madohora Re: KRAKÓW 28.04.19, 18:13 W 1837 z inicjatywy ówczesnego króla kurkowej, Józefa Louisa, Towarzystwo kupiło rozległy ogród na przedmieściu Wesoła zwany Ogrodem Steinkellerowskim, gdzie urządzono nową strzelnicę i wzniesiono siedzibę bractwa – nowy Celestat (zbudowany według projektu Tomasza Majewskiego oraz Franciszka Lanciego w stylu neogotyku angielskiego). Już wkrótce park (który bracia kurkowi otwarli dla ogółu Krakowian) zaczął być nazywany Ogrodem Strzeleckim. Wkrótce też zaczęto ozdabiać go portretami kolejnych królów kurkowych. Odpowiedz Link
madohora Re: KRAKÓW 28.04.19, 18:13 Powstanie krakowskie na kilka lat przerwało działalność bractwa, sam Celestat w 1847 został zajęty na szpital wojskowy. Powrócił w ręce bractwa dopiero w 1851, gdy odwiedził go cesarz Franciszek Józef I – wówczas też na powrót zaczęto wybierać królów kurkowych. Odpowiedz Link
madohora Re: KRAKÓW 28.04.19, 18:15 W latach 1874-1876 budynek Celestatu w Ogrodzie Strzeleckim rozbudowano według projektu Adama Nowickiego. Zaraz po jego ponownym otwarciu zorganizowano tam bal karnawałowy, który wpisał się na stałe na listę krakowskich wydarzeń towarzyskich przez następnych kilkadziesiąt lat. W 1880 ponownie gościem braci kurkowych był cesarz Franciszek Józef I. W tym okresie też powstały w Ogrodzie Strzeleckim dwa pomniki królów polskich – Zygmunta Augusta (jako szczególnego protektora bractwa) oraz Jana Sobieskiego, w dwusetną rocznicę odsieczy wiedeńskiej. Towarzystwo proponowało także teren swojego Ogrodu doktorowi Jordanowi, aby urządził tu park rekreacyjny dla dzieci i młodzieży. Odpowiedz Link
madohora Re: KRAKÓW 28.04.19, 18:16 W końcu XIX w. obszar Ogrodu Strzeleckiego uległ zmniejszeniu – bracia kurkowi myśleli o nabyciu nowego terenu poza miastem i w tym celu sprzedali część Ogrodu; plany zakupu nowej parceli nie zostały jednak zrealizowane. Po raz kolejny natomiast przebudowano zabudowania Celestatu, wznosząc strzelnicę zimową oraz kręgielnię (1911). Odpowiedz Link
madohora Re: KRAKÓW 28.04.19, 18:16 Przed wybuchem I wojny światowej krakowscy bracia kurkowi zaangażowali się w działalność niepodległościową, wspierając m.in. finansowo Polskie Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”. Celestat użyczono także na początku wojny na koszary ułanów, którzy potem weszli w skład II Brygady Legionów. Późniejsze lata wojenne były jednak trudniejsze, bracia kurkowi wciąż wspierali finansowo polski wysiłek wojskowy, jednak sam Celestat wraz z Ogrodem Strzeleckim został zarekwirowany przez armię austriacką, nie organizowano również wówczas turniejów strzeleckich. Odpowiedz Link
madohora Re: KRAKÓW 28.04.19, 18:17 Po odejściu Austriaków w 1918 Celestat nie wrócił od razu w ręce Towarzystwa – przejęła go YMCA (odzyskano go dopiero w 1920). Już w 1919 wybrano jednak nowego króla kurkowego, wspierano też finansowo obrońców Lwowa. Także w 1919 uchwalono nowy statut Towarzystwa – tym razem jako podstawowy cel wprost wpisano „branie udziału w życiu społecznym i narodowym”. Działalność bractwa w tym duchu wypełniła cały okres dwudziestolecia międzywojennego. Gośćmi Towarzystwa w tym okresie byli m.in. Józef Piłsudski, Ferdynand Foch, prezydenci Stanisław Wojciechowski i Ignacy Mościcki. Odpowiedz Link
