madohora Re: KRAKÓW 03.05.19, 14:02 Kamienica nr 6 (Dom Rycerski) Gotycki dom rycerski, powstał w XIV w. na dawnych kramach placu Okołu, jako jednotraktowy, dwuosiowy, piętrowy. Jego właścicielem był rycerz Hińcza z Rogowa, kasztelan sandomierski, który darował go w 1464 Kapitule Katedralnej. Został przekształcony w 2 połowie XV w. (zachowała się między innymi gotycka kamieniarka okienna). Był odnawiany bez rozbudowy w XVII w. (polichromowany strop belkowy z 1616), w XVIII w. (portal wejściowy, polichromie ścienne) oraz w XIX w. W latach 1977–1980 wykonano remont konserwatorski. Obecnie dom ten nadal jest własnością kościelną. Od 1980 mieściły się w nim archiwum i biblioteka Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych, a w dniu dzisiejszym – zakłady naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Odpowiedz Link
madohora Re: KRAKÓW 03.05.19, 14:03 Kamienica nr 7 („Dom pod Trzema Koronami”) Dwukondygnacyjny, jednotraktowy i pięcioosiowy budynek frontowy z oficynami, powstał w 2 połowie XIV w. z fundacji kanonika Nawoja Topora z Tęczyna. Z tego też czasu pochodzi niewielkie okienko w skromnym kamiennym obramieniu, tkwiące jakby przypadkowo na parterze fasady. Kamienica posiada sień przejezdną, wyjątkowo umieszczoną w osi bocznej. Dom został przekształcony po pożarze w 1455 i z tamtych lat pochodzą piwnice oraz ceramiczna posadzka na pierwszym piętrze. Przebudowano go po 1504, a przed 1523 z inicjatywy kanonika Jana Karnkowskiego. Wówczas powstały, zwracające uwagę eleganckimi laskowaniami i prostymi gzymsami, gotycko-renesansowe okna pierwszego piętra na fasadzie (gruntownie uzupełnione w 1907). Z tego też czasu pochodzi również portal wejściowy o cechach gotycko-renesansowych ze zrekonstruowaną bramą. Nad nim widnieje napis Dominus adiutor meus et protector meus – Pan wspomożycielem moim i obrońcą (Psalm 27:7). Natomiast już w ostatniej ćwierci XVI w. zbudowano galerię arkadową od strony dziedzińca i przypuszczalnie wzniesiono drewniane drugie piętro, przekształcone w murowane w XVII w. Na lata 1756–1778 przypadł remont domu, w tym dekoracja malarska stropów. W XIX w. zburzono oficyny, zmieniono układ wnętrz, przykrywając podłogami na pierwszym piętrze gotyckie płyty posadzkowe. W 1907 Zygmunt Hendel przeprowadził remont domu, odkrył przy tej okazji wiele interesujących detali dawnej kamieniarki, które wmurował na ścianie klatki schodowej. Wydobył i uzupełnił okna gotycko-renesansowej fasady. Ostatnia odnowa z lat 1975 – 1979 objęła całą kamienicę, wydobywając wszystkie walory architektoniczne. Obecnie na piętrze mieści się siedziba Stowarzyszenia Pisarzy Polskich (SPP) – zrzeszenia twórczego, założonego w 1989 w Warszawie jako kontynuacja rozwiązanego w 1983 przez władze państwowe Związku Literatów Polskich (ZLP). Na parterze działa kawiarnia „U literatów“ ze stylowym wyposażeniem, z późnorenesansową kolumną międzyokienną w pierwszej izbie. To do niej prowadzą kute w blasze późnogotyckie wrota z początku XVI w. (obecnie to kopia). W owej kawiarni można zobaczyć Tarczę Bractwa Dzwonników Zygmunta. Jak informuje tablica – „Wielki Dzwon Zygmunta” ufundowany przez króla Zygmunta I w 1520 poruszany jest od początku swego istnienia ręcznie przez zespół dzwonników. Początkowo byli to dzwonnicy