Słownik gwary suwalskiej !

11.06.04, 03:19
[H] - hipoteza,wątpliwe
[HH] - jeszcze większa hipoteza, jeszcze bardziej wątpliwe :)
główne źródło: www.g6.op-suwalki.edu.pl/gwara/strona_01.htm
Plus moje własne obycie z gwarą i plus wycieczka po Suwalszczyznie z Agencją
Turystyczną Google :))


bachur,bachor,bachory – dzieciak (oj wiele razy to słyszałem, nic miłego, nic
miłego...)
barabanić – stukać, łomotać, walić
barachło – byle co, rzeczy bez wartości
batarejka – latarka kieszonkowa na baterię
bebłać się,bebrać się - gramolić, ślimaczyć się
wybebrać coś-wygrzebać
bebło – niezdara
bełbotać(bełkotać)
bolsze - wielkie, ewidentny rusycyzm wiec pewnie i w innych rejonach uzywane [H]
brechać – oczerniać , obszczekiwać
brewerie – szaleństwa [H]
burchiel – bąbel np. na ręce (ale tez:jajko bez skorupki)

charcholi,charchuli - kaszle
choleruje - przeklina
choremzda(choryzda) - chorowity
chto – kto
cieleban – cymbał, nierozgarnięty
czeste używanie "dla Józia,dla mamy" - zamiast "Józiowi,mamie" (generalnie
wschodnie)

dodawanie końcówek -uki do nazwisk: wyszko-wyszczuki,łoboda-łobodziuki
dursnąć -szturchnąć
dziazyć, dziarzyć – bić , szybko iść [H]

fajans - smietnik [HH]
fanaberie – kaprysy , zachcianki [H]
farfocel - coś paskudnego zwisającego, coś jak fąfel, hehe
farfolisie – gotuje się wolno(ale raczej: slimaczy)
fefłaty – mówiący bełkotliwie , niezrozumiale
fiśnięty – zbzikowany „trącony na umyśle”
fąfel - np koza z nosa i wszystko co tak wygląda,bleeee :)

giry – nogi [H]
grezmolić,gryzmolić – pisać z trudem, bazgrać [H]
guzdrać się- ociągać się [HH]

iśc w orendę = iść kraść jabłka od sasiadów (hehehe, dla mnie to żywe słowo)

jajuszko,ciastuszko
jekieści tam (jakieści tam)- jakiś
jełop - ciamajda :)
jop jego mać (ot takie sympatyczne z lekka ruskie:))

kalmusy-sitowie,szuwary (moze to tez reginalne:)) [H]
kapota – wierzchnie ubranie, kurtka [H]
kartacz - pocisk armatni :))) czy też klucha z mięsem ???
kartofle=bulwa=ziemniaki
kiziak,kiziaczek - źrebak
kińdziuk
kiszka ziemniaczana
kołtun – splątane włosy [H] znane w całje polsce,ale nazwa jak fix litewsko
pachnie,więc może nasza??
kuksać – poszturchiwać
kuksaniec

lasanek=mnaly lasek,zagajnik
latoś – tego roku, w tym roku [HH]
lelak - jełop

łazić za kimś jak ten ciućmok (być upierdliwym)

marmełka=marmoladka
marmoli – zrzędzi
memłać się - gramolić się,bebrać
mieta,miota – rzuca na boki, kiwa [H]
mus – konieczność [HH] nie wiem czmu to było w słowniku...

na! – weź!
nie-e -charakterystyczne fonetycznie , jakby dwa wyrazy

oładzi (oładki) – placki

pascęki,pascoki(paszczęki, paszczuki) – szczęki
pecia – błoto, maź
popeciać się,wypeciać,popećkany,popaćkany,etc
pierdyknąć - ot takie słowo klucz. czy nasze?nie wiem!
plos - nazwa dużej powierzchni wód jeziora, przyjęła się do oznaczania
poszczególnych fragmentów Wigier. W pozostałej części Polski wyraz ten jest
rodzaju nijakiego i brzmi "ploso"

suchar - te bajora nad wigrami
sękacz - wiadomo,pycha:)

tamuj(tamoj) –tam
toń,ostęp(w puszczy) [H]
tuman – mgła , także głupiec [HH]

w trymiga – szybko ,raz-dwa [H]
warząchew - chochla, duża łyżka o dużym trzonku;
wedwoj – we dwa, podwójnie
wery – łóżko
woda sie w łódce chlebocze
wondoł,wondół- dół wykopany pod podłogą kuchni, rodzaj piwni
wy obydwa chłopcy
wykopyrtnąć się - wywrócic sie

zafajdać się - zafarfolić się :)
zaszczepka - wiadomo
zaziepany(zazipany) – zadyszany [H]
zgrępa - skarpa
zrywka - wyciąganie końmi powalonych na wyrębie drzew na drogę, po której
można już wywieźć je z lasu [H]

żywiuszczy - wiadomo: z wigorem
    • wolfgang87 Re: Słownik gwary suwalskiej ! 11.06.04, 03:22
      Uwagi:
      1) leniwym nie lubiącym copy-paste mogę przesłać plik txt
      2) czekam na dodatkowe propozycje
      3) mam prośbę do emigrantów o przeprowadzenie wizji lokalnej dotyczącej hipotez
      i wątpliwości. trzeba powyrzucać to co nei jest nasze
      4) w internecie można znaleźć jeszcze duzo innych suwalskich słów, ja tutuaj
      uwzględniłem tylko te, które znam, które wyniosłem z domu, tych co nie znałem,
      nie umieszczałem

