KATASTROFY, WYPADKI, POŻARY, KRYMINALNE

    • madohora Re: KATASTROFY, WYPADKI, POŻARY, KRYMINALNE 17.07.21, 19:20
      Tornada mogą mieć różne barwy w zależności od tego gdzie się tworzą. Tornada powstające w suchych warunkach, mogą być niewidoczne oprócz wirujących odłamków przy powierzchni ziemi. Lej kondensacyjny, który podnosi mało pyłu i odłamków może być szary lub biały. Podczas przemieszczania się nad wodą tornada mogą przybrać białą lub niebieską barwę. Leje przesuwające się wolniej i wsysające wiele odłamków są zazwyczaj ciemne i przybierają kolor przenoszonego materiału. Tornada na wielkich równinach przybierają często czerwoną barwę ze względu na kolor ziemi, a wiry przechodzące nad terenami górskimi mogą być śnieżno białe ze względu na obecność śniegu.
    • madohora Re: KATASTROFY, WYPADKI, POŻARY, KRYMINALNE 17.07.21, 19:20
      Pył podniesiony przez wiatr, intensywny deszcz lub grad i ciemność to czynniki redukujące widoczność tornada. Tornada występujące w tych warunkach są szczególnie groźne, gdyż tylko radar i dźwięk tornada mogą być ostrzeżeniami dla ludzi. Jednak większość tornad powstaje późnym popołudniem przy dobrych warunkach oświetleniowych. Tornada nocne mogą być dobrze oświetlane przez częste błyskawice.
    • madohora Re: KATASTROFY, WYPADKI, POŻARY, KRYMINALNE 17.07.21, 19:21
      Nisko położone mezocyklony i tornada zawdzięczają swoją cykloniczną rotację przez wiatry wiejące zazwyczaj z południa w warstwie granicznej i silne wiatry z zachodu w wyższych warstwach atmosfery. Powoduje to odradzanie się prądów wstępujących na południowej stronie komórki burzowej oraz średni ruch komórki w kierunku południowo-wschodnim. Takie komórki burzowe poruszają się w prawo od średniego przepływu wiatru (ang. right-movers) i tworzą cyrkulację cykloniczną
    • madohora Re: KATASTROFY, WYPADKI, POŻARY, KRYMINALNE 17.07.21, 19:22
      Około 1 procent tornad kręci się w kierunku antycyklonicznym. Zwykle tylko trąby lądowe i gustnada mogą mieć taką rotację. Jednak czasem (raz na tysiąc przypadków) również tornada powstające z cyklonicznie, bądź antycyklonicznie (ang. left-movers), obracającej się superkomórki wirują antycyklonicznie
    • madohora Re: KATASTROFY, WYPADKI, POŻARY, KRYMINALNE 17.07.21, 19:23
      Pojawienie się superkomórki może być prekursorem tornada. Superkomórka ma dobrze ukształtowane kowadło burzowe i kalafiorowate wypiętrzenia przyjmujące kształt kopuły i przebijające się ponad kowadło aż do górnych warstw troposfery (tzw. overshooting top). Obecność kopuły przez dłuższy czas świadczy o stałym i silnym prądzie wznoszącym[42]. Widoczna może być również linia mniej wypiętrzonych cumulusów zazwyczaj na południowym zachodzie chmury[9]. W promieniu kilkunastu kilometrów od chmury można zaobserwować zjawisko zanikania cumulusów. Świadczy to o lokalnej dominacji prądu wznoszącego chmury i wówczas większość powietrza z okolicy zostaje wykorzystana jako źródło energii do dalszego rozwoju superkomórki[42]. Te pierwsze sygnały, widoczne kilkadziesiąt kilometrów od burzy, mogą być w przypadku ogólnego zachmurzenia niewidoczne. W praktyce to zachmurzenie, zwłaszcza w rejonie większych systemów burzowych, może uniemożliwić obserwacje. Z mniejszej odległości można zaobserwować skręcony kształt chmury, który świadczy o obecności rotacji wewnątrz chmury (mezocyklonu). Jeśli chmura kieruje się prosto w stronę obserwatora, to oprócz wyraźnego skręcenia widoczny jest także chmura szelfowa (arcus) w przedniej części burzy. Widok jego zbliżania się ostrzega przed szybkim pojawieniem się silnych opadów i gwałtownych wiatrów nie związanych z tornadem (tzw. front szkwałowy). Chmura szelfowa wygląda groźnie, lecz sama w sobie nie stanowi dla nas zagrożenia, jest jedynie ostrzeżeniem.