madohora Re: KRAKÓW 28.04.19, 18:20 Wybuch II wojny światowej ponownie przerwał działalność Towarzystwa. Skarby bractwa zostały ukryte, Celestat został zajęty na koszary. Formalne rozwiązanie Towarzystwa nastąpiło w 1940 na mocy dekretu generalnego gubernatora Hansa Franka. Gospodarowanie Niemców doprowadziło do dewastacji Celestatu (m.in. w reprezentacyjnej sali urządzona była odwszalnia). Sytuacja ta nie zmieniła się w 1945 – nowe władze umieściły w Celestacie początkowo urząd repatriacyjny. Bracia kurkowi mimo to wznowili działalność Towarzystwa (pod nazwą Towarzystwo Strzeleckie „Bractwo Kurkowe”), jednak już w 1946 Urząd Wojewódzki zadecydował o jego rozwiązaniu. I choć odwołanie od tej decyzji przyniosło skutek, odwlekło to tylko w czasie upadek bractwa – 28 czerwca 1951 Wojewódzka Rada Narodowa nakazała likwidację Towarzystwa (jako zbędnego w nowej sytuacji politycznej i grupującego elementy obce klasowo, ponadto padł zarzut kolaboracji z hitlerowcami). Tym razem odwołania nie odniosły skutku. Celestat został przekazany klubowi sportowemu, zaś Ogród przejął skarb państwa; w 1955 odsłonięto w nim pomniki Lenina i Stalina. Pamiątki Towarzystwa bracia przekazali do zbiorów Muzeum Historycznego Miasta Krakowa. Odpowiedz Link
madohora Re: KRAKÓW 28.04.19, 18:20 Reaktywacja Towarzystwa nastąpiła niedługo później – w 1957. Było to możliwe dzięki odwilży, która nastąpiła po XX Zjeździe KPZR, a stało się podczas uroczystych obchodów 700-lecia lokacji Krakowa. Nie udało się jednak wówczas Towarzystwu odzyskać swoich nieruchomości (zresztą, niszczejących w tym okresie). Początkowo dysponowali oni jedynie niewielkim lokalem przy ul. Paderewskiego 4, a od 1978 obszerniejszym przy ul. Mikołajskiej 16. Pierwszy powojenny wybór króla kurkowego miał miejsce dopiero w 1964 (odbyło się to na stadionie „Wisły” Kraków). Organizacja rozwijała swoją działalność, nawiązując m.in. bliską współpracę z organizacjami polonijnymi oraz ze stacjonującymi w Krakowie „czerwonymi beretami”, uczestnicząc w wydarzeniach kulturalnych i religijnych, współuczestnicząc w odbudowie pomnika Grunwaldzkiego, angażując się w działalność Społecznego Komitetu Odnowy Zabytków Krakowa. Odpowiedz Link
madohora Re: KRAKÓW 28.04.19, 18:21 Odzyskanie Celestatu nastąpiło dopiero w 1991, przy czym po jego odrestaurowaniu został on przekazany przez Towarzystwo w formie dzierżawy Muzeum Historycznemu Miasta Krakowa z przeznaczeniem na ekspozycję pamiątek bractwa kurkowego (uruchomiona została w 1997), zaś siedzibę Towarzystwa uruchomiono w odzyskanym także budynku przy ul. Topolowej 3. Park Strzelecki został udostępniony mieszkańcom miasta i wyremontowany z funduszy miejskich. Odpowiedz Link
madohora Re: KRAKÓW 28.04.19, 18:21 Obecnie Towarzystwo nadal prowadzi szeroką działalność społeczną i charytatywną, współfinansując wiele przedsięwzięć. Kultywowana jest tradycja – co roku dokonywany jest uroczysty wybór i intronizacja nowego króla kurkowego (połączone z przemarszem braci z Celestatu do kościoła mariackiego, bracia kurkowi uczestniczą też we wszelkich ważnych wydarzeniach w mieście. Blisko współpracują także z innymi polskimi oraz europejskimi bractwami kurkowymi (w 1998 w Krakowie miały miejsce 12. Europejskie Spotkania Bractw Strzeleckich). W 2005 Towarzystwo zostało uhonorowane przez Radę Miasta Krakowa złotym medalem Cracoviae Merenti, a w 2011 roku Brązowy Medal Honorowy za Zasługi dla Województwa Małopolskiego Odpowiedz Link
madohora Re: KRAKÓW 28.04.19, 18:22 Wielu krakowskich królów kurkowych pochodziło ze znakomitych rodzin krakowskich. Ich lista jest długa i z pewnością (w odniesieniu do czasów I Rzeczypospolitej) bardzo niekompletna. Pierwszym znanym nam z imienia królem kurkowym był pasamonik Tomasz, nieznanego nazwiska (1578). Wśród innych, szczególnie znanych, można wymienić m.in. burmistrzów Krakowa Jana Pawła Fryznekiera (1687, 1694, 1700 i 1724) i Michała Wohlmana (1772), ojca malarza Michała Stachowicza Stanisława (1748), przedsiębiorców Macieja Knotza (1834), Teodora Baranowskiego (1844), Ludwika Zieleniewskiego (1857), Adolfa Pollera (1869), Jana Götza (1880) i jego syna Jana Goetza-Okocimskiego (1904) czy Rudolfa Herliczkę (1894), prezydenta miasta Krakowa Karola Rollego (1928), rzeźbiarza Czesława Dźwigaja (2007), posła Jana Okońskiego (2009). Odpowiedz Link