      Miłej lektury !
      • omarta Re: Słownik gwary suwalskiej ! 11.06.04, 10:26
        ja wpisałam w innym wątku
      • kamaoka Re: Słownik gwary suwalskiej ! 11.06.04, 13:09
        to zes mne uprzedzuil wczoraj wlasnie pisalam ten slownik, aczkolwiek mam go w
        formie rzeczywstej, tzn ksiazkowej, ale mi net zabralo i cala moja dlugasna
        notke szlag trafil, takze heh, nie lubie jak ktos mnie uprzedza:P
        badz co badz to ksiazke ktora w poprzedbnim watku szukalam, znalalzm i ehst to
        wlasnie ta ksiazka ze slownikiem gwary, nazywa sie "Podstawy wiedzy
        regionalnej, ziemia suwalska), Jan Bacewicz, wyd. Siew, Słobódka 2002
        o!
        • wolfgang87 Re: Słownik gwary suwalskiej ! 12.06.04, 22:58
          Czekam wciąż na propozycje ! Wydamy nasz forumowy słownik !
          Co komu kiedy przyjdzie do głowy - pisać !
          • aleja26 Re: Słownik gwary suwalskiej ! 13.06.04, 00:41
            ja po raz pierwszy właśnie w Suwałkach poznałam słowo "winkiel" - nie wiem czy
            to nasze. Aha i jeszcze zwrot : "na skarpetach chodzić" - tzn. bez kapci - ale
            też nie jestem przekonana co do pochodzenia.
            I mama mi mówiła, że facet ją w sklepie zapytał: "na ile to ciasto?" . Ponoć
            chodziło o cenę, mama odpowiedziała, że na niedzielę (ona nie jest z Suwałk).
            • wolfgang87 Re: Słownik gwary suwalskiej ! 13.06.04, 04:36
              No chbya nie nasze :)
              Winkiel to chyba też dawna nazwa sklepu, czy nie tak??? Ale nie jestem pewien :>

              A chodzenie na skarpetach znam, ale brzmi lepiej, więc zaraz dodam...Może się
              potwierdzi, że nasze ? :))
              • kamaoka Re: Słownik gwary suwalskiej ! 13.06.04, 14:19
                winkiel, to winkiel, ale czy to stad? hmmm...
                a slynne "nei chodz na skarpetach" to znam az za dobrze, tata tak do mnie
                zawsze mowil, choc on nie stad:P
                a takie cos: zasynac - zasypiac, mowi tak moj chlopak, ja tego soobiscie nie
                znalam i zawsze sie z niego smieje jak tak mowi, ale ma to tak we krwi ze nie
                umie sie odzwyczaic, wiec moze?
              • jasama Re: Słownik gwary suwalskiej ! 26.07.04, 15:39
                wolfgang87 napisał:

                > Winkiel to chyba też dawna nazwa sklepu, czy nie tak??? Ale nie jestem pewien

                według mnie winkiel to róg budynku: stać na winklu, wyjrzeć zza winkla
                na pewno nie nasze, bo prawie wszyscy znają w polsce; już prędzej "warsiawskie"
          • dialektolog Re: Słownik gwary suwalskiej ! -- POPIERAM!!! 14.07.04, 08:36
            wolfgang87 napisał:

            > Czekam wciąż na propozycje ! Wydamy nasz forumowy słownik !
            > Co komu kiedy przyjdzie do głowy - pisać !
            >
            • wolfgang87 Re: Słownik gwary suwalskiej ! -- POPIERAM!!! 14.07.04, 13:04
              Fajne fajne tylko szkoda że małopolskie :))
              Choć jam prawie Krakus, to jednak wspierać będę naszom suwalskom gware
    • lukasz4891 Re: Słownik gwary suwalskiej ! 25.07.04, 12:46
      > fanaberie – kaprysy , zachcianki [H]
      > giry – nogi [H]
      > guzdrać się- ociągać się [HH]
      > grezmolić,gryzmolić – pisać z trudem, bazgrać [H]
      > tuman – mgła , także głupiec [HH]
      > w trymiga – szybko ,raz-dwa [H]

      Z tych definicji z powodzeniem można usunąć [H], funkcjonują także na Mazowszu :)
      • woy Re: Słownik gwary suwalskiej ! 26.07.04, 08:11
        Do słownika podrzucę wiela słowek po 2 tygodniowej obecności w zakątkach. Będę
        czujny.
        w.
        • jobo67 Re: Słownik gwary suwalskiej ! 31.12.04, 18:49
          woy napisał:

          > Do słownika podrzucę wiela słowek po 2 tygodniowej obecności w zakątkach. Będę
          > czujny.
          > w.

          Witam wszystkich forumowiczów jeszcze w starym roku, życzac Wszystkiego Najlepszego w Nowym Roku dorzucę imho najbardziej "suwalski" zwrot językowy - po usłyszeniu którego od razu rozpoznaje się Suwalczan "na emigracji" ten zwro to... "O-TAK-OO" - hmm troszkę to dziwnie wyglada, ale brzmienie jest tak charakterystyczne - myślę, że łapiecie o cochodzi...


