Kraków, dzielnice i okolice IX

[madohora]

W marcu informacja o możliwym zamknięciu ARS-u wywołała poruszenie wśród miłośników kina. W serwisie Facebook powstała grupa "NIE dla zamknięcia Centrum Kinowego ARS w Krakowie" zgromadziła ponad 13 tysięcy uczestników.

[madohora]

KINO ARS KRAKOW -
www.theguardian.com

[madohora]

SKORPION WSPINAŁ SIĘ PO KOŚCIELE MARIACKIM W KRAKOWIE - Interia - 22.05.2025

[madohora]

Kamienica została wzniesiona w XIV wieku jako parterowa. W XV wieku nadbudowano pierwsze piętro oraz dobudowano tylny trakt. W pierwszej ćwierci XVI wieku utrwalił się typowy rozkład wnętrz. W trzeciej ćwierci XVI wieku była własnością kuśnierza J. Cyrusa, a w czwartej ćwierci XVI wieku lekarza królewskiego H. Gedecke. W 1640 została przebudowana i nadbudowana o drugie piętro, wzniesiono też oficynę tylną. Od II połowy XVII wieku do 1716 należała do rodziny Zajdliczów, a następnie do Mączeńskich. W 1736, 1763 i 1850 była remontowana. W trzeciej ćwierci XIX wieku była własnością kupca winnego Z. Miłtowskiego, a następnie przeszła w ręce kupca Jana Kantego Federowicza, późniejszego prezydenta Krakowa. W latach 1887–1888 dokonano przebudowy, podczas której nadbudowano trzecie piętro, przebudowano fasadę na eklektyczną oraz wzniesiono nowe oficyny: boczną i tylną. Przekazano wówczas do Pałacu Pusłowskich dwa zachowane gotycko-renesansowe portale.
8 grudnia 1987 kamienica została wpisana do rejestru zabytków. Znajduje się także w gminnej ewidencji zabytków

[madohora]

[madohora]

Stanisław Maj nabył pod koniec XVIII wieku kamienicę przy ul. Sławkowskiej 5/7 w Krakowie. Budynek odrestaurował, ozdobił bramę wjazdową kamiennym portalem, na parterze w oknach założył kraty, przebudował wnętrza, a z tyłu domu postawił stajnie. Po śmierci Stanisława, kamienica znalazła się w rękach jego owdowiałej żony, Zuzanny Dembińskiej, a następnie, ponownie jako spadek, wszedł w posiadanie reszty rodziny Dembińskich

[madohora]

W hotelu kręcono filmy: Długi weekend, Vinci. W tutejszej restauracji jako kelner pracował w młodości Henryk Worcell, który swoje wrażenia opisał w wydanej w 1936 powieści Zaklęte rewiry

[madohora]

GRAND HOTEL W KRAKOWIE

[madohora]

Kamienica Pod Gankiem – zabytkowa kamienica znajdująca się w Krakowie, w dzielnicy I, przy ulicy Sławkowskiej 6, na Starym Mieście.

[madohora]

Kamienica ma cztery kondygnacje. Fasada, o sześciu osiach, reprezentuje styl klasycystyczny. Cztery środkowe osie ujęte są ryzalitem. Okna skrajnych osi pozbawione są zdobień, zaś znajdujące się w ryzalicie ozdobione: na pierwszym piętrze – trójkątnymi frontonami, a na drugim – gzymsami. Budynek wieńczy gzyms koronujący. W elewacji tylnej znajduje się barokowy portal i kolumny międzyokienne

[madohora]

Nr 10. Kamienica Badeniowska – powstała w XVIII wieku z połączenia dwóch kamienic: kamienicy rodziny Badenich (nobilitowanych mieszczan lwowskich) i kamienicy rodziny Darowskich.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Pałac powstał z połączenia trzech kamienic, scalonych wspólną fasadą. Były to: kamienica Rezlerowska, Szmidowska i Morsztynowska. Budynek posiada sklepioną, barokową sień, a także barokowe portale (na których znajdują się herby Starykoń i Sulima) oraz portal ozdobiony herbami Szreniawa i Pogoń

[madohora]

Nr 14. Dom Dębiński lub „Pod Beczką” – powstał w XV wieku. W drugiej połowie XVII wieku właścicielem domu był łowczy królewski Kaspar Dębiński. Wówczas elewacja kamienicy została w czasie renowacji budynku ozdobiona malunkami przedstawiającymi różne rodzaje broni. Od lat 90. XX wieku w piwnicy mieści się scena Teatru Starego o nazwie „Przy Sławkowskiej 14”