madohora Re: KRAKÓW 28.04.19, 18:45 BAZYLIKA NAJŚWIĘTSZEGO SERCA PANA JEZUSA - Monumentalna świątynia (52 × 19 m z 68-metrową wieżą) jest centralnym ośrodkiem kultu Najśw. Serca Jezusa w Polsce. Powstała staraniem jezuitów w latach 1909-1912 wg projektu Franciszka Mączyńskiego (1874-1947) w stylu wczesnego modernizmu. Konsekracji świątyni dokonał bp Anatol Nowak w 1921 r. Wejście od ulicy zdobią rzeźby Xawerego Dunikowskiego. Fryz nad ołtarzem głównym, obrazujący symbolicznie hołd Narodu Polskiego Sercu Bożemu, projektował Piotr Stachiewicz, a wykonał brat Wojciech Pieczonka SJ – podobnie jak pozostałe mozaiki w bazylice, zaprojektowane przez Leonarda Stroynowskiego. Polichromię sklepień zawdzięczamy Janowi Bukowskiemu. Autorem sceny ukrzyżowania na tęczy jest Jan Raszka. Ołtarze boczne są dziełem Karola Hukana. Ściany pokrył stiukiem wspomniany br. Pieczonka. Konfesjonały sporządził br. Antoni Krok SJ, a ławki i ambonę rzeźbił Ignacy Sikora. Organy (45 głosów) z firmy Riegerów pochodzą z 1928 r. Papież Jan XXIII nadał kościołowi tytuł Bazyliki Mniejszej (1 VII 1960). W tym samym roku w prawej nawie urządzono Kaplicę Wieczystej Adoracji Najśw. Sakramentu, którą zaprojektowali: Lubosław Dormus, Wojciech Pietraszewski i Jerzy Świecimski. Poświęcił ją 29 października bp Karol Wojtyła. W 1964 r. zrobiono od strony płd.-zach. dodatkową bramę, wychodzącą na ogród zakonny. Odpowiedz Link
madohora Re: KRAKÓW 28.04.19, 18:49 Dnia 19 XI 1969 kard. Karol Wojtyła poświęcił Kaplicę Akademicką, urządzoną w podziemiach bazyliki. W 1969 r. w przedsionku bazyliki umieszczono tablicę: „Jezuici polscy – ofiary terroru hitlerowskiego 1939–1945” z nazwiskami 74 jezuitów. Poświęcił ją generał jezuitów Ojciec Pedro Arrupe (26 V 1969). W latach 1978–1989 na miejsce witraży zniszczonych w czasie okupacji wstawiono nowe wg projektu Jerzego Skąpskiego. Przed bazyliką od strony zach. znajdują się 2 tablice: z okazji 25-lecia powstania Solidarności oraz „Pamięci ofiar stanu wojennego” (1981). W 1994 r. przy filarze z prawej strony umieszczono relikwie bł. Jana Beyzyma SJ (1850–1912), apostoła trędowatych na Madagaskarze, wyniesionego na ołtarze przez Jana Pawła II podczas Mszy św. na Krakowskich Błoniach 18 VIII 2002 r. Kompozycja rzeźbiarska wykonana w brązie jest dziełem Czesława Dźwigaja Odpowiedz Link
madohora Re: KRAKÓW 28.04.19, 18:50 Franciszek Mączyński (ur. 21 września 1874 w Wadowicach, zm. 28 czerwca 1947 w Krakowie) – polski architekt tworzący m.in. w stylu secesji, konserwator zabytków. Studia podjął w Wyższej Szkole Przemysłowej pod kierunkiem Sławomira Odrzywolskiego. W latach 1902–1904 kontynuował studia w krakowskiej ASP u Konstantego Laszczki, a następnie na dalszą naukę wyjechał do Wiednia i Paryża. Był członkiem towarzystw: Stowarzyszenia Architektów RP, Towarzystwa "Polska Sztuka Stosowana" (1902), Towarzystwa Miłośników Historii i Zabytków Krakowa i Warsztatów Krakowskich (1919–1926). Odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (1929) i Złotym Wawrzynem Akademickim Polskiej Akademii Literatury (1936). Pochowany został na Cmentarzu Salwatorskim. Odpowiedz Link
madohora Re: KRAKÓW 28.04.19, 18:56 Barbakan (zwany też Rondlem) – Barbakan, najbardziej wysunięta na północ część fortyfikacji miejskich Krakowa. Znajduje się na Plantach, przed Bramą Floriańską, po południowej stronie ul. Basztowej. Odpowiedz Link