          Pozdrawiam serdecznie
          Kujawiak z urodzenia
          to tam, gdzie
          "przez majtków bez płot się biega"
      • wolfgang87 Re: Słownik gwary suwalskiej ! 26.07.04, 15:34
        ja mysle ze nawet i nie tylko [H] ale tez i same slowka poleca out ze slownika :)
    • omarta owadziuk i inne takie 28.07.04, 12:46
      chyba w zadnym innym miejscu w kraju nie funkcjonuja takie końcówki
      -owadziuk
      -sowiuk
      -kaczuk

      • wolfgang87 Re: owadziuk i inne takie 28.07.04, 16:33
        ano to pewnie i
        -bocianiuk
        -kindziuk
        -psiuk (na grzyby ktore sa niejadalne mowi sie "psie",a wiec u nas mowi sie ze
        sa to psiuki) :)
        • omarta Re: owadziuk i inne takie 29.07.04, 09:55
          to chyba z litewskiego ta koncówka?
          kindziuk to ewidentnie litewskie słowo
          • woy Re: owadziuk i inne takie 29.07.04, 10:12
            i ewidentnie coś pysznego. niestety jeszcze nie próbowałem.
            w.
            • omarta Re: owadziuk i inne takie 29.07.04, 10:14
              Woy to napadaj tego kindziuka jak najszybciej!
              Rzeczywiście pycha
              W Suwaliszkach jest podobno jakis sklep z litewskimi przysmakami miesnymi,
              wiecie coś o tym?
              • woy Re: owadziuk i inne takie 29.07.04, 10:31
                Jest w sejnach ze specjałami litwewskimi.
                w.

                omarta napisała:

                > Woy to napadaj tego kindziuka jak najszybciej!
                > Rzeczywiście pycha
                > W Suwaliszkach jest podobno jakis sklep z litewskimi przysmakami miesnymi,
                > wiecie coś o tym?
                • wolfgang87 Re: owadziuk i inne takie 08.08.04, 23:39
                  uot emigracja ze sobą rozmawia :)
                  rzecz jasna że sklepik miesny litewski jest. i to kobyłami w centrum. vis a vis
                  Arkadii :)
    • dialektolog Re: Słownik gwary FILIPOWSKIEJ! 26.08.04, 09:04
      Szanowni Państwo!

      Zupełnie niedawno ukazała się ta książka, a Wydawnictwo Uniwersytetu w
      Białymstoku już sprzedaje końcówkę nakładu.

      "Gwary Mazowsza, Podlasia i Suwalszczyzny. I. Filipów, pow. Suwałki", red.
      Barbara Falińska, Białystok 2004, 303 s.

      Zawiera:
      Barbara FALIŃSKA, Wstęp
      1. Cel zamierzonej serii
      2. Refleksje nad zawartością tomu
      Tadeusz ZDANCEWICZ, Gwary zachodniosuwalskie
      1. Ze wspomnień o Teodozji Jaglińskiej
      2. Krótkie dzieje Filipowa
      3. Charakterystyczne cechy gwary Filipowa i najbliższych okolic
      Krystyna JAKOWSKA, Głos historyka literatury
      Teodozja JAGŁOWSKA (1903-1982, nauczycielka)
      Kląkry i klawery (czyli zdarte chodaki i spróchniałe graty) - obrazy z życia
      ludu w gwarze filipowskiej napisane i opatrzone słowniczkiem
      Teksty:
      1. Pawlinka jedzie do Studzianej
      2. List z Filipowa
      3. Zdunowy piec
      4. Jek to było przy kopaniu torfu
      5. Pam Bug nie zabacuł
      6. Uasia
      7. Astyśna corka
      8. Ućciwa prządka // Krotka Andzia
      9. Najsumlenniejsa prządka
      10. Wesele corki
      11. Przed wyjazdem do ślubu
      12. Matcynskie frasunki
      13. Pieścionek
      14. Uciekinierka
      15. Nase mama spominajo
      16. Nase babka i telewizor
      17. Spomnienie
      18. Prawy Polak
      19. Bajki Jankoskiego
      20. Sewcowe sumlenie
      21. To o tem, to o siem
      22. Zywe i umerlaki
      23. Ukarane obsukanstwo
      24. Mądry Właducek
      25. Nase Zydy
      26. Skiela to posła
      27. Kimsal
      28. I tak źle, i tak niedobrze
      29. Przywitne
      30. Ułomstwo
      31. Wyzyskiwac
      32. Ślozy
      33. Serce Marychi
      34. Marcinowy jermark
      35. O krolu Erodzie
      36. Bawiorki
      37. Kaletnicki majster
      38. Przysła babulka po spomozeniu
      39. Piesionka o zacku
      SŁOWNICZEK GWARY FILIPOWSKIEJ
      • wojtek_kosynier Re: Słownik gwary FILIPOWSKIEJ! 26.08.04, 09:10
        Jako że Wolf – nasz modelator – jeszcze śpi, to pozwolę sobie podziękować w
        jego imieniu, za powyższy post.
        Dzięki
      • omarta Re: Słownik gwary FILIPOWSKIEJ! 26.08.04, 09:53
        czy to oferta handlowa?
        to moze kazdemu na priv co?
        • dialektolog Re: Słownik gwary FILIPOWSKIEJ! 26.08.04, 11:26
          omarta napisała:

          > czy to oferta handlowa?
          > to moze kazdemu na priv co?