    • madohora Re: KATASTROFY, WYPADKI, POŻARY, KRYMINALNE 17.07.21, 19:24
      Zanik tornada

      Przez pewien czas tornado może rosnąć w siłę czerpiąc coraz więcej energii z napływu powietrza zasysanego przez silny prąd wznoszący superkomórki. Po pojawieniu się prąd zstępujący RFD zaczyna opływać tornado i mezocyklon. W momencie, kiedy „owinie się” całkowicie, odcina on dopływ energii dla tornada i wir podnosi się z powierzchni ziemi, zaczyna się kurczyć i wkrótce znika. Zjawisko to nosi nazwę okluzji (pseudofront chłodny superkomórki związany z RFD dogania pseudofront ciepły superkomórki). Po zaniku tornada możliwe jest pojawienie się kolejnej chmury stropowej (i ewentualnie kolejnego tornada) z tej samej superkomórki na wschód od poprzedniej lokalizacji wiru, w rejonie nie objętym okluzją. W ten sposób z jednej superkomórki może powstać kilka tornad i wówczas mówimy o tzw. rodzinie tornad.
    • madohora Re: KATASTROFY, WYPADKI, POŻARY, KRYMINALNE 17.07.21, 19:24
      Obecności trąb lądowych i trąb na liniach szkwałowych lub sygnałów o ich możliwym powstaniu nie widać na radarach tak, jak widać mezocyklony, a sam proces powstania może trwać kilka minut. Stąd są one niemal nieprzewidywalne i groźne (zwłaszcza trąby lądowe)
    • madohora Re: KATASTROFY, WYPADKI, POŻARY, KRYMINALNE 17.07.21, 19:25
      Do określania siły tornada (na podstawie zniszczeń jakie powoduje, a nie jego fizycznych właściwości) w większości krajów świata służy skala Fujity posługująca się symbolami od F0 do F5.

      F0 – wiatr o prędkości od 64 do 116 km/h,
      F1 – wiatr o prędkości od 117 do 180 km/h (może zniszczyć drewniane budynki gospodarcze i elementy dachów, przewracać lekkie pojazdy o dużej powierzchni, np. przyczepy campingowe, naczepy, spychać jadące samochody),
      F2 – wiatr o prędkości od 181 do 253 km/h (może zrywać dachy, wyrywać wielkie drzewa z korzeniami, przewraca samochody),
      F3 – wiatr o prędkości od 254 do 332 km/h (może wyrywać drzewa i kompletnie niszczyć nawet duże budynki, wykoleja pociągi, podnosi cięższe samochody),
      F4 – wiatr o prędkości od 333 do 418 km/h (może porywać duże i ciężkie pojazdy niczym zabawki i wznosić do góry domy ze słabszymi fundamentami),
      F5 – wiatr o prędkości od 419 do 512 km/h (może unosić bardzo ciężkie obiekty i przenosić je nawet o kilkaset metrów, zrównuje z ziemią wszystko co napotka na swej drodze).
      F6 – Wiatr powyżej 512 km/h (nigdy nie zostało zanotowane)

      75 procent tornad posiada siłę od F0 do F1, a 24 procent tornad osiąga F2 lub F3. Tylko 1 procent stanowią tornada o sile F4 lub F5, z czego 0,1 procent to tornada F5, nigdy nie zanotowano tornada silniejszego niż 485 km/h, więc tornado F6 jeszcze nigdy się nie zdarzyło.