[madohora]

Na początku XIX wieku kamienica była już dwupiętrowa i trzytraktowa, a renesansowe elewacje i kamieniarka pokryte były tynkiem. W 1821 roku przeprowadzono gruntowną przebudowę na zlecenie ówczesnego właściciela Jana Stelzla. W jej wyniku kamienica nabrała wyglądu neoklasycystycznego; ponadto podzielono sień, adaptując jej część na sklep oraz przebito drzwi w miejscu okna. Niedługo później wzniesiono jednopiętrową oficynę tylną według projektu Błażeja Szatkowskiego

[madohora]

Dom Dębiński jest budynkiem murowanym z cegły, z użyciem kamienia łamanego w partii piwnic, wzniesionym na rzucie prostokąta. Ma cztery kondygnacje i jest podpiwniczony. Kubatura budynku wynosi 850 m³, a jego powierzchnia użytkowa to 3200 m². Układ wnętrz jest dwuosiowy i trzytraktowy. Kamienica kryta jest dwuspadowym dachem z blachy miedzianej. Budynek reprezentuje styl późnorenesansowy.

[madohora]

Nr 17. – budynek zbudowany dla Towarzystwa Naukowego Krakowskiego w stylu neorenesansowym w 2 połowie XIX wieku w miejscu czterech zburzonych gotyckich kamieniczek. Kolejni właściciele to Akademia Umiejętności, następnie Polska Akademia Umiejętności. Obecnie mieści się tu siedziba Krakowskiego Oddziału Polskiej Akademii Nauk oraz Biblioteka Naukowa Polskiej Akademii Umiejętności i Polskiej Akademii Nauk w Krakowie.

[madohora]

Kamienica została wzniesiona u schyłku XIV wieku. W XV wieku została rozbudowana do rozmiarów typowej kamienicy krakowskiej. Na przełomie XV i XVI wieku wybudowano murowaną oficynę. W II połowie XVI wieku budynek był własnością karczmarza M. Kuśnierza. W pierwszej ćwierci XVII wieku został przebudowany w stylu renesansowym. Od drugiej do czwartej ćwierci XVII wieku należał do patrycjuszowskiej rodziny Paczosków, a w pierwszej ćwieci XVIII wieku do Gołuchowskich. W drugiej ćwierci XVIII wieku część strychu zaadaptowano na mieszkania. W 1736 kamienica przeszła remont, podczas którego kamienne schody zastąpiono drewnianymi, przebudowano też attykę. W połowie XVIII wieku zburzono oficynę i wzniesiono na jej miejscu parterowe zabudowania gospodarcze. W 1814 budynek stał się własnością M. Gaudzińskiego, na którego zlecenie został przebudowany w stylu klasycystycznym. W 1878 poszerzono lokal na parterze kosztem sieni, a w 1928 zaadaptowano go na restaurację. W latach 1937–1942 wzniesiono neoklasycystyczną oficynę według projektu Medarda Stadnickiego. W latach 1967–1970 i 1973–1975 przeprowadzono remonty konserwatorskie.
8 sierpnia 1965 kamienica została wpisana do rejestru zabytków. 26 stycznia 1991 wpisano do rejestru także jej oficynę tylną[2]. Budynek znajduje się również w gminnej ewidencji zabytków

[madohora]

[madohora]

Kościół Świętego Marka

[madohora]

Bolesław V Wstydliwy sprowadził, przed 1263 rokiem, z Pragi, zakonników reguły św. Augustyna. Od imienia patrona kościoła zakonników nazwano markami, a od kształtu noszonych przez nich kapeluszy — rogaczami. Pełna ich nazwa brzmi: Ordo Canonicorum Regularium Mendicantium S. Mariae de Metro de Poenitentia Sanctorum Martyrum. Jak podaje Jan Długosz, kościół rozpoczęto budować w 1263, a pierwsza wzmianka pisana dotycząca „klasztornego kościoła pw. św. Marka Ewangelisty, przynależącego do zakonu Augustianów tzw. Marków od pokuty i umartwienia”, pochodzi z 1295. Przeżywał cztery wielkie pożary (w 1494, 1528, 1589, 1724) i po każdym wciąż odbudowywany, zmieniał nieco swój wygląd. Gdy w 1807 zakon został skasowany przez rząd austriacki — do klasztoru przeniesiono z kościoła św. Marcina dom księży emerytów. Do naszych czasów dotrwał jako gotycki z wczesnobarokowym wnętrzem. Badania prowadzone podczas ostatnich prac konserwatorskich potwierdziły dwa etapy budowy: prezbiterium jest najstarszą częścią kościoła, a korpus sklepiony beczkowo dobudowany pod koniec XV w. W latach 1936–1938 część klasztoru od strony ul. Sławkowskiej zburzono i przebudowano na sklepy. W 1972–1974 kościół poddano gruntownej restauracji.

