KOPALNIA. WYPADKI. PROTESTY

  • madohora Re: KOPALNIA. WYPADKI. PROTESTY 10.12.22, 18:10
    https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b6/Klement_Gottwald-4801.jpg/220px-Klement_Gottwald-4801.jpg
  • madohora Re: KOPALNIA. WYPADKI. PROTESTY 10.12.22, 18:11
    Kopalnia Węgla Kamiennego Kleofas − zlikwidowana kopalnia węgla kamiennego, działająca od 1845 do listopada 2004 roku, znajdująca się w Katowicach, której szyby znajdowały się na terenach trzech jednostek pomocniczych: Dąb (szyb kopalni Gottwald), Osiedle Witosa i Załęże, a także w Chorzowie-Batorym (dawny szyb Ulrich). Pod koniec funkcjonowania była częścią Katowickiego Holdingu Węglowego.
  • madohora Re: KOPALNIA. WYPADKI. PROTESTY 10.12.22, 18:12
    Kopalnia Cleophas (Kleofas) powstała w 1840 roku, natomiast jej eksploatację rozpoczęto pięć lat później. W 1855 roku połączono ją z polami górniczymi i kopalniami: Adam, Eva, Joseph, Jenny i Rinaldo. Kopalnia w jednej połowie należała do Karola Goduli, a w drugiej do żydowskiego kupca i przedsiębiorcy z Bytomia, dzierżawcy folwarku w Bogucicach – Loebla Freunda, a następnie do dyrektora dóbr hrabiego Andreasa Marii von Renarda ze Strzelec Opolskich – Karola Neumanna. Kopalnię, która w 1867 roku została zatrzymana, od spadkobierczyni Goduli, Joanny Gryzik-Schaffgotsch kupiła w 1880 roku firma Georg von Giesches Erben. W 1881 roku rozpoczęto głębienie nowych szybów Walter i Recke a w 1886 roku kopalnię uruchomiono ponownie. Dziewięć lat później, gdy na początku marca trwał strajk górników Zagłębia w Karwinie firma spadkobierców Gieschego wykorzystywała nadarzającą się koniunkturę do zwiększenia zysków wybudowano jeszcze kolejny szyb Frankenberg.
  • madohora Re: KOPALNIA. WYPADKI. PROTESTY 10.12.22, 18:13
    W dniu 3 marca 1896 roku wybuchł pożar, w wyniku którego zginęło około 110 górników. Pochowano ich na cmentarzu przy obecnej ulicy Brackiej. W 1887 roku wybudowano pierwszy wodociąg w Katowicach, doprowadzający wodę do miasta z kopalni Kleofas.
  • madohora Re: KOPALNIA. WYPADKI. PROTESTY 10.12.22, 18:13
    Pole kopalniane kopalni Kleofas zostało w następnych latach powiększone przez zakup sąsiednich pól i w 1926 roku jego powierzchnia wynosiła 10,233 km². W tym czasie załoga liczyła około 2,5 tys. osób, a wydobycie wynosiło ok. 750 tys. ton rocznie
  • madohora Re: KOPALNIA. WYPADKI. PROTESTY 10.12.22, 18:14
    1 kwietnia 1974 roku kopalnia Kleofas została połączona z kopalnią Gottwald. Decyzję o likwidacji kopalni podjęto 4 marca 2004 roku, głównie ze względu na duże zagrożenie tąpaniami, a także z przyczyn ekonomicznych. Wydobycie zakończono w listopadzie 2004 roku. Pozostawiono szyb Fortuna II, który przekształcono w pompownię głębinową Kleofas, która jest obsługiwana przez Centralny Zakład Odwadniania Kopalń, oddział Spółki Restrukturyzacji Kopalń.
  • madohora Re: KOPALNIA. WYPADKI. PROTESTY 10.12.22, 18:15
    Na terenie kopalni znajdują się obiekty, objęte ochroną konserwatorską (ulica Obroki 77), będące świadectwem kultury materialnej.
  • madohora Re: KOPALNIA. WYPADKI. PROTESTY 10.12.22, 18:15
    Ochroną konserwatorską objęto także zabudowania kopalni w rejonach przy ul. Feliksa Bocheńskiego (szyby wentylacyjne wschodnie I i II) i w rejonie Gottwald (teren Silesia City Center). Dawna wieża wyciągowa szybu Wschodniego II została wpisana do rejestru zabytków 23 października 2010 (nr rej.: A/321/10).
  • madohora Re: KOPALNIA. WYPADKI. PROTESTY 10.12.22, 18:17
    Zespół zabudowy szybu „Wschodniego II” – zabytkowy zespół zabudowy dawnego szybu „Wschodniego II” zlikwidowanej kopalni węgla kamiennego „Kleofas”, znajdujący się w Katowicach przy ulicy F. Bocheńskiego, w granicach dzielnicy Osiedle Witosa. Na zespół zabudowy składa się wieża wyciągowa wraz z maszynownią i nadszybiem. Kompleks ten pochodzi z lat 1913–1921.
