phunia
18.03.04, 23:34
Po 27 letniej pracy w powietrzu odchodzi do historii jedyny pasażerski
samolot naddźwiękowy - francusko-brytyjski Concorde. Ostatni lot handlowy
samolot linii lotniczych British Airways wykonał 24 października br. z
lotniska J.F. Kennedy w Nowym Jorku na lotnisko Heathrow w Londynie.
Jedną z przyczyn wycofania samolotu z eksploatacji była - pierwsza i ostatnia
w dotychczasowej karierze - tragiczna katastrofa. Choć wydarzyła się trzy
lata temu i konstruktorzy wprowadzili po niej stosowne modyfikacje, zaufanie
pasażerów do samolotu znacznie spadło (do 30% wykorzystania miejsc).
Postęp jaki dokonał się w wyniku programu Concorde wpłynął stymulująco na
rozwój całego lotnictwa wojskowego jak i cywilnego. Rozwiązania takie jak
możliwość zmiany środka ciężkości samolotu w różnych fazach lotu
(przepompowywanie paliwa), komputerowy system kontroli wszystkich urządzeń
pokładowych, zmienna geometria wlotów powietrza do silników, nowe stopy
aluminium i tytanu (materiały odporne na wyższe temperatury, materiały
kompozytowe, nowe lakiery) przyczyniły się do rozwoju techniki lotniczej.
Wykorzystanie miejsc w najlepszym okresie wynosiło w Concorde 80-90%.
Ilość miejsc pasażerskich w samolocie uzależniona była od wymogów przewoźnika
lotniczego (typ fotela i odległości między rzędami). Maksymalnie może być 144
miejsc pasażerskich (wówczas są minimalne odległości), 128 miejsc (przy
odstępach między fotelami 34 cale), 108 (przy odstępach 38 cali). Obecnie
samoloty posiadały nowego typu fotele - 100-104 miejsca pasażerskie.
Samolot był produkowany w szerokiej współpracy i kooperacji międzynarodowej
Wielkiej Brytanii i Francji. Segmenty samolotu były wytwarzane w
poszczególnych zakładach, a następnie przewożone do zakładów w Tuluzie
(Francja) i Wielkiej Brytanii do zakładów w Filton, gdzie odbywał się montaż
ostateczny. Ostatecznie wyprodukowano 14 samolotów, które podzielono pomiędzy
Air France i British Airways - po 7 sztuk. Niektóre z nich czasowo otrzymały
barwy innych linii lotniczych np. Singapure Airlines, na rzecz których
wykonywały loty.
Dane techniczne Aerospatiale/BAC Concorde:
wymiary:
rozpiętość - 25,56m;
długość - 62,17 m;
wysokość -11,40m;
powierzchnia nośna skrzydeł - 385,25 m kw.
masa samolotu:
masa własna - 78 ton;
maksymalna masa użyteczna (tzw. płatna) - 12,7 ton;
maksymalna masa startowa - 185, 065 ton;
maksymalna masa paliwa - 93,43 ton;
osiągi samolotu:
prędkość przelotowa - 2150 km/h tj. 2,02 Ma;
prędkość minimalna - 300 km/h;
długość rozbiegu - 3410 m;
długość dobiegu - 2220 m;
pułap lotu - 18 km;
zasięg maksymalny - 6580 km;
ilość pasażerów - 100-144 (w zależności od aranżacji kabiny).
Historia - ważne daty:
1956 - początek prac w Europie nad samolotem naddźwiękowym
1960 - BOAC, poprzedniczka British Airways przyjęła pierwszą rezerwację na
lot Concorde'em
1962 - rządy Francji i Wielkiej Brytanii pdopisały porozumienie dotyczące
współpracy przy projektowaniu, budowie oraz produkcji naddźwiękowca
1967 - prezentacja prototypu w Tuluzie
1969 - pierwszy lot Concorde'a 001 z Tuluzy
1969 - pierwszy lot Concorde'a 002 z Filton, Bristol
1972 - BOAC zamawia 5 egzemplarzy Concorde'a
1976 - pierwsze loty z pasażerami na pokładzie: Concorde British Airways
odbył podróż z Londynu do Bahrajnu, Concorde Air France - z Paryża do Rio de
Janeiro
1976 - uruchomienie połączenia Londyn - Waszyngton
1977 - inauguracja połączenia Londyn - Nowy Jork obsługiwanego przez British
Airways
1986 - pierwszy lot dookoła świata - Concorde British Airways pokonał trasę
ok.45 435 km w 29 godzin 59 minut
1999 - dwa Concorde'y BA śledziły zaćmienie słońca
2000 - po katastrofie francuskiego Concorde'a British Airways i Air France
zawiesiły loty naddźwiękowca
2001 - Concorde BA powrócił w przestworza - wystartował o 10:44 czasu
londyńskiego, trzy godziny i 24 minuty później (siedem minut przed planowanym
czasem) o godzinie 09:08 czasu wschodnioamerykańskiego, Concorde wylądował na
płycie lotniska JFK w Nowym Jorku.