    • madohora Re: KATASTROFY, WYPADKI, POŻARY, KRYMINALNE 17.07.21, 19:45
      Skala mierząca siłę tornada, która w przeciwieństwie do wyżej opisanych skal, odnosi się przede wszystkim do prędkości wiatru w wirze, a nie do powodowanych zniszczeń. Skala została opracowana w Wielkiej Brytanii przez organizację TORRO i ma stopnie od T0 do T11. Jest stosowana przede wszystkim na wyspach brytyjskich. Skala jest związana ze skalą Beauforta wzorem T = (B/2-4) (przykładowo 12 B odpowiada 12/2-4=2 T
    • madohora Re: KATASTROFY, WYPADKI, POŻARY, KRYMINALNE 17.07.21, 19:47
      Największe straty w ludziach spowodowane tornadami są odnotowywane w Bangladeszu – średnio 179 osób rocznie. Wynika to z dużej gęstości zaludnienia kraju i słabych konstrukcji domów i osiedli oraz niskiego poziomu wiedzy meteorologicznej.
    • madohora Re: KATASTROFY, WYPADKI, POŻARY, KRYMINALNE 17.07.21, 19:48
      W Stanach Zjednoczonych duża intensywność tornad związana jest z bardzo specyficznym oddziaływaniem kilku czynników meteorologicznych: południowo-zachodnią adwekcją ciepłego powietrza z Zatoki Meksykańskiej przy powierzchni Ziemi, południkowe ułożenie Gór Skalistych, dzięki czemu bruzdy niskiego ciśnienia przechodzące nad górami tworzą głęboką warstwę ciepłego i dobrze wymieszanego powietrza w pionie. Dzięki temu może się rozwinąć głęboka, dobrze wymieszana warstwa suchoadiabatyczna, w której mogą rozwijać się prądy wstępujące. Wprawdzie głęboka warstwa dobrze wymieszana istnieje także nad pustyniami, np w Australii czy w Zjednoczonych Emiratach Arabskich, ale intensywność cyklonów tropikalnych jest tam ograniczona przez brak wilgotnego powietrza przy powierzchni Ziemi. Podobnie w Europie Północnej intensywność tornad jest ograniczona poprzez wschodnio-zachodnie ułożenie największych łańcuchów gór, stosunkowo słabą adwekcję ciepłego i wilgotnego powietrza z południa i ograniczoną w pionie warstwę dobrze wymieszaną. Mimo że tornada w Polsce mają zazwyczaj mniejszą intensywność, sporadycznie osiągają siłę porównywalną do największych tornad. Jako przykład mogą posłużyć tornado z Lublina w 1931 roku i tornado z okolic Strzelec Opolskich z 15 sierpnia 2008 roku. Obecnie (2008) potoczne użycie terminu trąba powietrzna odnosi się w Polsce zarówno do trąb lądowych, jak i do tornad superkomórkowych. Większość tornad powstaje w środkowej części USA na obszarze nazwanym Aleją Tornad (m.in. stany Teksas, Oklahoma, Kansas, Iowa, Nebraska i Dakota Południowa). W Teksasie występuje rocznie najwięcej tornad, ale to w Oklahomie pojawia się najwięcej „klasycznych” tornad powstałych w superkomórkach. Ta strefa rozciąga się również na północną część Kanady. W krajach europejskich największą roczną liczbę tornad obserwuje się w Wielkiej Brytanii i Holandii.
