Dodaj do ulubionych

Cztery pory roku czyli o Śląskich Zwyczajach

    • madohora Topienie Marzanny 08.03.12, 20:35
      Po długiej zimie ludzie sporządzali dużą, słomianą kukłę "Marzannę", która uosabiała zimę, śmierć, choroby i wszelkie zło. Dziewczęta ubierały ją w odświętne stroje kobiece i niosły przez całą wieś śpiewając:
      "Śmierć się wije u płotu szukający kłopotu"
      • madohora Re: Topienie Marzanny 12.07.14, 18:08
        Dzieci i młodzież z przedszkoli i szkół, ale także poszczególne sołectwa czy grupy rodzinne przygotowują się bardzo starannie do pierwszego dnia wiosny. Tradycyjnie topienie marzanny odbywało się na dwa tygodnie przed świętami Wielkiej Nocy, obecnie ma miejsce zwykle w pierwszy dzień wiosny, tj. 21 marca. Już kilka tygodni wcześniej przygotowywanaest słomiana panna. Marzanna to kukła wielkości średniego wzrostu kobiety wykonana ze słomy, siana i sznura, ubrana w kolorowe łaszki i chustkę na głowie (inwencja twórcza jest tutaj nieograniczona, choć jeszcze w okresie powojennym starano się dobrać strój tak, by marzanna przypominała typową mieszkankę wsi). Marzanna umieszczona na wysokim kiju symbolizuje odchodzącą, znienawidzoną już o tej porze roku zimę. Słomianą pannę niesie się wśród śpiewów i okrzyków radości nad najbliższą rzekę, gdzie uroczyście wrzuca się w jej nurty, aby wraz z odchodzącą zimą odpłynęła na północ, do morza. Tam, gdzie nie ma rzeki, marzanna zostaje spalona. Zwyczajowi wynoszenia ze wsi marzanny często towarzyszyło wnoszenie goika czyli małego iglastego drzewka, bogato przyozdobionego kolorowymi kwiatami z bibułki oraz różnobarwnymi wstążkami. Goik był wnoszony do wsi jako symbol życia, wiosny po pozbyciu się marzanny, uosobienia zimy. Z goikiem obchodzono wieś składając życzenia i śpiewając pieśni, za co otrzymywano drobne dary, głównie jajka zbierane już na czas wielkanocny
        • madohora Re: Topienie Marzanny 12.07.14, 18:11
          Wiosennym zwyczajem jest topienie marzanny

          “Śmierć wije się u płotu szukając kłopotu”

          Wyniosłyśmy, wyniosłyśmy marzannę z miasta
          Przyniosłyśmy, przyniosłyśmy latorośl do miasta