katedralni, potem przez kilka wieków członkowie cechu cieśli krakowskich, a następnie pracownicy wawelskiego wzgórza. Od połowy XX w. tym wielkim, 13 ton ważącym dzwonem, opiekuje się Bractwo Dzwonników Zygmunta, podległe zwierzchnictwu Katedry Wawelskiej. Aby zapewnić pełne wychylenie dzwonu i wywołać jego wspaniały dźwięk, za sznury pociąga równocześnie 12 dzwonników. Po dzwonieniu Członkowie Bractwa tradycyjnie spotykają się w tutejszej gospodzie przy kuflu piwa. Każdy z dzwonników ma swój kufel opatrzony imieniem i nazwiskiem oraz numerem podług starszeństwa.” Odpowiedz Link
madohora Re: KRAKÓW 03.05.19, 14:07 Kamienica nr 9 Dom ten powstał w 1 połowie XIV w. Początkowo stały tutaj dwa domy, między którymi biegła uliczka do murów, które wystawili kanonicy Jan Suchywilk i Jakub Szyrzyk z Falkowa. Po pożarze w 1455 domy połączono w jeden duży budynek. W XVI w. był dwukrotnie przebudowywany, raz za rządów biskupa Jana Konarskiego, po którym przetrwał herb Abdank umieszczony w kluczu sklepienia sieni i jednej z komór piwnicznych. A po raz wtóry w 2 połowie wieku. W wyniku tej przebudowy budynek uzyskał charakter pałacu miejskiego z dziedzińcową galerią, bogatym detalem późnogotyckim, częściowo zachowanym (kamieniarka okien, 2 filary międzyokienne) i wykuszem w fasadzie wspartym na 2 kolumnach. Przebudowy XVIII- i XIX-wieczne całkowicie zniszczyły pozostałości gotyckie i renesansowe. W latach 1787–1788 z inicjatywy kanonika Benedykta Trzebińskiego dom przebudowali architekci Karol Kriszkier i Józef Le Brun, którzy zaprojektowali obecną klasycystyczną fasadę. Z tego czasu bądź z przełomu XVIII i XIX w. pochodzą piękne dekoracje ścienne. Ich tematem jest krajobraz morski i nadmorski. W całym Krakowie nie ma polichromii o podobnej tematyce. W XIX w. nastąpiły kolejne przebudowy związane ze zmianą funkcji budynku. Do XIX w. była to rezydencja kanonicza (po 1810 mieszkał tutaj Hugo Kołłątaj). Od 1878 mieściła się tutaj Drukarnia Władysława Ludwika Anczyca. Od 1892 do lat 70. XX w. znajdowała się tu siedziba sądu powiatowego. Po renowacji w 1979–1983 z funduszy społecznych powstało w kamienicy Muzeum Stanisława Wyspiańskiego (przeniesione w 2002 na ul. Szczepańską 11), jako oddział Muzeum Narodowego. Obecnie mieszczą się tu niektóre wydziały Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II. Odpowiedz Link
madohora Re: KRAKÓW 03.05.19, 14:09 Kamienica nr 11 (Kamienica Mikołaja Poraja) Dom ten powstał w 1 połowie XV w. z fundacji kanonika Mikołaja Poraja. W 1. połowie XVI w. został przebudowany i z tego czasu pochodzi, gruntownie przerobiony w 1. połowie XIX w., portal wejściowy. Na XVII w. przypada budowa oficyny zachodniej, mieszczącej niegdyś stajnie (północna oficyna pochodzi z XIX w.). W XVIII stuleciu dobudowano drugie piętro, natomiast przebudowa zrealizowana w latach 1830–1836 zadecydowała o aktualnym wyglądzie budynku, zwłaszcza fasady. Fasadę tę zdobi biegnący nad parterem fryz z orłami napoleońskimi. Kamienicę przebudował wtedy architekt Ignacy Hercok. W budynku mieści się terenowe biuro Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców. Odpowiedz Link