2003 - BA poinformowały o wycofaniu samolotów Concorde z eksploatacji.
2003 - ostatni komercyjny lot Concorde'a.
Samoloty Concorde w sumie:
wykonały ok. 50 000 lotów
spędziły w powietrzu ponad 140 000 godzin, z czego 100 000 to godziny lotu z
prędkością ponaddźwiękową
przebyły ponad 22 525 000 km (14 milionów mil)
najszybszy przelot między Londynem a Nowym Jorkiem odbył się 7 lutego 1996 r.
i trwał 2 godziny 52 minuty i 59 sekund
Concorde startuje w ciągu 24 sekund z prędkością oderwania 402 km/h. Zwykłe
samoloty odrzutowe osiągają podczas startu prędkość 250 km/h. Podczas
przelotu Concorde rozwija prędkość ponad 2100 km/h w porównaniu z 850 km/h
osiąganymi przez Boeinga 747-400. Przelot Concorde'a odbywa się na wysokości
prawie 20 km, podczas gdy inne pasażerskie samoloty odrzutowe osiągają
wysokość 11 km.
Światowe początki budowy samolotów naddźwiękowych
Po pojawieniu się w eksploatacji samolotów wojskowych, które wykonywały loty
z prędkością ponaddźwiękową podjęto prace nad możliwościami ich wykorzystania
w cywilnej komunikacji pasażerskiej.
Prace studialne podjęto w Wielkiej Brytanii w 1955 roku. Powołano zrzeszenie
w skład którego weszły najważniejsze firmy lotnicze. W 1959 roku opublikowano
wyniki pierwszych analiz i wymagania stawiane przyszłemu samolotowi. Miał on
rozwijać prędkość Ma-2 i posiadać duży zasięg. Opracowano kilka różniących
się koncepcji projektów. Wykorzystując doświadczenia uzyskane z prób innych
samolotów, za najkorzystniejszy uznano układ dolnopłata z skrzydłem
trujkatnym. Trojekt takiego samolotu BAC 223 opracowano w biurze
konstrukcyjnym British Aircraft Corporation. Równolegle prowadzono prace we
Francji. Analizy wstępne nad projektem podjęto w 1956 roku, a już w 1959 roku
w zakładach S.A. (Sud Avion), NA (Nord Avion) i AMD (Avions Marcel Dassault)
podjęto prace nad samolotem Super Caravelle - jego model po raz pierwszy
zaprezentowano w 1961 roku.
Przeprowadzone dogłębne analizy ekonomiczne wykazały, że zarówno Francja jak
i Wielka Brytania nie są w stanie samodzielnie zrealizować powyższego
przedsięwzięcia. Postanowiono się zjednoczyć i budować go wspólnie (samolot
jak i projektować silniki). Samolot otrzymał nazwę Concorde - w kilku
językach na świecie oznacza "zgoda". (początkowo nawet nie było zgody co do
nazwy Concorde czy Concord). Prace nad samolotem prowadzono równolegle we
Francji w Tuluzie i w Wielkiej Brytanii w Filton.
Prace w USA
Amerykanie byli w latach 50. i 60. zaangażowani głównie w rywalizację
militarną i kosmiczną z ZSRR i programy cywilne budziły mniej emocji. Zawarte
francusko-brytyjskie porozumienie co do wspólnej budowy samolotu
naddźwiękowego pobudził do działania firmy amerykańskie. Na początku 1963
roku rozpoczął prace komitet koordynacyjny projektu SST SuperSonic Transport.
Określono, że samolot powinien osiągać prędkość przelotową Ma = 2,7 (czas
lotu z Londynu do Nowego Jorku - 2 godz. 30 minut). Poszczególne firmy
amerykańskie przedstawiły swoje projekty. Pierwszy projekt przedstawił
Douglas (samolot miał przewozić 104 pasażerów, masa 178 ton, zasięg 7800
km ). Projekt Boeinga tzw. 733 był samolotem o zmiennej geometrii skrzydeł,
rozwijający prędkość 2,7 Ma, masa startowa 195 ton, zasięg 6400 km.
Przewidywana była budowa kilku wersji, o różnej ilości miejsc pasażerskich i
zasięgu. Projekt Lockheeda CL-823 w układzie podwójnej delty, przewidywał
przewożenie 100-120 pasażerów z prędkością Ma=3. Projekt North American
bazował na koncepcji dopiero co zbudowanego strategicznego bombowca XB-70A
Valkyrie. Pasażerski NAC-60 miał przewozić 187 pasażerów z prędkością
Ma=2,65.
W czerwcu 1964 roku, do dalszych prac skierowano dwa projekty ofertowe: "733"
zaprojektowany przez Boeinga i CL-283 opracowany przez Lockheeda, pozostałe
odrzu