          Każemu mieszkańcowi wsi zależało aby pochód z marzanną przeszedł koło jego domu. Marzanna w ten sposób zabierała z jego domu choroby, zło i zimę. Gospodarze wynagradzali uczestników pochodu jajami, kołaczem.
          • madohora Re: Topienie Marzanny 12.07.14, 18:11
            Znowu w innych rejonach śląska (Siołkowicach) Marzanna nie powinna zajrzeć nikomu do okien bo zapowiadało to śmierć. Tutaj z kolei wynagradzaono za to aby kukła nie zajrzała nikomu do okna.
            • madohora Re: Topienie Marzanny 12.07.14, 18:12
              Na Morawach postać Marzanny stawiają na polu, rozbierają ze stroju ludowego po czym parobcy z całej wsi rzucają w nią kamieniami i bryłami ziemi. Gdy postać Marzanny upada chłopcy wznoszą “Gaik: i śpiewając wracają z nim i z dziewczętami do wioski.
              • madohora Re: Topienie Marzanny 12.07.14, 18:14
                Marzannę bądź się topiła, bądź w niektórych rejonach paliło i zapaloną wrzucano do wody. Byle nie do Rawy bo by się i Marzanna i Rawa spaliły. Po czym dziewczęta przynosiły do wioski Gaik będący symbolem wiosny. Była to zielona gałązka przystrojona wstążkami. Śpiewały przy tym -
                Gaiczek zielony, pięknie przystrojony
      • madohora Re: Topienie Marzanny 12.07.14, 20:01
        Gdzieniegdzie także w powiecie gliwickim (bo rolników coraz mniej) przetrwał zwyczaj zaorywania zeschniętej kromki chleba wczesną wiosną, przy pierwszym wyjściu do roboty w pole. Pajda powinna pochodzić z bochenka świeżego chleba upieczonego kilka miesięcy wcześniej z ubiegłorocznej mąki np. na Wigilię lub z okazji innego ważnego wydarzenia lub
        święta rodzinnego. Chleb oddany ziemi miał gwarantować urodzaj i symbolizować szacunek dla ziemi żywiącej ludzi.
      • madohora Re: Topienie Marzanny 20.03.15, 12:11
        Nasłuchał się już człowiek dowoli przeciągłego szumu lasów, świstu wyjącej śnieżycy i szelestu skostniałych drzewin. Napatrzył się do syta rozległej białości i lodowej powłoki wód.
        Każde stworzenie pragnie rychłego nadejścia ciepłych wiatrów, szumu strumyków, zieleni, woni kwiatów i złocistych żniw. Wszystko chce radosnego uczucia, odrodzenia się, słodkich promyków słońca, świeżej młodej trawy. Rolnik czeka, aż ocknie się czarny zagon. Człowiek mieszkający w lasach bukowych chce czuć się wesołym, w dąbrowach świeżym i krzepkim, w borach sosnowych i jodłowych wyniosłym w swym smutku. A wszystko woła słońca... słońca.. Wstają jacyś polni święci, gospodarze frasobliwi, kruszą zmartwiałe skiby i wszędzie sieją życie. Duch ludzki chce być jako ta zieleń - oznaczająca wieczną młodość, świeżość, czerstwość i nadzieję.
      • madohora Re: Topienie Marzanny 20.03.15, 12:20
        Pradziadowie nasi S ł o w i a n i e, w innej formie witali nadejście wiosny, a może i głębiej odczuwali ważność jej dla człowieka. Wierzyli przede wszystkiem, że rośliny i drzewa są istotami żyjącemi, które posiadają uczucie i duszę. Cieszyli się z tego że: odzyskały one życie, że, znowu gaje i lasy napełni tysiące śpiewaków. Dla Słowianina wiosna oznaczała zwycięstwo słońca i ziemi nad ś mi e r c i ą - zimą. Panowanie Czarnoboga ustępowało, a przybliżał się bóg światłości. Cała przyroda stawała się dla Słowianina świątynią dla dobrych bogów
        i duchów. A lud wyobrażał sobie, że złość mieszkającą, wśród nich, wypędzi.
      • madohora Re: Topienie Marzanny 20.03.15, 12:25
        Ten piękny zwyczaj pradawny, kryjący w sobie tyle myśli, dochował się najdłużej na Śląsku, i dzisiaj go jeszcze tu spotkać możemy w niektórych okolicach, choć coraz rzadziej, a odbywa się w piątą niedzielę postu. Zrobionego bałwana utopiono w pobliskiej rzece lub jeziorze.
        Była to M a r z a n a, bogini śmierci. Odbywał się więc pogrzeb zmarłej zimy. Bałwana tego zwyczajnie ze słomy zrobionego, Marzanę wyobrażającego, wynoszono ze wsi, przy śpiewie:
        już niesiemy śmierć ze wsi
        nowe lato we wsi
        albo
        śmierć płynie po wodzie
        nowe lato ku nam idzie
      • madohora Re: Topienie Marzanny 20.03.15, 12:28
        Marzannę zwano także Moraną albo B a b ą. Nazwa baba pochodzi od uroczystości, która się odbywała w jesieni. Gdy związano ostatni snop zboża strojono z niego bałwan, który z pieśniami do domu wieziono. Bałwan ten zwano Babą, a wyobrażał płodność ziemi. Na wiosnę ziemia była młoda, więc wyobrażano ją sobie jako piękną młodą dziewicę, latem była coraz starszą a na jesieni stawała się babą.
      • madohora Re: Topienie Marzanny 20.03.15, 12:32
        Urządzano wtedy uroczyste święto na jej cześć, stąd też pochodzi nazwa tego czasu, babiem latem zwanego. Baba była opiekunką zbiorów rolniczych, ale przez czas zimy, coraz więcej się wyczerpywała, starzała, aż stała się złą, jędzą, B a b ą - J a g ą, złośliwym duchem - Moraną, Marzaną, wyobrażającą martwość przyrody, skrzepłą zimę, śmierć. Kiedy zaś po zimowem przesileniu dnia z nocą, światło brało przewagę nad ciemnością, a słońce stopiwszy lody, odkrywało ziemię, dla przyjęcia roślnności- następowały upragnione święta radości, witania 'wiosny. Przewaga światła nad ciemnością była wobrażeniem przewagi życia nad
        śmiercią, wiosny nad zimą. Wypędzano teraz śmiertelnicę Marzanę, inaczej Babę.
        W niektórych okolicach zwano ją S i u d a - B a b a, co znaczy "wynoś się" Babo od nas, bo nowe życie przychodzi.
      • madohora Re: Topienie Marzanny 20.03.15, 12:40
        W dwa tygodnie po wiosennem przesileniu dnia z nocą, lud oczekiwał powrotu zuzuli, która całą zimę gdzieś na wysokiej górze siedziała w zamknięciu. Powrót zuzuli zwiastował wiosnę.
        Bogini Ż y w a, w postaci zuzuli, przepowiadała ludziom jak długo żyć mają. Lud zanosił więc do niej modły, składał jej dary z pożywienia, prosząc o długie i pomyślne życie. Powrót tej bogini był uważany jako dzień wielkiej uroczystości. Przypadał na 25 marca. Nikt niczego w ten dzień z powodu radości nie robił, nawet ptaszki przestawały wić sobie gniazda. Była to piękna uroczystość na cześć wiosennego słońca, które ogrzawszy ziemię, napełniało ją wonnościami kwieciem. Starali się też Słowianie odpowiednio uczcić zmartwychwstałą przyrodę. W oznakę wdzięczności praojcowie nasi przynosili jej dary, zastawiali w swych domach stoły pokarmami i napojami, jakie tylko najlepsze mieli. Musiały mieć koniecznie, ustalone obrządkiem -religijnym: jaja, ciasto pieczone i wieprzowina, a znaczyło to jaja - odradzające się życie przyrody, a ostatnie obfitość ziemi.
        Ale ciasta na wiosnę mogły być wypieczone tylko z przeszłorocznego urodzaju, którym opiekowała się Baba - więc ciasta na te uroczystości pieczone zwano b a b ą, stąd nazwa smacznych naszych bab.
        Kiedy Słowianie przyjęli chrześcijaństwo, to uroczystości te zastąpiono świętem Zmartwychwstania Pańskiego, stąd to do dziś na Wielkanoc przygotowują wszystkie gospodynie ś w i ę c o n e, które nic niema wspólnego z chrześcijańskiem świętem.
        Farbowanie jaj, kraszanki, pisanki, są dzisiaj bezwiedną przynętą dla oka które domorosły artysta przygotowuje, ale kiedyś chciano, by nie tylko ładnie wyglądały, ale by przez nip. zaskarbić sobie łaski bogini wiosny, bogini nowego życia.
        • madohora Re: Topienie Marzanny 19.12.17, 22:29
          Tej nocy ponoć otwiera się ziemia i dojrzeć można ukryte w niej skarby. Woda w źródłach, studniach i rzekach zamienia się w wino i miód, a czasem nawet w płynne złoto. Pod śniegiem zakwitają kwiaty. W tę jedną noc drzewa owocowe kwitną i wydają owoce.
        • madohora Re: Topienie Marzanny 19.12.17, 22:34
          ● Przełam się ze zwierzakami