    • madohora Re: KATASTROFY, WYPADKI, POŻARY, KRYMINALNE 17.07.21, 19:49
      Tornada nie są w Polsce zjawiskiem nowym. Prędkość wiatru tornada, które wystąpiło 20 lipca 1931 r. w okolicy Lublina wahała się według wyliczeń naukowców od 110 do 145 m/s (396–522 km/h). Mogło to być najsilniejsze tornado w historii (F4-F5). Wiatr zniszczył wówczas budynki o murach 50 cm grubości, przewrócił stojące na szynach kolejowych załadowane wagony towarowe, powyginał konstrukcje żelazne. Wiele tornad na obecnym terytorium Polski odnotowano jeszcze wcześniej, choćby w 1363 – okolice Jeleniej Góry, czy w 1529 – okolice Wrocławia. Prawdopodobnie część tornad które wystąpiły w przeszłości nie została odnotowana, bo nie wyrządziły szkód w dobytku ludzkim lub z braku wiedzy na ich temat mogły zostać określone jako zwykła „wichura”.
    • madohora Re: KATASTROFY, WYPADKI, POŻARY, KRYMINALNE 17.07.21, 19:50
      Najwcześniej udokumentowany przypadek tornada w Europie miał miejsce w miejscowości Rosdalla w Irlandii w 1054 roku. Pierwszy raport o tornadzie w USA pochodzi prawdopodobnie z 1643 roku z miejscowości Lynn w Massachusetts w USA[56]. W 1882 roku, po 300 latach obserwacji i wielu przypadkach tornad, przyszły pierwsze efekty: sierżant John P. Finley, którego zadaniem był rozwój prognozowania tornad, opublikował 15 reguł. Każda z nich opisywała pewne pogodowe sytuacje, które w momencie pojawienia zwiększały prawdopodobieństwo pojawienia się tornada w danej okolicy. Odnosiły się one między innymi do obecności ośrodka niżowego, dużych różnic temperatur i dużej wilgotności w południowo-wschodniej części niżu. Finley w jednej ze swych reguł zaznaczył, że tornada formują się właśnie na południowy zachód od centrum niżu
    • madohora Re: KATASTROFY, WYPADKI, POŻARY, KRYMINALNE 17.07.21, 19:50
      W 1942 roku seria tornad spowodowała ogromne zniszczenia i wówczas zdano sobie sprawę z konieczności wprowadzenia systemu ostrzegania. Wiosną 1943 roku Amerykańskie Biuro Prognoz stworzyło eksperymentalny system ostrzeżeń przed tornadami w Wichita w Kansas, Kansas City i St. Louis. W lokalnych prognozach pojawiły się ostrzeżenia o możliwości wystąpienia gwałtownych burz, gradu, silnych wiatrów i tornad. Jednak wciąż potrafiono jedynie stwierdzić, że na danym obszarze mogą pojawić się groźne zjawiska, bez jakiegokolwiek przewidywania kiedy i gdzie uderzy burza
    • madohora Re: KATASTROFY, WYPADKI, POŻARY, KRYMINALNE 17.07.21, 19:51
      Rozwój i zastosowanie radarów podczas II wojny światowej umożliwił użycie ich w śledzeniu pogody. W 1950 roku projekt o nazwie „Tornado Project” został wdrożony w Oklahomie i Kansas jako sieć 168 stacji meteorologicznych. Analizy danych z radiosond stały się ważnymi elementami prognozowania w projekcie
    • madohora Re: KATASTROFY, WYPADKI, POŻARY, KRYMINALNE 17.07.21, 19:51
      Od lat 60. dysponuje się danymi radarowymi oraz zdjęciami satelitarnymi. W 1972 roku amerykańskie siły powietrzne opublikowały cykl przewodników „Miller’s Rules”, które stały się podstawą do prognozowania groźnych zjawisk pogodowych. W tym samym czasie dr T. Theodore Fujita opublikował sześciostopniową skalę, która na podstawie zniszczeń powodowanych przez tornada pomaga w ocenie prędkości wiatru w wirze
    • madohora Re: KATASTROFY, WYPADKI, POŻARY, KRYMINALNE 17.07.21, 19:52