madohora Re: KRAKÓW 03.05.19, 14:11 Kamienica nr 15 (Dom kapitulny Szreniawa) Zabytkowy budynek będący własnością krakowskej Kurii Metropolitalnej. Ma w nim siedzibę Fundacja św. Włodzimierza Chrzciciela Rusi Kijowskiej. W kamienicy znajduje się kaplica świętych Borysa i Gleba projektu Jerzego Nowosielskiego a w niej ikony z zasobów muzealnych Fundacji. W budynku działają: pracownia konserwacji ikon, galeria sztuki ukraińskiej, księgarnia ukrainistyczna oraz ukraińska restauracja) Odpowiedz Link
madohora Re: KRAKÓW 03.05.19, 14:23 Kamienica nr 17 (Pałac biskupa Erazma Ciołka) Gmach ten powstał na przełomie XV i XVI wieku z połączenia dwóch XIV-wiecznych domów. Obecnie mieści się tu oddział Muzeum Narodowego Odpowiedz Link
madohora Re: KRAKÓW 03.05.19, 14:35 Kamienica nr 18 (Pałac biskupa Floriana z Mokrska) Dawny pałac biskupa Floriana z Mokrska, powstały w XIV wieku. Gruntownie przebudowany w latach 1560-1563, prawdopodobnie przy udziale Jana Michałowicza z Urzędowa (jemu przypisuje się portal). Obecnie siedziba Centrum Jana Pawła II „Nie lękajcie się”. Odpowiedz Link
madohora Re: KRAKÓW 03.05.19, 14:36 Kamienica nr 19 (Muzeum Archidiecezjalne) Dom św. Stanisława. Kamienicę wzniesiono przez rokiem 1370. W latach 1537-40 została przebudowana z inicjatywy J. Wilamowskiego, w wyniku czego powstawała reprezentacyjna rezydencja w stylu renesansowym w dwukondygnacyjnymi krużgankami arkadowymi. W latach 80 XVI wieku S. Krasiński ufundował na drugiem piętrze kaplicę św. Stanisława. Jest to jedyna zachowana do dziś kaplica w pałacach kanoników krakowskich. Dom uległ zniszczeniu w 1768 roku. W latach 1778-90 przebudowana go w stylu klasycystycznym (J. K. Wodzicki); w latach 1953-1958 mieszkał w tym domu Karol Wojtyła. Od 1994, wraz z kamienicą nr 21, jest siedzibą Muzeum Archidiecezjalnego w Krakowie. Odpowiedz Link
madohora Re: KRAKÓW 03.05.19, 14:39 Kamienica nr 21 (Dom Dziekański w Krakowie, zw. też „Pałacem Dziekanów” lub „Dziekanką”) Pięknie zachowana renesansowa rezydencja dziekanów kapituły krakowskiej, która została wzniesiona w l. 1582 – 1588. Jej budowniczym był architekt włoski okresu manieryzmu Santi Gucci. Pałac Dziekanów ozdobiony jest sgraffitową dekoracją fasady oraz posiada piękny i niezwykle cenny manierystyczny portal z napisem na fryzie Procul este profani. Na szczególną uwagę zasługuje także arkadowy dziedziniec, którego ozdobą są jońskie kolumny umieszczone w części parterowej i kolumny czworoboczne usytuowane w części piętrowej pałacu. W rezydencji zachowało się również wiele elementów dawnej kamieniarki w postaci gotyckich i renesansowych portali, tarcz herbowych, obramień okien i in. W środkowej części dziedzińca umieszczona jest barokowa rzeźba św. Stanisława Szczepanowskiego. Dziekanka przez wieki stanowiła miejsce pracy i życia wielu przedstawicieli krakowskiego duchowieństwa. W XIX w. mieszkał tu ks. Ludwik Łętowski, ówczesny dziekan kapituły, znany historyk, autor m.in. wydanej w Krakowie w 1859 r. pracy pt. Katedra krakowska na Wawelu. Obecnie w Domu Dziekanów mieści się Muzeum Archidiecezjalne w Krakowie. Odpowiedz Link