          Gdy nie chcesz wydawać kasy na weterynarza, poczęstuj czworołapych domowników opłatkiem. W wielu rejonach kraju wypiekany jest specjalny kolorowy opłatek, by się nim dzielić z bydlątkami
        • madohora Re: Topienie Marzanny 19.12.17, 22:42
          ● Post do kolacji

          Nasi przodkowie nie uważali, by złamaniem postu było zjedzenie chleba maczanego w wódce. Mało tego, taki „posiłek” przed wieczerzą wigilijną miał zapewnić dostatek jedzenia i picia.
        • madohora Re: Topienie Marzanny 20.12.17, 22:24
          ● Ozdoby choinkowe

          Powieś na drzewku orzechy, łakocie, miodowe pierniczki – to wszytko, by przyciągnąć bogactwo. A zajadanie się tymi smakołykami z choinki przyniesie z kolei dużo kasy. Również złote i czerwone kolory ozdób wróżą dostatek.
        • madohora Re: Topienie Marzanny 20.12.17, 22:30
          ● Cztery razy NIE

          1. Nie kupuj nic w Wigilię – bo tego będzie ci brakować przez cały rok.
          2. Nie pożyczaj niczego nikomu – bo skażesz się na niedostatek.
          3. Nie miej długów – bo cały rok cię one nie opuszczą.
          4. Nie śpij w dzień Wigilii – bo ściągniesz złodziei.
        • madohora Re: Topienie Marzanny 20.12.17, 22:39
          Gwiazda Betlejemska cię poprowadzi


          Dom ozdabiamy najczęściej girlandami, stroikami, gałązkami iglaków. Ale można też inaczej. Jedną z najłatwiej dostępnych i przyjemnych dla oka ozdób są szyszki. Pozbieraj lub kup takie o rozłożonych łuskach nasiennych, jak najmniej zniszczone. Następnie spryskaj je brokatem, sztucznym śniegiem lub pofarbuj na ulubiony kolor. Szamani twierdzą, że szyszki mają moc oczyszczania, a poza tym przyciągają dobry los. By wykorzystać ich energię, włóż pomiędzy łuski karteczki z zanotowanymi dobrymi myślami i życzeniami dla siebie oraz swoich bliskich.
        • madohora Re: Topienie Marzanny 20.12.17, 22:42
          To tu będziemy spędzać w święta najwięcej czasu. Warto oczyścić jadalnię z zastałej energii, wietrząc ją, pozostawiając przez całą noc i cały dzień otwarte drzwi – ułatwi to napływ świeżej chi. By ustawić stół w zgodzie z zasadami feng shui, musisz pamiętać o pięciu żywiołach. Na północy woda, na wschodzie drewno, na południu ogień, na zachodzie metal, a w centrum ziemia.
        • madohora Re: Topienie Marzanny 20.12.17, 22:46
          Aby choinka emanowała magiczną energią – niezależnie o tego, czy jest żywa, czy sztuczna – warto odpowiednio przygotować miejsce, gdzie będzie stała. Oczyść je dymem z kadzidełka, zapal w pobliżu kominek zapachowy z olejkiem o ulubionym zapachu. A ustawiając choinkę, przywitaj ją w myślach ciepłymi słowami.
        • madohora Re: Topienie Marzanny 20.12.17, 23:15
          Żołędzie wspomogą wzrost i rozwój – osobisty, duchowy, ale również pomyślne dorastanie dziecka. Jeśli dziecka nie masz, a je planujesz, powieś na gałązkach muszelki, które wspomogą twoją płodność. Pałeczki cynamonowe swoim zapachem odstraszą złe energie, a piórka zachęcą dobre duchy do odwiedzania twojego domu. Możesz także – wzorem dawnych Celtów – zmienić bożonarodzeniową choinkę w drzewko życzeń. Ten zwyczaj coraz bardziej się rozpowszechnia. Otóż na gałązkach choinki zawieszamy na czerwonych wstążeczkach karteczki z zapisanymi życzeniami – dla siebie, dla innych. Dobrymi życzeniami, dodam.
        • madohora Re: Topienie Marzanny 20.12.17, 23:23
          Na czas pakowania prezentów zapal pomarańczową lub żółtą świeczkę, odświeżające kadzidełko, którego zapach dodaje energii, a także przygotuj olejek eteryczny z geranium. Pakując prezent, wyobraź sobie, że ze świeczki wypływa ciepła energia i przepełnia podarunek. Odrobinę olejku wmasuj powolnym ruchem w każde opakowanie tak, jakbyś chciał wetrzeć w nie swoją troskę i sympatię. Jeśli chcesz, możesz również wyszeptać w tym czasie dobre życzenie dla osoby, która dostanie prezent.
        • madohora Re: Topienie Marzanny 20.12.17, 23:26
          Jemioła nad drzwiami