      W USA prognozy burzowe robione są przez Centrum Prognoz Burzowych (ang. Storm Prediction Center) z siedzibą w Oklahoma City. Centrum to wydaje prognozy co kilkanaście godzin oraz opisuje mezoskalową sytuację meteorologiczną m.in. przy wykorzystaniu modeli numerycznych. Prognozy te wykorzystywane są do ostrzeżeń, które są wydawane przez terenowe biura amerykańskiego Narodowego Serwisu Pogodowego (ang. National Weather Service). Obserwacje w czasie rzeczywistym polegają na zbieraniu danych z obserwacji satelitarnych, stacji pogodowych, balonów meteorologicznych, samolotów, teledetekcji wiatru, obserwacji wyładowań elektrycznych oraz radarów. Prognozy ze Storm Prediction Ceneter i inne informacje są wykorzystywane przez tzw. „łowców burz” oraz przez obserwatorów burz. W USA ostrzeżenia o tornadach wydawane są 15–30 minut przed ich pojawieniem się
    • madohora Re: KATASTROFY, WYPADKI, POŻARY, KRYMINALNE 17.07.21, 19:53
      Obserwatorzy burz są potrzebni do naocznego stwierdzenia obecności tornada. Najnowsze systemy radarowe nie wykrywają obecności tornada, a jedynie znaki wskazujące na możliwość jego pojawienia się (chociaż meteorolodzy z USA pracują nad nowymi algorytmami wykrywającymi trąby powietrzne). Tylko obserwator może stwierdzić, czy zagrożenie jest bliskie (np. gdy pojawił się lej kondensacyjny). Rola obserwatorów jest szczególnie duża na terenach oddalonych od radarów dopplerowskich, gdzie pomiary i wyniki są mniej dokładne (ze względu na wysokość wiązki radarowej). Poza tym nie wszystkie procesy pogodowe prowadzące do powstania tornad zostają wychwycone przez radar. Obserwatorzy burz są szkoleni pod kątem wykrywania potencjalnie groźnych sytuacji. Uczą się rozróżniania zwykłych burz od superkomórek burzowych, a także dostrzegania sygnałów wskazujących na szybkie pojawienie się tornada w superkomórce (patrz Tornado#Procesy fizyczne i cykl rozwoju tornad)
    • madohora Re: KATASTROFY, WYPADKI, POŻARY, KRYMINALNE 17.07.21, 19:54
      Charakterystycznym dla trąb powietrznych w Polsce jest wąski pas zniszczeń, odpowiadający w przybliżeniu rozmiarom poprzecznym wiru, zazwyczaj około 200–250 m. W ciągu roku to zjawisko meteorologiczne pojawia się średnio nie więcej niż kilkanaście razy (ok. 8–14). Najczęściej występuje w okresie od maja do sierpnia w godzinach 17:00–20:00
    • madohora Re: KATASTROFY, WYPADKI, POŻARY, KRYMINALNE 17.07.21, 19:55
      Do 1999

      10 sierpnia 1819 roku trąba powietrzna pojawiła się w okolicach Mazewa, gdzie uszkodziła kilka budynków, wyrwała z korzeniami drzewa owocowe i uniosła wóz.
      20 lipca 1931 w okolicach Lublina trąba powietrzna zniszczyła budynki o kilkudziesięciocentymetrowych murach, a nawet wywracała załadowane wagony towarowe (wagony o mniejszej wadze niż dzisiejsze, ponieważ były drewniane). Ówcześni naukowcy oszacowali jej prędkość na 110–145 m/s czyli o sile F5 w skali Fujity, jednak po analizie zdjęć z tamtego okresu widać wyraźnie, że siła wiatru była dużo mniejsza niż sądzono. Trąba zabiła 6 osób i ponad sto raniła. Wyrządzone straty szacowano na 2 miliony ówczesnych złotych
      20 sierpnia 1946 w okolicach Kłodzka pojawiła się trąba powietrzna, skutkiem czego zniszczone zostały budynki w kilku wsiach. Spowodowała ona także poważne szkody w drzewostanie pobliskich lasów.
