
    To u niego Karol Miarka starszy drukował „Katolika”, zanim otworzył w Mikołowie własną drukarnię.
    Jego syn, również Karol, otrzymał w spadku po ojcu kilka maszyn drukarskich i po kilkunastu latach działalności wybudował nowoczesną drukarnię. Zakład ten istnieje do dziś przy ul. Żwirki i Wigury.
    Dzięki Karolowi Miarce młodszemu miasto stało się głównym centrum wydawniczym na Śląsku. Następcy Miarki kontynuowali jego pracę – zarówno wydawniczą, jak i społeczną i patriotyczną.
    Sprzyjająca ludności polskiej i budząca świadomość narodową działalność wydawnicza mikołowskich drukarzy, a także ich aktywność społeczna miały duży wpływ na rozwój polskich stowarzyszeń oraz wyniki wyborów na Śląsku.
    Warto wspomnieć w tym miejscu, że to głównie pracownicy drukarni Karola Miarki młodszego byli w 1908 r. pomysłodawcami stworzenia chóru „Harmonia”, który działa do dziś.
    Możemy bez większej przesady powiedzieć, że mikołowskie drukarstwo miało nieoceniony wpływ na przyłączenie tej części Śląska do Polski w 1922
  • madohora Re: Mikołów 19.06.22, 17:57
    MIKOŁÓW
Inne wątki na temat:
Pełna wersja