          Myślę, że oferta handlowa powinna zawierać cenę, adres, telefon, fax.
          W moim zamierzeniu była to informacja bibliograficzna o bardzo ładnej i
          ciekawej książce.
          A zresztą, po co ja się tłumaczę.
          Najlepsze pozdrowienia.
          • wolfgang87 Re: Słownik gwary FILIPOWSKIEJ! 26.08.04, 12:54
            Jak wydobrzeję to zrobię rundkę po księgarniach suwalskich. U nas to powinno też
            byc. Przyzwoitość nakazuje.
            Ale dzięki za info!
            Cena to pewnie też z kosmosu. Albo dają za 15zł albo dają za 70 :)



            [ Kij z tym. Nawet jakby była cena, to i tak byłoby OK. Gorzej jakby były
            faxy,telefony i inne śmiecia ]
            [ Poza tym spam na który sensownie odpowiada parę osób automatycznie przestaje
            być spamem ]
            [ Nie ma to jak prawo uznaniowe. Grunt to liberalne podejście do zycia! ]
            • dautenis Re: Słownik gwary FILIPOWSKIEJ! 28.01.05, 11:47
              Wczoraj dostałem te książke w ksiegarni koło kościoła św Aleksandra w Suwałkach
              cena 20 zł .
              Na prawde polecam - i to nie jest informacja handlowa ;-)
              Pozdrawiam
    • wolfgang87 Re: Słownik gwary suwalskiej ! 01.09.04, 17:36
      zaważyłem też że moi rodzice dosyć często naduzywają "jego" zamiast "go",
      szczegolnie wtedy kiedy poziom ekspresji jest wyzszy od normalnego:
      "weź jego stąd!!!"
      "nie ma jego tu!"
    • dajanaf1 Re: Słownik gwary suwalskiej ! 04.11.04, 15:36
      gira , to poznańskie
    • wolfgang87 Re: Słownik gwary suwalskiej ! 09.12.04, 12:47
      wsiun - czyli od "wieś", wsiak, wsiowy koleś
      znaju wy to?
      of kors - jest to trochę obraźliwe
    • omim Re: Słownik gwary suwalskiej ! 05.01.05, 16:48
      Hejka,
      No to jeszcze parę:
      pacykować - malować (chociaż istnieje także i w Skierniewicach)
      kucyk - taki koński ogon. No właśnie nie używany w Centrum i południowej Polsce
      kulkować się - nigdzie indziej takiego sformułowania nie ma!
      empek - oczywiśćie zwrot dotyczący komunikacji miejskiej :-)
      lebioda - generalnie roślinka, a po naszemu biedronka :-)
      Pozdrawiam,
      M.
      • wolfgang87 Re: Słownik gwary suwalskiej ! 05.01.05, 17:02
        to chyba czeba tkaca spytać. ten chbya ma dostęp do lepszych źrodeł.
        podstawowym testem, któremu poddaję wyrazy jest "test poprzez zaguglanie" :)
        zaraz to zrobię i obaczymy!
        • wolfgang87 Re: Słownik gwary suwalskiej ! 05.01.05, 17:08
          pacykać(ja znaju: packać), lebioda(zaiste, nie ma w google:))), kulkować się(nie
          znaju ja ich)
          empek to chyba i w sledzykowie funkcjonuje, ale u nas to na pewno
      • dialektolog Re: Słownik gwary suwalskiej ! 07.01.05, 08:46
        omim napisała:

        > Hejka,
        > No to jeszcze parę:
        > pacykować - malować (chociaż istnieje także i w Skierniewicach)
        > kucyk - taki koński ogon. No właśnie nie używany w Centrum i południowej
        Polsce
        > kulkować się - nigdzie indziej takiego sformułowania nie ma!
        > empek - oczywiśćie zwrot dotyczący komunikacji miejskiej :-)
        > lebioda - generalnie roślinka, a po naszemu biedronka :-)
        > Pozdrawiam,
        > M.

        Lebiodka - biedronka!
        Dziękuję bardzo. Dialektologia polska o LEBIODCE nie wiedziała, ale zna z
        Suwalskiego LEBIODĘ w tymże znaczeniu. Czy możemy to zapisać jako poświadczenie
        z Suwałk czy z jakiejś innej miejscowości? Odpowiedź może być na
        dialektolog@gazeta.pl
        Co do innych nazw biedronki zob. Wanda Morozowa, O pewnych związkach
        semantycznych i analogiach łączących wyrazy "biedron(ka)" i pokrewne, "zezula"
        i "lebioda", [w:] Studia historycznojęzykowe i dialektologiczne, pod red.
        Mariana Kucały i Jerzego Reichana, Instytut Języka Polskiego PAN, Kraków 1992,
        s. 119-134.

        Co to jest KULKOWAĆ SIĘ, bo się spalę z ciekawości??!!
        • tkac Re: Słownik gwary suwalskiej ! 07.01.05, 11:02
          > Co to jest KULKOWAĆ SIĘ, bo się spalę z ciekawości??!!