  • madohora Re: KOPALNIA. WYPADKI. PROTESTY 10.12.22, 18:18
    Pod koniec lat 80. XIX wieku w kopalni „Cleophas” (późniejszy „Kleofas”) w Załężu zaszła potrzeba budowy nowych szybów wentylacyjnych z dala od szybów głównych zakładu. W 1888 roku został zaprojektowany szyb wentylacyjny „Schwarzenfeld I” („Wschodni I”) o głębokości 110 metrów. Wraz z szybem powstała drewniana wieża szybu z kołowrotem ręcznym. Był on połączony z polem eksploatacyjnym „Wschodnim I” na poziomie 86 metrów. W latach 1890–1891 szyb został zgłębiony. Miał on kanał kominowy z piecem wentylacyjnym na poziomie 126 m, który w 1900 roku zastąpiono wentylatorem elektrycznym. W 1904 roku wieża szybu została zastąpiona przez konstrukcję metalową, a kołowrót zamieniono na elektryczny.
  • madohora Re: KOPALNIA. WYPADKI. PROTESTY 10.12.22, 18:20
    W latach 1913–1916, w odległości 12 m na zachód od szybu „Schwarzenfeld I” („Wschodniego I”) została zbudowana wieża wyciągowa szybu „Schwarzenfeld II” („Wschodniego II”). Szyb zaś został zaprojektowany jako dwuprzedziałowy (wschodni i zachodni). Przedział zachodni ukończono w 1921 roku i przeznaczono go do obsługiwania poziomów 162, 286, 374, 444 i 503 m, w kwietniu 1922 roku pogłębiono go do 519,8 m. Drugi przedział – wschodni, ukończono w marcu 1927 roku, wykorzystywany był do wydobycia węgla kamiennego z tychże pokładów.
  • madohora Re: KOPALNIA. WYPADKI. PROTESTY 10.12.22, 18:20
    Szyb Wschodni II pełnił różne funkcje: szybu wentylacyjnego, wdechowego, zjazdowego, materiałowego, wydobywczego, a w związku z bliskością linii kolei piaskowej także szybu podsadzkowego
  • madohora Re: KOPALNIA. WYPADKI. PROTESTY 10.12.22, 18:21
    W latach 1923–1926, kopalnia „Kleofas” wybudowała linię kolejki wąskotorowej 650 mm łączącej szyb „Wschodni II” z dwoma cegielniami położonymi na południe i wschód od szybu. W dniu 9 marca 1931 roku ukończono linię kolejową o rozstawie szyn 785 mm prowadzącą z piaskowni m.in. do szybu „Wschodniego II”. Linia dostarczająca piasek została zelektryfikowana
  • madohora Re: KOPALNIA. WYPADKI. PROTESTY 10.12.22, 18:22
    Zaraz po II wojnie światowej zaplanowano w szybie „Wschodnim II” wykonanie podszybia. W latach 50. XX wieku zlikwidowano szyb „Wschodni I”, który pod koniec swojej działalności pełnił głównie funkcję szybu podsadzkowego. Do 1959 roku pracował przedział wschodni szybu „Wschodniego II”, służący dla transportu klatkowego, po czym urządzenie wyciągowe wraz z kołami linowymi zdemontowano. W 1961 roku zlikwidowano połączenie wąskotorowe 785 mm prowadzące do szybu „Wschodniego II”. W 1966 roku wzmocniono konstrukcję wieży, w 1969 roku wymieniono zaś koła linowe w części zachodniej, zastępując je współcześnie istniejącymi.
  • madohora Re: KOPALNIA. WYPADKI. PROTESTY 10.12.22, 18:22
    Do szybu Wschodniego dobiegała normalnotorowa bocznica kolejowa kolei piaskowej – linia nr KP 426, otwarta w 1959 roku. Budowa linii trwała w latach 1957–1959. Została one zelektryfikowana przed 1980 rokiem, przed 2005 rokiem zaś tory bocznicy rozebrano.