[madohora]

[madohora]

Figura Archanioła Michała między prezbiterium a nawą główną jest dziełem Baltazara Fontany lub artysty z kręgów oddziaływania Fontany. W kościele znajduje się również ambona w kształcie serca z krzyżem. Emblemat taki był symbolem zakonu marków, którzy nosili go na habicie.

[madohora]

Po wielu przebudowach, spowodowanych między innymi pożarami i trzęsieniem ziemi, kościół otrzymał swój ostateczny kształt w połowie XVI wieku. Jego wnętrze było jeszcze zmieniane w kolejnym stuleciu. Ostatecznie mamy do czynienia z trójnawową bazyliką, z emporami nad nawami bocznymi, posiadającą wydłużone prezbiterium, zamknięte trójboczną ścianą. Świątynia jest orientowana ku wschodowi. Prezbiterium zaś jest flankowane czworoboczną wieżą.

[madohora]

Nawa główna jest wyższa od naw bocznych, co podkreśla bazylikowy charakter świątyni. Na poszczególnych przęsłach umieszczono barokowe ołtarze, które nawiązują do historii zakonu Marków. Przyjrzymy się im począwszy od pierwszej pary filarów od strony chóru. Po lewej stronie znajduje się ołtarz świętej Anny Samotrzeć, w którego antepedium znajduje się wizerunek Matki Boskiej Bolesnej. Po stronie przeciwnej możemy zobaczyć ołtarz Matki boskiej Bolesnej, gdzie oprócz wizerunku maryjnego umieszczono postać Chrystusa frasobliwego. Na kolejnych filarach znajdują się kolejne: po lewej – Michała Archanioła, często zasłaniany przedstawieniem Chrystusa Salwatora. Na mensie ustawiono diakonów z zakonu Marków; po stronie prawej znajduje się ołtarz poświęcony świętej Zofii z córkami, z figurami św. Katarzyny i św. Barbary. Ostatnia ze świętych dziewic – Małgorzata umieszczona została na zasuwie ołtarza. Całość kompozycji pochodzi z 1751 roku. Tuż przy łuku tęczowym, po lewej stronie, możemy zobaczyć ołtarz świętego Cyriaka, legendarnego biskupa Jerozolimy, który pomógł cesarzowej Helenie odnaleźć drzewo Krzyża świętego. Patrona adorują postaci świętych: Demetriusza i Salecjusza. Po stronie przeciwnej znajduje się ołtarz świętego Marka Ewangelisty i świętego Kleta, założyciela zakonu. Kleta umieszczono również na mensie ołtarzowej obok świętego Augustyna – twórcy reguły zakonnej. Mamy więc trzy postaci związane z krakowskim zakonem – ojca zgromadzenia, autora reguły i patrona świątyni. Na antepedium ołtarza umieszczono zaś wizerunek tutejszego przeora – świętobliwego Jakuba Sojeckiego.

[madohora]

Jeśli chodzi o ołtarz główny – drewniana konstrukcja ołtarza głównego została wykonana w latach 1618-1622 w zakładzie krakowskiego snycerza – Baltazara Kuncza. W ołtarzu mieścił się wspominany już wielkoformatowy obraz, przedstawiający Ukrzyżowanie, autorstwa Łukasza Porębskiego. W roku 1782 obraz powieszono w nawie bocznej, a w ołtarzu umieszczono gotycki Krucyfiks, przed którym modlił się bł. Michał Giedroyć i z którego – według przekazów – przemawiał do niego Chrystus. Po obu stronach centralnej niszy, umieszczono posągi świętych Piotra i Pawła. Zaś w górnej kondygnacji znajdują się posągi wyobrażające czterech ewangelistów, a pomiędzy nimi obraz patrona kościoła – świętego Marka. Całość wieńczy przerywany przyczółek, z figurą pelikana.