          Dzieci kul'kujosio, jek l'eząc na plask stacajosio z gorki.
          • wolfgang87 Re: Słownik gwary suwalskiej ! 07.01.05, 13:39
            Aaaaaaa, miodzio! To jam się kulkował mnogo razy:))
            Faaajne to było. A górki były takie potężne. Szkoda że jak już rosłem, to górki
            malały :(
            • grana1 Re: Słownik gwary suwalskiej ! 18.01.05, 18:15
              witam,
              skierdź - pastuch - pedagog,
              tj, pastuch, który wiosną, latem i jesienią na pastwisku, a zimą chodząc po
              domach uczył dzieci pisać i czytać.
              Słowo pochodzi z litewskiego, oznacza pastucha, ale w parafii wigierskiej i
              sąsiednich oznaczało właśnie coś więcej.
              • wolfgang87 Re: Słownik gwary suwalskiej ! 18.01.05, 18:24
                a ciekawe czy "pastuch" oznaczający te druty wokół pastwisk to jakies
                wschodnie/nasze czy tez ogolnopolskie...zagooglam sobie i obacze :)

                chyba cosik widze,ze czas na wersje slownika forumowego nr 2...
                uzbieralo sie troszke nowych slowek
                • wolfgang87 Re: Słownik gwary suwalskiej ! 18.01.05, 18:24
                  esz....pastuch ogolnopolskie :(
                  • grana1 Re: Słownik gwary suwalskiej ! 19.01.05, 10:23
                    A może byśmy zaczęli zbierać teksty wierszyków, piosenek,powiedzonek,
                    na począdek:
                    "u naszego pikucika
                    ni ma w dupce ni gnacika",
                    albo
                    "udzik nie chudzik, łydka niebrzyka"
                    (bydwa teksty odnoszą się pieszczotliwie do małych bobasków)
                    jeszcze
                    "bułby mnie chaliera razdziawiaka hołoblo za łupy zaczepiuł"
                    to zdanie zasłyszane jako opis kolizji drogowej w Suwałkach podczas jarmarku,
                    jako komentarz do manewrów pijanego woźnicy
                    albo
                    "grzyb i ryba to chiba, a najlepsza chleba skiba" (przysłowie),
                    itp
                    pozdrawiam
                    Grana
                    • omarta Re: Słownik gwary suwalskiej ! 19.01.05, 12:00
                      grana1 napisała:

                      >
                      > jeszcze
                      > "bułby mnie chaliera razdziawiaka hołoblo za łupy zaczepiuł"
                      > to zdanie zasłyszane jako opis kolizji drogowej w Suwałkach podczas jarmarku,
                      > jako komentarz do manewrów pijanego woźnicy
                      >
                      suuper ale co to znaczy???
                      zwłaszcza "hołoblo za łupy zaszczapiuł"???!!!
                      chaliera nie dzieciak - tak o mnie dziadek mówił
                      razdziawiak też znam
                      ale hołoblo! co to :))))))))))))))
                      • grana1 Re: Słownik gwary suwalskiej ! 19.01.05, 20:45
                        "hołoble" - konie się do fury zaprzęga tak:
                        1. dyszel w środku, a dwa konie po jego obu stronach,
                        2. dyszel z boku, jeden koń przy jednej stronie dyszla,
                        2. dwa dyszle, a pomiędzy nimi koń - i to są właśnie hołoble (to z
                        białoruskiego)
                        Kiedy mieszkałam w naszych stronach, wśród wozów, które jechały na jarmark
                        poznawaliśmy, kto jedzie aż od Suchowoli po hołoblach i po chomątach jeszcze.
                        Chomąto (oczywiście wymawiane jako chomonto) to taki jakby pałąk nad końskim
                        łbem.
                        "Łupy" to -jak zapamiętałam - usta, ale mało urodziwe raczej.
                        Pozrawiam
                        Grana
                        • metey Re: Słownik gwary suwalskiej ! 21.01.05, 21:16
                          >""Łupy" to -jak zapamiętałam - usta, ale mało urodziwe raczej."
                          A może "ŁYPY" - w białostockim " a chcesz w łype ?!" odpowiadało mniej
                          więcej "czy chcesz w zęby?!"
                          A w ogóle to zapraszam na białostockie forum, gdzie gwara białostocka, mająca
                          jak widzę wiele z suwalską wspólnego, kwitnie od dłuższego czasu.
                          forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=52&w=6783767
                          Pozdrawiam
                          • grana1 Re: Słownik gwary suwalskiej ! 22.01.05, 09:32
                            W mojejej pamięci zostały "łupy" w znaczeniu "usta" ale "dać w łype"
                            lub "dostać w łype" też.
                            • ryba368 Re: Słownik gwary suwalskiej ! 22.01.05, 12:24
                              Sledzik bialostocki bedzie zawsze sledzik, gdzie mu tam do
                              SUWALCZAKA!!!!!!!!!!
                              • wolfgang87 Re: Słownik gwary suwalskiej ! 22.01.05, 15:00
                                No ale faktycznie, sporo wspólnego jest w naszych gwarach. Prześledziłem troszku
                                tamten wątek z linka,no i istotnie...jest o czym dyskutować