      25 sierpnia 1956 trąba powietrzna, która wystąpiła w okolicach Szczecina, zniszczyła żelbetowe latarnie oraz spowodowała wywrócenie się licznych pojazdów, w tym załadowanych cegłami ciężarówek.
      W dniach 15–16 maja 1958 w okolicach Rawy Mazowieckiej i Nowego Miasta trąby powietrzne dokonały poważnych zniszczeń na obszarze kilkunastu kilometrów kwadratowych. Straty obejmowały m.in. zerwane dachy, uszkodzenia ścian domów oraz zniszczenia w drzewostanie.
      Trąba powietrzna, która wystąpiła 20 maja 1960 w części województw rzeszowskiego i lubelskiego spowodowała bardzo poważne straty w zabudowaniach, komunikacji i leśnictwie. Zniszczeniu uległo wiele linii energetycznych, trakcyjnych i telefonicznych, wiatr spowodował także powalenie licznych drzew na drogi, co sparaliżowało transport. Straty w drzewostanie wystąpiły na obszarze setek hektarów.
      11 maja 1982 r. przez Lipiny Dolne przeszła silna burza, której towarzyszyła trąba powietrzna, która poczyniła duże zniszczenia w środkowej części miejscowości. W tamtejszym kościele zawaliła się wieża, a w miejscowości Gózd Lipiński wiatr uszkodził remizę strażacką.
      16 czerwca 1987 roku trąba powietrzna przeszła przez osiedle Dojlidy na przedmieściach Białegostoku, powodując uszkodzenia 106 budynków i raniąc kilkanaście osób
    • madohora Re: KATASTROFY, WYPADKI, POŻARY, KRYMINALNE 17.07.21, 19:59
      2011

      22 maja 2011 roku na terenie województwa wielkopolskiego, dokładnie nieopodal miast Słupca i Koła, pojawiła się trąba powietrzna
      30 czerwca 2011 roku w Bydgoszczy na osiedlu Szwederowo przeszła trąba powietrzna. Zniszczyła pobliskie garaże i przystanki autobusowe
      14 lipca 2011 roku w województwie łódzkim (gminy: Białaczów, Żarnów, Paradyż i część gminy Opoczno) przeszła trąba powietrzna. Nie było ofiar w ludziach
    • madohora Re: KATASTROFY, WYPADKI, POŻARY, KRYMINALNE 17.07.21, 20:01
      2019

      21 maja trąba powietrzna spustoszyła wsie Stasin oraz Palikije Drugie, Cyganów, Ignaców, Cyganówka i Olszynki w gminie Wojciechów pod Lublinem. Ucierpiało 120 budynków w 42 gospodarstwach
    • madohora Re: KATASTROFY, WYPADKI, POŻARY, KRYMINALNE 17.07.21, 20:02
      2021

      24 czerwca trąba powietrzna przeszła przez miejscowości Librantowa i Koniuszowa w powiecie nowosądeckim. Uszkodzonych zostało 70 budynków: w Librantowej (gm. Chełmiec) – 30 budynków mieszkalnych i 28 gospodarczych, w Koniuszowej – 9 mieszkalnych i 3 gospodarcze. Jedna osoba została ranna.
    • madohora Re: KATASTROFY, WYPADKI, POŻARY, KRYMINALNE 17.07.21, 20:03
      Nazwa „orkan” pierwotnie oznaczała „cyklon tropikalny formujący się w pewnych rejonach Oceanu Indyjskiego”, ale obecnie, w wielu krajach, w tym w Polsce, używana jest do określenia huraganów atlantyckich docierających do Europy.
    • madohora Re: KATASTROFY, WYPADKI, POŻARY, KRYMINALNE 17.07.21, 20:03
      Dla zapobiegania niszczenia wybrzeża morskiego przez sztormowe fale (abrazja) bywają budowane odpowiednie umocnienia.
Pełna wersja