madohora Re: KRAKÓW 28.04.19, 18:57 Stanowi wycinek koła o średnicy wewnętrznej 24,40 m, a grubość murów sięga powyżej 3 m. Jest to gotycka budowla z siedmioma wieżyczkami – okrągłymi i sześciobocznymi ułożonymi naprzemiennie względem siebie. Dawniej był połączony z Bramą Floriańską długą szyją i jego głównym zadaniem była jej obrona. Mury szyi posiadały wewnątrz hurdycje spoczywające na arkadach oraz były zaopatrzone w otwory strzelnicze. Do Barbakanu prowadziło wejście od strony Kleparza. Było ono umieszczone prawie równolegle do linii murów obwodowych, co umożliwiało załodze ostrzeliwanie ogniem flankowym napastników atakujących bramę. Do dwóch bram fortecy wiodły mosty zwodzone, przerzucone nad wyłożoną kamieniami fosą o 24-metrowej szerokości i 3,5-metrowej głębokości. Ponadto od strony Kleparza znajduje się znacznie wysunięta na zewnątrz przybudówka, pod którą niegdyś przepływała woda. Przybudówka ta związana była z funkcjonowaniem bram i mostów zwodzonych Odpowiedz Link
madohora Re: KRAKÓW 28.04.19, 19:00 Został wzniesiony w latach 1498–1499 za panowania króla Jana Olbrachta w obawie przed najazdem wołosko-tureckim zagrażającym Krakowowi po klęsce bukowińskiej. Inspiracją do tej decyzji były dwa barbakany w Toruniu (Starotoruński z 1429 r. i Chełmiński z 1449 r.), których możliwości obronne skłoniły króla do budowy „takowej fortalicji” w Krakowie. Jan Olbracht osobiście położył tam kamień węgielny pod budowę i przekazał na ten cel 100 grzywien. W 1816 senator Feliks Radwański w swoim „Votum oddzielnym” w obronie Barbakanu i Bramy Floriańskiej przed wyburzeniem użył m.in. argumentacji, iż do pozbawionego tych fortyfikacji centrum miasta wtargną silne wiatry północne i północno-zachodnie, narażając mieszkańców na częste fluksje, reumatyzmy, a może i paraliże. Tymczasem dekret cesarski wydany w Wiedniu jeszcze w roku 1806 zalecał zburzenie warowni właśnie ze względów sanitarnych i zdrowotnych. Ostatecznie zwyciężyły argumenty Radwańskiego. W roku 1910, w związku z obchodami 500-lecia zwycięstwa pod Grunwaldem, powstał projekt umieszczenia w Barbakanie Panoramy Grunwaldzkiej, której autorami mieli być Jan Styka i Tadeusz Styka. Artyści przyjechali z Paryża do Krakowa specjalnie w tej sprawie jeszcze w 1909 roku, aby przedstawić szkice panoramy Komitetowi Grunwaldzkiemu. Wydali też broszurę pt. „Grunwald w Rondlu Bramy Floriańskiej”. Pomysł wywołał ożywioną dyskusję, której echa można znaleźć m.in. w utworach Boya pisanych do Zielonego Balonika. Sprawę panoramy w Barbakanie ostatecznie rozstrzygnęła urzędująca w Wiedniu Centralna Komisja do spraw opieki nad zabytkami, odmawiając zgody na to przedsięwzięcie. Negatywną decyzję motywowano obawą przed narażeniem historycznej budowli na uszkodzenie. Tzw. Diorama Grunwaldzka, Tadeusza Popiela i Zygmunta Rozwadowskiego, była eksponowana w specjalnie zbudowanym drewnianym budynku na placu św. Ducha. Na Barbakanie znajduje się płyta poświęcona Marcinowi Oracewiczowi. Jak głosi legenda, podczas konfederacji barskiej, gdy zabrakło mu amunicji przy obronie Krakowa, nabił karabin guzikiem od czamary i zabił rosyjskiego dowódcę Panina. Obecnie Barbakan jest oddziałem Muzeum Historycznego Miasta Krakowa. Wykorzystywany jest jako miejsce ekspozycji różnorodnych wystaw, jako arena walk sportowych np. mistrzostw Polski w szermierce bądź historyzowanych walk rycerskich i tańców dworskich. Są także organizowane przez Muzeum Historyczne Miasta Krakowa projekcje filmowe pod nazwą BarbaKino – średniowieczne kino letnie w Barbakanie. Odpowiedz Link