                                PS do rybki:całkiem składnie ci idzie z tym krzykiem. coraz lepiej!
                                • grana1 Re: Słownik gwary suwalskiej ! 22.01.05, 20:06
                                  Oczywiście, że sporo jest wspólnego, bo to bliskie sąsiedztwo. Ludzie się
                                  żenią, przyjaźnią, odwiedzają, chodzą razem do szkół itp.
                                  kopańka - podłużna, płytka misa do zagniatania ciasta,
                                  pedy - nosidła do wody (sama używałam)
                                  przepraszam, jeśli już było
                              • metey Re: Słownik gwary suwalskiej ! 24.01.05, 10:05
                                ryba368 napisał:

                                > Sledzik bialostocki bedzie zawsze sledzik, gdzie mu tam do
                                > SUWALCZAKA!!!!!!!!!!

                                S'liedzik, jak s'liedzik, ale korzonki w Suwałkach też posiada, choć w
                                przeciwieńswie nikim nie gardzi.
          • dautenis Re: Słownik gwary suwalskiej ! 28.01.05, 11:53
            ;-) Potwierdzam
            Czesto sie kulkowalismy w dziecinstwie
            • dautenis Re: Słownik gwary suwalskiej ! 28.01.05, 11:54
              I przepraszam ze w nowym watku
              • dautenis Re: Słownik gwary suwalskiej ! 28.01.05, 12:05
                To troche słów i zwrotow z mojej strony
                " a niech cie ciuma zadawi "
                " posetem " - poszedlem
                "komora " - ciemna komorka bez okien "odzywa-sie Jasieniek w komorze"
                " ja z niemi docynku mial" - mialem z nimi doczynienia ( o policji ;-) )
                " szos czy raczej sios " szosa
                "dulki albo dujki (mam to nagrane ale nie moge odszyfrowac - tekst brzmi dujki
                zadoili albo dulki zadoili" - ??
                "andrys" - ??
                "wormijasz " kuzyn i znajomy na raz
                "stubrowac-sie" - ??

                dautenis napisał:

                > I przepraszam ze w nowym watku
                • dautenis Re: Słownik gwary suwalskiej ! 28.01.05, 12:09
                  Jeszcze "zieziulenka" czyli kukułka i "dutka " - fujarka
                  " a cerkiego<???> rozumu prose nie zaliej " tekst piosenki
                  co znaczy cerki ??
    • cichy_12 Re: Słownik gwary suwalskiej ! 31.01.05, 15:18
      Czesc!
      Tak jak Wy szukalem czegos o naszej gwarze, ktora niestety wymiera. Jednak u
      mnie w domu niektore zwroty sa nadal aktualne i ciesze sie z tego. I tu
      zacytuje pewnego nauczyciela od ktorego dorwalem poznizszy slowniczek: "Gwary
      nie trzeba sie uczyc, bo juz nikt jej nie uzywa. Gware trzeba pokochac." I z
      tym sie jak najbardziej zgadzam. Urodzilem sie w Goldapi, ale rodzice pochodza
      z Filipowa i okolic. Mlodosc spedzalem nad jeziorem Garbas kolo Filipowa, gdzie
      Babcia w kruzyku podawala mi mleko i smazyla jajecznice na skowrodzie. Obecnie
      studiuje w Poznaniu i juz mam dosc tej'owania. Szukam caly czas slow i wyrazow
      z naszej krainy. Najlepiej byloby wybrac sie do Przerosli, bo tam najbardziej
      sie zachowalo owo slownictwo. Jakby ktos zdobyl jakies slowka, to bede bardzo
      wdzieczny jak uzupelni i odesle mi slowniczek. Pozdrawiam!
      SŁOWNIK GWARY SUWALSZCZYZNY:

      abśtyfikant – wielbiciel , zalotnik
      acyk – haczyk
      ancyjas – nieczysta siła, ale niezbyt groźna
      arenda – dzierżawa
      aze – aż , a
      babka – kowadełko do klepania kosy
      bachnąć – rzucić ( głośno, z hukiem)
      bachur – dzieciak
      bajkowaty – niezły, nielichy, znośny
      bałk – belka sufitowa
      barabanić – stukać, łomotać, walić
      barachło – byle co, rzeczy bez wartości
      barzdo – bardzo( r i z wymawia się osobno)
      batarejka – latarka kieszonkowa na baterię
      bebło – niezdara
      bebraćsie( siebebrać) – robić coś żmudnego, co wymaga cierpliwości (grzebać
      się )
      bechtać- judzić
      bełbotać – mówić niewyraźnie, pleść od rzeczy
      belch – brzuch
      bełtać – mieszać
      bełwan -bałwan ,głupiec
      bielaska – staw, bagno, jezioro
      bierzo – biorą
      bojka – naczynie do ubijania masła
      bołtun – zepsute jajko
      bondka – bochenek
      bor – wiertło
      borgować – kredytować
      bormaszyna – wiertarka
      brechać – oczerniać , obszczekiwać
      brewerie – szaleństwa
      brychać – kichać
      brykać – skakać
      brzyduje(siebrzyduje) – brzydzi się
      bulbony – pęcherzyki
      bułtnoł – skoczył do wody, zanurzył się
      burchiel – jajko bez skorupki, bąbel np. na ręce
      burdykac – przewrót w przód
      bursa – portmonetka
      carapnąć – chwycić
      charchuli – kaszle
      chieńć – chęć
      chizy – chyży, szybki, żwawy, sprytny
      chlebotasie(siechlebota) – rusza się , jest lużny
      chlobie – siorbie, je coś rzadkiego
      chmulisie(siechmuli) – chmurzy się , robi naburmuszoną minę
      chnipie –zaczyna płakać, niby płacze
      choleruje – przeklina
      chopnoł – złapał, wziąl
      choremzda - chorowity
      chto – kto
      chtorny – który
      chwaccejsy – sprytniejszy, lepszy
      cieleban – cymbał, nierozgarnięty
      cierknij – podpisz
      cochraćsie – drapać się
      costek – czosnek
      cubrować – tłuc , bić
      cug – przeciąg
      cybula – cebula
      cyby – gołe nogi
      dalecyja – wielka odległość
      dek – dach
      der – pędził, biegł
      dezdzy – deszcze
      do tech por – dotychczas
      docynek – zajmowanie się
      dokiela – dokąd
      dokuka – uciążliwość, dokuczliwość
      dopuskać – dopuszczać
      dośpiałe – dojrzałe
      drapaka – stara miotła
      drzystacka – biegunka
      dubelty – podwójne okna
      dziazyć – bić , szybko iść
      dzie - gdzie
      dzierzy – trzyma ( r i z wymawia się oddzielnie )
      dzieści – gdzieś
      dzikuje – swawoli , zachowuje się niepoprawnie
      erśt – herszt
      fajerkasa – ubezpieczenie od ognia ( pożaru )
      fanaberie – kaprysy , zachcianki
      farfolisie – gotuje się wolno
      fatki – ostry
      fefłaty – mówiący bełkotliwie , niezrozumiale
      fela – wada
      fest – dobrze , porządnie , solidnie
      fiśnięty – zbzikowany „trącony na umyśle”
      flancy – sadzonki
      gadajuscy – rozmowny
      gambować – gardzić
      gamgasie(siegamga) – zwisa i się macha
      garło – gardło
      giemba – twarz, gęba
      gięsi głuch – kaczeńce
      giry – nogi
      golnoł – wypił
      gorąc – upał, skwar
      goźdź – gwóźdź
      grezmolić – pisać z trudem, bazgrać
      guziny – zabawa, potańcówka
      hebel – strug
      jecnica – jajecznica
      jeglaska – świerk
      jek – jak
      jekieści- jakiś
      jekości- jakoś
      jendyk – indyk
      jeroplan – samolot
      jestuj – jest
      jon – on
      kacan – głąb kapuściany
      kacorowka – kałuża
      kajet – zeszyt
      kałdun – brzuch , żołądek
      kamas – but, trzewik
      kapota – wierzchnie ubranie, kurtka
      kargoleć – marznąć
      kiemić – rozumieć, pojmować
      kiepkować – żartować
      klompi – drewniane obuwie
      koktucha – kwoka
      kole – koło czegoś
      koluscy – kłujący
      kołtun – splątane włosy
      komudzisie (siekomudzi) – chmurzy się
      kopny – sypki śnieg
      korowaj – tort weselny
      kozerek – daszek u czapki
      kozi drzysc – zawilec
      krecioryi – krecie kopce
      krojta – grajcie
      krucek (acyk) – haczyk , zaszczepka
      kruzyk – kubek
      kukoska – kura
      kuksać – poszturchiwać
      kulaćsie(siekulać, siekulować) – toczyć się
      kulśtyn – kulawy
      kump – szynka
      kuzden – każdy
      latoś – tego roku, w tym roku
      legat – leń
      lipnie –lepi się
      liśny- zbędny
      losy – luźny
      łatosyć – zrywać
      łojmo – niedorajda
      łosina – czoło
      łupa – warga
      mamory – zła droga , wertepy
      marmoli – zrzędzi
      masina – maszyna, samochód
      merga – mruga
      mieta – rzuca na boki, kiwa
      miktajza – krawat
      mozgi – rozum, mózg
      muraśka – mrówka
      murzaty – umorusany , brudny na twarzy
      mus – konieczność
      na – weź
      na uman – na ślepo, na chybił trafił
      nabijasie(sienabija) – kpi , żartuje
      nacej(jenacej) – inaczej
      nadądzić – napełnić
      naduć – nadmuchać , napełnić
      nalaz – znalazł
      nałozony – przyzwyczajony
      nałozony – przyzwyczajony
      napuzony – ważniak, napuszony
      narządzić – naprawić
      naślednik – następca
      natos – naumyślnie , na złość
      nawalasie(zawalasie) – zaleca się, narzuca
      nawalasty – zwalisty , gruby
      nawrzecy – na niby
      nazad – z powrotem , do tyłu
      nie mogie uremstać – nie mogę wytrzymać,usiedzieć
      niesiewołać – nie kłócić się
      nosowka – chustka do nosa
      noźnicy – nożyce
      obrusyć – oburzyć się , zagniewać
      obśtalować – zamówić
      odzie – tutaj , o tutaj
      ofacony – chory z przejedzenia
      okargolałe – tak zmarznięte, że aż zgrabiałe
      oładzi(oładki) – placki
      ordzi – szoruje
      oskrzybać – oskrobać
      osowno – osobno
      pałatka – namiot
      pascęki(scoki) – szczęki
      pazuroma – palcami
      paździerzy – pada ; wpażdzierzyć nabić , wlać
      pecia – błoto, maź
      pęzeł – pędzel
      plapera – ten , który plotkuje
      po uscupku – po omacku
      poć lo tu – choć tu
      pomer – umarł
      poper – pognał co sil , popędził
      posetem – poszedłem
      pośle – po czymś
      pozawcorej – przedwczoraj
      proźny – pusty
      przebercać – przebierać , wybrzydzać
      przećko – przeciw
      skowroda – patelnia,
      ślucha – kobieta złego prowadzenia się
      śmagły – sprawny, postawny , zgrabny
      śniadać – jeść śniadanie
      śniara – rysa, pręga
      śniorować – iść rzędem , jeden za drugim
      śpik – sen
      śpuk – ten który śpukuje szpera, szuka
      śrubstag – imadło
      śtorcowka - reprymenda
      śtrembulec – badyl, chudy, niezgrabny mężczyzna
      śwaks – pomadka , pasta
      tamuj(tamoj) –tam
      tłoka – sąsiedzka pomoc w ciężkich pracach
      tochlić – upychać , chować
      tołk – rozsądek
      trempać – deptać, chodzić
      trepy R
      • wolfgang87 Re: Słownik gwary suwalskiej ! 31.01.05, 15:24
        dzięki wielkie za ten słowniczek! czekamy na więcej!
        sporo wyrazów masz w całym wątku. część z nich jest jednak ściśle ogólnopolska,
        więc aby dociec, czy to my z polszy wzięli czy też cała polsza od nas - trzeba
        by naukowca etymologa tu zatrudnić.
        fajnie by było mieć trochę czasu, bo słówek co nie miara - całkiem spory
        słowniczek można by sklecić
        • wolfgang87 Re: Słownik gwary suwalskiej ! 31.01.05, 17:45
          dostałem cynk że być może:
          stubrowac sie - pobić się
          • dautenis Re: Słownik gwary suwalskiej ! 01.02.05, 08:05
            A ja dowiedziałem się że cerski to mocny , a celki to być może cały ale to moja
            hipoteza tylko ;-)
            • dautenis Re: Słownik gwary suwalskiej ! 01.02.05, 08:13
              zieziuleńka kowała czyli kukułka kukała
              • dautenis Re: Słownik gwary suwalskiej ! 01.02.05, 09:25
                znalazłem też ciekawe "Z naroku" - czyli na przekór, celowo, specjalnie
                • wolfgang87 Re: Słownik gwary suwalskiej ! 01.02.05, 15:23
                  zieziuleńka już jest w slowniku 2.0. reszta słówek znajdzie się w upgradzie :>
                  dałem cynk na iSuwalki, moze stamtąd dostanę jakieś słówka. zobaczymy, jak admin
                  to umiejscowi na stronie...
                  • grana1 Re: Słownik gwary suwalskiej ! 03.02.05, 10:24
                    Giry - rzeczywiście chyba z poznańskiego, ja słyszałam o gizach, nie jestem
                    pewna, czy to suwalskie, przypominam sobie Wam śpiewkę:
                    Hej, kolęda, deska
                    zabiuł Maciek wieprzka,
                    a Maćkowa świnkie,
                    wsadziła pod skrzynkie,
                    dzieciom dał po gizie,
                    a sam ogon gryzie,
                    hej kolęda, kolęda.
                    Może to pochodzić z powiatu wysokomazowieckiego i przywędrowało z moją babcią
                    na Suwalszczyznę - dość prawdopodobne.