  • madohora Re: KOPALNIA. WYPADKI. PROTESTY 10.12.22, 18:23
    W listopadzie 2004 roku w kopalni „Kleofas” zakończono wydobycie, miesiąc później zaś, 31 grudnia 2004 roku, dawna kopalnia została zakupiona od Katowickiego Holdingu Węglowego przez Spółkę Restrukturyzacji Kopalń
  • madohora Re: KOPALNIA. WYPADKI. PROTESTY 10.12.22, 18:24
    Zespół zabudowy szybu został wpisany do rejestru zabytków 23 listopada 2010 roku. W 2016 roku zabudowa szybu „Wschodniego II” pozostawała własnością Spółki Restrukturyzacji Kopalń. Na wiosnę 2017 roku kompleks zabudowy przeszedł remont. W tym czasie był on już własnością prywatną
  • madohora Re: KOPALNIA. WYPADKI. PROTESTY 10.12.22, 18:24
    Zespół zabudowy szybu „Wschodniego II” dawnej kopalni „Kleofas” położony jest w Katowicach przy ulicy F. Bocheńskiego w granicach dzielnicy Osiedle Witosa, niedaleko granicy z Załężem
  • madohora Re: KOPALNIA. WYPADKI. PROTESTY 10.12.22, 18:25
    Na zabytkowy kompleks zabudowy szybu składa się wieża wyciągowa szybu „Wschodniego II” wraz z maszynownią i nadszybiem. Budynki nadszybia i maszynowni powstały w stylu historyzmu ceglanego[1]. Kompleks zabudowy pochodzi z lat 1913–1921 a sama zaś wieża wyciągowa została wzniesiona w latach 1913–1916
  • madohora Re: KOPALNIA. WYPADKI. PROTESTY 10.12.22, 18:26
    Wieża szybowa o wysokości 25 m jest konstrukcji stalowej, dwuprzedziałowa, z jednym zastrzałem i trzonem obudowanym blachą. Ma ona staliwowe koła, zamontowane w dwie pary na wspólnym podeście[3]. Koła są na wysokości 22,2 m i przetrwała tylko para od strony zachodniej (przy ulicy F. Bocheńskiego). Wieża jest stosunkowo niska, a podobnych wież na terenie Katowic w tego typu obiektach powstałych do 1945 roku nie ma, przez co jest ona wyjątkowa. Wieża szybowa jest także jedyną tego typu konstrukcją przetrwałą po zabudowie kopalni „Kleofas”
  • madohora Re: KOPALNIA. WYPADKI. PROTESTY 10.12.22, 18:26
    Zespół zabudowy szybu „Wschodniego II” wpisany jest do rejestru zabytków pod numerem A/321/10 – wpis z dnia 23 listopada 2010 roku. Ochroną objęta jest dawna wieża wyciągowa szybu „Wschodniego II” w granicach zgodnych do obrysów przylegających budynków nadszybia oraz maszynowni.
  • madohora Re: KOPALNIA. WYPADKI. PROTESTY 10.12.22, 18:27
    Katastrofa górnicza w kopalni Kleofas – katastrofa, do której doszło w nocy z 3 na 4 marca 1896 roku w kopalni Cleophas (obecnie Kleofas) w Załężu (obecnie część Katowic).
  • madohora Re: KOPALNIA. WYPADKI. PROTESTY 10.12.22, 18:28
    Miejscem katastrofy był szyb Frankenberg, położony na terenie odsady Załęża – Obroki. Szyb głęboki na 450 metrów był drążony od dołu kopalni i nie wychodził na powierzchnię, do której pozostało około 120 metrów. Na dnie szybu ustawiono maszynę parową do pompowania wody, której później użyto do gaszenia pożaru. Przyczyną pożaru była nieostrożność maszynisty – Karola Kotta, który podczas przelewania nafty do płonącej lampy, spowodował pożar. Płomienie ogarnęły drewnianą obudowę, a pożar rozprzestrzenił się w rejony pozostałych szybów kopalni. W rejonie katastrofy znajdowało się 144 górników z czego zginęło 105 z nich.
  • madohora Re: KOPALNIA. WYPADKI. PROTESTY 10.12.22, 18:29
    Górnicy do kopalni zjechali szybem Recke (70 z nich; im udało się uratować) i Walthera (144, spośród nich zginęło 105). Ponieważ dojście do szybu Walthera prowadziło przez palący się szyb Frankenberg, górnicy uciekali w kierunku szybów Szwarzenfeld i Cezar, ale nie miały one żadnych urządzeń do wyciągania ludzi z kopalni poza kubłem na linie (szyb Szwarzenfeld służył do spuszczania drewna do kopalni). Akcja ratownicza trwała do wieczora 5 marca. Ofiary katastrofy zostały pochowane w zbiorowych mogiłach w Chorzowie, Dębie i Bogucicach.
  • madohora Re: KOPALNIA. WYPADKI. PROTESTY 10.12.22, 18:30
    Podczas pogrzebu, odbywającego się na bogucickim cmentarzu, ks. Ludwik Skowronek w imieniu wiernych z Załęża ślubował wystawienie w Załężu kościoła wotywnego pod wezwaniem świętego Józefa – patrona dobrej śmierci. Ślubowanie zostało wypełnione – kościół św. Józefa powstał w latach 1898–1900. W jego bocznym ołtarzu pw. św. Barbary znajdują się tablice z nazwiskami ofiar katastrofy. Ponadto katowickie ulice w tej dzielnicy noszą imiona niektórych ofiar katastrofy: Szymona Badury, Szymona Borysa, Jerzego Cholewy, Józefa Ciemały, Leopolda Czoika, Franciszka Dudka, Jakuba Grządziela, Rafała Kempki, Jana Koczeby, Macieja Mamoka, Piotra Musialika oraz Jana Piechy
Pełna wersja