madohora Re: KRAKÓW 03.05.19, 14:46 Kamienica nr 24 (Pałac Górków, „Dom Pod Telegrafem”) Budynek powstał w 2 poł. XVI wieku poprzez połączenie dwóch XV-wiecznych kamienic. Na przełomie XV i XVI wieku dom należał do prymasa Andrzeja Krzyckiego. Po jego śmierci został sprzedany Andrzejowi Górce. Rodzina Górków przebudowała budynek w stylu manierystycznym. Portal wejściowy pochodzi z XVIII wieku; mieści się na nim herb kapituły oraz herb Abdank. Pod koniec XVIII wieku dom mieścił koszary austriackiej policji, a w okresie Księstwa Warszawskiego zaadaptowano go na koszary artylerii. W czasach Rzeczypospolitej Krakowskiej miała tu swoją siedzibę dyrekcja policji. W 2. połowie XIX wieku mieściło się tu biuro telegraficzne, które dało początek nazwie kamienicy. W 1907 roku nadbudowano trzecie piętro. Na elewacji pałacu od strony ul. Podzamcze znajduje się tablica upamiętniająca pobyt Jarosława Haszka w areszcie miejskim „Pod Telegrafem” w 1903 roku. W kamienicy ma siedzibę małopolski Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków. Odpowiedz Link
madohora Re: KRAKÓW 03.05.19, 14:53 Ul. Kanonicza, dom nr 25 (róg z ul. Podzamcze), Dom Długosza został zbudowany w 1 połowie XIV wieku. Pod koniec tego stulecia założono tu łaźnię królewską. Była ona zasilana wodami rzeki Rudawy, której koryto biegło wzdłuż dzisiejszej ulicy Podzamcze. W tym czasie budynek był nazywamy Łaźnią Jagiełły. w pierwszej połowie XV wieku kamienica znalazła się w posiadaniu kapituły i została przeznaczona na siedzibę dla kanoników. W drugiej połowie XV wieku nowym właścicielem domu został Jan Długosz, który mieszkał tu do końca swojego życia. Na początku XVI wieku zamieszkał tu słynny lekarz i historyk Maciej z Miechowa, zwany Miechowitą. W kamienicy tej w drugiej połowie XIX wieku znajdowała się pracownia rzeźbiarska Franciszka Wyspiańskiego, ojca Stanisława Wyspiańskiego. Upamiętnia to wykonana z brązu tablica umieszczona na fasadzie budynku od strony ul. Podzamcze. Jeszcze w pierwszej połowie XIX wieku południowa elewacja domu łączyła się z murem obronnym oraz Bramą Poboczną. Portal wiodący do środka budynku pochodzi z drugiej połowy XVI wieku. Wyryto na nim łacińską inskrypcję: "Nil est in homine bona mente melius." - "Nie ma nic lepszego w człowieku nad dobrą myśl." (Tłumaczenie wg. Rożka, tłumaczenie wg. Adamczewskiego: "Nie ma nic w człowieku lepszego nad rozum".) Od strony ul. Podzamcze budynek został nakryty mansardowym dachem z polichromią roślinną. Z tej samej strony umieszczony został XVII-wieczny barokowy obraz przedstawiający Madonnę z Dzieciątkiem. Został on namalowany na drzewie. Widoczne jest na nim szesnaście śladów kul. Znane są trzy legendy wyjaśniające pochodzenie tych śladów. Według pierwszej powstały one w okresie potopu szwedzkiego, według drugiej w czasach konfederacji barskiej. Zgodnie z trzecią pochodzą one z bombardowania Krakowa z Wawelu przez Austriaków w roku 1848. W pobliżu obrazu widoczna jest płyta fundacyjna pochodząca ze zburzonego domu Psałterzystów, ufundowanego przez Jana Długosza. Widnieje na niej data 1480. W górnej części tablicy znajduje się scena przedstawiająca Jana Długosza klęczącego przed Matką Bożą oraz św. Jana Chrzciciela stojącego za Długoszem. Kolejna mniejsza tablica upamiętnia to, że dom nr 25 został odbudowany przez Jana Długosza, który mieszkał tu przez 50 lat. Ostatnia tablica informuje, że tu spędził swoje dzieciństwo Stanisław Wyspiański. Obecnie w budynku znajduje się rektorat Papieskiej Akademii Teologicznej. Dom został poświęcony przez Jana Pawła II w 1991 roku. Odpowiedz Link