                  • m.jas Re: Słownik gwary suwalskiej ! 03.02.05, 14:32
                    Zieziuleńka to jest zdrobnienie od zozula. Z ptaków można jeszcze
                    dodać "zofija" (wilga). Google pokazuje, że to słowo jest znane i w innych
                    rejonach kraju.
                    Jeśli chodzi o giry, to faktycznie jest chyba poznańskie (tak podaje np.
                    Wikipedia), ale na pewno u nas (tzn. na Suwalszczyźnie) też używane. Okazuje
                    się, że znają je tez moi koledzy z pracy - rodowite Warszawiaki. Na pytanie
                    skąd, odpowiedź brzmi: no bo tak się mówi. A więc sprawa nie jest prosta.

                    Przy okazji link odo ciekawej strony. Polecam tekst o wsi Supienie:
                    cen.suwalki.pl/publikacje/edu_region.phpmjas

                    • wolfgang87 Re: Słownik gwary suwalskiej ! 03.02.05, 14:38
                      niezła strona. tutaj google jest bezradne, bo na tę stronkę pewnie nikt nie
                      wchodzi i wylistowana ona jest daleeeko daleeeko i głęboooko...

                      co do zozuli, to ja znam raczej z przegłosem: "zazula"...i także mi się wydaje,
                      iż był ów wyraz używany także, jeśli ktoś był zły, wredny. "ot, zazula jedna!"
                      ale moja pamięć może być zawodna...
Pełna wersja