          Chroni dom przed złymi mocami. Nie pozwoli wejść nieproszonym gościom, na przykład złodziejom. Nie wpuści także nieżyczliwych ludzi, którzy zawistnymi spojrzeniami mogliby ściągnąć na ciebie pecha. Za to, jeśli chcesz się z kimś pogodzić, zaproś go i obejmij pod jemiołą lub uściśnij dłoń. Magia tej rośliny zapewni wam wieczną zgodę. Progu domu, nad którym wisi jemioła, nie przekroczy też żadna poważna choroba ani – tym bardziej – śmierć.
        • madohora Re: Topienie Marzanny 20.12.17, 23:29
          A pod którym pęczkiem się całować? Pod każdym!

          Ma to przynieść szczęście zakochanym. Zgodnie z tą tradycją, która dotarła do nas z Anglii, mężczyzna po każdym pocałunku powinien zerwać jeden owoc z pęczka. Gdy zerwie wszystkie, przed nim szczęśliwe małżeństwo i wiele dzieci. Jeśli nie masz kogo obsypywać pocałunkami, jemioła pomoże ci zdobyć czyjeś serce. Podczas nowiu przyczep gałązkę do drzwi ukochanego, a po pełni zabierz i noś jak najbliżej serca.
        • madohora Re: Topienie Marzanny 20.12.17, 23:38
          Nie tylko jemioła symbolizuje zwycięstwo życia nad śmiercią, wiosennej witalności nad martwotą zimy. Tę rolę odgrywają też inne wiecznie zielone rośliny, z bożonarodzeniową choinką na czele. Zanim germański obyczaj jej ubierania dotarł do Polski, w okresie przesilenia strojono domy gałązkami jedliny. Z czasem wyparła ją, popularna w Skandynawii i Anglii jemioła. Wiecznie zielone drzewka zdobiono już podczas Saturnaliów, choinki towarzyszyły też świętu Jul, obchodzonemu w północnej Europie podczas przesilenia zimowego.
      • madohora Re: Topienie Marzanny 10.01.17, 14:16
        W jetlnej z melin warszawskich szumnie witano rok nowy. Pod wpływem wypitego alkoholu, jednego z
        uczestników ruszyło sumienie, więc odzywa się:
        — Bracia kochani, jakby to dobrze było, żebyśmy się z tym nowym rokiem stali innymi ludźmi.
        Na to obecny fałszerz paszportów
        oświadczył:
        — Zrobione! Jutro przygotuję wam wszystkim paszporty na nowe nazwiska.
    • madohora Re: Cztery pory roku czyli o Śląskich Zwyczajach 08.03.12, 21:05
      Przed tym tukej domem jest gndutek
      Sun tu gospodynka jak kwiotek
      Przed tym tukej domem jest wiadro
      Sun tu gospodyńka jak zdrzadło
      Przed tym tukej domem siejum mak
      Sun tu panuchniczka jak kwiat
      Przed tym tukej domem sąg drzewa
      Tymu kochankowi żony trza (żoniczki trzeba)
      Przed tym tukej domem są tyczki
      Sun tu pacholęta jak świeczki
      Przed tym tukej domem jest gnojówka
      Sun tu gospodarka jak żydówka
      Przed tym tukej domem jest stowek
      Sun tu gospodarka jak fijołek
      Przed tym tukej domem drobny sad
      Nie przeleci tukej leda ptak
      Ale tukej przelecą liwuchy
      Szykuj Haniczko pietruchy
      A ty Karliczka powiduk
      Będziesz ci ty temu rod

Popularne wątki

Nie pamiętasz hasła

lub ?

 

Nie masz jeszcze konta? Zarejestruj się

Nakarm Pajacyka